Jump to content

చుతియా ప్రజలు

వికీపీడియా నుండి

చుతియా ప్రజలు
బిహు/బిసు పండుగ సమయంలో పిఠాలు తయారు చేస్తున్న చుతియా మహిళలు.
ముఖ్యమైన జనాభా కలిగిన ప్రాంతాలు
ప్రధానంగా ఎగువ అస్సాం, మధ్య అస్సాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ జిల్లాలలో; అస్సాం అంతటా పట్టణ ప్రాంతాలు
భాషలు
అస్సామీ
మతం
హిందూమతం (ముఖ్యంగా ఏకశరణ ధర్మం)[1][2]
సంబంధిత జాతి సమూహాలు

చుతియా ప్రజలు (లేదా సుతియా) భారతీయ రాష్ట్రమైన అస్సాంకు చెందిన ఒక జాతి సమూహం. వీరు చారిత్రకంగా చుతియా రాజ్యంతో అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు.[3] 1523–24లో ఈ రాజ్యాన్ని అహోం రాజ్యం ఆక్రమించిన తర్వాత, చుతియా జనాభా ఎగువ అస్సాం[4][5] అలాగే మధ్య అస్సాంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు చెల్లాచెదురై స్థిరపడింది.[6] అస్సామీ ప్రజలు ఏర్పడటంలో ఉన్న ముఖ్య సమూహాలలో వీరు ఒకరు.[7][8]

2004 జన్యు అధ్యయనంలో, "తెగ", "కుల" క్రమంలో చుతియా ప్రజలు అహోంలు, రాజ్‌బంషీలతో పాటు మధ్యస్థ స్థానంలో ఉన్నారని తేలింది.[9][10] చారిత్రక చుతియాలు మొదట బోడో-కాచారీ సమూహానికి చెందినవారు.[11] వీరిలో కొంత షాన్ మిశ్రమం ఉన్నట్లు భావిస్తారు;[12] అయినప్పటికీ, వీరి పాలక కుటుంబాలు ప్రారంభంలో మాతృస్వామ్య వ్యవస్థకు చెందినవని లేదా పూర్తిగా పితృస్వామ్య వ్యవస్థ కాదని అంచనా వేశారు.[13] చుతియా ప్రజలు చుతియా రాజ్యం ఉనికిలో ఉన్నప్పుడు,[14][15] అలాగే ఆ తర్వాత ఏకశరణ ధర్మం ద్వారా సంస్కృతీకరణ చెందారు.[16] వీరు ఇతర సమూహాలతో, ముఖ్యంగా అహోంలతో కలిసిపోయారు.[17]

చుతియా సమాజాన్ని భారత ప్రభుత్వం ఇతర వెనుకబడిన తరగతి (OBC) గా గుర్తించింది.[18] ప్రస్తుతం చుతియా సమాజాన్ని భారత షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితాలో చేర్చడానికి ఒక రాజకీయ ఉద్యమం జరుగుతోంది.[19] బ్రిటీష్ పాలనా కాలంలో, ఎగువ అస్సాంలో (కాళియాబోర్ తూర్పున) చుతియా సమాజం రెండవ అతిపెద్ద జనాభాను కలిగి ఉంది.[20] నేడు, వీరిలో ఎక్కువ మంది ఎగువ అస్సాం ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు, అలాగే దర్రాంగ్, నాగావ్, ఉత్తర గువహాటి (ముఖ్యంగా చాంగ్సారీ, రంగ్మహల్), బరాక్ వ్యాలీలలో గణనీయమైన జనాభా ఉన్నారు.[21]

పేర్లు

[మార్చు]

చుతియా అనే పేరు ఎలా వచ్చిందో కచ్చితంగా తెలియదు: చుతియా రాజ్యాన్ని అహోం భాషలోని బురంజీలలో తియోరా అని పిలిచారు, కాగా అస్సామీ భాష బురంజీలలో చుతియా అని ఉపయోగించారు.[3]

చరిత్ర

[మార్చు]

ప్రారంభ చరిత్ర

[మార్చు]

చుతియా ప్రజల నమోదు చేయబడిన చరిత్ర తూర్పు బ్రహ్మపుత్ర లోయ, ముఖ్యంగా సదియా ప్రాంతంతో ముడిపడి ఉంది. ఈ ప్రాంతం తరువాతి కాలంలో చుతియా రాజ్యానికి రాజకీయ కేంద్రంగా మారింది. సదియా ప్రాంతంలో ప్రారంభ మధ్యయుగ కాలంలోనే ఇటుక నిర్మాణాలు జరిగాయని ఆధారాలు చెబుతున్నాయి: 2024 నాటి అధ్యయనం ప్రకారం, ప్రతీమగఢ్, పదుమ్ పుఖురీ వద్ద లభించిన ఇటుకలు 7వ నుండి 10వ శతాబ్దాల కాలానికి చెందినవని తేలింది.[22] ఇది చుతియా పాలకుల కాలానికి కంటే ముందటిది కాబట్టి, ఇది ఈ ప్రాంతంలోని ప్రారంభ నిర్మాణ సంప్రదాయాన్ని సూచిస్తుంది.

ఈ ప్రాంతం కాళికా పురాణంలో చెప్పబడిన పవిత్ర భౌగోళికంలో ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది. సదియాలోని తామ్రేశ్వరితో గుర్తుపట్టబడిన దిక్కరవాసిని, కామరూప తూర్పు సరిహద్దుగా ఉంది. జై-ఈన్ షిన్ పేర్కొన్న ప్రకారం, ప్రస్తుత గువహాటి సమీపంలోని లలితాకంత నుండి తూర్పున ఉన్న ప్రాంతాన్ని కిరాతుల భూమిగా వర్ణించారు. ఇది బ్రహ్మపుత్ర లోయలోని టిబెటో-బర్మన్ ప్రజలతో అనుబంధం కలిగి ఉంది. లలితాకంత నుండి పశ్చిమాన ఉన్న ప్రాంతం బ్రాహ్మణ సమూహాల సమాజంగా చిత్రీకరించబడింది.[23][24]

చుతియా రాజ్యం

[మార్చు]

ఈ తూర్పు ప్రాంతీయ పరిసరాలలో చుతియా రాజ్యం రూపుదిద్దుకుంది. 14వ శతాబ్దం ద్వితీయార్థంలో సధయాపురం లేదా స్వధయాపురం (ప్రస్తుత సదియా) కేంద్రంగా పాలించిన పాలకుల తామ్రశాసనాలు లభించాయి.[25] చుతియా రాజ్యం తదనంతరం ఈశాన్య భారతదేశంలో ఒక ముఖ్యమైన రాజకీయ శక్తిగా ఎదిగింది; అమలేందు గుహా వివరణ ప్రకారం, 15వ శతాబ్దానికి గిరిజన రాజకీయ వ్యవస్థలలో చుతియాలు అత్యంత అభివృద్ధి చెందినవారు.[26] ఈ రాజ్యం ఉన్న వ్యూహాత్మక ప్రాంతం వలన అస్సాం, టిబెట్, దక్షిణ చైనాల మధ్య జరిగే వ్యాపారాన్ని వీరు నియంత్రించగలిగారు.[27]

శాసనాల ద్వారా తెలిసిన తొలి పాలకులలో నందిన్ (నంది లేదా నందీశ్వర) ఒకరు. ధేనుఖాన తామ్రశాసనంలో ఈయన్ని సధయాపురం ప్రభువుగా వర్ణించారు. ఈయన భార్య దైవకి, వారి కుమారుడు సత్యనారాయణ.[28] సత్యనారాయణ తల్లితరఫు సంబంధాలకు ఇచ్చిన ప్రాముఖ్యత ఆధారంగా చుతియా పాలక కుటుంబం మాతృస్వామ్య వ్యవస్థను అనుసరించి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.[29] ఈ శాసనాలు స్థానిక పాలకులు వైష్ణవ సంప్రదాయంలో హిందూమతాన్ని స్వీకరించారని సూచిస్తున్నాయి.[30]

ఈ రాజ్యం సదియా, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దు ప్రాంతాలలో విస్తరించింది. దీని ప్రాంతం ప్రస్తుతం లఖింపూర్ జిల్లా, ధేమాజీ జిల్లా, తిన్సుకియా జిల్లా, దిబ్రూగఢ్ జిల్లా, విశ్వనాథ్ జిల్లాల పరిధిలో ఉంది.[31][32][33] అలాగే శివసాగర్ జిల్లాలోని కొన్ని భాగాలు ఇందులో ఉండేవి.[34][35] అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని మైదాన, కొండ ప్రాంతాలు కూడా ఇందులో భాగమే.[36][37]

1524 లో సుహుంగ్ముంగ్ పాలనా కాలంలో ఈ రాజ్యాన్ని అహోంలు ఆక్రమించారు. ఆ సమయానికే గణనీయమైన హిందూకరణ జరిగింది. భీష్మక్ నగర్ వద్ద శ్రీశ్రీ లక్ష్మీనారాయణ పేరుతో ఉన్న ఇటుక లభించింది.[38]

విలీన తదనంతర కాలం

[మార్చు]

విలీనం తరువాత, మాజీ రాజధాని ప్రాంతమైన సధయాపురం అహోం రాజ్యంలో 'సదియా-ఖోవా గోహైన్' పరిపాలన కింద ఒక సరిహద్దు ప్రాంతంగా మారింది. అహోం రాజులు తిరుగుబాట్లను నిరోధించడానికి చుతియా ప్రభువులను రాజ్యం నలుమూలలా చెల్లాచెదురుగా స్థిరపరిచారు.[39] అలాగే కళాకారులు, సాధారణ ప్రజలను ఎగువ అస్సాంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు తరలించారు.[a]

తరువాతి కాలంలో చుతియాలు అస్సామీ సమాజంలో విలీనమవుతూనే తమ ప్రత్యేక గుర్తింపును నిలబెట్టుకున్నారు. ఆనాటికే హిందూమతాన్ని స్వీకరించిన వారిని 'హిందూ చుతియాలు'గా పిలిచేవారు.[42][43] ఆ ప్రక్రియకు దూరంగా ఉన్నవారు 17వ శతాబ్దం నుండి మైయామర సత్రం ద్వారా ఏకశరణ ధర్మంలో చేరారు.[44] అహోం పరిపాలనా వ్యవస్థలో చేరి, వివాహ సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్న వారిని 'అహోం చుతియాలు' అని పిలిచేవారు.

భాష

[మార్చు]
చుతియా
స్థానిక భాషభారతదేశం
ప్రాంతంఅస్సాం
స్వజాతీయతచుతియా
Extinct(date missing)
భాషా సంకేతాలు
ISO 639-3None (mis)

చుతియా ప్రజలు నేడు అస్సామీ భాష మాట్లాడతారు. వారు పూర్వం మాట్లాడిన టిబెటో-బర్మన్ భాష కాలక్రమేణా కనుమరుగైంది.[45][46] 19వ, 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభ పరిశోధకులు డేవోరీ భాషను చుతియా మూల భాషగా భావించారు.[47]

అయితే ఆధునిక భాషాశాస్త్ర అధ్యయనాల ప్రకారం, నేటి డేవోరీ భాష మాట్లాడే డేవోరీ సమాజం, అస్సామీ మాట్లాడే చుతియా సమాజం విభిన్నమైనవి.[48] చారిత్రకంగా డేవోరీలు చుతియాల పూజారి వర్గానికి చెంది ఉండవచ్చని, తరువాత వేర్వేరు ప్రాంతాలలో నివసించడం వల్ల భాష, సంస్కృతులు వేరయ్యాయని భావిస్తున్నారు.[49] డేవోరీలలో 'దిబోంగియా' వర్గం మాత్రమే తమ స్వంత భాషను నిలబెట్టుకుంది. బర్గోయాన్, తెంగాపనియా వర్గాలు అస్సామీ భాషకు మారాయి.[48]

సమాజం

[మార్చు]

సామాజిక జీవితం

[మార్చు]

చుతియా ప్రజలు సాధారణంగా ఉమ్మడి కుటుంబాలలో నివసిస్తారు. కొన్ని ఉమ్మడి కుటుంబాలలో వంద మంది కంటే ఎక్కువ మంది సభ్యులు ఉండేవారు. తండ్రి కుటుంబ పెద్దగా ఉంటాడు; ఆయన లేని పక్షంలో తల్లి కుటుంబ బాధ్యతలు చేపడుతుంది.[50] గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వివాహాలు, ఇతర కార్యక్రమాలలో పరస్పర సహకారం అందించుకునే పద్ధతి ఉండేది. దీనిని 'హేజారీ' లేదా 'హౌరీ' అని పిలిచేవారు.[51]

1900 నాటి ఫోటో: మధ్యలో చుతియా వ్యక్తి ముఖచిత్రం.

వంశాలు (ఖెల్‌లు)

[మార్చు]

చుతియా సమాజం అనేక వంశాలు లేదా 'ఖెల్'లుగా విభజించబడింది. వీటిలో కొన్ని: 'బురుక్', 'బిహియా', 'బెబెజియా', 'లోఫాయ్', 'బోరాహి', 'లహావాల్', 'ఫెసువాల్', 'ఉతా', 'హార్', 'మేలెంగ్', 'లావో-పియా', 'సేసా-ఘరియా', 'కాంతోక్', 'దోయ్‌చుంగ్', 'దిహా', 'సాలికి', 'బారువాతి', 'బాఘ్సువా', 'దిహింగ్-గోయా'.[52]

ఈ వంశాలలో కొన్ని ప్రత్యేక వృత్తులతో అనుబంధం కలిగి ఉండేవి. ఉదాహరణకు బిహియా వంశస్తులు విషప్రయోగాలు, వేటతో; సాలికి వంశస్తులు గోరింకలకు శిక్షణ ఇవ్వడంతో; బురుక్ వంశస్తులు తాళ్ల తయారీతో అనుబంధం కలిగి ఉండేవారు.[52] బురుక్ వంశస్తులు మేక మాంసం, సొరకాయ తినడం నిషేధంగా భావించేవారు.[53]

వృత్తిపరమైన సంఘాలను కూడా ఖెల్ అని పిలిచేవారు. సోనారీ (స్వర్ణకారులు), తాంతి (నేత కార్మికులు), కమార్ (కమ్మరులు), ఖనికర్ (శిల్పులు) వంటి వృత్తి ఖెల్‌లలో పరస్పర వివాహాలపై ఆంక్షలు ఉండేవి కావు.[54]

చారిత్రక వర్గాలు

[మార్చు]

చుతియా రాజ్యాధిపత్యం అంతరించిన తరువాత, మతం, ఆచారాలు, వివాహ సంబంధాల ఆధారంగా వివిధ వర్గాలు ఏర్పడ్డాయి.(Pathak 2008:82)

హిందూ చుతియాలు. వీరు వైష్ణవ మతాన్ని స్వీకరించిన పెద్ద సమూహం. వీరిలో తీవ్రమైన నియమాలు పాటించే వారిని 'కేసా-పంథి' అని, పాత గిరిజన ఆచారాలను కూడా కొనసాగించే వారిని 'పోకా-పంథి' అని పిలుస్తారు.[55]

అహోం చుతియాలు. అహోంలతో వివాహ సంబంధాలు కలిగి ఉండి, అహోం పరిపాలన, సామాజిక జీవనంలో విలీనమైన వారిని అహోం చుతియాలు అంటారు.[56] అహోం పరిపాలనలో వీరు అనేక ముఖ్య పదవులను నిర్వహించారు.[b]

బోరాహి చుతియాలు. బోరాహి చుతియాలు కొన్ని ప్రత్యేక ఆచారాలు కలిగిన వర్గం. చుతియాలు మృతదేహాలను ఆరు పొరల కట్టెలతో దహనం చేస్తే, బోరాహీలు ఏడు పొరలు ఉపయోగించేవారు.[63]

మిరి చుతియాలు. అహోం దండయాత్రల సమయంలో మిరి కొండల వైపు వెళ్ళి, మిసింగ్ ప్రజలతో కలిసిపోయిన వారిని మిరి చుతియాలు అంటారు.[64][65]

సాంప్రదాయ వృత్తులు

[మార్చు]

చుతియా సమాజంలో శ్రమ విభజన చక్కగా ఉండేది. స్వర్ణకారులను 'సోనారీ', ఉప్పు సేకరించేవారిని 'లోన్‌పురియా', నేత కార్మికులను 'తాంతి', తోలు పని చేసేవారిని 'సోమార్' అని పిలిచేవారు.[66]

ఇవే కాకుండా వెండి పని చేసే 'రూపావాల్', పడవల తయారీదారులు 'ఖనికర్', కంచు పాత్రల తయారీదారులు 'కోహార్', కమ్మరులు 'కమార్', కుమ్మరులు 'కుమార్', రాతి పని చేసే 'శిల్-కటియా', జాపీల తయారీదారులు 'జాపీ-హాజియా' వంటి వృత్తి సమూహాలు ఉండేవి.[67] నదుల ఇసుక నుండి బంగారాన్ని సేకరించే సోనోవాల్ వర్గం కూడా ఉండేది.[66]

మతం

[మార్చు]
తిన్సుకియా జిల్లా బోర్గావ్‌లో చుతియా ధర్మ హుసోరీ ప్రదర్శన

సాంప్రదాయ మతం

[మార్చు]

చుతియాలు ఆది పురుష దేవత, ఆది శక్తి దేవతలను పూజించేవారు. పురుష దేవతను 'కుండిమామ', 'బాలియా-బాబా' లేదా 'పిషా-దేమా' అని పిలిచేవారు. ఇది కాచారీలలో 'బాతౌ' దేవుడితో సమానం.[68] స్త్రీ దేవతను 'కేచైఖాతి' లేదా 'పిషా-సి' అని పిలిచేవారు.[69]

కేచైఖాతి దేవి ఆరాధన ఇతర బోడో-కాచారీ సమూహాలలో కూడా ప్రాచుర్యంలో ఉంది.[70] ఈ దేవి ఆరాధన కార్యక్రమాలను డేవోరీ పూజారులు నిర్వహించేవారు.[71]

మరొక దివ్య జంట 'బురా', 'బురీ' (ముసలి దంపతులు). తరువాతి కాలంలో వీరు శివుడు, పార్వతులుగా హిందూకరణ చెందారు.[72]

చుతియాల సాంప్రదాయ పూజా స్థలాలను 'సాల్' అంటారు. సదియా ప్రాంతంలో నాలుగు ప్రధాన సాల్‌లు ఉన్నాయి: బుర్హా-బుర్హీ సాల్, బాలియా బాబా సాల్, పాతార్ సాల్, తామ్రేశ్వరి లేదా కేచైఖాతి సాల్. పూజల సమయంలో డేవోరీ పూజారులు మాత్రమే గర్భగుడిలోకి వెళతారు. 'తంగ్లతి' ఆకులను పవిత్రంగా భావించి భక్తులకు తిలకంగా పెడతారు.[73]

సంస్కృతీకరణ

[మార్చు]

రాజ్యంలో బ్రాహ్మణుల రాకతో రాజుల హిందూకరణ జరిగింది. చుతియా పాలకులు తమను అసురుల వంశస్థులుగా చెప్పుకున్నారు.[74][75]

16వ శతాబ్దంలో శ్రీమంత శంకరదేవుడు ప్రారంభించిన ఏకశరణ ధర్మం వ్యాప్తితో, సదియా ప్రాంతం రుక్మిణి, భీష్మకుల కథతో ముడిపడింది. శంకరదేవుని 'రుక్మిణీ హరణ' కావ్యం వల్ల స్థానిక ప్రాంతాలు భీష్మకుని విదర్భ రాజ్యంతో అనుసంధానించబడ్డాయి.[76]

మైయామర సత్రం ద్వారా అనిరుద్ధదేవుని ఆధ్వర్యంలో 17వ శతాబ్దంలో చాలామంది చుతియాలు ఏకశరణ ధర్మంలో చేరారు.[44][75]

మతపరమైన ఆచారాలు

[మార్చు]

చుతియా మత ఆచారాలలో సాంప్రదాయ జానపద ఆచారాలు, తంత్ర విధానాలు, వైష్ణవ ప్రభావాలు కలసి ఉంటాయి. 'కేసా-పంథి' వర్గం వారు జంతు బలులు, మద్యం నైవేద్యాలను వర్జిస్తారు; 'పోకా-పంథి' వర్గం వారు పాత బలి ఆచారాలను కొనసాగిస్తున్నారు.

వివిధ రకాల సభాలు, పూజలు నిర్వహిస్తారు: దేవు-కుబేర్, డాంగోరియా సభ, అపేశ్వరి సభ, సువాసని పూజ మొదలైనవి.[77]

దేవు-కుబేర్. ఇది పితృదేవతల ఆరాధనతో కూడిన తంత్ర ఆచారం. కుబేరుడు, కుండి దేవుళ్ల పేరు మీద ప్రమిదలు వెలిగిస్తారు. ఇందులో బాతు మాంసం, సురా (చుజే), పిండి వంటలు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.[77]

డాంగోరియా సభ. గ్రామ దేవత అయిన 'డాంగోరియా' కోసం ఈ పూజ చేస్తారు. చెట్టు కింద ప్రమిదలు వెలిగించి తమలపాకులు, వక్కలు, పిండి వంటలు నైవేద్యంగా పెడతారు.[77]

అపేశ్వరి సభ. కేచైఖాతి స్వరూపమైన 'అపేశ్వరి ఐ' గౌరవార్థం ఈ పూజ చేస్తారు. గ్రామంలోని మహిళలు (గోపిణులు) గుండ్రంగా కూర్చుని అపేశ్వరి నామాలు పాడుతూ పిల్లల శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థిస్తారు.[78]

సువాసని. ఇంటి సంక్షేమం కోసం ఏప్రిల్-మే నెలల్లో రాత్రి వేళ ఈ పూజ చేస్తారు. పూజారి ద్వారా సువాసని దేవిని ఆవాహన చేసి, బాతు బలి ఇస్తారు. వైష్ణవ ప్రభావంతో చాలామంది బాతుకు బదులుగా బూడిద గుమ్మడికాయను ఉపయోగిస్తున్నారు.[77]

సంస్కృతి

[మార్చు]

జీవిత చక్ర ఆచారాలు

[మార్చు]

చుతియాలు జననం, వివాహం, మరణం సంబంధిత అనేక ఆచారాలను పాటిస్తారు.[79] గర్భధారణ సమయంలో 'పంచామృతం' నిర్వహించడం, శిశు జననం తర్వాత శుద్ధి కార్యక్రమాలు చేయడం పరిపాటి. వివాహాలలో 'బార్ బియా' (పెద్దలు కుదిర్చిన వివాహం), ప్రేమ వివాహాలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి.

మరణించిన వారిని సాధారణంగా దహనం చేస్తారు; కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులలో ఖననం కూడా చేస్తారు. మరణాంతరం 11వ లేదా 13వ రోజున శ్రాద్ధ కర్మలు (కాజ్) నిర్వహిస్తారు.[79]

వ్యవసాయ ఆచారాలు

[మార్చు]

వ్యవసాయ చక్రంతో అనేక ఆచారాలు ముడిపడి ఉన్నాయి. వర్షాలు, మంచి దిగుబడి కోసం జేష్ఠ మాసంలో 'పానీ తులా బోర్సభ' చేస్తారు.[80]

వరి నాట్లు ప్రారంభించే రోజు 'నా భుయీ' జరుపుకుంటారు. కోతలు పూర్తయ్యాక 'నా ఖువా' పండుగ చేసుకుంటారు. ధాన్యాగారంలో ధాన్యం భద్రపరిచాక 'భరాలోత్ పిఠా దియా' ఆచారం నిర్వహిస్తారు.[80] తీవ్రమైన కరువు కాలంలో 'భేకులీర్ బియా' (కప్పల పెళ్లి) చేస్తారు.[80]

పండుగలు, బిహూ సంప్రదాయాలు

[మార్చు]

చుతియాలు అస్సాం యొక్క మూడు ప్రధాన బిహూ పండుగలను (బోహాగ్ బిహూ, కాటి బిహూ, మాఘ్ బిహూ) ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు.[81]

బోహాగ్ బిహూ ఏడు రోజుల పాటు జరుగుతుంది: గరు బిహూ, మనుహ్ బిహూ, గొహాయిన్ బిహూ, డాంగోరియా/ఓజా బిహూ, లఖిమి/కుటుం బిహూ, దేవు/మేలా బిహూ, సాత్/చేరా బిహూ.[81] ఇవే కాక చొతోర్ రాతి బిహూ, తోకా బిహూ, ధర్మ హుసోరీ, బార్ బిహూ వంటి ప్రత్యేక రకాలు ఉన్నాయి.[82]

సాంప్రదాయ దుస్తులు

[మార్చు]

పురుషుల దుస్తులు

[మార్చు]
సాంప్రదాయ దుస్తులలో చుతియా పురుషుడు

పురుషుల దుస్తులలో 'చుతియా పగురి' (తలపాగా), 'చుతియా సులా' (చొక్కా), 'చురియా' (ధోతి), 'గమూసా' లేదా 'బిసువాన్' (కండువా), 'చేలేంగ్ చాదర్' (షాలువా), 'తంగాలి' (నడుము గుడ్డ) ముఖ్యమైనవి.[83][84]

చుతియా పగురి రకాలు: క్సాత్ఫుల్ (సర్ప పాగ్), రోణువా (జుంగా పాగ్), ఏనాజోరి (బిహువాన్ పాగ్). పాతకాలపు భీష్మక్ నగర్, తామ్రేశ్వరి టెర్రకోట బింబాలలో ఈ తలపాగాలు కనిపిస్తాయి.[77]

చురియా మోకాళ్ల వరకు మాత్రమే ఉండే ధోతి. తంగాలి అనేది నడుముకు కట్టుకునే రంగుల పట్టీ.[77] బిసువాన్ అనేది పూల డిజైన్లు కలిగిన ప్రత్యేక గమూసా.

స్త్రీల దుస్తులు

[మార్చు]
సాంప్రదాయ దుస్తులు, ఆభరణాలలో చుతియా యువతి

మహిళల దుస్తులు వయస్సు, వైవాహిక హోదాను బట్టి మారుతాయి. చిన్న పిల్లలు 'బైగా', 'మేఖెలా' ధరిస్తారు. రజస్వల అయిన తర్వాత నుండి పెళ్లి వరకు 'రిహా' (రొమ్ము చుట్టూ కట్టుకునే వస్త్రం) ధరిస్తారు.[85]

వివాహిత మహిళలు రొమ్ముల నుండి మోకాళ్ల కింద వరకు పొడవైన 'మేఖెలా' (మెథోని) కట్టుకుంటారు. తలకు 'గాథిగి' (కండువా) కట్టుకుంటారు. ఆభరణాలలో మదోలి, దుగ్దుగి, జున్‌బిరి, థురియా, గామ్-ఖారూ ముఖ్యమైనవి.[86]

పెళ్లిళ్ల సమయంలో వధువులు విశేషంగా అలంకరించిన 'సరుదొయ్ జాపీ' (సాంప్రదాయ గొడుగు/టోపీ) ధరిస్తారు.[87]

మౌఖిక సాహిత్యం

[మార్చు]

చుతియా సమాజంలో జానపద కథలు, గాథలు, జోలపాటలు, సామెతలు, పొడుపుకథలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. జపరా-జగధా, దేవోలారా మణి కొన్వార్ కథలు; రుక్మిణి, సతీ సాధని గాథలు ప్రసిద్ధి చెందాయి.[88] 'ఢోలోర్ మాలితా' అనేది డ్రమ్ వాయిద్యంతో పాడే ఒక రకమైన జానపద గేయం.[88]

సంగీతం, నృత్యం

[మార్చు]

సాంప్రదాయ నృత్య రూపాలలో 'కుల బుర్హీ నాస్' (వివాహ సమయంలో వేసే హాస్య నృత్యం), 'పానీ తులా నాస్' (నీళ్లు తెచ్చేటప్పుడు చేసే నృత్యం) ముఖ్యమైనవి.[89]

మతపరమైన, రుతుపవన నృత్యాలలో 'ధర్మ హుసోరీ', 'చొతోర్ రాతి బిహూ', 'తోకా బిహూ', 'జాజా నృత్యం', 'రోణువా నృత్యం' (యుద్ధ నృత్యం) ఉన్నాయి.[89] వాయిద్యాలలో ఢోల్, పీపా, గగనా, సుతులీ, తోకా, బాహీ, దబా, తాళ్ ముఖ్యమైనవి.

భౌతిక సంస్కృతి, హస్తకళలు

[మార్చు]

వెదురు, ప్రబ్బలి, కలప, లోహాలతో వివిధ గృహోపకరణాలు తయారుచేస్తారు. చేపల వేటకు జకాయ్, ఖలాయ్, పోలో, సెపా ఉపయోగిస్తారు.[90] లోహ పాత్రలలో సొరాయ్, బన్బాతి, దేక్సీ, బాంకాహి ముఖ్యమైనవి.[90] చేనేత మగ్గం (తాత్సాల్) పై దుస్తులు నేస్తారు.

నివాసాలు

[మార్చు]

చుతియా గ్రామాలు సాధారణంగా నదీ తీరాల్లో, వ్యవసాయ ప్రాంతాల్లో ఉంటాయి. ఒక గ్రామంలో 60 నుండి 140 కుటుంబాలు ఉంటాయి.[91]

ఇంటి ఆవరణలో అతిథుల కోసం 'చోరా ఘర్', ముఖ్యమైన హాలు 'బార్ ఘర్', వంటగది 'మజియా ఘర్', ధాన్యాగారం 'భారాల్', పశువుల పాక 'గొహాలీ' ఉంటాయి.[92] యువకులకు నైపుణ్యాలు నేర్పడానికి 'ఎలెంగ్ ఘర్' లేదా 'మరాంగ్ ఘర్' అనే సామాజిక భవనాలు ఉండేవి.[92]

ఆహార సంస్కృతి

[మార్చు]

వరి అన్నం ప్రధాన ఆహారం. పైతా భాత్ (చద్దన్నం), కోర్కోరా భాత్, చొరవ చేసిన అన్నం తింటారు. పిఠాలు, చిరుతిండిగా చిరా (అటుకులు), సందోహ్ (పేలాలు) తీసుకుంటారు.[93]

వెదురు మొలకలు (బాహ్ గాజ్), పితికా (మాష్ చేసిన ఆహారం), ఖార్ (క్షార వంటకం), చేపల వంటకాలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి.[93]

సాంప్రదాయ ఆటలు

[మార్చు]

ప్రసిద్ధ ఆటలలో ఘిలా ఖేల్, ధోప్ ఖేల్ (హేతాలీ ఖేల్), మల్లా యోధ (కుస్తీ), నావో ఖేల్ (పడవల పోటీలు) ఉన్నాయి.[94]

ప్రసిద్ధ వ్యక్తులు

[మార్చు]
  • సోనారామ్ చుతియా, వైష్ణవ పండితుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.
  • జయంతి చుతియా, ప్రముఖ భౌతిక శాస్త్రవేత్త.
  • గుణరామ్ ఖనికార్, ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన మూలికా వైద్య నిపుణుడు.
  • సోనేశ్వర్ బోరా, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, మాజీ అస్సాం మంత్రి.
  • హేమోప్రభా చుతియా, ప్రసిద్ధ చేనేత కళాకారిణి.
  • బిస్వజీత్ బోరా, భారతీయ చలనచిత్ర దర్శకుడు.
  • అతుల్ బోరా, అస్సాం శాసనసభ సభ్యుడు, మంత్రి.
  • అజంతా నియోగ్, అస్సాం శాసనసభ సభ్యురాలు, ఆర్థిక మంత్రి.
  • బిమల్ బోరా, అస్సాం శాసనసభ సభ్యుడు.
  • సరత్ సైకియా, మాజీ శాసనసభ సభ్యుడు.
  • కృష్ణమణి చుతియా, ప్రసిద్ధ అస్సామీ గాయకుడు.
  • నోమల్ చంద్ర బోరా, ప్రముఖ నరాల వైద్యుడు, GNRC ఆసుపత్రుల వ్యవస్థాపకుడు.
  • ఉద్ధబ్ భరాలీ, ప్రసిద్ధ ఆవిష్కర్త.
  • నయన్మొణి సైకియా, భారతీయ అంతర్జాతీయ లాన్ బౌల్స్ క్రీడాకారిణి.

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Comprehensive history of Assam, SL Baruah. p. 182.
  2. ↑ Comprehensive history of Assam, SL Baruah. pp. 403, 406–7.
  3. 1 2 "In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."(Jacquesson 2008:29)
  4. ↑ "(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"(Baruah 2007:178)
  5. ↑ (Sarma 1993:287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day Jorhat district) or Ujjoni regions")
  6. ↑ "(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."(Shin 2020:53)
  7. ↑ "They [Chutias] posed a formidable barrier to Ahom expansion and growth as such, their annihilation and absorption by the Ahoms was the natural outcome. In the Ahomisation process, some of them became Ahom-chutiyas who were admitted into the higher offices in the Ahom government. The conquest and absorption of the Chutiyas were a shot in the arm in the Ahom state building process."(Buragohain 1988:70)
  8. ↑ "Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." (Jacquesson 2008:29)
  9. ↑ "The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." (Kumar, Basu & Reddy 2004:339)
  10. ↑ "The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."(Kumar, Basu & Reddy 2004:341)
  11. ↑ (M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.(Dutta 1985:48)
  12. ↑ "From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"(Dutta 1985:28)
  13. ↑ "The epigraphic record of Satyanārāyaṇa, whose lineage is named in reference to his maternal uncle, is therefore significant. It may constitute evidence of matrilineality of the Sadiya-based Chutiya ruling family, or that their system was not exclusively patrilineal."(Shin 2020:54)
  14. ↑ "The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society" (Shin 2020:55)
  15. ↑ (Dutta 1985, p. 29)
  16. ↑ "(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas."(Shin 2020:55)
  17. ↑ " While the Ahom has a subdivision called "Chutia", the Chutia have a section known as "Ahom". (Kumar, Basu & Reddy 2004:337)
  18. ↑ "Central List of OBCs". National Commission for Backward Classes. 9 జనవరి 2015. Archived from the original on 26 ఫిబ్రవరి 2021. Retrieved 23 జూన్ 2021.
  19. ↑ "Modern Chutiyas, who would be very pleased to be registered as a schedule tribe, have now and then used Brown's book (or at least its title) as a political weapon. The Deoris, on the contrary, are not happy with this unfortunate misunderstanding, because they hope their smaller tribe will not be merged into the much larger Chutiya group." (Jacquesson 2008:29)
  20. ↑ "In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."(Hamilton 1940, p. 53)
  21. ↑ (Khanikar 1991:42)
  22. ↑ Saikia, Raktim Ranjan; Taye, Chaitra Dhar; Amin, Nurul; Konwar, Sorat; Panzeri, Laura; Galli, Anna (2024). "Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History". Applied Sciences. 14 (14): 6271. doi:10.3390/app14146271.
  23. ↑ Shin, Jae-Eun (2018). "Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa". In Dzüvichü, Lipokmar; Baruah, Manjeet (eds.). Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation. London and New York: Routledge. pp. 39–40.
  24. ↑ Dutta 1985, pp. 29–31.
  25. ↑ Shin 2020, pp. 52–53.
  26. ↑ "The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." (Guha 1983:5)
  27. ↑ (Saikia 2004:8)
  28. ↑ Shin 2020, pp. 53–54.
  29. ↑ Shin 2020, p. 54.
  30. ↑ "Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." (Shin 2020:53)
  31. ↑ "N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." (Dutta 1985:28)
  32. ↑ (Nath 2013:27)
  33. ↑ "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." (Shin 2020:52–53)
  34. ↑ "..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"(Dutta 1985:28)
  35. ↑ "About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."(Bhuyan 2023:532)
  36. ↑ (Shin 2020:57)
  37. ↑ "In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."(Nath 2013:27)
  38. ↑ "Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." (Shin 2020:56)
  39. ↑ "Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them"(Dutta 1985:30)
  40. ↑ "(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"(Baruah 2007:178)
  41. ↑ (Sarma 1993:287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day Jorhat district) or Ujjoni regions"
  42. ↑ "A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"(Dutta 1985:29–30)
  43. ↑ "(The) Hindu Chutia finally lost almost all tribal identities" (Nath 2013:34)
  44. 1 2 "Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"(Dutta 1985:29–31)
  45. ↑ Shin 2020, p. 51.
  46. ↑ Jacquesson & van Breugel 2017, p. 100.
  47. ↑ Acharyya & Mahanta 2019, p. 516.
  48. 1 2 Acharyya & Mahanta 2019, pp. 516–517.
  49. ↑ Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 44–47.
  50. ↑ Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, p. 52.
  51. ↑ Mahanta, Mamoni (2018). Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study (PhD thesis). Gauhati University. p. 144.
  52. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 49–51.
  53. ↑ Barua, Swarnalata; Nath, Damburudhar, eds. (2007). চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী [History of the Chutia Community] (in అస్సామీస్). p. 260. বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।
  54. ↑ Mahanta, Mamoni (2018). Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study (PhD thesis). Gauhati University. p. 148.
  55. ↑ (Khanikar 1991:215)
  56. ↑ "Census of India, 1901". Bombay : Govt. Central Press. 23 జూన్ 1901 – via Internet Archive.
  57. ↑ "Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"(Dutta 1985:30)
  58. ↑ Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.32.
  59. ↑ Barbarua, Hiteswar, Ahomar Din, p.579.
  60. ↑ Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"
  61. ↑ "Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.". Archived from the original on 11 జూన్ 2020. Retrieved 11 జూన్ 2020.
  62. ↑ Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"
  63. ↑ (Khanikar 1991:38)
  64. ↑ Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.
  65. ↑ Bakshi, Shiri Ram; Sharma, Sita Ram; Gajrani, S. (23 జూన్ 1998). Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy. APH Publishing. ISBN 9788176480086. Archived from the original on 2 సెప్టెంబరు 2019. Retrieved 16 ఆగస్టు 2019 – via Google Books.
  66. 1 2 Mahanta, Mamoni (2018). Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study (PhD thesis). Gauhati University. pp. 144–146.
  67. ↑ Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 40–42.
  68. ↑ "The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"(Dutta 1985:48–49)
  69. ↑ "The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."(Dutta 1985:49)
  70. ↑ "Kechai Khati worshipped by Bodo-kacharis" (PDF). Archived (PDF) from the original on 19 అక్టోబరు 2021. Retrieved 18 సెప్టెంబరు 2021.
  71. ↑ "All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"(Dutta 1985:50)
  72. ↑ "The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"(Dutta 1985:49)
  73. ↑ Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 213–214.
  74. ↑ "(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."(Shin 2020:53)
  75. 1 2 (Baruah 1986:182)
  76. ↑ "Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"(Shin 2020:55)
  77. 1 2 3 4 5 6 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "auto" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  78. ↑ "Chutia Buranji". 23 జూన్ 2007 – via Internet Archive.
  79. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 106–124.
  80. 1 2 3 Bharali, Gitanjali; Choudhury, Gitanjali (2024). "A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture". Journal of Emerging Technologies and Innovative Research. 11 (12): h322–h327. JETIR2412737.
  81. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 146–154.
  82. ↑ Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 197–212.
  83. ↑ Mahanta, Mamoni (2018). Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study (PhD thesis). Gauhati University. pp. 64–66.
  84. ↑ Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 156–161.
  85. ↑ Fuste, Late J.; Nigam, V. N. (23 జూన్ 2006). Learning Geography By Stages Iv. Pitambar Publishing. ISBN 9788120906051. Archived from the original on 19 జూన్ 2020. Retrieved 19 జూన్ 2020 – via Google Books.
  86. ↑ Das, Shiva Tosh (23 జూన్ 1987). Life Style, Indian Tribes: Locational Practice. Gyan Publishing House. ISBN 9788121200585. Archived from the original on 17 జూన్ 2020. Retrieved 17 జూన్ 2020 – via Google Books.
  87. ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "Khanikar" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  88. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 54–104.
  89. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 187–212.
  90. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 161–165.
  91. ↑ "Dutta, Sristidhar,The Mataks and their kingdom, p.45" (PDF). Retrieved 15 ఏప్రిల్ 2020.
  92. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 185–186.
  93. 1 2 Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 177–184.
  94. ↑ Chutia, Richa. The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study, pp. 170–176.

గమనికలు

[మార్చు]
  1. ↑ The chronicles record, for example, that after the conquest blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital and other settlements.[40][41]
  2. ↑ Examples recorded in historical sources include Langi Panisiya Borphukan,[57] Rupchandra Borbarua,[58] Kirtichandra Borbarua, Piyoli Borphukan, Badanchandra Borphukan, Piksai Chetia Borphukan,[59] Phrasenmung Borgohain under Suhungmung,[60] Thumlung Borgohain under Rudra Singha,[61] Banrukia Gohain under Susenpha and Banlungia Gohain under Rudra Singha[62] and many more.

గ్రంథసూచి

[మార్చు]
  • Baruah, S L (1986), A Comprehensive History of Assam, Munshiram Manoharlal
  • Khanikar, Surjyakanta (1991). చుతియా జాతిర్ ఇతిహాస్ అరు లోక్-సంస్కృతి (in అస్సామీస్).
  • Prinsep, James (1838). Journal of the Asiatic Society of Bengal. 7. {{cite journal}}: Missing or empty |title= (help)
  • Hannay, S.F (1848). Journal of the Asiatic Society of Bengal. {{cite journal}}: Missing or empty |title= (help)
  • Baruah, Swarnalata (2007). Chutia Jatir Buranji.
  • Bhattacharjee, J. B. (1992), The Comprehensive History of Assam, vol. 2, pp. 391–397
  • Buragohain, Romesh (1988). Ahom State Formation in Assam (PhD thesis).
  • Acharyya, Prarthana; Mahanta, Sakuntala (2019). "Language vitality assessment of Deori". Language Documentation & Conservation. 13: 514–544.
  • Gogoi, Jahnavi (2002). Agrarian System of Medieval Assam.
  • Guha, Amalendu (1983), "The Ahom Political System", Social Scientist, 11: 3–34
  • Jacquesson, François (2008). "Discovering Boro-Garo". History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category.
  • Jacquesson, François; van Breugel, Seino (2017). "The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages". Linguistics of the Tibeto-Burman Area. 40: 90–122.
  • Kumar, Vikrant; Basu, Debashis; Reddy, B Mohan (2004). "Genetic Heterogeneity in Northeastern India". American Journal of Human Biology. 16: 334–345.
  • Pathak, Guptajit (2008), Assam's history and its graphics
  • Dalton, Edward Tuite (1872). Descriptive Ethnology of Bengal.
  • Shin, Jae-Eun (2020). "Descending from demons, ascending to kshatriyas". The Indian Economic and Social History Review. 57: 49–75.
  • Dutta, Sristidhar (1985), The Mataks and their Kingdom
  • Nath, D (2013), Early States in North East India, pp. 24–49
  • Sarma, Benudhar (1993), Maniram Dewan
  • Hamilton, Francis (1940), An Account of Assam

బయటి లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చుతియా_ప్రజలు&oldid=4950256" నుండి వెలికితీశారు