చేతన్ చిత్ర్నిస్

చేతన్ ఏక్నాథ్ చిత్ర్నిస్ భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ మలేరియా పరిశోధనా శాస్త్రవేత్త. ప్రస్తుతం ఆయన ఫ్రాన్స్‌లోని పారిస్ నగరంలో ఉన్న ఇన్‌స్టిట్యూట్ పాస్ట్యూర్లో మలేరియా పరాన్నజీవి జీవశాస్త్రం, టీకాల విభాగంకు అధిపతిగా పనిచేస్తున్నారు. మలేరియా వ్యాధిపై టీకాల అభివృద్ధి, పరాన్నజీవి జీవశాస్త్రంపై చేసిన పరిశోధనలతో ఆయన అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందారు.

విద్య వృత్తి జీవితం

చేతన్ చిత్ర్నిస్ 1983లో భారతీయ సాంకేతిక సంస్థ, ముంబయిలో భౌతిక శాస్త్రంలో ఎం.ఎస్.సి పూర్తి చేశారు. అనంతరం అమెరికాలోని రైస్ విశ్వవిద్యాలయంలో 1985లో భౌతిక శాస్త్రంలో ఎం.ఏ పూర్తి చేశారు. 1991లో క్యాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బెర్క్లీ నుండి పీహెచ్‌డీ పట్టా పొందారు.

పీహెచ్‌డీ అనంతరం 1991–1995 మధ్య కాలంలో అమెరికాలోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ హెల్త్లో ఫోగార్టీ అంతర్జాతీయ ఫెలోగా పనిచేశారు. 1996లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి అంతర్జాతీయ జన్యుఇంజినీరింగ్, బయోటెక్నాలజీ కేంద్రం (న్యూఢిల్లీ)లో మలేరియా పరిశోధన విభాగంలో ప్రధాన పరిశోధకుడిగా చేరారు. అక్కడ 2014 వరకు సేవలందించారు. అనంతరం పారిస్‌లోని ఇన్‌స్టిట్యూట్ పాస్ట్యూర్లో విభాగాధిపతిగా నియమితులయ్యారు.

పరిశోధనా ఆసక్తులు

చిత్ర్నిస్ పరిశోధన ప్రధానంగా మలేరియా వ్యాధికి కారణమైన పరాన్నజీవుల అణు జీవశాస్త్రం, టీకాల అభివృద్ధి, ఆతిథ్య శరీరంతో పరాన్నజీవుల పరస్పర చర్యలపై కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఆయన పరిశోధనలు ప్లాస్మోడియం జాతి పరాన్నజీవులపై ప్రతిరోధకాలను అభివృద్ధి చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.

ప్రత్యేకంగా ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపేరమ్ రక్త దశలో ఎర్ర రక్త కణాల్లోకి ప్రవేశం, వాటి నుంచి బయటకు వచ్చే ప్రక్రియలపై చేసిన అధ్యయనాలు మలేరియా వ్యాక్సిన్ అభివృద్ధికి దోహదపడ్డాయి.

ఇతర కార్యకలాపాలు

బార్సిలోనా గ్లోబల్ హెల్త్ సంస్థ – బాహ్య సలహా మండలి సభ్యుడు

అవార్డులు గౌరవాలు

చిత్ర్నిస్ తన శాస్త్రీయ ప్రస్థానంలో అనేక ప్రతిష్ఠాత్మక అవార్డులు అందుకున్నారు.

1995 – ICAAC యంగ్ ఇన్వెస్టిగేటర్ అవార్డు
1997 – డా. బి.ఎన్. సింగ్ స్మారక ఉపన్యాస పురస్కారం
2004 – శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ పురస్కారం (వైద్య శాస్త్రం)
2010 – ఇన్ఫోసిస్ బహుమతి (లైఫ్ సైన్సెస్)
2011 – బయోస్పెక్ట్రం సంవత్సరపు వ్యక్తి
2025 – పద్మశ్రీ (వైద్య రంగం)

ప్రచురణలు

చిత్ర్నిస్ ఇప్పటివరకు 100కు పైగా అంతర్జాతీయ పరిశోధనా వ్యాసాలు ప్రచురించారు. మలేరియా టీకాలకు సంబంధించిన మూడు పేటెంట్లు ఆయన పేరిట ఉన్నాయి.

రిఫరెన్సులు

బాహ్య లింకులు

భారతదేశంలోని ప్రముఖ 25 శాస్త్రవేత్తల వివరాలు – ఇండియా టుడే