చిలీ పెసో
| దస్త్రం:Billetes de Chile.png సిరీస్ 2009 | |
| ISO 4217 | |
| Code | CLP (numeric: 152) |
| Unit | |
| Symbol | $ |
| Denominations | |
| Banknotes | 1,000, 2,000, 5,000, 10,000, 20,000 పెసోలు |
| Coins | 10, 50, 100, 500 పెసోలు |
| Demographics | |
| Date of introduction | 29 సెప్టెంబర్ 1975 |
| Replaced | చిలీ ఎస్కుడో |
| User(s) | చిలీ |
| Issuance | |
| Central bank | చిలీ సెంట్రల్ బ్యాంక్ |
| Mint | కాసా డి మోనెడా |
| Valuation | |
| Inflation | 4.4% |
| Source | 2024 ([1]) |
| Value | మారకం రేటు 1 USD = 940 CLP ([2]) |
పెసో అనేది చిలీ దేశ కరెన్సీ. ప్రస్తుత పెసో 1975 నుండి చలామణిలో ఉంది, అంతకుముందు 1817 - 1960 మధ్య కాలంలో మరొక వెర్షన్ చలామణిలో ఉండేది. దీని గుర్తును సంఖ్యకు ముందు ఒకటి లేదా రెండు నిలువు గీతలు కలిగిన S అక్షరంగా ($ లేదా 
) నిర్వచించారు. [1] ఆధునిక పాఠ్య వ్యవస్థలలో అందుబాటులో ఉన్న సింగిల్-బార్ గుర్తును దాదాపుగా ఎల్లప్పుడూ ఉపయోగిస్తారు. ఈ రెండు గుర్తులను అమెరికా డాలర్ వంటి అనేక ఇతర కరెన్సీలు కూడా వాడుతున్నాయి, కాబట్టి స్పష్టత కోసం వీటిని CLP$ అని సూచిస్తారు. ప్రస్తుత పెసో ISO 4217 కోడ్ CLP. ఇది 31 మే 1996 వరకు 100 సెంటావోలుగా విభజించబడింది, ఆ తర్వాత ఈ ఉపవిభాగాన్ని అధికారికంగా రద్దు చేశారు. ప్రస్తుతం చెల్లింపులను పూర్తి పెసోలలోనే చేయాల్సి ఉంటుంది. జూలై 2024 నాటికి మారకం రేటు ఒక యూఎస్ డాలర్కు సుమారు CLP 940 గా ఉంది.[2]
ప్రస్తుత పెసోను 29 సెప్టెంబర్ 1975న డిక్రీ 1,123 ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు. ఇది 1,000 ఎస్కుడోలకు 1 పెసో చొప్పున ఎస్కుడో స్థానంలో వచ్చింది. ఈ పెసో 1984 వరకు 100 సెంటావోలుగా విభజించబడింది.
నాణేలు
[మార్చు]1975లో 1, 5, 10, 50 సెంటావోలు, 1 పెసో విలువ కలిగిన నాణేలను ప్రవేశపెట్టారు. 1983 నుండి ద్రవ్యోల్బణం కారణంగా సెంటావో నాణేలు వాడుకలో లేకుండా పోయాయి. 1976లో 5, 10 పెసో నాణేలు, 1981లో 50, 100 పెసో నాణేలు, 2000లో ద్వి-లోహ (bi-metallic) 500 పెసో నాణేలు వచ్చాయి. ప్రస్తుతం చలామణిలో 1, 5, 10, 50, 100, 500 పెసోల విలువ కలిగిన నాణేలు ఉన్నాయి. అయితే 2016 నాటికి పెసో విలువ తగ్గడంతో, చాలా మంది వ్యాపారులు 10 పెసోల కంటే తక్కువ మొత్తాలను పట్టించుకోవడం లేదు. 1 పెసో నాణెం చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుంది. 26 అక్టోబర్ 2017న చిలీ మింట్ 1, 5 పెసో నాణేల ఉత్పత్తిని నిలిపివేసింది. 1 నవంబర్ 2017 నుండి నగదు చెల్లింపుల కోసం రౌండింగ్ నియమం అమలులోకి వచ్చింది. 1 నుండి 5 పెసోలతో ముగిసే మొత్తాలను తక్కువకు, 6 నుండి 9 పెసోలతో ముగిసే మొత్తాలను పై పెసోకు రౌండ్ చేస్తారు. ఎలక్ట్రానిక్ లావాదేవీలపై ఇది ప్రభావం చూపదు.[3]
చిలీలో సైనిక నియంతృత్వం (1973–1990) ముగిసిన తర్వాత, 5, 10 పెసో నాణేల డిజైన్ను మార్చారు. పాత నాణేలపై సంకెళ్లను తెంచుకున్న రెక్కల దేవత బొమ్మ ఉండేది. ప్రజాస్వామ్యం పునరుద్ధరించబడిన తర్వాత బెర్నార్డో ఓ హిగిన్స్ చిత్రంతో ఉన్న కొత్త నాణేలను స్వీకరించారు.
2001లో మాపుచే మహిళ చిత్రంతో కూడిన కొత్త 100 పెసో నాణెం చలామణిలోకి వచ్చింది. ఫిబ్రవరి 2010లో 50 పెసో నాణేలపై దేశం పేరు CHILE కు బదులుగా CHIIE అని తప్పుగా ముద్రించినట్లు గుర్తించారు. నాణేల ముద్రణాలయం ఆ నాణేలను వెనక్కి తీసుకోబోమని చెప్పింది. ఆ తప్పు నాణేలు ప్రస్తుతం కలెక్టర్ల వస్తువులుగా మారాయి.[4]
బ్యాంక్ నోట్లు
[మార్చు]1976లో 5, 10, 50, 100 పెసోల నోట్లను ప్రవేశపెట్టారు. ద్రవ్యోల్బణం కారణంగా క్రమంగా అధిక విలువ కలిగిన నోట్లు వచ్చాయి. మే 1977లో 500 పెసోలు, జూన్ 1978లో 1000 పెసోలు, జూన్ 1981లో 5000 పెసోలు, జూన్ 1989లో 10,000 పెసోలు, డిసెంబర్ 1997లో 2000 పెసోలు, డిసెంబర్ 1998లో 20,000 పెసోల నోట్లు విడుదలయ్యాయి. 5, 10, 50, 100, 500 పెసోల నోట్ల స్థానంలో నాణేలు వచ్చాయి. ప్రస్తుతం 1000, 2000, 5000, 10,000, 20,000 పెసోల నోట్లు మాత్రమే చలామణిలో ఉన్నాయి. 2009, 2010లలో వీటి కొత్త వెర్షన్లను విడుదల చేశారు. [5]
సెప్టెంబర్ 2004 నుండి 2000 పెసోల నోటును పాలిమర్ బ్యాంక్ నోటుగా విడుదల చేస్తున్నారు. ఆ తర్వాత 5000 పెసోల నోటు (2009), 1000 పెసోల నోటు (2011) కూడా పాలిమర్లోకి మారాయి. కేవలం 10,000, 20,000 పెసోల నోట్లు మాత్రమే ప్రస్తుతం పత్తి కాగితంపై ముద్రించబడుతున్నాయి. ఈ కొత్త నోట్లు అన్నింటికీ ఒకే ఎత్తు (70 మిమీ) ఉంటుంది, కానీ విలువ పెరిగే కొద్దీ పొడవు మారుతూ ఉంటుంది. [6]
ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
[మార్చు]చిలీ వ్యవహారిక భాషలో కొన్ని నోట్లు, నాణేలకు అనధికారిక పేర్లు ఉన్నాయి. వెయ్యి పెసోలను లూకా (luca), ఐదు వందల పెసోలను క్వినా (quina), వంద పెసోలను గాంబా (gamba), పది లక్షల పెసోలను పాలో (palo) అని పిలుస్తారు. 1933 - 1959 మధ్య విడుదలైన వంద పెసోల నోటు రంగు ఆధారంగా గాంబా అనే పేరు వచ్చింది.
సందర్భాన్ని బట్టి గాంబా అంటే వంద పెసోలు లేదా లక్ష పెసోలు అని అర్థం రావచ్చు. ఉదాహరణకు కొత్త కంప్యూటర్ ధర రెండు గాంబాలు అంటే రెండు లక్షల పెసోలు అని అర్థం. అలాగే పాలో అంటే ఒక మిలియన్ పెసోలు అని అర్థం.
అమెరికా డాలర్తో పెసో విలువ
[మార్చు]
| తేదీ | చిలీ పెసోలు |
|---|---|
| జూన్ 2024 | 927 |
| మే 2024 | 918 |
| ఏప్రిల్ 2024 | 961 |
| మార్చి 2024 | 968 |
| ఫిబ్రవరి 2024 | 964 |
| జనవరి 2024 | 908 |
| 6-నెలల సగటు | 941 |
| 2023 | 840 |
| 2022 | 874 |
| 2021 | 760 |
| 2020 | 793 |
| 2019 | 703 |
| 2010 | 511 |
| 2000 | 539 |
| 1990 | 305 |
1974 - 1979 మధ్య చిలీ పెసో మారకం రేటును క్రాల్లింగ్ బ్యాండ్లో అనుమతించారు. [8] జూన్ 1979 నుండి 1982 వరకు పెసోను అమెరికా డాలర్తో స్థిర మారకం రేటుకు అనుసంధానించారు. సెప్టెంబర్ 1999 నుండి పెసోను మొదటిసారిగా స్వేచ్ఛగా ఫ్లోట్ అవ్వడానికి అనుమతించారు. చిలీ సెంట్రల్ బ్యాంక్ అవసరమైనప్పుడు జోక్యం చేసుకునే హక్కును కలిగి ఉంది. [9]
గ్యాబ్రియల్ బోరిక్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్న తొలి నెలల్లో, జీవన వ్యయం పెరగడం, రాజకీయ అస్థిరత కారణంగా డాలర్ విలువ పెసోతో పోలిస్తే గణనీయంగా పెరిగింది. చరిత్రలో మొదటిసారిగా ఒక డాలర్ విలువ 1000 పెసోలను దాటింది. దీనిని అరికట్టడానికి సెంట్రల్ బ్యాంక్ 14 జూలై 2022న భారీ ఆర్థిక జోక్యం చేసుకుంది. [10]
గమనికలు
[మార్చు]- ↑ "Ley Chile Móవిల్". Leychile.cl (in Spanish). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 December 2015.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) "Su símbolo será la letra S sobrepuesta con una o dos líneas verticales y se antepondrá a su expresión numérica." - ↑ "Base de Datos Estadísticos (BDE)".
- ↑ "Instituciones sufren fuerte baja en donaciones del vuelto tras aplicación de ley de redondeo". ADN Radio (adnradio.cl). 2018-01-29. the original నుండి 2018-03-11 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-03-11.
- ↑ "Chilean mint spells country's name wrong on coins". The Daily Telegraph (telegraph.co.uk). 12 February 2010. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2015-06-15.
- ↑ "Banco Central lanzó nuevo billete de $1.000 y anunció que entrará en circulación el 11 de mayo". La Tercera. 16 March 2011. the original నుండి 2012-03-11 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2012-06-01.
- ↑ "Nuevos Billetes". Nuevosbilletes.cl. the original నుండి 20 June 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2012-06-01.
- ↑ "Banco Central de Chile - Tipos de Cambio". Banco Central de Chile.
- ↑ Roberto Toso C. (April 1983). "El tipo de cambio fijo en Chile: la experiencia en el período 1979–1982" (PDF). Serie de Estudios Económicos (in Spanish). చిలీ సెంట్రల్ బ్యాంక్. the original (PDF) నుండి 13 June 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 July 2012.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ José de Gregorio R.; Andrea Tokman R. (డిసెంబరు 2005). "El 'miedo a flotar' y la política cambiaria en Chile" (PDF). Economía Chilena Volumen 8 – Nº 3 / diciembre 2005 (in Spanish). చిలీ సెంట్రల్ బ్యాంక్. the original (PDF) నుండి 12 మే 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 జూలై 2012.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "Consejo del Banco Central de Chile anuncia programa de intervención cambiaria y provisión preventiva de liquidez en dólares" (in స్పానిష్). Banco Central de Chile. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-08-31.