జకార్పట్టియా ఓబ్లాస్ట్
జకార్పట్టియా ఓబ్లాస్ట్
Kárpátalja | |
|---|---|
ఒబ్లాస్ట్ | |
| జకార్పట్స్క ఒబ్లాస్ట్[1] | |
 Flag  Coat of arms | |
| మారుపేరు: గకార్పత్తయా (జకర్పట్టియా) | |
 | |
| నిర్దేశాంకాలు: 48°25′N 23°17′E / 48.41°N 23.29°E | |
| దేశం |  ఉక్రెయిన్ |
| స్థాపించబడింది | 1946 జనవరి 22[2] |
| పరిపాలనా కేంద్రం | ఉజ్హోరోడ్ |
| ప్రభుత్వం | |
| • గవర్నర్ | మైరోస్లావ్ బిలేట్స్కీ[3][4] (RZ[5]) |
| • ఓబ్లాస్ట్ కౌన్సిల్ | 64 సీట్లు |
| • చైర్‌పర్సన్ | రోమన్ సరాయ్ |
| విస్తీర్ణం | |
• మొత్తం | 12,777 కి.మీ2 (4,933 చ. మై) |
| • Rank | 24వ ర్యాంక్ |
| జనాభా (2022) | |
• మొత్తం | 12,44,476  |
| • ర్యాంకు | 15వ ర్యాంక్ |
| జీడీపీ | |
| • మొత్తం | ₴ 76 బిలియన్లు (€2.0 బిలియన్లు) |
| • తలసరి | ₴ 60,632 (€1,600) |
| టైమ్ జోన్ | UTC+2 (EET) |
| • Summer (DST) | UTC+3 (EEST) |
| పోస్టల్ కోడ్ | 88-90xxx |
| ఏరియా కోడ్ | +380-31 |
| ISO 3166 code | UA-21 |
| వాహన నమోదు | РЕ, АО |
| రైయోన్స్ | 6 |
| హ్రోమాడాస్ | 64 |
| HDI (2022) | 0.722[7] high |
| FIPS 10-4 | UP25 |
| గణాంకాల కోసం ప్రాదేశిక యూనిట్ల నామకరణం | UA71 |
| 1 ముకాచివ్స్కీ రైయాన్‌లోని ఏడు గ్రామాలలో హంగేరియన్ భాషకు కొన్ని మైనారిటీ హక్కులు ఉన్నాయి .[8] | |
జకార్‌పటియా ఒబ్లాస్ట్ ( Ukrainian: Закарпатська область, romanized: Zakarpats'ka Oblast' ) , దీనిని కేవలం జకార్పట్టియా అని కూడా సూచిస్తారు ( ఉక్రేనియన్ : Закарпатя; హంగేరియన్: కర్పటాల్జా , ఆంగ్లంలో ఉన్న సబ్‌కార్పటాలాజా ) , పశ్చిమ ఉక్రెయిన్‌లోని కార్పాతియన్ పర్వతాలలో ఉన్న ఒక ఓబ్లాస్ట్, ఇది ఎక్కువగా కార్పాతియన్ రుథేనియా చారిత్రక ప్రాంతంతో సమానంగా ఉంటుంది. దీని పరిపాలనా కేంద్రం ఉజ్హోరోడ్ నగరం. ఈ ఓబ్లాస్ట్‌లోని ఇతర ప్రధాన నగరాల్లో ముకచేవో, ఖుస్ట్, బెరెహోవ్, చాప్ ఉన్నాయి, వీటిలో చివరిది రైల్రోడ్ రవాణా మౌలిక సదుపాయాలకు నిలయం.
చెకోస్లోవేకియా, సోవియట్ యూనియన్ మధ్య ఒప్పందం ప్రకారం సబ్కార్పతియాన్ రుథేనియా (చెక్ & స్లోవాక్ కూడా) భూభాగంపై తన వాదనను చెకోస్లోవాకియా విడిచిపెట్టిన తరువాత, 1946 జనవరి 22న జాకర్పట్టియా ఒబ్లాస్ట్ స్థాపించబడింది. సబ్కార్పతియన్ రుథేనియా భూభాగాన్ని అప్పుడు USSR స్వాధీనం చేసుకుని ఉక్రేనియన్ SSRలో భాగమైంది.
1991లో జరిగిన ఉక్రేనియన్ స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ సమయంలో ఈ ప్రాంతంలో స్వయంప్రతిపత్తి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణం కూడా జరిగింది.[9] 78% మంది ఓటర్లు స్వయంప్రతిపత్తి కోసం ఓటు వేశారు, కానీ ఈ ప్రాంతానికి స్వయంప్రతిపత్తి హోదా ఇవ్వబడలేదు.
పశ్చిమ ఉక్రెయిన్‌లోని కార్పాతియన్ పర్వతాలలో ఉన్న, హంగేరియన్ మైదానానికి చెందిన నైరుతి హంగేరియన్ జనాభా కలిగిన ప్రాంతం మినహా, జాకర్పట్టియా ఒబ్లాస్ట్ నాలుగు దేశాలకు సరిహద్దుగా ఉందిః పోలాండ్, స్లోవేకియా, హంగరీ, రొమేనియా. కార్పాతియన్ పర్వతాలు ఒక ముఖ్యమైన పర్యాటక, ప్రయాణ గమ్యస్థానంగా (అనేక స్కీ, స్పా రిసార్ట్లకు నిలయం) పేరుగాంచినందున అవి ఒబ్లాస్ట్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి.
దాదాపు 13,000 చదరపు కిలోమీటర్ల (5,000 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగంతో , ఈ ఓబ్లాస్ట్ వైశాల్యం ప్రకారం 23వ స్థానంలో, జనాభా ప్రకారం 15వ స్థానంలో ఉంది; 2001 ఉక్రేనియన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం , జకార్పట్స్కా ఓబ్లాస్ట్ జనాభా 1,254,614గా ఉంది. 2022లో, ఈ ప్రాంతం జనాభా సుమారుగా 1,244,476గా అంచనా వేయబడింది (2022 అంచనా). ఈ మొత్తంలో అనేక జాతీయతలకు చెందిన ప్రజలు ఉన్నారు, వీరిలో హంగేరియన్లు , రొమేనియన్లు, రుసిన్లు ప్రావిన్స్‌లోని కొన్ని నగరాల్లో గణనీయమైన మైనారిటీలుగా ఉన్నారు, అయితే ఇతర నగరాల్లో, వారు జనాభాలో మెజారిటీగా ఉన్నారు (బెరెహోవ్ విషయంలో వలె).
పేరు
[మార్చు]ఈ ఒబ్లాస్ట్ పేరు జకార్పట్టియా (ఉక్రేనియన్ః закарпатя, రోమనీకరించబడిందిః జకార్పట్టియ) అంటే "ట్రాన్స్కార్పతియన్" లేదా వాచ్యంగా "కార్పాతియన్లకు మించినది" అని అనువదిస్తుంది, ఇది మధ్య, ఆగ్నేయాసియా ఐరోపా అంతటా ఒక చాపాన్ని ఏర్పరుస్తున్న ప్రధాన పర్వత శ్రేణి అయిన కార్పాతియన్ పర్వతాల పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న దాని స్థానాన్ని సూచిస్తుంది. ఫలితంగా, ఈ ఒబ్లాస్ట్ను తరచుగా ట్రాన్స్కార్పతియన్ ఒబ్లాస్ట్ లేదా ట్రాన్స్కార్పథియా అని కూడా పిలుస్తారు, అయితే ట్రాన్స్కార్పథియా చారిత్రక ప్రాంతంలో ఒబ్లాస్ట్కు వెలుపల ఉన్న ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా స్లోవేకియాలోని చిన్న ప్రాంతాలు (ఎక్కువగా ప్రీసోవ్ ప్రాంతం, కోసైస్ ప్రాంతం, అలాగే పోలాండ్ లెమ్కో ప్రాంతం) ఉన్నాయి. ఈ ఒబ్లాస్ట్, విస్తృత ప్రాంతం రెండింటికీ ఇతర చారిత్రక పేర్లలో ట్రాన్స్కార్పతియన్ రుథేనియా, ట్రాన్స్కార్పథియన్ ఉక్రెయిన్, కార్పతియన్ రుథేనియా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాన్ని కొన్నిసార్లు "సబ్కార్పతియన్" అని కూడా పిలుస్తారు (దీని అర్థం "కార్పతియన్ల" అడుగుల క్రింద (లేదా "అడుగులు" అని అర్థం, ఉదాహరణకు సబ్కార్పథియన్ రస్, సబ్కార్పథియా లో. ఈ పేరు దిగువ-ఎత్తులో ఉన్న కార్పాతియన్ బేసిన్ ఉన్న ప్రాంతం స్థానాన్ని సూచిస్తుంది (పన్నోనియన్ బేసిన్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ప్రికార్పట్టియా ఎక్కువగా అతివ్యాప్తి చెందుతున్న భౌతిక భౌగోళిక ప్రాంతానికి సూచనగా ఉంది (సిస్కార్పాతియా యొక్క ఉక్రేనియన్ పేరు ఇది కార్పాతియన్ పర్వతాల ఈశాన్య పర్వత ప్రాంతాలను కలిగి ఉంటుంది.
ఈ ప్రాంతంలోని పెద్ద జనాభా అయిన రుసిన్ల (కార్పాథో-రుసిన్లు, రుథేనియన్ లేదా రుస్నాక్స్ అని కూడా పిలుస్తారు) కారణంగా ఈ ప్రాంతాన్ని సూచించేటప్పుడు అనేక చారిత్రక పేర్లలో రుస్ లేదా రుథేనియన్ ఉన్నాయి, ఇది తూర్పు స్లావిక్ జాతి సమూహం, ఇది రుసిన్ భాష మాట్లాడుతుంది. ప్రారంభ మధ్య యుగాల నుండి తూర్పు కార్పేథియన్ల ఈశాన్య ప్రాంతాలలో నివసించిన అసలు తూర్పు స్లావిక్ల జనాభా నుండి వచ్చింది. ట్రాన్స్కార్పతియన్/కార్పతియన్ రుథేనియా, సబ్కార్పతియన్ రస్, ఉక్రేనియన్ చిన్న పేరు రుసింకో లు రుసిన్ మాట్లాడే జనాభాను సూచించే కొన్ని పేర్లలో ఉన్నాయి.
ఇతర భాషలలో ఈ ఓబ్లాస్ట్‌కు వివిధ పేర్లు ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని:
- హంగేరియన్ : Kárpátalja ( అనువాదం. hu – transl. బేస్ ఆఫ్ ది కార్పాతియన్స్ )
- స్లోవాక్ : Zakarpatská oblasť ; పోడ్కర్పట్స్కా రస్
- చెక్ : జకర్పత్స్కా ప్రాంతం ; పోడ్కర్పట్స్కా రస్
- Polish : Obwód zakarpacki
- రోమేనియన్ : రెజియునియా ట్రాన్స్‌కార్పాటియా ( [ red͡ʒiˈune̯a transkarˈpat͡i.a ] )
- రష్యన్ : Закарпатская область ( ట్రాన్స్లిట్. జకర్పట్స్కాయ ఒబ్లాస్ట్ )
- ఉక్రేనియన్ : Закарпатська область ( ట్రాన్స్లిట్. జకర్పట్స్కా ఒబ్లాస్ట్ )
- Rusyn : Закарпатська область
- ఇంగ్లీష్: సబ్‌కార్పాథియా, సబ్‌కార్పాథియన్ రస్', సబ్‌కార్పాథియన్ రుథేనియా, సబ్‌-కార్పాథియన్ ఉక్రెయిన్
- ఫ్రెంచ్ : ఉక్రెయిన్ సబ్‌కార్పాథిక్
- జర్మన్ : Karpatenland, Karpathenland, Karpatenukraine, Karpato-Ukraine
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Syvak, Nina; Ponomarenko, Valerii; Khodzinska, Olha; Lakeichuk, Iryna (2011). Veklych, Lesia (ed.). Toponymic Guidelines for Map and Other Editors for International Use (PDF). scientific consultant Iryna Rudenko; reviewed by Nataliia Kizilowa; translated by Olha Khodzinska. Kyiv: Kartographia. p. 20. ISBN 978-966-475-839-7. Archived (PDF) from the original on 25 January 2021. Retrieved 2020-10-06.
- ↑ "Сьогодні Закарпаття увійшло до складу України. 68 років тому" [Today Zakarpattia became part of Ukraine. 68 years ago]. 7dniv. 29 June 2013
- ↑ "Zelenskyy appoints acting head of Zakarpattia Oblast Military Administration". Ukrainska Pravda (in ఇంగ్లీష్). 9 September 2024. Archived from the original on 8 January 2025. Retrieved 5 December 2024.
- ↑ "Zelensky appointed a temporary head of the Transcarpathian RSA". UNN. September 9, 2024. Archived from the original on 19 September 2024. Retrieved 19 September 2024.
- ↑ "Small biography of Biletskyi Myroslav Zoltanovich". Chesno (in ఉక్రెయినియన్). Archived from the original on 3 December 2024. Retrieved 5 December 2024.
- ↑ "Валовии регіональнии продукт". Archived from the original on 4 August 2023. Retrieved 6 October 2023.
- ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (in ఇంగ్లీష్).
- ↑ "Mukachivskyi Raion: Social data". Zakarpattia Oblast Administration. Archived from the original on 2008-02-09. Retrieved 2007-06-02.
- ↑ Magocsi, Paul Robert (2007). Ukraine: An Illustrated History. Seattle: University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98723-1.