Jump to content

చేతులు కడుక్కోవడం

వికీపీడియా నుండి
చేతులు కడుక్కోవడం
Intervention
సింక్ వద్ద సబ్బు, నీటితో చేతులు కడుక్కోవడం
Synonymsచేతులు కడుక్కోవడం, చేతుల పరిశుభ్రత

చేతులను కడుక్కోవడం (లేదా చేతులను కడుక్కోవడం అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది బాక్టీరియా, వైరస్లు, ధూళి, సూక్ష్మజీవులు ఇతర హానికరమైన పదార్థాలను తొలగించడానికి సబ్బు లేదా చేతులను నీటితో చేతులను శుభ్రపరిచే ప్రక్రియ. తడి, తేమతో కూడిన చేతులు మరింత సులభంగా తిరిగి కలుషితం చేయబడతాయి కాబట్టి కడిగిన చేతులను ఎండబెట్టడం ఈ ప్రక్రియలో భాగం.[1] సబ్బు, నీరు అందుబాటులో లేకపోతే, కనీసం 60% (v/v) నీటిలో ఆల్కహాల్ ఉన్న హ్యాండ్ శానిటైజర్ చేతులు ఎక్కువగా మురికి లేదా జిడ్డుగా కనిపించనింత వరకు ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇంట్లో రోజువారీ జీవిత పరిస్థితులలో అంటు వ్యాధుల వ్యాప్తిని నివారించడంలో చేతి పరిశుభ్రత ప్రధానమైనది.[4] సమాజంలో క్రమం తప్పకుండా చేతులు కడుక్కోవడం వల్ల శ్వాసకోశ, జీర్ణశయాంతర అంటువ్యాధులు గణనీయంగా తగ్గుతాయని మెటా-విశ్లేషణలు చూపించాయి.[5]

కొన్ని కార్యకలాపాలకు ముందు, తరువాత కనీసం 20 సెకన్ల పాటు చేతులు కడుక్కోవాలని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యూహెచ్ఓ) సిఫార్సు చేస్తుంది.[6][7] వీటిలో మల-నోటి వ్యాధి వ్యాప్తిని తగ్గించడానికి సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం ముఖ్యమైన ఐదు క్లిష్టమైన సమయాలు ఉన్నాయి: టాయిలెట్ ఉపయోగించిన తర్వాత (మూత్రవిసర్జన, మలవిసర్జన, ఋతు పరిశుభ్రత కోసం) పిల్లల దిగువ భాగాన్ని శుభ్రం చేసిన తర్వాత (పిల్లలకు ఆహారం ఇచ్చే ముందు డైపర్లను మార్చడం, తినే ముందు, ఆహారాన్ని తయారు చేయడానికి ముందు/తర్వాత లేదా పచ్చి మాంసం, చేపలు లేదా కోడి మాంసాన్ని తాకిన తర్వాత.[8]

చేతులు కడుక్కోవడం గానీ, హ్యాండ్ శానిటైజర్ వాడటం గానీ సాధ్యం కానప్పుడు, కలుషితం కాని బూడిద, శుభ్రమైన నీటితో చేతులను శుభ్రం చేసుకోవచ్చు, అయితే, వైరల్ లేదా బాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్ల వ్యాప్తిని తగ్గించడంలో దీని ప్రయోజనాలు, నష్టాలు అనిశ్చితంగా ఉన్నాయి. అయితే, తరచుగా చేతులు కడుక్కోవడం వల్ల చర్మం పొడిబారి, చర్మానికి నష్టం వాటిల్లవచ్చు.[9] చేతులు పొడిబారకుండా ఉండటానికి మాయిశ్చరైజింగ్ లోషన్‌ను తరచుగా సిఫార్సు చేస్తారు; పొడి చర్మం చర్మానికి నష్టం కలిగించవచ్చు, ఇది ఇన్ఫెక్షన్ వ్యాప్తి చెందే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.[10]

దశలు, వ్యవధి

[మార్చు]
పరిశుభ్రతపై అవగాహన కల్పించడానికి చేతులు ఎప్పుడు కడుక్కోవాలో తెలిపే పోస్టర్

యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్ (CDC) వ్యాధి వ్యాప్తి నివారణకు చేతులు కడుక్కోవడం కోసం ఈ క్రింది దశలను సిఫార్సు చేస్తుంది:[11]

  1. చేతులను గోరువెచ్చని లేదా చల్లని పారే నీటితో తడపండి.[11] నిలకడగా ఉన్న బేసిన్లు కలుషితం కావచ్చు కాబట్టి పారే నీటిని సిఫార్సు చేస్తారు, నీటి ఉష్ణోగ్రత పెద్ద తేడాను చూపించనప్పటికీ, కొంతమంది నిపుణులు గోరువెచ్చని నీరు ఉత్తమమని సూచిస్తున్నారు.[1]
  2. చేతుల వెనుక భాగాలతో సహా వేళ్ల మధ్య, గోళ్ల కింద, చేతులను ధారాళంగా సబ్బుతో రుద్దడం ద్వారా నురుగు వచ్చేలా చేయండి.[11] సబ్బు చర్మం నుండి వ్యాధికారకాలను తొలగిస్తుంది, కేవలం నీటితో కాకుండా సబ్బును ఉపయోగించినప్పుడు ప్రజలు తమ చేతులను మరింత క్షుణ్ణంగా కడుక్కుంటారని అధ్యయనాలు చూపిస్తున్నాయి.[1]
  3. కనీసం 20 సెకన్ల పాటు రుద్దండి.[11] రుద్దడం వలన ఘర్షణ ఏర్పడుతుంది, ఇది చర్మం నుండి వ్యాధికారకాలను తొలగించడంలో సహాయపడుతుంది, ఎక్కువ సేపు రుద్దడం వలన ఎక్కువ వ్యాధికారకాలు తొలగిపోతాయి.[1] CDC ప్రకారం, నీటి ఉష్ణోగ్రతతో సంబంధం లేకుండా, చాలా సూక్ష్మక్రిములను సమర్థవంతంగా తొలగించడానికి కనీసం 20 సెకన్ల పాటు సబ్బుతో రుద్దడం అవసరం.[12]
  4. పారుతున్న నీటి కింద బాగా కడగాలి.[11] బేసిన్‌లో కడగడం వల్ల చేతులు మళ్లీ కలుషితం కావచ్చు.[1]
  5. శుభ్రమైన టవల్‌తో తుడవండి లేదా గాలికి ఆరనివ్వండి.[11] తడిగా, తేమగా ఉన్న చేతులు మరింత సులభంగా తిరిగి కలుషితమవుతాయి.

సాధారణంగా వదిలివేసే ప్రాంతాలు బొటనవేలు, మణికట్టు, వేళ్ల మధ్య ప్రాంతాలు, గోళ్ల కింద ఉంటాయి.[11] కృత్రిమ గోళ్లు, ఊడిపోయిన నెయిల్ పాలిష్ సూక్ష్మజీవులకు ఆశ్రయం ఇవ్వవచ్చు.[1][10]

సిఫార్సు చేయబడినప్పుడు

[మార్చు]

వ్యాధుల మల-నోటి ద్వారా సంక్రమణను తగ్గించడానికి, రోజులో ఐదు కీలక సమయాల్లో సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం ముఖ్యం: టాయిలెట్ ఉపయోగించిన తర్వాత (మూత్రవిసర్జన , మలవిసర్జన , ఋతు పరిశుభ్రత కోసం), పిల్లల మలద్వారాన్ని శుభ్రం చేసిన తర్వాత ( డైపర్లు మార్చేటప్పుడు ), పిల్లలకు ఆహారం తినిపించే ముందు, తినే ముందు, ఆహారాన్ని తయారుచేసే ముందు/తర్వాత లేదా పచ్చి మాంసం, చేపలు లేదా కోడి మాంసాన్ని తాకిన తర్వాత.[13] వ్యాధుల వ్యాప్తిని నివారించడానికి సరైన చేతులు కడుక్కునే పద్ధతులను పాటించాల్సిన ఇతర సందర్భాలు: కోత లేదా గాయానికి చికిత్స చేసే ముందు, తర్వాత; తుమ్మిన, దగ్గిన లేదా ముక్కు చీదిన తర్వాత; జంతువుల వ్యర్థాలను తాకిన లేదా జంతువులను తాకిన తర్వాత; చెత్తను తాకిన తర్వాత.[14][15] ఆరోగ్య సంరక్షణ కేంద్రాలలో, WHO (ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ) కూడా రోగిని తాకడానికి ముందు, క్రిమిరహిత పనులు చేసే ముందు, శరీర ద్రవాలకు గురైన తర్వాత, రోగిని తాకిన తర్వాత, రోగి పరిసరాలను తాకిన తర్వాత "చేతుల పరిశుభ్రత కోసం ఐదు క్షణాలు" పాటించాలని సిఫార్సు చేస్తుంది.[16]

ప్రజారోగ్యం

[మార్చు]

ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు

[మార్చు]

చేతి కడుక్కోవడం వల్ల ఇన్ఫ్లుఎంజా, కోవిడ్-19, ఇతర అంటు వ్యాధుల వ్యాప్తిని తగ్గించడం అతిసారం అంటు కారణాలను నివారించడం శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్లను తగ్గించడం, ఇంటి ప్రసవ సమయంలో శిశు మరణాల రేటును తగ్గించడం వంటి అనేక ముఖ్యమైన ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.[17][18][19][20][21] మెరుగైన చేతులు కడుక్కోవడం పద్ధతులు ఐదేళ్ల లోపు పిల్లలలో పొడవు పెరుగుదలలో చిన్న మెరుగుదలలకు దారితీయవచ్చని 2013 అధ్యయనం చూపించింది.[22] మానవులు తరచుగా తమ ముఖాన్ని గంటకు 20 సార్లు తాకినట్లు అధ్యయనాలు చూపించాయి-కలుషితమైన ఉపరితలాలను తాకడం, వారి ముఖం వైరల్ ప్రసారానికి దారితీస్తుంది.[23] అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో, సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం వంటి సాధారణ ప్రవర్తనా మార్పులను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా శ్వాసకోశ, అతిసార వ్యాధులకు సంబంధించిన బాల్య మరణాల రేటు తగ్గించవచ్చు. ఈ సాధారణ చర్య ఈ వ్యాధుల నుండి మరణాల రేటును దాదాపు 50% తగ్గిస్తుంది.[24] చేతులు కడుక్కోవడాన్ని ప్రోత్సహించే జోక్యాలు అతిసారం భాగాలను మూడవ వంతు వరకు తగ్గించగలవు, ఇది తక్కువ ఆదాయ ప్రాంతాలలో స్వచ్ఛమైన నీటిని అందించడంతో పోల్చవచ్చు.[25] అతిసారం భాగాలలో 48% తగ్గింపులు సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడంతో ముడిపడి ఉంటాయి.[26]

అతిసారం, తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్లను నివారించడానికి సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం అనేది అత్యంత ప్రభావవంతమైన, చవకైన మార్గం (ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహాలు, పాఠశాలలు, సమాజాలలో స్వయంచాలక ప్రవర్తనగా). న్యుమోనియా ఒక ప్రధాన ఎఆర్ఐ, ఐదు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న పిల్లలలో మరణానికి మొదటి కారణం, ఇది సంవత్సరానికి 18 లక్షల మంది పిల్లల ప్రాణాలను తీసుకుంటుంది. డయేరియా, న్యుమోనియా కలిసి ఏటా దాదాపు 3.5 మిలియన్ల మంది పిల్లల మరణాలకు కారణమవుతున్నాయి.[27] యూనిసెఫ్ ప్రకారం, తినడానికి ముందు టాయిలెట్ ఉపయోగించిన తర్వాత సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడాన్ని ఒక అలవాటుగా మార్చుకోవడం వల్ల ఏ ఒక్క వ్యాక్సిన్ లేదా వైద్య జోక్యం కంటే ఎక్కువ ప్రాణాలను కాపాడవచ్చు, అతిసారం వల్ల మరణాలను దాదాపు సగానికి, తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల మరణాలను పావు వంతుకు తగ్గించవచ్చు. నీరు, పారిశుధ్యం, పరిశుభ్రత కార్యక్రమాలలో భాగంగా చేతులు కడుక్కోవడం సాధారణంగా ఇతర పారిశుధ్య చర్యలతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. చేతులు కడుక్కోవడం ప్రత్యక్ష శారీరక స్పర్శ ద్వారా వ్యాపించే ఇంపెటిగో నుండి కూడా రక్షిస్తుంది.[28]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 3 4 5 6 "Show Me the Science – How to Wash Your Hands". www.cdc.gov (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2020-03-04. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-03-06.
  2. ↑ "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)". Centers for Disease Control and Prevention (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 11 February 2020.
  3. ↑ Centers for Disease Control (2 April 2020). "Handwashing Facts". cdc.gov (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్).
  4. ↑ Bloomfield, Sally F.; Aiello, Allison E.; Cookson, Barry; O'Boyle, Carol; Larson, Elaine L. (December 2007). "The effectiveness of hand hygiene procedures in reducing the risks of infections in home and community settings including hand washing and alcohol-based hand sanitizers". American Journal of Infection Control. 35 (10): S27–S64. doi:10.1016/j.ajic.2007.07.001. PMC 7115270.
  5. ↑ Aiello, Allison E.; Coulborn, Rebecca M.; Perez, Vanessa; Larson, Elaine L. (August 2008). "Effect of Hand Hygiene on Infectious Disease Risk in the Community Setting: A Meta-Analysis". American Journal of Public Health. 98 (8): 1372–1381. doi:10.2105/ajph.2007.124610. ISSN 0090-0036. PMC 2446461.
  6. ↑ "WHO: How to handwash? With soap and water". YouTube. 20 October 2015.
  7. ↑ "Hand Hygiene: How, Why & When" (PDF). World Health Organization.
  8. ↑ "UNICEF Malawi". www.unicef.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-01-05.
  9. ↑ de Almeida e Borges LF, Silva BL, Gontijo Filho PP (August 2007). "Hand washing: changes in the skin flora". American Journal of Infection Control. 35 (6): 417–20. doi:10.1016/j.ajic.2006.07.012. PMID 17660014.
  10. 1 2 Wilkinson JM, Treas LA (2011). Fundamentals of Nursing (2nd ed.). Philadelphia: F.A. Davis Co.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 "About Handwashing". www.cdc.gov (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2019-12-04. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-07-03.
  12. ↑ CDC (2024-06-11). "About Hand Hygiene for Patients in Healthcare Settings". Clean Hands (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-10-01.
  13. ↑ "UNICEF Malawi". www.unicef.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-01-05.
  14. ↑ "When and How to Wash Your Hands | Handwashing". www.cdc.gov (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2019-12-04. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-03-07.
  15. ↑ "The right way to wash your hands". Mayo Clinic (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-03-07.
  16. ↑ . "Guideline for hand hygiene in health-care settings".
  17. ↑ (October 2009). "Facemasks and hand hygiene to prevent influenza transmission in households: a cluster randomized trial".
  18. ↑ "Getting your workplace ready for COVID-19" (PDF). World Health Organization. 27 February 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 March 2020.
  19. ↑ (April 2006). "Combining drinking water treatment and hand washing for diarrhoea prevention, a cluster randomised controlled trial".
  20. ↑ "Protecting Children from Diarrhoea and Acute Respiratory Infections: The Role of Hand Washing Promotion in Water and Sanitation Programmes" (PDF). the original (PDF) నుండి 28 June 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 May 2009.
  21. ↑ (July 2008). "Maternal and birth attendant hand washing and neonatal mortality in southern Nepal".
  22. ↑ (August 2013). "Interventions to improve water quality and supply, sanitation and hygiene practices, and their effects on the nutritional status of children".
  23. ↑ (2020-11-01). "Washing hands and the face may reduce COVID-19 infection".
  24. ↑ (May 2003). "Effect of washing hands with soap on diarrhoea risk in the community: a systematic review".
  25. ↑ . "Cochrane review: Hand washing for preventing diarrhoea".
  26. ↑ (April 2010). "Water, sanitation and hygiene for the prevention of diarrhoea".
  27. ↑ The State of the World's Children 2008. UNICEF. November 2008. ISBN 978-92-806-4191-2.
  28. ↑ "Impetigo". NHS. 19 October 2017. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-03-11.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చేతులు_కడుక్కోవడం&oldid=4852918" నుండి వెలికితీశారు