జార్ఖండ్ ఉన్నత న్యాయస్థానం
| జార్ఖండ్ హైకోర్టు | |
|---|---|
 జార్ఖండ్ హైకోర్టు భవనం | |
| స్థాపితం | 2000 నవంబరు 15 |
| ప్రదేశం | రాంచీ, జార్ఖండ్ |
| భౌగోళికాంశాలు | 23°18′52″N 85°16′12″E / 23.3144°N 85.2700°E |
| సంవిధాన పద్ధతి | భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి, సంబంధిత రాష్ట్ర గవర్నర్ స్థిరీకరణతో భారత రాష్ట్రపతిచే నియమించబడుతుంది. |
| అధికారం పొందినది | భారత రాజ్యాంగం |
| న్యాయమూర్తుల పదవీ కాలం | 62 ఏళ్లకు తప్పనిసరి పదవీ విరమణ |
| స్థానాల సంఖ్య | 25 |
| ప్రధాన న్యాయమూర్తి | |
| ప్రస్తుతం | ఎం. ఎస్. సోనక్ |
| అప్పటినుండి | 9 జనవరి 2026 |
జార్ఖండ్ హైకోర్టు అనేది భారతదేశం లోని జార్ఖండ్ రాష్ట్ర అత్యున్నత న్యాయస్థానం. బీహార్ రాష్ట్ర విభజన తర్వాత 15 నవంబర్ 2000న ఇది స్థాపించబడింది, ఈ ప్రాంతంపై గతంలో పాట్నా హైకోర్టుకు ఉన్న అధికార పరిధిని ఇది పొందింది.[1] 24 మే 2023 నుండి ఈ హైకోర్టు రాంచీలోని ధుర్వా వద్ద కొత్తగా నిర్మించిన సముదాయం నుండి పనిచేస్తోంది, దీనిని భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ప్రారంభించారు.[2] ఈ క్యాంపస్ 165 ఎకరాలలో విస్తరించి వైశాల్యం పరంగా భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద హైకోర్టు సముదాయంగా నిలిచింది.[3][4]
చరిత్ర
[మార్చు]
పాట్నా హైకోర్టు లెటర్స్ పేటెంట్ క్లాజ్ 36 కింద 6 మార్చి 1972న రాంచీలో పాట్నా హైకోర్టు సర్క్యూట్ బెంచ్ స్థాపించబడింది. ఈ సర్క్యూట్ బెంచ్ 'హైకోర్ట్ ఎట్ పాట్నా (రాంచీ వద్ద శాశ్వత బెంచ్ స్థాపన) చట్టం 1976' (చట్టం 57, 1976) ద్వారా 8 ఏప్రిల్ 1976న పాట్నా హైకోర్టు శాశ్వత బెంచ్గా మారింది. బీహార్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2000 కింద 15 నవంబర్ 2000న బీహార్ రాష్ట్ర విభజనతో ఈ శాశ్వత బెంచ్ చివరకు జార్ఖండ్ హైకోర్టుగా అవతరించింది.
పెరుగుతున్న కేసుల సంఖ్య, డొరాండాలోని పాత భవనపు పరిమిత సామర్థ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం రాంచీలోని ధుర్వా వద్ద కొత్త హైకోర్టు సముదాయ ప్రణాళికలను 2013లో ఆమోదించింది. సుమారు 165 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో 2015లో నిర్మాణం ప్రారంభం కాగా, అందులో 72 ఎకరాలను ప్రధాన కోర్టు సముదాయానికి కేటాయించారు. ఆధునిక న్యాయ మౌలిక సదుపాయాలను సృష్టించే లక్ష్యంతో శంకుస్థాపన జరిగింది, దాదాపు ఎనిమిదేళ్ల పాటు పనులు కొనసాగాయి.
జార్ఖండ్ హైకోర్టు కొత్త భవనాన్ని భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 24 మే 2023న భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి డి.వై. చంద్రచూడ్, ఇతర ప్రముఖుల సమక్షంలో ప్రారంభించారు.[2][5] 165 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఇది వైశాల్యం పరంగా భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద హైకోర్టు సముదాయం. ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణానికి సుమారు ₹550 కోట్లు ఖర్చవగా, భూసేకరణ, సంబంధిత సౌకర్యాలతో కలిపి మొత్తం వ్యయం దాదాపు ₹1,000 కోట్లకు చేరువవుతుందని అంచనా వేశారు.[6]
ప్రధాన నిర్మాణంలో న్యాయమూర్తుల ఛాంబర్లు, నిరీక్షణ గదులతో కూడిన 25 ఎయిర్ కండిషన్డ్ కోర్టు గదులు ఉన్నాయి. ప్రధాన న్యాయమూర్తి బ్లాక్లో వీడియో కాన్ఫరెన్స్ హాల్, వంటగది, డైనింగ్ ఏరియా, పెద్ద కాన్ఫరెన్స్ రూమ్ ఉన్నాయి. బార్ కోసం ఈ సముదాయం 1,660 మంది న్యాయవాదుల సామర్థ్యంతో రెండు పెద్ద హాళ్లను, అటాచ్డ్ టాయిలెట్లు, ప్యాంట్రీలతో కూడిన 76 మంది సీనియర్ న్యాయవాదుల ఛాంబర్లను, 369 అదనపు న్యాయవాదుల ఛాంబర్లను, పురుషులు, మహిళల వినోద హాళ్లను, క్లర్కుల హాళ్లను, బార్ రూమ్ను అందిస్తుంది. సెంట్రల్ లాబీ దాదాపు 14,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో ఉంది.[7]
సహాయక మౌలిక సదుపాయాలలో 12 కాన్ఫరెన్స్ రూమ్లు, రిజిస్ట్రార్ ఛాంబర్లు, అడ్వకేట్ జనరల్, పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ల కార్యాలయాలు, ఆడిటోరియాలు, కమిటీ హాళ్లు, టైపిస్ట్ బ్లాక్లు, డిస్పెన్సరీలు, బారక్లు, రెండు క్యాంటీన్లు ఉన్నాయి. ఈ సముదాయం దాదాపు 2,000 వాహనాలకు పార్కింగ్ సౌకర్యాన్ని కల్పిస్తుంది, 500 కంటే ఎక్కువ సీసీటీవీ కెమెరాల పర్యవేక్షణలో ఉంటుంది. పర్యావరణ అనుకూల లక్షణాలతో నిర్మించిన ఈ కొత్త క్యాంపస్లో 2,000 కేవీఏ (KVA) సోలార్ సిస్టమ్ ఉంది, ఇది కోర్టు విద్యుత్ అవసరాలలో 40% సరఫరా చేస్తుంది. నీటిని రీసైకిల్ చేయడానికి 200 కేఎల్డీ (KLD) సామర్థ్యం గల వ్యర్థ జలాల శుద్ధి ప్లాంట్, మైదానంలో 4,400 కంటే ఎక్కువ చెట్లు నాటబడ్డాయి.[8] ఈ మొత్తం సముదాయం భద్రత, పర్యావరణ సుస్థిరతను మిళితం చేస్తూ ఒక ఆధునిక న్యాయ కేంద్రంగా రూపొందించబడింది.[9]
ప్రధాన న్యాయమూర్తి, న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]జార్ఖండ్ హైకోర్టులో గరిష్టంగా 25 మంది న్యాయమూర్తులు ఉండవచ్చు, వారిలో 20 మంది శాశ్వతంగా, 5 గురు అదనంగా నియమించబడవచ్చు. ప్రస్తుతం ఇందులో 15 మంది న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు.[10]
జస్టిస్ మహేష్ శరద్చంద్ర సోనక్ జార్ఖండ్ హైకోర్టు ప్రస్తుత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా 9 జనవరి 2026న బాధ్యతలు స్వీకరించారు.[11]
మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]జార్ఖండ్ హైకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య | చిత్రం | ప్రధాన న్యాయమూర్తి | పదవీకాలం |
|---|---|---|---|
| 1 |  |
వినోద్ కుమార్ గుప్తా | 5 డిసెంబర్ 2000 – 4 మార్చి 2003 |
| 2 |  |
పి. కె. బాలసుబ్రహ్మణ్యన్ | 10 మార్చి 2003 – 26 ఆగస్టు 2004 |
| -- |  |
ఎస్. జె. ముఖోపాధ్యాయ | 26 ఆగస్టు 2004 – 28 फेब्रुवारी 2005 |
| 3 |  |
అల్తమస్ కబీర్ | 1 మార్చి 2005 – 8 సెప్టెంబర్ 2005 |
| 4 | నిలవోయ్ దినకర్ | 4 డిసెంబర్ 2005 – 9 జూన్ 2006 | |
| -- | |
ఎస్. జె. ముఖోపాధ్యాయ | 10 జూన్ 2006 – 16 సెప్టెంబర్ 2006 |
| -- |  |
ఎం. వై. ఇక్బాల్ | 17 సెప్టెంబర్ 2006 – 17 సెప్టెంబర్ 2006 |
| 5 | ఎం. కర్పగ వినాయగం | 17 సెప్టెంబర్ 2006 – 15 మే 2008 | |
| 6 |  |
జ్ఞాన్ సుధా మిశ్రా | 13 జులై 2008 – 30 ఏప్రిల్ 2010 |
| -- | సుశీల్ హర్కౌలీ | 1 మే 2010 – 21 ఆగస్టు 2010 | |
| 7 | భగవతి ప్రసాద్ | 22 ఆగస్టు 2010 – 12 మే 2011 | |
| -- | ప్రకాష్ చంద్ర తాతియా | 13 మే 2011 – 10 సెప్టెంబర్ 2011 | |
| 8 | ప్రకాష్ చంద్ర తాతియా | 11 సెప్టెంబర్ 2011 – 3 ఆగస్టు 2013 | |
| -- |  |
ధీరూభాయ్ నారన్భాయ్ పటేల్ | 4 ఆగస్టు 2013 – 15 నవంబర్ 2013 |
| 9 |  |
ఆర్. భానుమతి | 16 నవంబర్ 2013 – 12 ఆగస్టు 2014[12] |
| -- | |
ధీరూభాయ్ నారన్భాయ్ పటేల్ | 13 ఆగస్టు 2014 – 31 అక్టోబర్ 2014 |
| 10 | వీరేందర్ సింగ్ | 1 నవంబర్ 2014 – 6 అక్టోబర్ 2016 | |
| -- |  |
ప్రదీప్ కుమార్ మొహంతి | 7 అక్టోబర్ 2016 – 23 మార్చి 2017 |
| 11 | |
ప్రదీప్ కుమార్ మొహంతి | 24 మార్చి 2017 – 9 జూన్ 2017 |
| -- | |
ధీరూభాయ్ నారన్భాయ్ పటేల్ | 10 జూన్ 2017 – 10 ఆగస్టు 2018 |
| 12 |  |
అనిరుద్ధ బోస్ | 11 ఆగస్టు 2018 – 23 మే 2019 |
| -- | |
ధీరూభాయ్ నారన్భాయ్ పటేల్ | 24 మే 2019 – 6 జూన్ 2019 |
| -- | ప్రశాంత్ కుమార్ | 7 జూన్ 2019 – 30 ఆగస్టు 2019 | |
| -- |  |
హరీష్ చంద్ర మిశ్రా | 30 ఆగస్టు 2019 – 16 నవంబర్ 2019 |
| 13 |  |
రవి రంజన్ | 17 నవంబర్ 2019 – 19 డిసెంబర్ 2022 |
| -- |  |
అపరేష్ కుమార్ సింగ్ | 20 డిసెంబర్ 2022 – 19 ఫిబ్రవరి 2023 |
| 14 |  |
సంజయ్ కుమార్ మిశ్రా | 20 ఫిబ్రవరి 2023 – 28 డిసెంబర్ 2023 |
| -- |  |
శ్రీ చంద్రశేఖర్ | 29 డిసెంబర్ 2023 – 4 జులై 2024 |
| 15 |  |
విద్యుత్ రంజన్ సారంగి | 5 జులై 2024 – 19 జులై 2024 |
| -- |  |
సుజిత్ నారాయణ్ ప్రసాద్ | 20 జులై 2024 – 24 సెప్టెంబర్ 2024 |
| 16 |  |
ఎం. ఎస్. రామచంద్ర రావు | 25 సెప్టెంబర్ 2024 – 21 జులై 2025 |
| -- | |
సుజిత్ నారాయణ్ ప్రసాద్ | 22 జులై 2025 – 22 జులై 2025 |
| 17 |  |
తర్లోక్ సింగ్ చౌహాన్ | 23 జులై 2025 – 8 జనవరి 2026 |
| 18 |  |
మహేష్ శరద్చంద్ర సోనక్ | 9 జనవరి 2026 – ప్రస్తుతం |
సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తులు
[మార్చు]ఈ విభాగంలో జార్ఖండ్ మాతృ హైకోర్టుగా ఉంటూ భారత సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగిన న్యాయమూర్తుల జాబితా మాత్రమే ఉంది. ఇందులో సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగే సమయంలో జార్ఖండ్ హైకోర్టులో పని చేయని న్యాయమూర్తులు కూడా ఉండవచ్చు, కానీ ఎదిగే సమయంలో జార్ఖండ్ హైకోర్టులో పనిచేస్తూ జార్ఖండ్ను మాతృ హైకోర్టుగా లేని న్యాయమూర్తులు ఇందులో చేర్చబడలేదు.
|
|
| వరుస సంఖ్య | న్యాయమూర్తి పేరు | చిత్రం | నియామక తేదీ | పదవీ విరమణ తేదీ | పదవీకాలం | దీనికి ముందు పనిచేసిన కార్యాలయం | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| మాతృ హైకోర్టులో | సుప్రీంకోర్టులో | హైకోర్టు(ల)లో | సుప్రీంకోర్టులో | మొత్తం పదవీకాలం[a] | |||||
| 1 | మొఖ్తారజామా యూసుఫ్ ఇక్బాల్ | |
1996 మే 9 | 2012 డిసెంబరు 24 | 2016 ఫిబ్రవరి 12 | 16 సంవత్సరాలు, 229 రోజులు | 3 సంవత్సరాలు, 51 రోజులు | 19 సంవత్సరాలు, 280 రోజులు | మద్రాస్ హైకోర్టు 36వ సీజే |
| 2 | శ్రీ చంద్రశేఖర్ | |
2013 జనవరి 17 | 2026 జూన్ 2 | ప్రస్తుతం | 13 సంవత్సరాలు, 136 రోజులు | 104 రోజులు | 13 సంవత్సరాలు, 240 రోజులు | బాంబే హైకోర్టు 49th సీజే |
- ↑ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా, అలాగే సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా రెండు పదవీకాలాలను కలిగి ఉంటుంది
జార్ఖండ్లో సేవలు అందించి భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి అయినవారు
[మార్చు]| వరుస సంఖ్య | ప్రధాన న్యాయమూర్తి పేరు | చిత్రం | ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియామక తేదీ | పదవీ విరమణ తేదీ | పదవీకాలం | నియమించిన వారు | సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన తేదీ
నామినేట్ చేసిన వారు |
సుప్రీంకోర్టులో మొత్తం పదవీకాలం (సీజేఐ కాలంతో కలిపి) | జార్ఖండ్ హైకోర్టులో పదవీకాలం | సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగే నాటికి నిర్వహించిన కార్యాలయం | రిమార్కులు |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | అల్తమస్ కబీర్ | |
29 సెప్టెంబర్ 2012 | 18 జులై 2013 | 293 రోజులు | ప్రణబ్ ముఖర్జీ | 2005 సెప్టెంబరు 9
రమేష్ చంద్ర లాహోటి |
7 సంవత్సరాలు, 314 రోజులు | 2005 మే 1 – 2005 సెప్టెంబరు 8 (130 రోజులు) |
జార్ఖండ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి | 39వ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి |
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "High Court of Jharkhand, India". jharkhandhighcourt.nic.in. Retrieved 19 ఆగస్టు 2025.
- 1 2 "Droupadi Murmu inaugurates country's largest High Court in Jharkhand". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). 24 మే 2023. Retrieved 19 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "PRESIDENT OF INDIA INAUGURATES NEW BUILDING OF THE HIGH COURT OF JHARKHAND". www.pib.gov.in. Archived from the original on 14 సెప్టెంబరు 2024. Retrieved 19 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "President Murmu inaugurates new Jharkhand High Court building". Deccan Herald (in ఇంగ్లీష్). 24 మే 2023. Retrieved 19 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "Prez to open new HC bldg on May 24". The Times of India. 17 మే 2023. ISSN 0971-8257. Retrieved 20 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "Jharkhand's new HC complex biggest in the country by area: Few things to know". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 28 మే 2023. Retrieved 20 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "Jharkhand's new HC complex biggest in the country by area: Few things to know". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 28 మే 2023. Retrieved 20 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "President Draupadi Murmu to inaugurate country's 'largest' high court in Jharkhand | Know Details". India TV News (in ఇంగ్లీష్). 24 మే 2023. Retrieved 20 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "President Draupadi Murmu to inaugurate country's 'largest' high court on May 24" (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 3 జూన్ 2023. Retrieved 20 ఆగస్టు 2025.
- ↑ "SITTING JUDGES OF HIGH COURT OF JHARKHAND | High Court of Jharkhand, India". jharkhandhighcourt.nic.in. Retrieved 4 ఫిబ్రవరి 2019.
- ↑ PTI (9 జనవరి 2026). "Justice Mahesh Sharadchandra Sonak sworn in as Chief Justice of Jharkhand High Court". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 9 జనవరి 2026.
- ↑