చిత్రదుర్గ కోట

చిత్రదుర్గ కోట
చిత్రదుర్గ కోటలోని ఏడు పొరలలో ఒకటి
చిత్రదుర్గ కోట చిత్రదుర్గ కోట
రకము	కోట
స్థల సమాచారం
నియంత్రణ	కర్ణాటక ప్రభుత్వం
సాధారణ ప్రజలకు ప్రవేశానుమతి	అవును
స్థల చరిత్ర
కట్టిన సంవత్సరం	13-16వ శతాబ్దం
కట్టించింది	చాళుక్యులు
వాడిన వస్తువులు	గ్రానైట్ రాళ్ళు
Battles/wars	1760లు, 1770లు & 1799లలో హైదర్ అలీపై నాయకులు

చిత్రదుర్గ కోట లేదా బ్రిటిష్ వారు దీనిని చిటల్‌దూర్గ్ అని పిలిచినట్లుగా, భారతదేశంలోని కర్ణాటకలోని చిత్రదుర్గ జిల్లాలో అనేక కొండలు, ఒక చదునైన లోయను చూస్తున్న శిఖరాన్ని ఆక్రమించి ఉన్న ఒక కోట. కన్నడలో ' సుందరమైన కోట' అని అర్ధం వచ్చే ఈ కోట పేరు చిత్రకల్‌దుర్గ, ఇది చిత్రదుర్గ పట్టణం, దాని పరిపాలనా జిల్లా పేరు.

ఈ కోటను 11వ, 13వ శతాబ్దాల మధ్య ఈ ప్రాంత రాజవంశ పాలకులు, వీరిలో చాళుక్యులు, హొయసలులు, తరువాత విజయనగర సామ్రాజ్యంలోని చిత్రదుర్గ నాయకులు ఉన్నారు. చిత్రదుర్గ నాయకులు లేదా పాలెగార్ నాయకులు, 15వ, 18వ శతాబ్దాల మధ్య కోట విస్తరణకు అత్యంత బాధ్యత వహించారు. 1779లో చిత్రదుర్గలో హైదర్ అలీ కొంతకాలం ఈ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఇరవై సంవత్సరాల తరువాత, బ్రిటిష్ దళాలు అతని కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్‌ను ఓడించినప్పుడు ఈ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. ఈ కోటను వివిధ మార్గాలతో ఏడు కేంద్రీకృత కోట గోడలు, ఒక కోట , మసీదు, ధాన్యాలు, నూనె కోసం గిడ్డంగులు, నీటి నిల్వలు, పురాతన దేవాలయాలతో నిర్మించారు. ఎగువ కోటలో 18 దేవాలయాలు, దిగువ కోటలో ఒక భారీ ఆలయం ఉన్నాయి. ఈ ఆలయాలలో, పురాతనమైనది, అత్యంత ఆసక్తికరమైనది హిడింబేశ్వర ఆలయం. హైదర్ అలీ పాలనలో ఈ మసీదు అదనంగా నిర్మించబడింది. కోటలోని అనేక అనుసంధాన ట్యాంకులు వర్షపు నీటిని సేకరించడానికి ఉపయోగించబడ్డాయి. కోట ఎప్పుడూ నీటి కొరతతో బాధపడలేదని చెప్పబడింది.

వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

చిత్రదుర్గ అనే పేరు కన్నడ భాషలో రెండు పదాలతో ఏర్పడింది : 'చిత్ర' అంటే "చిత్రం" & 'దుర్గ' అంటే "కోట" ఆంగ్ల పదం 'కోట'తో "చిత్రదుర్గ కోట" అనే పేరు ఏర్పడింది. దీనిని స్థానికంగా "కల్లినా కోట" లేదా రాతి కోట" అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది రెండు కన్నడ పదాలతో కూడా ఏర్పడింది 'కల్లినా': "రాయి" , కోట: "కోట." కన్నడలో ఉపయోగించే ఇతర పేర్లు 'ఉక్కిన కోట': "ఉక్కు కోట" (అజేయమైన కోట అని అర్థం చేసుకోవడానికి రూపకంగా ఉపయోగిస్తారు), 'యేలుసుట్టిన కోట': "ఏడు వృత్తాల కోట".

భౌగోళికం

చిత్రదుర్గ కోట వేదవతి నది ఏర్పడిన లోయ మధ్యలో ఉంది. తుంగభద్ర నది కోటకు వాయవ్య దిశలో ప్రవహిస్తుంది. చిన్ములాద్రి శ్రేణిలో ఏడు కొండలు ఉన్నాయి. కోటలోని ఏడు వృత్తాలు ఈ కొండలను చుట్టుముట్టాయి. భారీ రాతి కొండలు సుందరమైన లోయలు, భారీ ఎత్తైన బండరాళ్లు కోట ఆవరణలో కనిపిస్తాయి. కోట నగరం ప్రధాన భాగం ఉన్న కొండలు దేశంలోని పురాతన గ్రానైట్ నిర్మాణానికి చెందినవి. ఈ ప్రాంతంలోని ఎత్తైన కొండ శిఖరం చిత్రదుర్గకు దక్షిణంగా 5 కిలోమీటర్లు (3.1 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న జోగి మట్టి వద్ద ఉంది. కోట వద్ద ఉన్న కొండల ఎత్తైన ఎత్తు 976 మీటర్లు (3,202 అడుగులు). ఈ కోట పరిధిలో 1,500 ఎకరాల (607.0 హెక్టార్లు) విస్తీర్ణం ఉన్నట్లు నివేదించబడింది.

ఈ కోట యునెస్కో ప్రపంచ ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశమైన హంపి నుండి 120 కి.మీ (74.6 మైళ్ళు), బెంగళూరు నుండి 200 కి.మీ (124.3 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. చిత్రదుర్గ రైల్వే లైన్ చిక్కజాజూర్ బెంగళూరు / మైసూర్ - అరసికెరె బ్రాడ్ గేజ్ రైల్వే లైన్ వద్ద ప్రధాన లైన్‌కు అనుసంధానించబడి ఉంది.

చరిత్ర

ఈ కోటలో చుట్టుపక్కల చాళుక్యులు, హొయసలులు, విజయనగరం రాజుల అనేక శాసనాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ శాసనాలు కోట చరిత్రను బ్రహ్మగిరి సమీపంలో కనుగొన్న అశోకుల కాలం నాటి రాతి శాసనాలకు సంబంధించినవి, ఇవి కూడా రాష్ట్రకూటులు, చాళుక్యులు, హొయసల రాజవంశాల పాలనలో చిత్రదుర్గను మౌర్య సామ్రాజ్యం అనుసంధానిస్తాయి. అయితే, ఈ కోట ఇప్పుడు ఉన్న ప్రాంతం చిత్రదుర్గ నాయకులు లేదా "పాలేగర్లు" (విజయనగర సామ్రాజ్యపు భూస్వామ్యంగా "చిన్న రాజులు" అని పిలవబడేవారు) రాజవంశం పాలనలో మాత్రమే ప్రాముఖ్యతను సాధించింది.

క్రీ. శ. 1500, క్రీ. శ 1800 మధ్య, చిత్రదుర్గ కోట విజయనగర సామ్రాజ్యం నుండి ప్రారంభమైన అల్లకల్లోల చరిత్రను చూసింది-ఈ సామ్రాజ్యం హొయసల నుండి ఈ ప్రాంతంపై నియంత్రణను పొందింది. విజయనగర పాలకులు ఈ ప్రాంతంలోని సాంప్రదాయ స్థానిక అధిపతులు నాయకులను వారి సామంతులుగా వారి నియంత్రణలోకి తీసుకువచ్చారు, వారి రాజవంశ పాలన క్రీ. శ. 1565 లో ముగిసే వరకు, చిత్రదుర్గ నాయకులు ఈ ప్రాంతంపై స్వతంత్ర నియంత్రణను తీసుకున్నారు, వారి రాజవంశ పాలన 1565లో ముగిసే వరకు, ఆ తరువాత, చిత్రదుర్గ నాయకులు ఈ ప్రాంతంపై స్వతంత్ర నియంత్రణను తీసుకున్నారు, వారి చివరి పాలకులు మదకరి నాయక V, 1779లో మైసూర్ రాజ్యానికి చెందిన హైదర్ అలీ చేతిలో ఓడిపోయాడు . ఈ సంవత్సరాలన్నింటిలో, చిత్రదుర్గ కోట ముఖ్యంగా నాయకుల పాలనకు కేంద్రంగా ఉంది.

సలువా నరసింహ పాలనలో మట్టికి చెందిన అధిపతి అయిన తిమ్మప్ప నాయక లేదా తిమ్మప్ప నాయక, చిత్రదుర్గ నాయకుల సోపానక్రమంలో మొదటి పాలకుడు. మొదట్లో, అతను విజయనగర సామ్రాజ్యం క్రింద అధిపతిగా ఉండేవాడు. అయినప్పటికీ, సామ్రాజ్యానికి ఆయన చేసిన అద్భుతమైన సైనిక సేవకు గుర్తింపుగా విజయనగర పాలకుడు ఆయనను త్వరలో చిత్రదుర్గ గవర్నర్ హోదాకు ఎదిగాడు. ప్రస్తుత దావంగేరే జిల్లాలోని దావంగేరే, జగ్లూర్, హరిహార్‌తో సహా చిత్రదుర్గ జిల్లా ప్రాంతాలను ఆయన నియంత్రించాడు. ఆయన పాలన కొంతకాలం కొనసాగింది, విజయనగర సామ్రాజ్యంలో ఖైదీగా అతని జైలు శిక్ష, మరణంతో ముగిసింది. ఆయన కుమారుడు ఓబాన నాయక లేదా మదకరి నాయక (1588–1602) అతని తరువాత వచ్చాడు. తరువాత అదే వంశానికి చెందిన వరుస క్రమానుగత లేదా ఇతర దత్తత తీసుకున్న వారసత్వ రూపాలు వచ్చాయి. 1689 నుండి 1722 వరకు పాలించిన భరమప్ప నాయక, కోటలు, రాజభవనాలు, ట్యాంకులు, దేవాలయాలను నిర్మించడంలో ప్రసిద్ధి చెందిన నాయక పాలకులలో గొప్పవాడిగా పరిగణించబడ్డాడు, వీటిలో అనేక ద్వారాలు, బురుజులు ఉన్నాయి. ఆయన మొఘలులతో అనేక యుద్ధాలు చేశాడు.

1758 నుండి 1779 వరకు ఈ వంశానికి చివరి పాలకుడు ఐదవ మడకరి నాయక. ఆయన పాలనలో చిత్రదుర్గ నగరం, కోటను హైదర్ అలీ దళాలు ముట్టడించాయి. మదకరి నాయక ఈ కోటను హైదర్ అలీకి వ్యతిరేకంగా మూడు యుద్ధాలలో రక్షణ కోసం సమర్థవంతంగా ఉపయోగించాడు, కొన్నిసార్లు మైసూర్ రాజ్యానికి చెందిన హైదర్ అలీతో, మరికొన్నిసార్లు మరాఠాలతో పొత్తు పెట్టుకున్నాడు. హైదర్ అలీ 1760లో మొదటిసారి చిత్రదుర్గ కోటపై దాడి చేశాడు, 1770లో రెండోసారి, 1779లో మూడవసారి మడకరి నాయకను ఓడించి విజయవంతంగా దాడి చేశాడు. నాయకను ఖైదీగా తీసుకొని చంపారు. హైదర్ అలీ, మరాఠాలతో ఆడుకునే నాయక జూదం విఫలమైంది, అతని సేవలో ఉన్న కొంతమంది స్థానిక ముహమ్మద్ అధికారులచే అతను మోసగించబడ్డాడు. ఆయన మరణం తరువాత, కోటలోని ఖజానాలో గొప్ప బహుమతి లభించిందని చెబుతారు. అటువంటి ఒక యుద్ధంలో, కోటకు కాపలా కాస్తున్న సైనికుడి భార్య ఒనాకే ఒబావ్వా వీరోచిత ప్రదర్శనలు ఒక పురాణ సంఘటనగా మారాయి.

నాయకుల రాజవంశ పాలన 200 సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగింది, చిత్రదుర్గ కోట వారి బలమైన కోటగా, వారి ప్రావిన్స్ గుండెగా ఉండేది.

నాలుగో మైసూర్ యుద్ధం, 1799లో టిప్పు సుల్తాన్ ను బ్రిటిష్ వారు చంపారు, మైసూరు రాజ్యం వోడయర్ల ఆధ్వర్యంలో తిరిగి క్రమబద్ధీకరించబడింది. చిత్రదుర్గ మైసూర్ ప్రావిన్స్‌లో భాగమైంది. మైసూరు ఉత్తర సరిహద్దుకు బలమైన రక్షణ రేఖను అందించడానికి చిత్రదుర్గ కోటను బ్రిటిష్ వారు ఉపయోగకరమైన స్థావరంగా భావించారు. 1799, 1809 మధ్య, బ్రిటిష్ వారు తమ దళాలను కోటలో మోహరించారు. తరువాత, కోట నియంత్రణను మైసూరు ప్రభుత్వానికి పునరుద్ధరించారు.

పురాణం

జానపద పురాణాలు కోట చుట్టూ ఉన్న కొండలను మహాభారత ఇతిహాసంతో అనుసంధానిస్తాయి. చిత్రదుర్గ కొండపై హిడింబసుర అనే మనిషిని తినే రాక్షసుడు నివసించి, చుట్టూ ఉన్న ప్రతి ఒక్కరినీ భయపెట్టాడని చెబుతారు. వనవాసంలో పాండవులు తమ తల్లి కుంతి తో వచ్చినప్పుడు, భీముడు హిడింబతో ద్వంద్వ యుద్ధం చేశాడు. భీముడు హిడింబను హతమార్చాడు, ఆ ప్రాంతంలో శాంతి తిరిగి వచ్చింది. ఆ ద్వంద్వయుద్ధ సమయంలో ఉపయోగించిన ఆయుధశాలలో బండరాళ్లు భాగమని పురాణం పేర్కొంది.

కోట ఆవరణలు

చిత్తడి చేయదగిన చిత్రదుర్గ్ కోట-ఉత్తరం, తూర్పు నుండి వీక్షణలు

చిత్రదుర్గ కొండ కోట ఉత్తర దృశ్యం	చిత్రదుర్గ కొండ కోట తూర్పు దృశ్యం

నాయక్ పాలేగర్లు 19 గేట్వేలు, 38 పృష్ఠ ప్రవేశాలు, 35 రహస్య ప్రవేశాలు, నాలుగు అదృశ్య మార్గాలు, నీటి ట్యాంకులు, 2000 వాచ్ టవర్లతో రక్షణ ప్రయోజనాల కోసం అభేద్యమైన కోటగా కోటను నిర్మించారు. నిల్వ గిడ్డంగులు, గుంటలు, జలాశయాలు ప్రధానంగా సుదీర్ఘ ముట్టడిని భరించడానికి అవసరమైన ఆహారం, నీరు, సైనిక సరఫరాలను నిర్ధారించడానికి రూపొందించబడ్డాయి. ప్రత్యేకంగా, ఈ సౌకర్యాలన్నీ ఇప్పటికీ బాగా సంరక్షించబడుతున్నాయి. ఏడు గోడలు (స్థానిక భాషలో యెలుసుట్టినకోట్ అని పిలుస్తారు) ఈ కోటను ఏర్పరుస్తాయి. ప్రతి గోడకు ఇరుకైన కారిడార్ల గుండా ఆరోహణ ప్రవేశంతో ఒక ద్వారం ఉంటుంది, ఇది కోటపై దాడి చేయడానికి ఏనుగులను ఉపయోగించడం లేదా గేట్లను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి "కొట్టడం" ఉపయోగించడం కష్టతరం చేస్తుంది. శత్రువుపై బాణాలు విసరడానికి విలుకాళ్ళు ఉపయోగించడానికి కోట గోడలలో చిన్న ఎంబ్రాసర్లు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. బయటి గోడలలో నాలుగు ద్వారాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. నాలుగు ద్వారాలు (కన్నడలో బాగిలు అని పిలుస్తారు) రంగయానా బాగిలు, సిద్దయానా బాగులు, ఉచ్చంగి బాగిలు, లాల్కోట్ బాగిలు. విస్తృతమైన ప్రవేశ ద్వారాలలో, కోటకు తూర్పున ఉన్న ప్రవేశ ద్వారం బహమనీ సుల్తానేట్ విలక్షణమైన నిర్మాణ లక్షణాలను కలిగి ఉంది. స్థలాకృతి, భూమి యొక్క భౌగోళిక పొరను బట్టి, కోట గోడలు 5-13 మీటర్ల (ID1) అడుగుల ఎత్తుతో నిర్మించబడ్డాయి. ప్రారంభంలో, దీనిని మట్టిలో నిర్మించారు, కానీ తరువాత 18వ శతాబ్దంలో గ్రానైట్ రాతి పలకలతో విస్తరించారు. కోట గోడల యొక్క అనేక విస్తరణలలో గమనించిన ఒక అద్భుతమైన లక్షణం ఏమిటంటే, పెద్ద గ్రానైట్ ఘనాలను కలపడానికి సిమెంటు పదార్థం ఉపయోగించబడలేదు, ఇవి చక్కగా పరిమాణంలో, కత్తిరించి, కత్తిరించబడి, స్థానంలో ఉంచబడ్డాయి. కోట గోడల మొత్తం పొడవు సుమారు 8 కిలోమీటర్లు (5 మైళ్ళు), సుమారు 1,500 ఎకరాల (610 హెక్టార్లు) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఎగువ కోటను సైనిక ప్రయోజనాల కోసం తుపాకీ స్థానాలతో బలోపేతం చేసినప్పుడు, ఫ్రెంచ్ కిరాయి సైనికుల సేవలను ఉపయోగించారని కూడా చెబుతారు. భారీ 'ప్యాలెస్ ఆఫ్ స్టోన్స్' కోటలో కొండపై రాతి పరిసరాలలో అనేక భవనాలు, అనేక దేవాలయాలు ఉన్నాయి. చిత్రదుర్గ నాయకుల చివరి పాలకుడు ఐదవ ముడతలు నాయక 1779లో హైదర్ అలీ చేతిలో ఓడిపోయే వరకు ఈ కోటను రక్షణ కోసం విజయవంతంగా ఉపయోగించుకున్నాడు. ఈ కోట కర్ణాటకలోని ఈ భాగాన్ని పాలించిన నాయకులకు నివాళిగా నిలుస్తుంది.

కోటలకు తదుపరి చేర్పులు కాలిన ఇటుకలతో నిర్మించబడ్డాయి, వీటిని ఫిరంగిలో అమర్చారు, సిమెంట్ లేదా సున్నం యొక్క సన్నని పొరతో పూసి, పెయింట్ చేశారు. అయితే, కోట ఇప్పుడు క్షీణించడాన్ని చూపిస్తుంది. కోటలోని గిడ్డంగులు, ధాన్యపు గదుల మట్టి ఇటుక గోడలు రుతుపవనాల వర్షాల కారణంగా క్షీణిస్తున్నాయి.

చిత్రదుర్గ కోట సిద్ధేశ్వర ఆలయం

కోటలోని దేవాలయాలు

ఎగువ కోటలో పద్దెనిమిది దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. చిత్రదుర్గ నాయకుల ప్రధాన కుటుంబ దేవత ఆది పరాశక్తి అవతారమైన ఏకనాథేశ్వరి దేవి. ఏకనాథేశ్వరి పాదముద్రలు కోట ప్రవేశద్వారం వద్ద రాళ్లతో చెక్కబడ్డాయి. ప్రసిద్ధ దేవాలయాలలో కొన్ని హిడింబేశ్వర (ఒక పురాతన పురాణం దానితో ముడిపడి ఉంది) సంపిగే సిద్ధేశ్వర, ఏకనాథమ్మ, ఫల్గునేశ్వర, గోపాల కృష్ణ, హనుమంతుడు, సుబ్బరాయ, నంది.

హిడింబేశ్వర ఆలయంలో రాక్షసుడు (సంస్కృతంలో రాక్షసుడు) అనే రాక్షసుడు హిడింబ దంతాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. అతని సోదరి హిడింబి, ఒక రాక్షసి, ఈ ఆలయంలో నివసించేవారని చెబుతారు. మహాభారతంలోని పాండవ సోదరులలో రెండవవాడు భీముడిని ప్రేమించి, అతన్ని వివాహం చేసుకుని ఘటోత్కచుడు అనే బిడ్డను కన్న హిడింబి. భేరి లేదా భీమ డ్రమ్ అని పిలువబడే ఇనుప పలకలతో తయారు చేయబడిన 3 మీటర్లు (9.8 అడుగులు) చుట్టుకొలత, 2 మీటర్లు (6.6 అడుగులు) ఎత్తు గల పెద్ద సిలిండర్ కూడా ఇక్కడ ఉంది. ఈ ఆలయ ద్వారం వద్ద ఒక ఏకశిలా స్తంభం, రెండు ఊయల చట్రాలు కూడా కనిపిస్తాయి. సంపిగే సిద్ధేశ్వర ఆలయం కొండ దిగువన ఉంది. గోపాలకృష్ణ ఆలయంలో, శాసనాలు విగ్రహం 14 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉన్నట్లు గుర్తించాయి.

దిగువ కోటలో, నాయక పాలెగార్ల సంరక్షక దేవత ఉచ్చంగియమ్మ లేదా ఉత్సవంబకు అంకితం చేయబడిన ఆలయం, కొండపై ఉన్న కోట సముదాయంలోని రాళ్ల మధ్య నిర్మించబడింది.  

లింగాయతుల ప్రసిద్ధ మత సంస్థ అయిన మురుగరాజేంద్ర మఠం , మొదట కోట లోపల ఉండేది, ఇప్పుడు చిత్రదుర్గకు వాయవ్యంగా 2 కిలోమీటర్లు (1.2 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది.

ఇతర నిర్మాణాలు

వర్షపునీటి సేకరణ నిర్మాణాలు ఒక క్యాస్కేడ్ అభివృద్ధిలో నిర్మించబడ్డాయి, ఇది పరస్పరం అనుసంధానించబడిన జలాశయాలలో పెద్ద మొత్తంలో నీటిని నిల్వ చేసేలా చేసింది. కోట ఆవరణలు ఎప్పుడూ నీటి కొరతను ఎదుర్కోలేదని చెబుతారు.

చిత్రదుర్గకు పశ్చిమాన ఉన్న అంఖి మఠ ప్రాంతంలోని పంచలింగ (ఐదు లింగాలు ) గుహలో లభించిన 1284 AD నాటి పురావస్తు శాసనం ద్వారా చారిత్రక సంబంధం ఏర్పడింది. ఈ శాసనం పాండవులకు ఐదు లింగాలు (శివుని అనికోనిక్ చిహ్నాలు ) స్థాపించబడిందని ఆపాదిస్తుంది. రాతి మెట్ల ద్వారా చేరుకునే అంఖి మఠంలో, అనేక ప్రార్థనా స్థలాలు, వేదికలతో పాటు, వివిధ స్థాయిలలో కత్తిరించబడిన పురాతన భూగర్భ గదుల శ్రేణి కనిపిస్తుంది.

దిగువ కోటలో, టిప్పు సుల్తాన్ పాలనలో కచ్చెర్రీ (పరిపాలనా కార్యాలయం) జోడించబడింది. ఆయుధశాలలో మరొక ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే 3 మీటర్లు (9.8 అడుగులు) లోతు  దాదాపు 7 మీటర్లు (23 అడుగులు) వ్యాసం కలిగిన రాతితో తయారు చేయబడిన క్వాడ్రపుల్ మిల్లు, ఇది హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ పాలనలో గన్‌పౌడర్ తయారీకి ఉపయోగించే పరికరం అని ఊహించబడింది. కన్నడ భాషలో, దీనిని 'మద్దు బిసువ కల్లు' అని పిలుస్తారు, దీని అర్థం "గన్‌పౌడర్ గ్రైండింగ్ రాయి". క్వాడ్రపుల్ మిల్లులో దంతాలు లేదా స్లాట్‌లతో నాలుగు భారీ గ్రైండర్లు ఉన్నాయి. వీటిని ఏనుగులు లేదా ఎద్దులు (మధ్య వృత్తాకార స్థలంలో) తిప్పి పేలుడు గన్‌పౌడర్‌ను సేకరించడానికి నాలుగు స్లాట్‌లలో ప్రతిదానికీ స్వతంత్ర సేకరణ స్థానంతో ఉంటాయి.

సినిమాలు

ఈ కోట చారిత్రకతను దృష్టిలో ఉంచుకుని అనేక కన్నడ భాషా చలనచిత్రాలు నిర్మించబడ్డాయి. నాగరా హావు (కోబ్రా) హమ్సే గీతే (స్వాన్ సాంగ్) కోట ప్రాంతంలో నిర్మించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ సినిమాలు. నాయక రాజ్యం చివరి పాలకుడి గురించి రూపొందుతున్న మరో చిత్రం వీర మదకరి నాయక.

పర్యాటక రంగం

ఈ కోటను ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నిర్వహిస్తుంది. ఇది తెల్లవారుజాము నుండి సాయంత్రం వరకు తెరిచి ఉంటుంది. సందర్శకులు టికెట్ కౌంటర్ వద్ద ప్రవేశ టిక్కెట్లు కొనుగోలు చేసి, ఆపై కోటను అన్వేషించాల్సి ఉంటుంది.

కోట ప్రవేశద్వారం వద్ద కొద్దిమంది గైడ్లు అందుబాటులో ఉన్నారు. కోటను అన్వేషించడానికి అధిరోహణ అవసరం. ఈ కోట వికలాంగులకు అనుకూలమైనది కాదు. కోటను అన్వేషించడానికి సౌకర్యవంతంగా ఉన్నప్పుడు ఉదయం వేళలో కోటను అన్వేషించడానికి ఉత్తమ సమయం.

కర్ణాటక రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ నిర్వహించే ఒక హోటల్ ప్రధాన ద్వారం సమీపంలో ఉంది. ఈ కోట బెంగళూరు నుండి 180 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

గ్యాలరీ

• 
  చిత్రదుర్గ కోట లోపలి కోట
• 
  చిత్రదుర్గ, ముందు భాగంలో యూరోపియన్లు, బృందంతో కోట లోపల సాధారణ దృశ్యం
• 
  చిత్రదుర్గలోని ఒక ఆలయ శిథిలం
• 
  చమొండీ & హిదంబేశ్వర ఆలయాలు
• 
  చిత్రదుర్గలోని హిదంబేశ్వర, చాముండి ఆలయాల ఆవరణలో స్తంభం & ఊయల
• 
  కోట గోడ, ప్రవేశ ద్వారం దగ్గర
• 
  కోట లోపల దేవాలయాలు & మండపాల శిథిలాలు
• 
  ఒనకే ఓబవ్వన కింది
• 
  బందిఖానే (జైలు)

ఇవి కూడా చూడండి

• కర్ణాటకలోని కోటల జాబితా