Jump to content

చ్యవనప్రాశము

వికీపీడియా నుండి

చ్యవనప్రాశం ,[1] మొదటగా చయవనప్రాశంగా పిలువబడేది,[2][3] చక్కెర, తేనె, నెయ్యి, భారతీయ ఉసిరికాయ (ఆమ్లా) జామ్, నువ్వుల నూనె, బెర్రీలు, వివిధ రకాల ఔషధ మూలికలు, మసాలా దినుసులు కలిపి తయారు చేసే వండిన మిశ్రమం.[4] ఇది ఆయుర్వేద గ్రంథాలలో సూచించిన విధానాల ప్రకారం తయారు చేయబడుతుంది. చ్యవనప్రాశం భారతదేశంలో విస్తృతంగా అమ్మబడే, వినియోగించబడే ఒక ఆహార అనుబంధం.

ఆవిర్భావం

[మార్చు]

చ్యవనప్రాశం ఒక ప్రాచీన ఆయుర్వేద తయారీ, ఉత్పత్తి.[5] మహాభారతం, పురాణాలు వంటి అనేక ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథాల ప్రకారం, వేద వైద్య దేవతలైన అశ్వినీ దేవతలు ఈ ఔషధాన్ని మొదటగా చ్యవన ఋషి కోసం తయారు చేశారు. అందువల్ల దీనికి చ్యవనప్రాశం అనే పేరు వచ్చింది.[6] చ్యవనప్రాశానికి సంబంధించిన తొలి చారిత్రకంగా నమోదైన తయారీ విధానం ప్రాచీన ఆయుర్వేద గ్రంథమైన చరక సంహితలో కనిపిస్తుంది.[7] ఈ గ్రంథం క్రీస్తుపూర్వ మొదటి సహస్రాబ్ద ప్రారంభ కాలానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది.

వినియోగం, రుచి

[మార్చు]

చ్యవనప్రాశాన్ని సాధారణంగా నేరుగా తీసుకుంటారు. దీన్ని గోరువెచ్చని నీటితో కూడా తీసుకోవచ్చు. చ్యవనప్రాశానికి ఒకేసారి తీపి, పులుపు రుచులు ఉంటాయి. దీని రుచిలో ప్రధానంగా తేనె, నెయ్యి, ఆమ్లా ప్రభావం కనిపిస్తుంది. దీని వాసనలో నెయ్యితో పాటు గంధం, దాల్చిన చెక్క, యాలకులు వంటి మసాలా దినుసుల సుగంధం ఉంటుంది.

కూర్పు

[మార్చు]

చ్యవనప్రాశం తయారీ విధానం అష్టాంగహృదయం, చరకసంహిత, శారంగధరసంహిత వంటి ఆయుర్వేద వైద్య గ్రంథాలలో ప్రస్తావించబడింది. ఇందులో ఉపయోగించే ఔషధ మూలికల సంఖ్య 25 నుండి 80 వరకు మారవచ్చు. అయితే అన్ని రకాల చ్యవనప్రాశాలలో ప్రధాన పదార్థం ఉసిరికాయ (ఆమ్లా)నే.[8]

ఇతర ముఖ్య పదార్థాలు:

2011 నాటికి ప్రముఖ చ్యవనప్రాశ బ్రాండ్లన్నీ భారీ లోహాల పరిమాణాల విషయంలో సురక్షితమని కన్స్యూమర్ వాయిస్ నిర్వహించిన అధ్యయనంలో తేలింది.[9]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ www.wisdomlib.org (2020-04-06). "Cyavanaprasha, Cyavanaprāśa, Cyavana-prasha: 5 definitions". www.wisdomlib.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2022-10-31 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-10-31.
  2. ↑ www.wisdomlib.org (2021-08-06). "Section 35 [Ashtanga-hridaya-samhita, Sanskrit text]". www.wisdomlib.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2022-10-31 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-10-31.
  3. ↑ Sivarajan, V. V.; Balachandran, Indira (1994). Ayurvedic Drugs and Their Plant Sources (in ఇంగ్లీష్). International Science Publisher. p. 28. ISBN 978-1-881570-21-9. ఒరిజినల్ నుండి 2023-02-16 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-01-29.
  4. ↑ Vora MS (2015). Rasayana: The Fountain of Life. Partridge Publishing India. p. 217. ISBN 978-1-4828-4315-6. ఒరిజినల్ నుండి November 4, 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: November 2, 2017.
  5. ↑ Gupta SK (2001). Pharmacology and Therapeutics in the New Millennium. Springer Netherlands. p. 332. ISBN 978-0-7923-7059-8. ఒరిజినల్ నుండి November 4, 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: November 2, 2017.
  6. ↑ Panda, H; Handbook On Ayurvedic Medicines With Formulae, Processes And Their Uses, 2004, p10 ISBN 978-81-86623-63-3
  7. ↑ Bates, D, Knowledge and the Scholarly Medical Traditions Cambridge University Press 1995, p325 ISBN 978-0-521-49975-0
  8. ↑ Johnston R (2004). The politics of healing : histories of alternative medicine in twentieth-century North America. New York: Routledge. p. 226. ISBN 0-415-93338-2.
  9. ↑ Sharma R, Martins N, Kuca K, Chaudhary A, Kabra A, Rao MM, Prajapati PK (April 2019). "Chyawanprash: A Traditional Indian Bioactive Health Supplement". Biomolecules. 9 (5): 161. doi:10.3390/biom9050161. PMC 6571565. PMID 31035513.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చ్యవనప్రాశము&oldid=4852733" నుండి వెలికితీశారు