Jump to content

చోళ-చాళుక్య యుద్ధాలు

వికీపీడియా నుండి

చోళ-చాళుక్య యుద్ధాలు క్రీ. శ. 992 నుండి క్రీ. శ 1120 వరకు చోళ సామ్రాజ్యం & పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్యం మధ్య జరిగిన వరుస యుద్ధాలు, ఇవి ఇప్పుడు దక్షిణ భారతదేశం ఉన్నాయి. రెండు సామ్రాజ్యాలు తమ మానవశక్తిని, సామగ్రిని వత్తిడి చేసి, ఇతర శత్రువులకు గురయ్యే అవకాశం ఉండటంతో సంఘర్షణలు చివరికి అయిపోయాయి. యుద్ధం ప్రత్యక్ష లేదా పరోక్ష పరిణామాల కారణంగా 1,000,000 కంటే ఎక్కువ మంది మరణించారు.[1]

ప్రచారాలు

[మార్చు]

ఈ యుద్ధాలు రెండు వైపులా జరిగాయి: పశ్చిమ సరిహద్దు, దీనిలో మాన్యఖేట, కళ్యాణిలను స్వాధీనం చేసుకోవడం చోళుల లక్ష్యాలు, తూర్పు సరిహద్దు, ఇది రెండు వైపులకు వ్యూహాత్మకమైన వెంగీ చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంది. మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు 900,000 మంది సైన్యాన్ని నడిపించి, రెండవ జయసింహుడిని మస్కి యుద్ధంలో (క్రీ. శ. 1019-క్రీ. శ 1020) ఓడించడంతో పశ్చిమ దేశాలు అత్యంత భారీ పోరాటాన్ని చూశాయి.[2][3][4][5][6] తూర్పు సరిహద్దులో, రాజేంద్ర చోళుడు మొదటి రాజరాజ చోళుడి సైన్యాన్ని వెంగిలో నడిపించి, పాలకులను యుద్ధంలో బహిష్కరించాడు. ఉత్తర భారతదేశానికి చోళ దండయాత్ర విజయం సాధించిన తరువాత రాజేంద్ర చోళుడి మేనల్లుడు పట్టాభిషేకం జరిగిన ప్రదేశం వెంగీ. తుంగభద్ర ఒడ్డున ఉన్న కక్కరగొండ్ నగరంలో జరిగిన యుద్ధంలో రెండవ రాజేంద్ర మొదటి సోమేశ్వర చంపాడు.[7][8][9] మొదటి అహవమల్ల సోమేశ్వర రాజాధిరాజ చోళుడి చేతిలో చాలాసార్లు ఓడిపోయాడు, రెండవ రాజేంద్ర చోళుడితో జరిగిన యుద్ధంలో తన సోదరుడు మూడవ జయసింహుడిని కోల్పోయాడు.[10][11]

మొదటి రాజాధిరాజ చోళుడు, రెండవ రాజేంద్ర చోళుడు తరువాత, వారి సోదరుడు వీరరాజేంద్ర చోళ మొదటి అహవమల్ల సోమేశ్వరుడిని కనీసం ఐదు సందర్భాలలో ఓడించాడు. వీరరాజేంద్ర చోళుడు కూడా కుడాల సంగమ యుద్ధాలలో అతని ఇద్దరు కుమారులు ఆరవ విక్రమాదిత్య, జయసింహను అనేకసార్లు తరిమివేసాడు. వీరరాజేంద్ర చోళుడు మొదటి అహవమల్ల సోమేశ్వర పెద్ద కుమారుడిని, రెండవ యువరాజు సోమేశ్వరను కూడా కంపిలి యుద్ధం ఓడించి, అతని పట్టాభిషేక వేడుకను నాశనం చేశాడు.[12][13][14][15][16]

చోళ చక్రవర్తులను యుద్ధంలో నిమగ్నం చేయడానికి పశ్చిమ చాళుక్యులు అనేక విఫల ప్రయత్నాలు చేశారు, 1118 & 1126 మధ్య వెంగీ భూభాగాలను కొంతకాలం ఆక్రమించుకోవడం మినహా, యువరాజు ఆరవ విక్రమాదిత్య పొత్తు పెట్టుకున్నారు.[17] 1126లో విక్రమాదిత్య మరణం తరువాత, చోళులు వేంగి మీద నెమ్మదిగా ఆక్రమణ ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. 1133 నాటికి రెండవ గోంగా సహాయంతో గోదావరి యుద్ధం మూడవ సోమేశ్వరుడిని విక్రమ చోళుడు ఓడించాడు. అప్పుడు విక్రమా చోళుడు వెంగీ స్వాధీనం చేసుకుని, మూడవ సోమేశ్వరుడి నుండి కోలార్, గంగావాడిలోని కొన్ని ఇతర ప్రాంతాలను తిరిగి పొందగలిగాడు.[18][19][20][21][22][23][24]

చాళుక్య-చోళ యుద్ధాలలో నిర్ణయాత్మక యుద్ధాల జాబితా

[మార్చు]
  • డోనూర్ యుద్ధం (క్రీ.శ. 1007)
  • తావరేయఘట్ట యుద్ధం (క్రీ.శ. 1007)
  • చెబ్రోలు యుద్ధం (క్రీ.శ. 1008)
  • మాస్కి యుద్ధం (క్రీ.శ. 1019 – 1020)
  • గోదావరి యుద్ధం, క్రీ.శ. 1028
  • దన్నడ యుద్ధం (క్రీ.శ. 1042 - 1044)
  • పుండూర్ యుద్ధం (క్రీ.శ. 1046)
  • కంపిలి యుద్ధం (క్రీ.శ. 1044 - 1046 )
  • కొప్పం యుద్ధం (క్రీ. శ. 1054)
  • ముడక్కారు యుద్ధం (క్రీ.శ. 1060)
  • మొదటి కుడాల్-సంగమం యుద్ధం (క్రీ.శ. 1062)
  • రెండవ కుడాల్-సంగమం యుద్ధం (క్రీ.శ. 1067)
  • విజయవాడ యుద్ధం (క్రీ.శ. 1068)
  • కంపిలి యుద్ధం (క్రీ.శ. 1068)
  • నాంగిలి యుద్ధం (క్రీ.శ. 1076)
  • గోదావరి యుద్ధం (క్రీ.శ. 1133)

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Anirudh Kannisetti (2022). Lords Of The Deccan Southern India From The Chalukyas.
  2. ↑ "South Indian Inscriptions- Tanjavur (Tanjore)". www.whatisindia.com. Retrieved 2025-02-28.
  3. ↑ Historical Inscriptions Of Southern India. Kitabistam, Allahabad: BRAOU, Digital Library Of India.
  4. ↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in English).{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  5. ↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cōḷas. Vol. 1, to the accession of Kulōttunga I. University of Madras.
  6. ↑ Yazdani G. (1960). The Early History Of The Deccan Pat I-vi (1960).
  7. ↑ Karnataka Through The Ages (From Pre Historic Times To The Day Of Independence) (in ఇంగ్లీష్). Literary And Cultural Development Department, Government of Mysore. 1968. p. 276.
  8. ↑ Thomas, F.W. (1920). Epigraphia Indica Vol.XV (in ఇంగ్లీష్). The Director General, Archaeological Survey of India. p. 338.
  9. ↑ Fleet, John Faithful (1882). The Dynasties of the Kanarese Districts of the Bombay Presidency (in ఇంగ్లీష్). Government Central Press. p. 46.
  10. ↑ Rice, Benjamin Lewis (1930). Mysore Gazetteer. Vol. 2, Part 2. Karnataka, India: Government Press. p. 1075.
  11. ↑ Yazdani G. (1960). The Early History Of The Deccan Pat I-vi (1960).
  12. ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
  13. ↑ Ayyar, P. V. Jagadisa (1982). South Indian Shrines: Illustrated. Asian Educational Services. p. 471. ISBN 978-81-206-0151-2.
  14. ↑ Aiyangar, Sakkottai Krishnaswami (1980). History of Ancient India. India: Seema Publications. p. 126.
  15. ↑ "Chola Chalukya War Documentry (Chola Victories) | PDF". Scribd (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-09-29.
  16. ↑ Karikala Chola (2025-09-26). Chola– Chalukya Wars.
  17. ↑ Aiyangar, Sakkottai Krishnaswami. Ancient India: Collected Essays on the Literary and Political History of Southern India. p. 233.
  18. ↑ Sastri, K. A. Nilakanta (2002) [1955]. A History of South India: From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar. New Delhi: Indian Branch, Oxford University Press. pp. 175–176. ISBN 978-0-19-560686-7.
  19. ↑ Kamath, Suryanath U. (2001) [1980]. A concise history of Karnataka: from pre-historic times to the present. Bangalore: Jupiter books. p. 105. LCCN 80905179. OCLC 7796041.
  20. ↑ Sen, Sailendra Nath (1999). Ancient Indian History and Civilization. New Age Publishers. pp. 386–387. ISBN 81-224-1198-3.
  21. ↑ "Chola Chalukya War Documentry (Chola Victories) | PDF". Scribd (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-09-29.
  22. ↑ Karikala Chola (2025-09-26). Chola– Chalukya Wars.
  23. ↑ Sastri, K. A. Nilakanta. The Cōḷas (in ఇంగ్లీష్). Vol. 2, Part 1.
  24. ↑ Yazdani, G. (1960). The Early History Of The Deccan Parts I-VI (1960).
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చోళ-చాళుక్య_యుద్ధాలు&oldid=4904736" నుండి వెలికితీశారు