Jump to content

చుఫుట్-కాలే

వికీపీడియా నుండి
చుఫుట్-కాలే
చుఫుట్-కాలే
చారిత్రక స్థావరం
చుఫుట్-కాలే గుహ నగరం
చుఫుట్-కాలే గుహ నగరం
Lua error in మాడ్యూల్:Location_map at line 620: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Crimea" does not exist.
నిర్దేశాంకాలు: 44°44′28″N 33°55′28″E / 44.74111°N 33.92444°E / 44.74111; 33.92444
దేశంఉక్రెయిన్/రష్యా
ప్రాంతంక్రిమియా
రాయన్బఖ్‌చిసరాయ్ రాయన్
Established6వ - 10వ శతాబ్దం
టైమ్ జోన్UTC+4 (MSK)
చెల్లని డెజిగ్నేషను
అధికారిక పేరుఫోర్టేషియా పెచ్చెర్నే మిస్టో «చుఫుట్-కలే» ('కోట, గుహ నగరం చుఫుట్-కాలే')
రకంఆర్కిటెక్చర్
రిఫరెన్సు సంఖ్య.010082

చుఫుట్-కాలే[1] అనేది క్రిమియన్ పర్వతాలలో ఉన్న ఒక మధ్యయుగ నగర-కోట, ఇది ఇప్పుడు శిథిలావస్థలో ఉంది. ఇది బఖ్‌చిసరాయ్కి తూర్పున కేవలం 3 km (1.9 mi) దూరంలో ఉన్న క్రిమియన్ కరైట్స్ సంస్కృతికి చెందిన ఒక జాతీయ స్మారక చిహ్నం.

దీని పేరు క్రిమియన్ టాటార్, టర్కిష్ భాషలో "[యూదు] కోట" అని అర్థం, అయితే క్రిమియన్ కారైట్లు ఈ ప్రదేశాన్ని క్రిమియన్ కారైట్ సమాజానికి చారిత్రక కేంద్రంగా పరిగణిస్తూ, దీనిని కేవలం "కోట" అని పిలుస్తారు.[2] మధ్యయుగాలలో ఈ కోటను నలభై మంది ప్రదేశం అని, దీని నివాసులలో అధిక భాగం చెందిన కారైట్ల తెగను బట్టి సెలా హా-కరైమ్ అని పిలిచేవారు.[3][4] (హీబ్రూ 'రాక్ ఆఫ్ ది యూదులు' కోసం).

పేరు సంస్కరణలు

[మార్చు]
  • చూఫుట్-కాలే (రష్యన్ లేదా ఉక్రేనియన్ లిప్యంతరీకరణ: చుఫుట్ కాలే) సోవియట్ శాస్త్రీయ సాహిత్యంలో,[5] అలాగే 19వ శతాబ్దం రెండవ భాగం నుండి సోవియట్ అనంతర యుగం వరకు రష్యన్ భాషలో కారైట్ రచయితల రచనలలో,[6][7] సెరయా షాప్షాల్ ప్రచురణలతో సహా;[8] ప్రస్తావించబడింది.
  • ఆధునిక క్రిమియన్ కరైట్ నాయకులు జుఫ్ట్ కాలే ను ఉపయోగిస్తారు, ఇది పట్టణం అసలు పేరు (టర్కిక్ నుండి అనువాదంలో - జంట కోట) అని వాదిస్తూ, కాలక్రమేణా అది "తప్పు కానీ మరింత సులభంగా ఉచ్చరించగల పేరుగా: చుఫుట్-కాలే లేదా చుఫ్ట్-కాలే "గా పరిణామం చెందిందని;[9]
  • క్రిమియన్ ఖానేట్ సమయంలో క్రిమియన్ టాటర్ పేర్లు;[10][11]
  • కాలా;[12][13]
  • సెలా యుహుదిమ్ (హీబ్రూ: "యూదుల శిల" (కారైట్ ఉచ్చారణలో)) 19వ శతాబ్దం రెండవ అర్ధభాగం వరకు క్రిమియన్ కారైట్ సాహిత్యంలో ఉపయోగించబడింది;[14][15][16]
  • సెలా హా-కరైమ్ 19వ శతాబ్దం రెండవ భాగం నుండి క్రిమియన్ కారైట్‌లచే ఉపయోగించబడింది;[17]

చరిత్ర

[మార్చు]

ఈ పట్టణం ఎప్పుడు ఏర్పడిందనే విషయంలో పరిశోధకుల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేదు. ఇది బహుశా 5వ లేదా 6వ శతాబ్దంలో బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం శివార్లలో ఉన్న ఒక కోట వంటి నివాస ప్రాంతం. మరికొందరు ఈ కోట వంటి నివాస ప్రాంతం 10-11వ శతాబ్దాలలో ఏర్పడిందని భావిస్తున్నారు.

ఈ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా అలన్‌లు నివసించేవారు. వీరు చివరి సర్మాటియన్ తెగలలో అత్యంత శక్తివంతులు. వీరు ఒస్సేటియన్ భాషకు పూర్వజమైన తూర్పు ఇరానియన్ భాషను మాట్లాడేవారు. వారు క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దంలో క్రిమియాలోకి చొరబడటం ప్రారంభించారు. ఈ పర్వత ప్రాంతంలో స్థిరపడిన అలన్‌లు క్రైస్తవ మతాన్ని స్వీకరించారు. లిఖిత ఆధారాలలో, ఈ గుహల పట్టణం 13వ శతాబ్దంలో కిర్క్-ఓర్ ("నలభై కోటలు") అనే పేరుతో ప్రస్తావించబడింది. ఈ పేరు 17వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు కొనసాగింది.

1299లో, నోగై ఖాన్ నాయకత్వంలోని గోల్డెన్ హోర్డ్ దళాలు క్రిమియాపై దాడి చేశాయి; ఆ సమయంలో, కిర్క్ ఓర్‌లో బైజాంటైన్ సైనికులు కాపలాగా ఉన్నారు. ఈ దృఢమైన కోట టాటార్ల ప్రత్యక్ష దాడిని ప్రతిఘటించింది. అప్పుడు టాటార్లు మూడు పగళ్ళు, మూడు రాత్రులు పెద్ద శబ్దంతో సంగీతం వాయించి రక్షక దళాలను బలహీనపరిచారు. నాలుగవ రోజు ఉదయం, రక్షక దళాలు మరో దాడిని తిప్పికొట్టలేనంతగా అలసిపోయాయి, ఆ కోట సామూహిక హత్యాకాండకు గురైంది. ఈ విధంగా పట్టణాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత, టాటార్లు తమ సైనిక దళాన్ని అందులో ఉంచారు. 15వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, టాటార్లు తూర్పు కోటల వరుస ముందు కరైట్ చేతివృత్తి నిపుణులను స్థిరపరిచి, వారి నివాసాన్ని రక్షించుకోవడానికి రెండవ రక్షణ గోడను నిర్మించారు, తద్వారా పట్టణంలో ఒక కొత్త భాగం ఏర్పడింది.

1453లో కాన్స్టాంటినోపుల్ పతనం తరువాత, అప్పటికీ గ్రీకు భాష మాట్లాడే చాలా మంది కరైట్ యూదులు, క్రిమియాకు, ప్రత్యేకించి ప్రిన్సిపాలిటీ ఆఫ్ థియోడోరో, చుఫుత్-కాలేకు వలస వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు, ఎందుకంటే క్రిమియాలో సుపరిచితమైన బైజాంటైన్ సంస్కృతి ఉండేది.[18]

15వ శతాబ్దంలో, మొదటి క్రిమియన్ ఖానేట్ ఖాన్, హాసీ I గిరే, కోట ప్రయోజనాలను గ్రహించి, పట్టణంలోని పాత భాగాన్ని తన కోటలాంటి నివాసంగా మార్చుకున్నాడు. గోల్డెన్ హోర్డ్ ఓటమి తర్వాత, క్రిమియన్ ఖానేట్ గణనీయంగా బలపడింది. ఒక బలమైన కోటగా కిర్క్-ఓర్ ప్రాముఖ్యత క్షీణించింది, క్రిమియన్ ఖాన్, మెన్లీ I గిరే, తన రాజధానిని బఖ్‌చిసరాయ్‌కు మార్చాడు. పాత పట్టణం బఖ్‌చిసరాయ్ దుర్గం, ఉన్నత వర్గ ఖైదీలను బంధించే ప్రదేశంగా మిగిలిపోయింది.

17వ శతాబ్దం మధ్యలో, టాటార్లు కిర్క్-ఓర్‌ను విడిచిపెట్టారు. క్రిమియన్ ఖానాట్‌లోని ఇతర పట్టణాల్లో ఉండే యూదు వ్యతిరేక ఆంక్షల కారణంగా కరైట్‌లు, అనేక క్రిమ్‌చాక్ కుటుంబాలు మాత్రమే అక్కడ నివసిస్తున్నారు.[19][20] ఆ పట్టణం క్రమంగా చుఫుత్-కాలే అనే పేరును పొందింది, దీనికి టర్కిక్ భాషలో "యూదుల కోట" అని ప్రతికూల, నిందాపూర్వక అర్థం ఉంది.[21]

1783లో రష్యన్ సామ్రాజ్యం క్రిమియన్ ఖానేట్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత, కోట నివాసులకు క్రిమియాలో ఎక్కడైనా నివసించడానికి అనుమతి లభించింది. ఆ సమయం నుండి, చుఫుట్-కాలే నిర్జనమైంది. 19వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి ఆ పట్టణం ఉనికిలో లేకుండా పోయింది.

గాథలు

[మార్చు]

ఆ ప్రదేశానికి సంబంధించి అనేక గాథలు ఉన్నాయి. ఒక కథనం ప్రకారం, ఆ నగర స్థాపకులైన ఖాన్‌లు మెన్లీ గిరే లేదా తోఖ్తమిష్ తమతో పాటు నలభై కరైట్ కుటుంబాలను తీసుకువచ్చి, వారి గౌరవార్థం దానికి "నలభై మంది స్థలం" అని పేరు పెట్టారు కాబట్టి, దానిని "ఖిర్క్ యెర్" అని పిలిచేవారు.

తమ తెగ ప్రాచీనతను చూపించడానికి కరైట్‌లు ప్రచారం చేసిన మరో పురాణ గాథ ప్రకారం, మొదటి ప్రవాస సమయంలో కరైట్‌లను పర్షియా నుండి అక్కడికి తీసుకువచ్చారు. ఆ నగరంలోని తొలి నివాసులు తమ పొరుగువారైన ఖజార్లపై గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపారు. సమాధి శాసనాలను, వ్రాతప్రతులను తప్పుగా మార్చడంలో చాలా నైపుణ్యం కలిగిన హఖమ్ అబ్రహం ఫిర్కోవిచ్, చుఫుత్-కాలే శ్మశానవాటికలో సా.శ. 6వ సంవత్సరం నాటి సమాధి రాళ్లను తవ్వితీసినట్లు, కారైట్లు ఇప్పటికీ చూపిస్తున్న సంగరి సమాధిని కనుగొన్నట్లు నటించాడు. అయితే, హర్కావీ ప్రకారం, "యెహోషాఫాత్ లోయ" అని పిలువబడే చుఫుత్-కాలే శ్మశానవాటికలో 1203 కంటే ముందు నాటి ఏ సమాధి శాసనం కనిపించదు;, ఆ సమాధులు కారైట్లకు చెందినవి కావు, కానీ క్రిమ్‌చాక్‌లు అని పిలువబడే పాత రబ్బినైట్ స్థిరనివాసులకు చెందినవి. ఏదేమైనా, చుఫుత్-కాలే చాలా కాలం క్రితమే ఉనికిలో ఉంది.

ఏడవ శతాబ్దం. అబు అల్-ఫిదా దీనిని "ఖిర్క్ యెర్" అనే పేరుతో ప్రస్తావించారు.

గ్యాలరీ

[మార్చు]

కల్పనలో

[మార్చు]

"చుఫుత్కాలే" అనగా వ్లాదిమిర్ నబోకోవ్ 1968 నాటి అద్భుతమైన రచన "అడా" (Ada) లోని 338వ పేజీలో ఇది ప్రస్తావించబడింది (మరియు "చ్యూ-ఫుట్-కలైస్" అని కూడా లిప్యంతరీకరించబడింది). 1888లో జరిగిన ఒక కల్పిత రెండవ క్రిమియన్ యుద్ధం సమయంలో, పెర్సీ డి ప్రే అనే ఒక చిన్న పాత్ర మరణించడానికి ఈ నవల ఈ ప్రదేశాన్ని ఉపయోగించుకుంది.

జోనాథన్ లిట్టెల్ గొప్ప పుస్తకం "ది కైండ్లీ వన్స్" (2006) లోని 232వ పేజీలో కూడా ఇది ప్రస్తావించబడింది, ఈ ప్రాంతం క్లిష్టమైన చరిత్రను నొక్కి చెప్పడానికి ఉపయోగించబడింది.

ఆడమ్ మికివిచ్ డ్రోగా నాడ్ ప్రెపాస్సియా వ్ చుఫుట్-కాలే (ది పాస్ అక్రాస్ ది అబిస్ ఇన్ చుఫుట్-కాలే) అనే ఒక సొనెట్‌ను రాశారు, ఇది ప్రచురించబడింది 1826.[22]

కాన్స్టాంటిన్ పౌస్టోవ్‌స్కీ ఆత్మకథ, _స్టోరీ ఆఫ్ ఎ లైఫ్_ రెండవ సంపుటిలో, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో అతను చుఫుట్-కాలేని సందర్శించిన వర్ణన ఉంది. ఈ వర్ణన 65వ అధ్యాయం, "వన్"లో కనిపిస్తుంది. రోజు."

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • కారైట్ జుడాయిజం
  • కెనెసా
  • దెయ్యాల లోయ

సూచనలు

[మార్చు]
  1. ↑ Караимско-русско-польский словарь / Н. А. Баскаков, А. Зайончковский, С. Ш. Шапшал, 1974, C. 683 (Географические названия)
  2. ↑ Crimean Karaites (author Archived 2009-09-05 at the Wayback Machine— K. Efetov)
  3. ↑ ""The origin and history of the Crimean Karaites" S.Beim 1862 Crimea. Chufut Kale.Bakhchisaray". Archived from the original on 2013-05-11. Retrieved 2026-08-18.
  4. ↑ Энциклопедический словарь Ф.А. Брокгауза и И.А. Ефрона— С.-Пб.: Брокгауз-Ефрон. 1890—1907 ст. Чуфут Кале;
  5. ↑ Чуфут Кале // Большая советская энциклопедия
  6. ↑ Память о Чуфут-Кале / С. Бейм. — О.: [б.и.], 1862. — 82с., с.431-444
  7. ↑ Firkovich M. Y The ancient Karaim town Kale now called "Chufut Kale". - Vilna, 1907
  8. ↑ Шапшал С. Караимы и Чуфут-Кале в Крыму. — СПб., 1895.
  9. ↑ Crimean Karaites (author Archived 2009-09-05 at the Wayback Machine— K. Efetov)
  10. ↑ "In the west end of the valley Bakhchisaray, half an hour from the city, is a place with 120 roads, with a castle on a high cliff. Now it is simply called Qale (fortress) or Chifut-Qalesi (Jewish Fortress), as it is populated only by Jews Karaite sect. »/ / Crimean Khanate Johann Tunman, 1784
  11. ↑ Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi (in టర్కిష్). Vol. 14. 1996. p. 77.
  12. ↑ Караимско-русско-польский словарь / Н. А. Баскаков, А. Зайончковский, С. Ш. Шапшал, 1974, C. 683 (Географические названия)
  13. ↑ Firkovich M. Y The ancient Karaim town Kale now called "Chufut Kale". - Vilna, 1907
  14. ↑ ""The origin and history of the Crimean Karaites" S.Beim 1862 Crimea. Chufut Kale.Bakhchisaray". Archived from the original on 2013-05-11. Retrieved 2026-08-18.
  15. ↑ Abraham Firkovich. «Manjalis Document» («נוסח הרשימה הנמצאת במנג'יליס / על ידי כמורה"ר ... אברהם פירקוויץ בשנת התר"א ») Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine
  16. ↑ Энциклопедический словарь Ф. А. Брокгауза и И. А. Ефрона— С.-Пб.: Брокгауз-Ефрон. 1890—1907 ст. Чуфут Кале
  17. ↑ "Commemorative plaque in Chufut Kale kenasa after in honor of visiting by the Tsar's family in 1886". Archived from the original on 2016-03-04. Retrieved 2012-10-23.
  18. ↑ Dan Shapira (2003). Avraham Firkowicz in Istanbul (1830-1832) : paving the way for Turkic nationalism. KaraM publication. p. 3. ISBN 9756467037.
  19. ↑ Гурджи и ашкенази, или крымчаки в городе Чуфут-Кале/ М. Кизилов // Крымчаки, 2009. т.№ 4.-С.12-15.
  20. ↑ Меметов А. О так называемых «тюркских народах» Крыма Archived 2011-10-19 at the Wayback Machine. // Ученые записки Таврического национального университета им. В. И. Вернадского. Серия «Филология. Социальные коммуникации». Том 22 (61). № 3. 2009 г. С. 172—178.
  21. ↑ "Tatiana Schegoleva. Karaites of Crimea: History and Present-Day Situation in Community". Archived from the original on 2017-07-04. Retrieved 2012-11-03.
  22. ↑ Lenczewska, Olga (2 July 2015). "Adam Mickiewicz's "Crimean Sonnets" – a clash of two cultures and a poetic journey into the Romantic self". www.readingsjournal.net (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2021-07-19.
[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చుఫుట్-కాలే&oldid=4941262" నుండి వెలికితీశారు