చైనీస్ సాహిత్యం

చైనా సాహిత్య చరిత్ర వేల సంవత్సరాల సుదీర్ఘమైనది, ఇది మొట్టమొదటిగా నమోదు చేయబడిన శాసనాలు, ఆస్థాన గ్రంథాలయాలతో ప్రారంభమై, అక్షసంబంధ యుగంలో వ్రాయబడిన తత్వశాస్త్రం, చరిత్రకు సంబంధించిన ప్రధాన రచనల వరకు విస్తరించింది. హాన్ (202BC – క్రీ.శ. 220), టాంగ్ (క్రీ.శ. 618–907) రాజవంశాలు కవిత్వానికి స్వర్ణయుగాలుగా పరిగణించబడగా, సోంగ్ (960–1279), యువాన్ (1271–1368) వంశాలు వాటి గేయాలు ( సి ), వ్యాసాలు, నాటకాలు, ప్రదర్శనలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. మింగ్, క్వింగ్ కాలాలలో, పరిణతి చెందిన నవలలు లిఖిత వాడుక చైనీస్ భాషలో వ్రాయబడ్డాయి. ఇది, చైనీస్ క్లాసిక్స్ భాషను అనుసరించి రూపొందించబడిన సాహిత్య చైనీస్ ప్రాధాన్యత నుండి వచ్చిన ఒక పరిణామం. టాంగ్ రాజవంశం కాలంలో చెక్క దిమ్మల ముద్రణ విస్తృతంగా ప్రవేశపెట్టబడటం, సోంగ్ రాజవంశం కాలంలో బి షెంగ్ (990–1051) కదిలే అచ్చుల ముద్రణను కనుగొనడం వల్ల చైనా అంతటా లిఖిత జ్ఞానం వేగంగా వ్యాప్తి చెందింది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, రచయిత లూ జున్ (1881–1936) చైనీస్ వాడుక భాషా సాహిత్యంలో ఒక ప్రభావవంతమైన స్వరంగా పరిగణించబడ్డాడు.

పూర్వ-శాస్త్రీయ కాలం

చైనీస్ సాహిత్యం తొలి పొర ఏర్పడటం వివిధ సామాజిక, వృత్తిపరమైన మూలాల మౌఖిక సంప్రదాయాలచే ప్రభావితమైంది: ఆరాధన, లౌకిక సంగీత పద్ధతులు ( షిజింగ్ ), శకునం ( యి జింగ్, గుయిచాంగ్, లియాన్‌షాన్ ), ఖగోళశాస్త్రం, ఆచారాలు ( మర్యాద, ఉత్సవాలు ), భూతవైద్యం మొదలైనవి. చైనీస్ సాహిత్యం వంశావళిని మతపరమైన మంత్రాలు, ఉచ్చారణల వరకు ( జౌ ఆచారాల "డా ఝు" అధ్యాయంలో ప్రదర్శించబడిన ఆరు ఝు六祝) గుర్తించే ప్రయత్నాన్ని లియు షిపే చేశారు.

శాస్త్రీయ గ్రంథాలు

తూర్పు ఝౌ రాజవంశం (క్రీ.పూ. 770–256) కాలంలో ఉద్భవించిన వంద ఆలోచనా విధానాల నుండి ఉద్భవించిన తొలితరం చైనీస్ సాహిత్యం సమృద్ధిగా ఉంది. వీటిలో అత్యంత ముఖ్యమైన వాటిలో కన్ఫ్యూషియనిజం, దావోయిజం, మోహిజం, లీగలిజంల క్లాసిక్స్, అలాగే సైనిక శాస్త్రం, చైనా చరిత్రకు సంబంధించిన రచనలు ఉన్నాయి. గమనించవలసిన విషయం ఏమిటంటే, పద్యాలు, పాటల పుస్తకాలు మినహా, ఈ సాహిత్యంలో చాలా భాగం తాత్వికమైనది, బోధనాత్మకమైనది; ఇందులో కాల్పనిక సాహిత్యం చాలా తక్కువగా ఉంది. అయితే, ఈ రచనలు వాటిలోని భావాల ద్వారా, గద్య శైలి ద్వారా తమ ప్రాముఖ్యతను నిలుపుకున్నాయి.

ముఖ్యంగా కన్ఫ్యూషియన్ రచనలు చైనా సంస్కృతి, చరిత్రకు అత్యంత ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నాయి, ఎందుకంటే క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దంలో, నాలుగు పుస్తకాలు, ఐదు క్లాసిక్స్ అని పిలువబడే రచనల సముదాయాన్ని ఏ ప్రభుత్వ పదవికైనా చక్రవర్తి నిర్వహించే పరీక్షకు ఆధారంగా ఎంచుకున్నారు. అందువల్ల ఈ తొమ్మిది పుస్తకాలు విద్యా వ్యవస్థకు కేంద్రబిందువుగా మారాయి. వాటిని రెండు వర్గాలుగా విభజించారు: కన్ఫ్యూషియస్ వ్యాఖ్యానించి, సంకలనం చేశారని చెప్పబడే పంచ క్లాసిక్స్, నాలుగు పుస్తకాలు . ఐదు క్లాసిక్‌లు ఇవి:

ఆ నాలుగు పుస్తకాలు ఇవి:

1. కన్ఫ్యూషియస్ అనలెక్ట్స్, కన్ఫ్యూషియస్‌కు ఆపాదించబడిన, అతని శిష్యులచే నమోదు చేయబడిన సంక్షిప్త సూక్తుల పుస్తకం;
2. మెన్సియస్, రాజకీయ సంభాషణల సంకలనం;
3. మధ్యేమార్గ సిద్ధాంతం, కన్ఫ్యూషియన్ సద్గుణానికి మార్గాన్ని బోధించే పుస్తకం;,
4. మహత్తర అభ్యసనం, విద్య, ఆత్మసాధన, దావో గురించిన ఒక పుస్తకం.

ఇతర ముఖ్యమైన  తాత్విక రచనలలో "సమ్మిళిత ప్రేమ"ను నైతిక, సామాజిక సూత్రంగా బోధించిన మోహిస్ట్ మోజీ, ప్రధాన న్యాయవాద గ్రంథాలలో ఒకటైన హాన్ఫెయిజీ ఉన్నాయి.

ముఖ్యమైన దావోయిస్ట్ గ్రంథాలలో దావో దే జింగ్, జువాంగ్జీ, లీజీ ఉన్నాయి. తరువాతి రచయితలు, ఉదాహరణకు లియు ఆన్ (క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్దం), దావోయిజాన్ని కన్ఫ్యూషియనిజం, లీగలిజంతో కలిపారు; అతని 'హువైనాన్జీ' ( హువై-నాన్ తత్వవేత్తలు ) గ్రంథం భౌగోళిక శాస్త్రం, స్థలాకృతి శాస్త్ర రంగాలకు కూడా కొత్త విషయాలను జోడించింది.

సైనిక శాస్త్ర ప్రామాణిక గ్రంథాలలో, సున్ త్జు (క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం) రచించిన 'ది ఆర్ట్ ఆఫ్ వార్' బహుశా సమర్థవంతమైన అంతర్జాతీయ దౌత్యానికి మార్గదర్శకాలను వివరించిన మొట్టమొదటి గ్రంథం. ఇది వుజింగ్ జోంగ్యావో ( అత్యంత ముఖ్యమైన సైనిక పద్ధతుల సంకలనం, క్రీ.శ. 1044), హువోలాంగ్జింగ్ ( అగ్ని డ్రాగన్ మాన్యువల్, క్రీ.శ. 14వ శతాబ్దం) వంటి చైనీస్ సైనిక గ్రంథాల సంప్రదాయంలో మొదటిది కూడా.

చారిత్రక గ్రంథాలు, నిఘంటువులు, విజ్ఞాన సర్వస్వాలు

2,000 సంవత్సరాల క్రితమే సిమా కియాన్ వృత్తిపరమైన చైనా చరిత్ర రచనకు పునాది వేశారు.

చైనీయులు స్థిరమైన, కచ్చితమైన ఆస్థాన రికార్డులను నిర్వహించారు, వారి క్యాలెండర్లు ఆస్థానాన్ని బట్టి వేర్వేరుగా ఉన్నప్పటికీ, పశ్చిమ ఝౌ రాజవంశం గోంగ్‌హే రీజెన్సీ ప్రారంభమైన క్రీ.పూ. 841 సంవత్సరం నాటికి ఈ విభిన్న రికార్డులను స్పష్టమైన వైరుధ్యం లేకుండా సమలేఖనం చేయగలిగారు. చైనా మొట్టమొదటిగా తెలిసిన కథనాత్మక చరిత్ర జువో ఝువాన్, ఇది క్రీ.పూ. 389 కంటే ముందుగానే సంకలనం చేయబడింది, క్రీ.పూ. 5వ శతాబ్దానికి చెందిన అంధ చరిత్రకారుడు జువో కియుమింగ్‌కు ఆపాదించబడింది. పత్రాల గ్రంథం క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం నాటికే సంకలనం చేయబడిందని భావిస్తున్నారు, 1993లో హుబే సమాధిలో వెలికితీసిన గువోడియన్ చూ పత్రాలలోని రచనకు సంబంధించిన చివరి తేదీ అయిన క్రీ.పూ. 4వ శతాబ్దం నాటికి ఇది ఖచ్చితంగా సంకలనం చేయబడింది. పత్రాల గ్రంథంలోని యు గాంగ్ అధ్యాయంలో భౌగోళిక శాస్త్రంపై ప్రారంభ సమాచారం చేర్చబడింది. క్రీ.పూ. 296లో ఖననం చేయబడిన వీ రాజు సమాధిలో క్రీ.శ. 281లో కనుగొనబడిన వెదురు వార్షికాలు మరొక ఉదాహరణను అందిస్తాయి; అయితే, జువో జువాన్‌లా కాకుండా, వెదురు వార్షికాల తొలి తేదీ ప్రామాణికత సందేహాస్పదంగా ఉంది. మరో తొలి గ్రంథం జాన్ గువో సె రాజకీయ వ్యూహ గ్రంథం, ఇది క్రీ.పూ. 3వ, 1వ శతాబ్దాల మధ్య సంకలనం చేయబడింది, ఈ గ్రంథంలోని పాక్షిక భాగాలు మావాంగ్‌డుయ్‌లోని క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్దపు సమాధి ప్రదేశంలో కనుగొనబడ్డాయి. చైనాలో ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్న అత్యంత పురాతన నిఘంటువు ఎర్యా . ఇది క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దానికి చెందినది. దీనిని అజ్ఞాతంగా రాసినప్పటికీ, తర్వాత చరిత్రకారుడైన గువో పు (276–324) దీనికి వ్యాఖ్యానం జోడించారు. ఇతర తొలి నిఘంటువులలో యాంగ్ జియాంగ్ (క్రీ.పూ. 53 BC –18 AD) రచించిన ఫాంగ్యాన్ కూడా ఉంది., జు షెన్ (58–147 AD) రచించిన షువెన్ జీజీ . అతిపెద్ద వాటిలో ఒకటి కాంగ్జీ నిఘంటువు, దీనిని 1716 నాటికి కాంగ్జీ చక్రవర్తి (పాలన 1661–1722) ఆధ్వర్యంలో సంకలనం చేశారు; ఇది 47,000 కంటే ఎక్కువ పాత్రలకు నిర్వచనాలను అందిస్తుంది.

అంతకు ముందు ఆస్థాన రికార్డులు, ఇతర స్వతంత్ర రికార్డులు ఉన్నప్పటికీ, తొలితరం చైనీస్ చారిత్రక రచనలో నిశ్చయాత్మకమైన గ్రంథం హాన్ రాజవంశ ఆస్థాన చరిత్రకారుడు సిమా కియాన్ (క్రీ.పూ. 145 – క్రీ.పూ. 90) రచించిన షిజి, లేదా మహా చరిత్రకారుని రికార్డులు . ఈ గ్రంథం చైనా చరిత్ర రచనకు, తదనంతరం ప్రతి రాజవంశం కోసం సంకలనం చేయబడిన అనేక అధికారిక చైనా చారిత్రక గ్రంథాలకు పునాది వేసింది. సిమా కియాన్‌ను తరచుగా పరిధి, పద్ధతి విషయంలో గ్రీకు హెరోడోటస్‌తో పోలుస్తారు, ఎందుకంటే అతను నిష్పాక్షికమైన, పక్షపాతం లేని దృక్కోణాన్ని పాటిస్తూ, పౌరాణిక జియా రాజవంశం నుండి హాన్ చక్రవర్తి వూ సమకాలీన పాలన వరకు చైనా చరిత్రను వివరించాడు. ప్రస్తుత రాజవంశం పాలనను సమర్థించడానికి చారిత్రక రచనలను ఉపయోగించే అధికారిక రాజవంశ చరిత్రకారులకు ఇది తరచుగా కష్టంగా ఉండేది. అతను 1వ, 2వ శతాబ్దాలలోని బాన్ గు, బాన్ ఝావోల రచనలతో సహా, అనేక మంది చైనీస్ చరిత్రకారుల రచనలను ప్రభావితం చేశాడు; అంతేకాకుండా, క్రీ.శ. 1084లో సాంగ్ చక్రవర్తి షెన్‌జాంగ్‌కు సమర్పించిన సిమా గువాంగ్ 11వ శతాబ్దపు జిఝీ టోంగ్‌జియాన్ సంకలనాన్ని కూడా ప్రభావితం చేశాడు. చైనాలోని చారిత్రక సంప్రదాయం మొత్తం పరిధిని 'ఇరవై నాలుగు చరిత్రలు' అని పిలుస్తారు, వీటిని మింగ్ రాజవంశం (1368–1644) వరకు వచ్చిన ప్రతి తదుపరి చైనా రాజవంశం కోసం రూపొందించారు; చైనా చివరి రాజవంశమైన క్వింగ్ రాజవంశం (1644–1911) ఇందులో చేర్చబడలేదు.

యుగయుగాలుగా చైనాలో పెద్ద విజ్ఞాన సర్వస్వాలు కూడా తయారు చేయబడ్డాయి. యివెన్ లీజు విజ్ఞాన సర్వస్వం టాంగ్ రాజవంశ కాలంలో 624లో ఓయాంగ్ క్సున్ చేత, పండితులు లింగ్హు డెఫెన్, చెన్ షుడా సహాయంతో పూర్తి చేయబడింది. సాంగ్ రాజవంశం కాలంలో, సాంగ్ నాలుగు గొప్ప పుస్తకాల సంకలనం (10వ శతాబ్దం) – 11వ శతాబ్దం), లీ ఫాంగ్ ప్రారంభించి, సెఫు యువాన్‌గుయ్ పూర్తి చేసిన ఈ రచన, అనేక విభిన్న విషయాలను కవర్ చేసే ఒక భారీ లిఖిత రచనా కార్యక్రమాన్ని సూచిస్తుంది. ఇందులో తైపింగ్ గ్వాంగ్జీ (978), తైపింగ్ యులాన్ (983), వెన్యువాన్ యింగ్‌హువా (986), సెఫు యుయాంగుయ్ (1013) ఉన్నాయి. ఈ సాంగ్ రాజవంశపు చైనీస్ విజ్ఞాన సర్వస్వాలలో ఒక్కొక్కదానిలో లక్షలాది చైనీస్ అక్షరాలు ఉన్నప్పటికీ, వాటి మొత్తం పరిమాణం మింగ్ రాజవంశపు తరువాతి యోంగ్లే విజ్ఞాన సర్వస్వం (1408)తో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. అందులో మొత్తం 50 మిలియన్ల చైనీస్ అక్షరాలు ఉన్నాయి. ఈ పరిమాణాన్ని కూడా తర్వాతి క్వింగ్ రాజవంశపు విజ్ఞాన సర్వస్వాలు అధిగమించాయి. ఉదాహరణకు, 'ది కంప్లీట్ క్లాసిక్స్ కలెక్షన్ ఆఫ్ ఏన్షియంట్ చైనా ' (1726) అనే ముద్రిత గ్రంథం, రాగి -లోహ చైనీస్ మూవబుల్ టైప్ ప్రింటింగ్‌ను ఉపయోగించి 60 వేర్వేరు ప్రతులలో ముద్రించబడి, 800,000 పైగా పేజీలలో 100 మిలియన్లకు పైగా చైనీస్ లిఖిత అక్షరాలను కలిగి ఉంది. ఇతర గొప్ప విజ్ఞాన సర్వస్వ రచయితలలో బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి శాస్త్రవేత్త షెన్ కువో (1031–1095), అతని 'డ్రీమ్ పూల్ ఎస్సేస్', వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, ఆవిష్కర్త వాంగ్ జెన్ ( క్రీ.శ. 1290–1333), అతని 'నాంగ్‌షు', అల్ప పండితుడు-అధికారి సాంగ్ యింగ్‌క్సింగ్ (1587–1666), అతని 'టియాంగాంగ్ కైవు' ఉన్నారు.