జామ పండు
జామ (//ˈɡwɑːvə//GWAH-və వివిధ ప్రాంతాలలో 'జామ-పియర్' అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది అనేక ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో పండించే సాధారణ ఉష్ణమండల పండు.[1][2] సాధారణ జామపండు సిడియం గువాజావా (లెమన్ జామపండు, ఆపిల్ గువావా) అనేది మిర్టిల్ కుటుంబానికి చెందిన ఒక చిన్న చెట్టు (మిర్టాసియా), ఇది మెక్సికో, మధ్య అమెరికా, కరేబియన్, ఉత్తర దక్షిణ అమెరికా చెందినది.[2] వృక్షశాస్త్రపరంగా, జామ పండ్లు.
సైడియం ప్రజాతిలోని స్ట్రాబెర్రీ జామ (సైడియం క్యాటిల్లేయానమ్), పైనాపిల్ జామ, ఫీజోవా సెల్లోయియానా వంటి కొన్ని ఇతర జాతులకు కూడా జామ అనే పేరు పెట్టారు. 2024లో జామపండ్ల ప్రపంచ ఉత్పత్తి ( మామిడి, మాంగోస్టీన్లతో కలిపి) 62 మిలియన్ టన్నులు కాగా, ఇందులో 45% వాటాతో భారతదేశం అగ్రస్థానంలో ఉంది.
వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం
[మార్చు]జామ అనే పదం 16వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి వాడుకలో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.[3] ఈ పేరు అరవాక్ల భాష అయిన తైనో నుండి వచ్చింది,[4] స్పానిష్ పదం ' గుయబా ' ద్వారా జామ చెట్టుకు 'గుయబో' అని అర్థం.[3] ఇది అనేక యూరోపియన్, ఆసియా భాషలలో స్వీకరించబడింది, ఇదే విధమైన రూపాన్ని కలిగి ఉంది.[2]
మూలం & పంపిణీ
[మార్చు]మెక్సికో, మధ్య అమెరికా లేదా ఉత్తర దక్షిణ అమెరికా నుండి కరేబియన్ ప్రాంతం అంతటా విస్తరించి ఉన్నట్లు భావించే ప్రాంతం నుండి జామపండ్లు ఉద్భవించాయి.[2][5][6] పెరూలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు క్రీపూ 2500 నాటికి జామ సాగుకు ఆధారాలను అందించాయి.[6]
ఉప ఉష్ణమండల, ఉష్ణమండల ఆసియా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలు (ఫ్లోరిడా, హవాయి), ఉష్ణమండల ఆఫ్రికా, ఓషియానియాలో జామను ఒక పంటగా స్వీకరించారు.[5] 19వ శతాబ్దంలో ఫ్లోరిడాకు జామలను పరిచయం చేశారు, అక్కడ ఉత్తరాన సరసోటా, చిప్లీ, వాల్డో, ఫోర్ట్ పియర్స్ వరకు పండిస్తారు.[2] అయితే, అవి కరేబియన్ ఫ్రూట్ ఫ్లైకి ప్రాథమిక ఆతిథేయంగా ఉంటాయి. ఈ తెగులు ఉన్న ఫ్లోరిడా ప్రాంతాలలో వాటి వ్యాప్తి నుండి రక్షించబడాలి.[7]
అనేక ఉష్ణమండల, ఉప-ఉష్ణమండల దేశాలలో జామకాయలను సాగు చేస్తారు.[5] అనేక జాతులు వాణిజ్యపరంగా ఆపిల్ జామ పండించబడుతున్నాయి, దాని సాగు రకాలు సాధారణంగా అంతర్జాతీయంగా వర్తకం చేయబడుతున్నాయి.[2] నైరుతి ఐరోపాలో ముఖ్యంగా స్పెయిన్లోని మాలాగాలోని కోస్టా డెల్ సోల్, గ్రీస్లో కూడా జామకాయలు పెరుగుతాయి, ఇక్కడ 20వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి జామకాయలను వాణిజ్యపరంగా పండిస్తున్నారు, అవి రకాలుగా విస్తృతంగా వ్యాపించాయి.[5] చాలా జాతుల పరిపక్వ చెట్లు చలిని తట్టుకోగలవు, −4 °C (25 °F) కంటే కొద్దిగా తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలను తక్కువ సమయం పాటు తట్టుకోగలవు, కానీ చిన్న మొక్కలు నేల వరకు గడ్డకట్టే అవకాశం ఉంది.[8]
భారతదేశం వంటి ఉప ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో ఇంటి తోటల పెంపకందారులకు జామకాయలు ఆసక్తిని కలిగిస్తాయి, ఎందుకంటే ఇవి ఇంటి లోపల కుండీలలో ఫలించే పరిమాణానికి పెరగగల కొన్ని ఉష్ణమండల పండ్లలో ఒకటి. విత్తనం నుండి పెంచినప్పుడు, జామ చెట్లు రెండు సంవత్సరాలలో ఫలాలను ఇవ్వగలవు, నలభై సంవత్సరాల వరకు అలా కొనసాగించగలవు.[2]
రకాలు
[మార్చు]ఎక్కువగా తినే జాతులు, తరచుగా "జామ" అని పిలువబడేది ఆపిల్ జామ (పిడియం గ్వాజావా). జామపండ్లు విలక్షణమైన మిర్టాయిడీ, కఠినమైన ముదురు భారీ ఆకులు ఎదురుగా, సరళంగా, అండాకారంగా 5-15 సెంటీమీటర్లు (2-6 అంగుళాలు) పొడవు ఉంటాయి. పువ్వులు తెల్లగా ఉంటాయి, ఐదు రేకులు, అనేక కేసరాలు ఉంటాయి. పండ్లు అనేక విత్తనాలు కలిగిన బెర్రీలు.[9]
-
ఆపిల్ జామ పువ్వు -
తెల్ల జామకాయ -
'థాయ్ మెరూన్' జామ, ఒక ఎర్ర ఆపిల్ జామ రకం
.jpg)
జీవావరణ శాస్త్రం
[మార్చు]సైడియం జాతులను కొన్ని లెపిడోప్టెరా యొక్క గొంగళి పురుగులు తింటాయి , ప్రధానంగా ఎల్లో స్ఫింక్స్ (ఎరిన్నీస్ ఎల్లో ), యుప్సీడోసోమా అబెర్రాన్స్ , ఇ. ఇన్వాల్యుటమ్, హైపర్కాంపే ఇకాసియా వంటి చిమ్మటలు. ప్రోనిమాటస్ ప్రుని, టైడియస్ మున్స్టెరి వంటి పురుగులు ఆపిల్ జామ (పి. గువాజావా), బహుశా ఇతర జాతుల పంట తెగుళ్లు అని పిలుస్తారు.[10] ఎర్వినియా పిసిడి అనే బాక్టీరియం యాపిల్ జామకు తెగులు వ్యాధులను కలిగిస్తుంది.[2]
ఈ పండును మానవులు పండిస్తారు, ఇష్టపడతారు, పక్షుల వంటి అనేక ఇతర జంతువులు దీనిని తింటాయి, వాటి రెట్టలలో విత్తనాలను సులభంగా వ్యాప్తి చేస్తాయి. హవాయిలో, స్ట్రాబెర్రీ జామ (పి. లిట్టోరాలే) ఒక దూకుడుగా వ్యాపించే జాతిగా మారి, 100 కంటే ఎక్కువ ఇతర మొక్కల జాతులకు అంతరించిపోయే ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తోంది.[11][12] దీనికి విరుద్ధంగా, ఆవాసాల విధ్వంసం కారణంగా అనేక జామ జాతులు అరుదుగా మారాయి, కనీసం ఒకటి (జమైకన్ జామ, పి. డుమెటోరం ) ఇప్పటికే అంతరించిపోయింది.
హవాయిలో మాంసాన్ని పొగబెట్టడానికి జామ చెక్కను ఉపయోగిస్తారు, యునైటెడ్ స్టేట్స్ అంతటా బార్బెక్యూ పోటీలలో దీనిని వాడతారు. క్యూబా, మెక్సికోలో, దీని ఆకులను బార్బెక్యూలలో ఉపయోగిస్తారు.
పండు
[మార్చు]జామ పండ్లు, సాధారణంగా 4 నుండి 12 సెంటీమీటర్లు ( 1+1/2 నుండి 4+1/2 అంగుళం పొడవు ఉండి, జాతిని బట్టి గుండ్రంగా లేదా అండాకారంలో ఉంటాయి.[13] వీటికి నిమ్మ తొక్కను పోలిన , కానీ అంత ఘాటుగా లేని, స్పష్టమైన, విలక్షణమైన సువాసన ఉంటుంది. బయటి తొక్క గరుకుగా, తరచుగా చేదు రుచితో ఉండవచ్చు, లేదా మెత్తగా, తియ్యగా ఉండవచ్చు. జాతిని బట్టి, తొక్క ఏ మందంలోనైనా ఉండవచ్చు, సాధారణంగా పక్వానికి రాకముందు ఆకుపచ్చగా ఉంటుంది, కానీ పండినప్పుడు పసుపు, ముదురు ఎరుపు లేదా ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండవచ్చు. లోపలి గుజ్జు తియ్యగా లేదా పుల్లగా, లేత తెలుపు ("తెల్ల" జామకాయలు) నుండి ముదురు గులాబీ ("ఎర్ర" జామకాయలు) రంగులో ఉండవచ్చు. మధ్య గుజ్జులోని విత్తనాల సంఖ్య, గట్టిదనం జాతిని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి.[13]
 భారతదేశం |
27.8 |
 ఇండోనేషియా |
4.1 |
 చైనా
|
4.1 |
 మెక్సికో |
2.6 |
 బ్రెజిల్ |
2.4 |
 పాకిస్తాన్ |
2.1 |
| ప్రపంచం | 62.2 |
| *మామిడి పండ్లు, మాంగోస్టీన్లు ఉన్నాయి. మూలం: ఐక్యరాజ్యసమితి FAOSTAT[14] | |
గ్యాలరీ
[మార్చు]-
పసుపు పండ్ల చెర్రీ జామ, (కొన్నిసార్లు నిమ్మ జామ అని కూడా పిలుస్తారు) Psidium littorale var. littorale -
స్ట్రాబెర్రీ జామ, సైడియం లిట్టోరేల్ వర్. పశువులు -
కుళ్ళిన జామకాయ -
జామ గింజల నూనె
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Cambridge Advanced Learner's Dictionary & Thesaurus". Cambridge University Press. Retrieved 20 August 2012.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 Morton JF (1987). "Guava". Fruits of Warm Climates. Purdue University. pp. 356–363. Retrieved 24 April 2015.
- ↑ 3.0 3.1 "Guava". Online Etymology Dictionary. 2022. Retrieved 2 September 2022.
- ↑ "Guayaba". deChile.net. 2022.
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 "Psidium guajava (guava)". CABI: Invasive Species Compendium. 2017. Retrieved 9 October 2017.
- ↑ 6.0 6.1 Clement, Charles R. (2005). Prance, Ghillean; Nesbitt, Mark (eds.). The Cultural History of Plants. Routledge. p. 93. ISBN 0415927463.
- ↑ Boning, Charles R. (2006). Florida's Best Fruiting Plants: Native and Exotic Trees, Shrubs, and Vines. Sarasota, Florida: Pineapple Press, Inc. p. 99. ISBN 1-56164-372-6.
- ↑ Sauls JW (December 1998). "Home fruit production – Guava". Texas A&M Horticulture Program. Retrieved 2012-04-17.
- ↑ Judd, WS; Campbell, CS; Kellogg, EA; Stevens, PF; Donoghue, MJ (2002). Plant systematics, a phylogenetic approach. Sinauer Associates, Inc. pp. 398–399. ISBN 0878934030.
- ↑ Morton JF (1987). "Guava". Fruits of Warm Climates. Purdue University. pp. 356–363. Retrieved 24 April 2015.
- ↑ Price J (14 June 2008). "Strawberry guava's hold has proven devastating". Honolulu Star Bulletin. Retrieved 7 December 2014.
- ↑ "Leveling the Playing Field in Hawai'i's Native Forests" (PDF). Conservation Council for Hawai‘i. 2010. Archived from the original (PDF) on 15 December 2014. Retrieved 7 December 2014.
- ↑ 13.0 13.1 Morton JF (1987). "Guava". Fruits of Warm Climates. Purdue University. pp. 356–363. Retrieved 24 April 2015.
- ↑ "Production of guavas in 2024; Pick lists by Crops/Regions/Production Quantity/Year". United Nations, Food and Agriculture Organization Corporate Statistical Database. 2026. Retrieved 22 April 2026.