జార్జియా (దేశం)

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
საქართველო
Georgia1
Flag of జార్జియా (దేశము) జార్జియా (దేశము) యొక్క చిహ్నం
నినాదం
ძალა ერთობაშია
(ఆంగ్లం: "Strength is in Unity")
జాతీయగీతం
თავისუფლება
(ఆంగ్లం: "Freedom")
జార్జియా (దేశము) యొక్క స్థానం
రాజధాని Tbilisi City Seal.svg en:Tbilisi
41°43′N, 44°47′E
Largest city రాజధాని
అధికార భాషలు Georgian2
ప్రజానామము Georgian
ప్రభుత్వం Presidential Democratic Republic
 -  President en:Mikheil Saakashvili
 -  Prime Minister en:Grigol Mgaloblishvili
Consolidation
 -  en:Kingdom of Georgia 1008 
 -  ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర జార్జియా మే 26, 1918 
 -  Georgian Soviet Socialist Republic ఫిబ్రవరి 25, 1921 
 -  సోవియట్ యూనియన్ (రష్యా) నుండి స్వాతంత్ర్యము పొందినది.
Declared
Finalized


ఏప్రిల్ 9, 1991
December 25, 1991 
జనాభా
 -  2008 అంచనా 4,630,8412,3 (115 వ)
జీడీపీ (PPP) 2007 అంచనా
 -  మొత్తం $20.516 billion[1] (117 వ)
 -  తలసరి $4,694[1] (IMF) (112 వ)
జీడీపీ (nominal) 2007 అంచనా
 -  మొత్తం $10.227 billion[1] 
 -  తలసరి $2,339[1] (IMF) 
మా.సూ (హెచ్.డి.ఐ) (2007) Increase 0.755 (medium) (95 వ)
కరెన్సీ Lari (ლ) (GEL)
కాలాంశం UTC (UTC+4)
ఇంటర్నెట్ డొమైన్ కోడ్ .ge
కాలింగ్ కోడ్ +995
1 According to article 3.1 of the constitution of Georgia.
2 From CIA World Factbook.[2]
3 Figure includes అబ్‌ఖజియా and en:South Ossetia. Otherwise, the population in 2008 is estimated at 4,382,100.[3]

జార్జియా (ఆంగ్లం : Georgia) (జార్జియన్ భాష : საქართველო, సకార్త్‌వెలో, (Sakartvelo)) ఒక ఖండాతీత దేశము. ఇది కాకసస్ ప్రాంతంలో ఉంది. ఆసియా మరియు యూరప్ ఖండముల మధ్యలో ఉంది. అందుకే దీనిని యూరేషియా దేశం అని కూడా అంటారు.[2]. జార్జియాకు ఉత్తరసరిహద్దులో రష్యా, దక్షిణ సరిహద్దులో టర్కీ మరియు ఆర్మేనియా మరియు ఆగ్నేయ సరిహద్దులో అజర్‌బైజాన్ ఉన్నాయి. రాజధాని నగరం మరియు అతి పెద్ద నగరంగా " త్బిల్సి " నగరం ఉన్నాయి. దేశవైశాల్యం 69,700 చ.కి.మీ. 2017 గణాంకాల ఆధారంగా జనసంఖ్య 3.718 మిలియన్లు. జార్జియా ద్విసభావిధానం మరియు ప్రభుత్వం " రిప్రజెంటివ్ విధానంలో " ఎన్నుకునే సెమీ ప్రెసిడెంషియల్ విధానం కలిగి ఉంది. [4]

సాంప్రదాయ శకంలో స్థాపించబడిన స్వతంత్ర రాజ్యాలు ఇప్పుడు జార్జియాలో కోలకీస్ మరియు ఇబెరియా వంటి ప్రాంతాలుగా మారాయి. క్రీ.పూ. 4 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో జార్జియన్లు క్రైస్తవ మతాన్ని స్వీకరించారు. జార్జియా ఏకీకృత సామ్రాజ్యం 12 వ మరియు 13 వ శతాబ్దాల ప్రారంభంలో కింగ్ నాలుగవ డేవిడ్ మరియు క్వీన్ తామారుల పాలనలో రాజకీయ మరియు ఆర్ధిక శక్తి గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది. తరువాత రాజ్యం క్షీణించింది మరియు చివరికి మంగోలు, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం మరియు ఇరాన్ తదుపరి రాజవంశాలు వంటి వివిధ ప్రాంతీయ అధికారాల ఆధిపత్యంతో విచ్ఛిన్నమైంది. 18 వ శతాబ్దం చివరిలో కార్టలీ-కాఖేటి తూర్పు జార్జియన్ రాజ్యం రష్యన్ సామ్రాజ్యంతో ఒక సంబంధాన్ని సృష్టించింది. ఇది నేరుగా 1801 లో సామ్రాజ్యంలో కలుపుకొని 1810 లో పశ్చిమ సామ్రాజ్యంను ఆక్రమించింది. జార్జియాపై రష్యా పాలన చివరికి వివిధ శాంతి ఒప్పందాలలో గుర్తించబడింది 19 వ శతాబ్దంలో ఇరాన్ మరియు ఒట్టోమన్లు ​​మరియు మిగిలిన జార్జియన్ భూభాగాలు రష్యన్ సామ్రాజ్యాన్ని చుట్టుముట్టడంతో రష్యన్ పాలన ముగింపుకు వచ్చింది. 1917 లో రష్యా విప్లవం తరువాత పౌర యుద్ధంలో జార్జి క్లుప్తంగా ట్రాన్స్కాకాసియన్ సమాఖ్యలో భాగంగా మారింది. తరువాత 1921 లో రెడ్ ఆర్మీ దండయాత్రకు ముందు స్వతంత్ర రిపబ్లిక్గా అవతరించింది. ఇది కార్మికుల మరియు రైతుల సొసైటీల ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించింది. సోవియట్ జార్జియా ఒక కొత్త ట్రాన్స్కాకాసియన్ సమాఖ్యలోకి విలీనం చేయబడుతుంది. ఇది 1922 లో సోవియట్ యూనియన్ వ్యవస్థాగత గణతంత్రంగా ఉంటుంది. 1936 లో ట్రాన్స్కాకాసియన్ సమాఖ్య రద్దు చేయబడింది. జార్జియా యూనియన్ రిపబ్లిక్గా ఉద్భవించింది. గ్రేట్ పేట్రియాటిక్ యుద్ధ సమయంలో 7,00,000 మంది జార్జియన్లు చమురు క్షేత్రాలను కోరుకునే జర్మన్ ఆక్రమణదారులపై ఎర్ర సైన్యంలో చేరి పోరాడారు. 1953 లో సోవియట్ నాయకుడు జోసెఫ్ స్టాలిన్ మరణించిన నికితా క్రుష్చెవ్ మరియు అతని డి-స్టాలినైజేషన్ సంస్కరణల వ్యాప్తి చెందడంతో 1956 లో సుమారు వంద మంది విద్యార్థులు మరణించారు. అప్పటి నుండి జార్జియా ప్రజల కఠోర అవినీతి మరియు ప్రభుత్వానికి సాక్షులుగా మారారు.

1980 ల నాటికి ప్రస్తుతం ఉన్న వ్యవస్థను పూర్తిగా తొలగించేందుకు జార్జియన్లు సిద్ధంగా ఉన్నారు. స్వాతంత్రోద్యమ ఉద్యమం ఏప్రిల్ 1991 ఏప్రెల్‌లో సోవియట్ యూనియన్ నుండి విడిపోవడానికి దారితీసింది. తరువాతి దశాబ్దంలో సోవియట్ మరియు సోవియట్ దేశాలలో పౌర విభేదాలు, వేర్పాటువాద యుద్ధాలు మరియు ఆర్థిక సంక్షోభం నుండి సోవియట్-అనంతర సోవియట్ సమస్యలను ఎదుర్కొన్నది. 2003 లో రక్తరహిత రోజ్ విప్లవం తరువాత జార్జియా అనుకూల పశ్చిమ విదేశాంగ విధానాన్ని గట్టిగా అనుసరించింది.నాటో మరియు యూరోపియన్ ఏకీకరణను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అది వరుస ప్రజాస్వామ్య మరియు ఆర్థిక సంస్కరణలను ప్రవేశపెట్టింది. ఇది మిశ్రమ ఫలితాలను తీసుకువచ్చింది. కానీ ప్రభుత్వ సంస్థలను బలపరిచింది. దేశం పాశ్చాత్య ధోరణి కారణంగా త్వరలో రష్యాతో సంబంధాలు మరింత క్షీణించి 2008 ఆగస్టులో క్లుప్తమైన రష్యా-జార్జియన్ యుద్ధాన్ని మరియు రష్యాతో జార్జియా ప్రస్తుత ప్రాదేశిక వివాదంతో ముగిసింది.

జార్జియా యునైటెడ్ నేషన్స్, కౌన్సిల్ ఆఫ్ యూరప్, మరియు జి.యు.ఎం.ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ డెమోక్రసీ అండ్ ఎకనామిక్ డెవలప్మెంట్. ఇది రెండు వాస్తవ స్వతంత్ర ప్రాంతాలు; అబ్ఖజియా మరియు సౌత్ ఒసేటియాలను కలిగి ఉంది. ఇది 2008 రష్యా-జార్జియన్ యుద్ధం తర్వాత పరిమిత అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందింది. జార్జియా మరియు ప్రపంచంలోని పలు దేశాలు ఈ ప్రాంతాల్లో రష్యన్ ఆక్రమణలో జార్జియన్ భూభాగం అని భావించాయి. [5]

పేరు వెనుక చరిత్ర[మార్చు]

"Gorgania" i.e. Georgia on Fra Mauro map

"జార్జియా" బహుశా జార్జియాస్ - గురుగన్ 11 వ మరియు 12 వ శతాబ్దాలలో సిరియాక్ గుజ్జ్-అన్ / గుజ్జ్-ఐయాన్ మరియు అరబిక్ జుర్జాన్ / జుర్జేన్ ద్వారా స్వీకరించబడిన పర్షియన్ పదం నుండి వచ్చింది. చాలా కథనాలు అన్వేషకుడు " జాక్వెస్ డీ విట్రి " జార్జియాలోని సెయింట్ జార్జ్ పేరు నుండి జార్జియా అనే పేరు వచ్చిందని భావిస్తున్నారు. [6] యాత్రీకుడు " జీన్ చార్డియన్ " గ్రీకు యేపియోక్ (" భూకంపం) ") మూలం అని భావిస్తున్నారు. ప్రొఫెసర్ అలెగ్జాండర్ మిక్బెరియేజ్ జోడించిన కథనం ప్రకారం, జార్జియా / జార్జియా పదానికి ఈ శతాబ్దపు పాత వివరణలు పండితులైన కమ్యూనిటీచే తిరస్కరించబడ్డాయి. వీరు పదం మూలంగా పెర్షియన్ పదం గుర్గ్ / గుర్గన్ ("తోడేలు"[7])మూలమని సూచించారు. [8] పర్షియన్ పదమైన గూర్గ్ / గురుకున్ తో మొదలయిన ఈ పదము స్లావిక్ మరియు వెస్ట్ ఐరోపా భాషలతో సహా అనేక ఇతర భాషలలో తీసుకోబడింది. [8][9] ఈ పదాన్ని సమీపంలోని కాస్పియన్ ప్రాంతీయ పురాతన ఇరానియన్ పునరాగమనం ద్వారా స్థాపించి ఉండవచ్చు. దీనిని గోర్గాన్ ("తోడేళ్ళ భూమి" గా సూచిస్తారు. [10]).[8] 9 వ శతాబ్దం నుండి నమోదు చేయబడిన కార్ట్లీ అనే పదం ప్రధాన కేంద్రం జార్జియన్ ప్రాంతం నుండి తీసుకున్నారు. మరియు 13 వ శతాబ్దంనాటికి జార్జియా మొత్తం మధ్యయుగ రాజ్యమును సూచిస్తూ విస్తృత వాడుకలో ఉన్నది. స్థానిక పేరు "సకర్టవెలొ " ("కార్టివెలియన్ల భూమి "). జాతి జ్యోతిషులు ఉపయోగించే స్వీయ-గుర్తింపు కార్టెల్లేవి (జార్జియస్, అనగా "కార్టెల్వియన్స్").మధ్యయుగ జార్జియన్ క్రానికల్స్ కార్టెల్లియన్ల పేరుతో పూర్వీకుడు అయిన కార్తోస్, జపెత్ మనవడుగా భావిస్తున్నారు. ఏదేమైనా ఈ పదం కార్ట్స్ నుండి ఉద్భవించిందని పండితులు అంగీకరిస్తారు. వీరిలో పురాతన కాలంలో పురాతనమైన సమూహంగా ఉద్భవించిన ప్రోటో-జార్జియన్ జాతులలో ఒకటిగా ఉంది.[8] సకర్ట్వెలొ (జార్జియా) అనే పేరు రెండు భాగాలుగా ఉంటుంది. తూర్పు రోమన్ సామ్రాజ్యం మూలాలలో ఇది తెలిసినది. దీని మూలము, కార్ట్వెల్- i (జార్జియన్ - వై ) కోర్టిలీ లేదా ఐబెరియా కేంద్ర మధ్య-తూర్పు జార్జియన్ ప్రాంతము నివాసిని సూచిస్తుంది. [11] పురాతన గ్రీకులు (స్ట్రాబో, హెరోడోటస్, ప్లాటార్చ్, హోమర్ మొదలైనవి) మరియు రోమన్లు ​​(టైటస్ లివియస్, టాసిటస్ మొదలైనవి) మొదట పశ్చిమ జార్జియన్లను కొల్లియన్స్ మరియు తూర్పు జార్జియన్లను ఇబెరియన్స్ (ఐబెర్యోయి కొన్ని గ్రీకు మూలాలలో) గా పేర్కొన్నారు.[12] జార్జియా రాజ్యాంగం అధికారిక ఆంగ్ల సంస్కరణలో పేర్కొన్నట్లు దేశం అధికారిక పేరు "జార్జియా" గా ఉంది. జార్జియా పేరు "జార్జియా రాజ్యం ." [13] 1995 రాజ్యాంగం అమల్లోకి రావడానికి ముందు దేశం పేరు " రిపబ్లిక్ ఆఫ్ జార్జియా "

చరిత్ర[మార్చు]

చరిత్రకు పూర్వం[మార్చు]

ఆధునిక జార్జియో భూభాగంలో పాలియోలితిక్ యుగంలో హోమో ఎరెక్టస్ ప్రజలు నివసించారు.నమోదు చేయబడిన తొలి చరిత్ర ఆధారంగా క్రీ.పూ. 12 వ శతాబ్దంలో ప్రోటో-జార్జియన్ జాతులు నివసించినట్లు కనిపిస్తాయి.[14] జార్జియాలో వెలికితీయబడిన 8000 సంవత్సరాల నాటి వైన్ జాడీలు జార్జియా పూర్వ చరిత్రకు సాక్ష్యంగా ఉన్నాయి.[15][16] పురావస్తుశాస్త్ర ఆధారాలు మరియు ప్రాచీన మూలాలలోని సూచనలు కూడా క్రీ.పూ. 7 వ శతాబ్దం మరియు అంతకు మించి ఉన్న ఆధునిక మెటలర్జీ మరియు స్వర్ణకారుల పద్ధతులచే ప్రారంభ రాజకీయ మరియు రాజ్య నిర్మాణాల అంశాలను బహిర్గతం చేస్తున్నాయి.[14] వాస్తవానికి శ్వేవెవేరీ-షోమా సంస్కృతితో సంబంధం ఉన్న క్రీ.పూ. 6 వ సహస్రాబ్దిలో జర్మనీలో ప్రారంభ మెటలర్జీ ప్రారంభమైంది.[17]

పూర్వీకత[మార్చు]

Ancient Georgian states of Colchis and Iberia, 500–400 BC

పూర్వీక కాలంలో ప్రారంభ జార్జియన్ రాజ్యాల సంఖ్య అధికరించాయి. వీటిలో పశ్చిమప్రాంతంలో కోల్చిస్ మరియు తూర్పుప్రాంతంలో ఇబెరియా ప్రధానంగా ఉండేవి. క్రీస్తుపూర్వం 4 వ శతాబ్దంలో జార్జియా ఒక ఏకీకృత రాజ్యం - ఒక రాజు మరియు ఒక కులీన సోపానక్రమంతో ఉన్న ఆధునిక రాజ్యసంస్థ ప్రారంభ ఉదాహరణ. [18] గ్రీకు పురాణంలో కోల్కిస్ అపోలోనియస్ రోడియోస్ పురాణ కథ అర్గోనాటికాలో జాసన్ మరియు అర్గోనాట్స్ చేత కోరబడిన గోల్డెన్ ప్లీజ్ స్వస్థలంగా ఉంది. పురాణంలోకి గోల్డెన్ ప్లీజ్ను చేర్చడం వలన నదులు నుండి బంగారు దుమ్మును అదుపు చేయడానికి స్లీస్ ఉపయోగించడం స్థానిక పద్ధతి నుండి ఉద్భవించాయి. [19]ఎగ్రిసి లేదా లాజియా వంటి స్థానికులకు తెలిసిన కొల్కిస్ బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం మరియు సస్సనిడ్ పర్షియా మధ్య జరిగిన యుద్ధాలకు యుద్ధభూమిగా ఉంది. క్రీ.పూ 66 లో రోమన్ గణతంత్రం ప్రస్తుత జార్జియా జయించిన తరువాత ఈ ప్రాంతం 700 సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగిన ఇరాన్-రోమన్ భౌగోళిక-రాజకీయ పోటీ మరియు యుద్ధానికి దారితీసే ప్రధాన లక్ష్యంగా మారింది. [20][21] క్రీ.శ. మొదటి శతాబ్దాల నుండి మిథ్రాస్, అన్యమత నమ్మకాలు మరియు జొరాస్ట్రియనిజం సంస్కృతి జార్జియాలో సాధన చేయబడ్డాయి.[22] క్రీ.పూ. 337 లో కింగ్ మూడవ మిరియన్ క్రైస్తవ మతాన్ని రాజ్య మతంగా ప్రకటించింది. కళల అభివృద్ధికి సాహిత్యం ఒక గొప్ప ఉద్దీపన ఇచ్చింది. చివరికి ఏకీకృత జార్జియన్ దేశం స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించింది.[23][24] జోరాస్ట్రియనిజం నెమ్మదిగా కానీ ఖచ్చితంగా క్షీణించింది.[25]క్రీ.పూ. 5 వ శతాబ్దం వరకు ఇబెరియా (తూర్పు జార్జియా) లో రెండో స్థాపించబడిన మతం లాగా మరియు అక్కడ విస్తృతంగా అభ్యసించిన జొరాస్ట్రియనిజం [26] తరువాతి కాలంలో 7 వ శతాబ్దం వరకు ప్రస్తుత జార్జియా మీద రోమన్లు ​​మరియు సాసనీయులు ఆధిపత్యం వహించారు.

మద్య యుగం ఆధునిక కాలం[మార్చు]

దీర్ఘకాలిక రోమన్-పర్షియన్ యుద్ధాల కూడలి వద్ద ఉన్న ప్రారంభ జార్జియన్ రాజ్యాలు మధ్య యుగాల నాటికి వివిధ భూస్వామ్య ప్రాంతాలుగా విడిపోయాయి. ఇది 7 వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైన ముస్లింల దండయాత్రలు జార్జియన్ ప్రాంతాల్లోకి ప్రవేశించి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి అనుకూలంగా మారింది. క్రీ.పూ. 645 లో ముస్లింలు బైబిలును స్వాధీనం చేసుకున్నప్పటికీ స్థానిక పాలకులు ఆధ్వర్యంలో కర్ట్లీ-ఇబెరియా గణనీయమైన స్వాతంత్రాన్ని నిలుపుకుంది.[ఆధారం కోరబడింది]జార్జియా రాణి తామారు మధ్యయుగ జార్జియన్ రాచరికం "స్వర్ణయుగం" పై అధ్యక్షత వహించింది. తన సొంత వారసత్వ హక్కుతో జార్జియాను పాలించిన మొట్టమొదటి మహిళగా ఆమె స్థానం "మెప్ మెపేప" ("కింగ్స్ ఆఫ్ కింగ్స్") అనే పేరుతో ఉద్ఘాటించబడింది.

Queen Tamar of Georgia presided over the "Golden Age" of the medieval Georgian monarchy. Her position as the first woman to rule Georgia in her own right was emphasized by the title "Mepe mepeta" ("King of Kings").[27]
షియో-మగ్విమే మొనాస్టరీలో కింగ్ డేవిడ్ బిల్డర్

12 వ శతాబ్దం మొదలు నుండి 13 వ శతాబ్దంలో జార్జియా రాజ్యం దాని అత్యున్నత స్థానానికి చేరుకుంది.నాలుగవ డేవిడ్ (డేవిడ్ ది బిల్డర్, రీస్ 1089-1125 అని పిలవబడే) మరియు అతని మనుమరాలు తమర్ (1184-1213) పాలన కాలంలో జార్జియా స్వర్ణయుగం లేదా జార్జియా పునరుజ్జీవనంగా అభివర్ణించబడింది. [28] ఆరంభకాల జార్జియన్ పశ్చిమ యురేపియన్ విధానాలను కొనసాగిస్తూ సైనిక విజయాలు, భూభాగవిస్తరణ మరియు సాస్కృతిక పునరుద్ధరణ, సాహిత్యాభివృద్ధి, ఫిలాసఫీ మరియు సైంస్ అభివృద్ధి సాధించింది.[29] జార్జియా స్వర్ణయుగం గొప్ప కాథడ్రల్ చర్చీలు,సాహిత్యం మరియు " ది నైట్ ఇన్ ది పాంథర్ స్కిన్ " పద్య కావ్యాలు (తరువాత ఇది జాతీయ కావ్యంగా గుర్తించబడింది)వారసత్వంగా మిగిల్చింది.[30][31]

జార్జియా యొక్క సామ్రాజ్యం (సామ్రాజ్యం) దాని బలానికి శిఖరం వద్ద 1184-1230లో ఉంది

డేవిడ్ ఫ్యూడల్ లార్డ్స్ అసంతృప్తిని అణిచివేసాడు. తన చేతుల్లో అధికారం విదేశీ బెదిరింపులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవటానికి కేంద్రీకరించాడు. 1121 లో అతను డిడ్గోరి యుద్దంలో అతిపెద్ద టర్కీ సైన్యాన్ని నిర్దారించి టిబిలిని విడుదల చేసాడు. [32] దాని ఆధిపత్యం శిఖరాగ్రానికి చేరుకున్న సమయంలో సామ్రాజ్యం ప్రభావం నేటి దక్షిణ ఉక్రెయిన్, ఉత్తర పర్షియా ప్రావిన్సులకు పవిత్ర భూమి మరియు గ్రీసులో మతపరమైన ఆస్తులుగా కొనసాగించింది.[ఆధారం కోరబడింది] జార్జియా మొదటి మహిళా పాలకురాలు తామర్ 29 ఏళ్ల పాలన జార్జియన్ చరిత్రలో అత్యంత విజయవంతమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. [33] తామారుకి "రాజుల రాజు" అనే పేరు పెట్టారు (మెపె మెపెట్). ఆమె ప్రతిపక్షాన్ని తటస్థం చేయడంలో విజయం సాధించింది. సెల్జ్యూక్స్ మరియు బైజాంటియన్ ప్రత్యర్థి అధికారాల పతనానికి సహాయం అందించిన శక్తివంతమైన విదేశీ విధానంపై దృష్టి సారించింది. ఒక శక్తివంతమైన సైనిక విభాగం మద్దతుతో తామార్ తన పూర్వీకుల విజయాలు నిర్మించింది. ఇది కాకసస్ ఆధిపత్యం వహించే సామ్రాజ్యాన్ని సమీకరించటానికి ప్రస్తుత అజెర్బైజాన్, అర్మేనియా మరియు తూర్పు టర్కీ పెద్ద భాగాలను అలాగే ఉత్తర ఇరాన్[34] 1213 లో తామార్ మరణం తరువాత రెండు దశాబ్దాల్లో మంగోల్ దాడుల కారణంగా సాంరాజ్యం కుప్పకూలిపోయింది.

1226 లో ఖ్యుర్వరెజ్మియన్ నాయకుడు జలాల్ అడ్వెన్ టిబిలిసిని స్వాధీనం చేసుకుని నాశనం చేసిన తరువాత జార్జియా రాజ్యం పునరుద్ధరణ తిరిగి ప్రారంభించబడింది.[35] దేశం మునుపటి బలం మరియు క్రైస్తవ సంస్కృతిని పునరుద్ధరించడంలో రెండవ డెమిట్రియస్ (జార్జియా) కుమారుడు ఐదవ జార్జి (జార్జియా) దేశం నుండి మంగోలులను బహిష్కరించారు.[ఆధారం కోరబడింది] సమైఖ్య జార్జియా రాజ్యానికి ఐదవ జార్జ్ చివరి గొప్ప రాజుగా గుర్తించబడ్డాడు. అతని మరణం తరువాత వివిధ స్థానిక పాలకులు సెంట్రల్ జార్జియన్ పాలన నుండి వారి స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడారు. 15 వ శతాబ్దంలో రాజ్యం మొత్తం విచ్ఛిన్నం అయింది. టామెర్లేన్ చేసిన అనేక విపత్కర దండయాత్రల ద్వారా జార్జియా బలహీనపడింది. దండయాత్రలు కొనసాగాయి. పునరుద్ధరణకు తగిన సమయం లభించలేదు. నల్లజాతీయుల మరియు తెల్ల టుకోమోన్లు నిరంతరం దక్షిణ ప్రాంతాలపై దాడి చేశారు. ఫలితంగా జార్జియా రాజ్యం 1466 నాటికి అస్థిరతలో కూలిపోయింది మరియు మూడు స్వతంత్ర రాజ్యాలు మరియు ఐదు సెమీ స్వతంత్ర రాజ్యాలుగా విభజించబడింది. తరువాత పొరుగున ఉన్న పెద్ద సామ్రాజ్యాలు బలహీనపడిన దేశం అంతర్గత భూభాగాలను దోచుకున్నాయి. మరియు 16 వ శతాబ్దంలో 18 వ శతాబ్దం చివరి వరకు సఫావిద్ ఇరాన్ (మరియు ఇరాన్ అఫ్షార్రిద్ మరియు కజార్ రాజవంశాలు) మరియు ఒట్టోమన్ టర్కీ తూర్పు మరియు పశ్చిమ ప్రాంతాలైన జార్జియాలను వరుసగా స్వాధీనం చేసుకున్నాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

వివిధ సందర్భాలలో పాక్షికంగా స్వయంప్రతిపత్తమైన వ్యవస్థీకృత రాజ్యాలలో కొనసాగిన తిరుగుబాట్ల పాలకులు ఎదుర్కొన్నారు. తరువాతి ఇరాన్ మరియు ఒట్టోమన్ దండయాత్రలు స్థానిక రాజ్యాలను మరియు ప్రాంతాలను మరింత బలహీనపరిచాయి. ఎడతెగని యుద్ధాలు మరియు బహిష్కరణల ఫలితంగా జార్జియా జనాభా 18 వ శతాబ్దం చివరలో 2,50,000 మందికి తగ్గిపోయింది.[ఆధారం కోరబడింది]

కర్ట్లీ మరియు కాఖేటి ప్రాంతాలతో కూడిన తూర్పు జార్జియా (జార్జియా పెద్ద భాగం) పొరుగున ఉన్న ప్రత్యర్థి ఒట్టోమన్ టర్కీతో కుదుర్చుకున్న అమాసియా శాంతి ఒప్పందం తరువాత 1555 నుండి ఇరానియన్ ఆధీనం అయింది. 1747 లో నాదర్ షా మరణంతో రెండు రాజ్యాలు ఇరాన్ నియంత్రణ నుండి విడిపోయాయి. మరియు 1762 లో శక్తివంతమైన రాజు రెండవ హెరాక్లియస్ (ఎరేకిల్) క్రింద ఒక " పర్సనల్ యూనియన్ " ద్వారా తిరిగి సంఘటితం అయ్యాయి. ఇరాన్ స్థానాలలో ప్రాముఖ్యతను పెంచుకున్న ఎరేకిల్ 1744 లో తనకు తన విశ్వసనీయమైన సేవ అందించిన నార్డెర్‌కు కర్ట్లి కి కిరీటం బహుకరించాడు.[36] అయితే ఎరేకిల్ తూర్పు జార్జియాను తరువాతి కాలంలో స్థిరీకరించి ఇరానియన్ జాండ్ కాలంలో తన స్వయంప్రతిపత్తికి హామీ ఇచ్చాడు.

1783 లో రష్యా మరియు తూర్పు జార్జియన్ రాజ్యం కార్టిలీ-కాఖేటి జార్జివ్స్క్ ఒప్పందంపై సంతకం చేసాయి. దీని ద్వారా జార్జియా పర్షియా లేదా మరొక శక్తిపై ఆధారపడింది. సామ్రాజ్యాన్ని రష్యా ప్రొటెక్ట్రేట్‌గా చేసింది. ఇది జార్జి ప్రాదేశిక సమగ్రతకు హామీనిచ్చింది. జార్జియా బగ్రూరిసి వంశ పాలన సాగించింది.బదులుగా రష్యాకు విదేశాంగ వ్యవహారాల ప్రత్యేక అధికారం ఇచ్చింది.[37]

జార్జియాను కాపాడటానికి ఈ నిబద్ధత ఉన్నప్పటికీ 1795 లో క్వాజర్ రాజవంశం పాలనలో ఇరానియన్లు ఆక్రమించినప్పుడు రష్యా సహాయం పడలేదు. జార్జియాపై ఇరానియన్ ఆధిపత్యాన్ని పునరుద్ఘాటించేందుకు సింహాసనంకు కొత్త వారసుడిగా నివాసులను ఊచకోత చేసి తొలగించి టిబిసిని స్వాధీనం చేసుకుని జార్జియాను ఇరాన్ వశం చేసింది.[38] 1796 లో కజార్ ఇరాన్‌కు వ్యతిరేకంగా ఒక శిక్షాత్మక ప్రచారం జరిగినప్పటికీ ఈ కాలాన్ని 1801 లో రష్యా జార్జివ్స్క్ ఒప్పందం ఉల్లంఘన మరియు తూర్పు జార్జియాను స్వాధీనం చేసుకుని తరువాత రాజ బాగ్తీరియా రాజవంశం రద్దు చేసి తరువాత అలాగే జార్జియన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి అధికారం రద్దు చేయబడింది. ప్యోటర్ బాగ్ట్రేషన్ " హౌస్ ఆఫ్ బాగ్రేషియన్ రద్దు చేసి తరువాత రష్యన్ సైన్యంలో చేరి మరియు నెపోలియన్ యుద్ధాల్లో ప్రముఖ జనరల్గా అభివృద్ధి చెందింది.[ఆధారం కోరబడింది]

రష్యా సాంరాజ్యంలో జార్జియా[మార్చు]

King George XII was the last king of Kartli and Kakheti, which was annexed by Russia in 1801.

1800 డిసెంబరు 1801 డిసెంబర్ 22 న 12వ జార్జియన్ (జార్జియా) ఆరోపణల ప్రకారం రష్యాకు చెందిన త్సర్ మొదటి పాల్ రష్యా సామ్రాజ్యం జార్జియా (కార్టిలీ-కాకేటి) సంతకం చేశారు. ఇది 8 జనవరి 1801 జనవరి 8 న ఒక శాసనం ద్వారా ఖరారు చేయబడింది.[39][40] 1801 సెప్టెంబర్ 12 న త్సర్ మొదటి అలెగ్జాండర్ చేత నిర్ధారించబడింది. [41][42] రాజవంశం నుండి బగ్రిటిసి రాజ కుటుంబాన్ని బహిష్కరించారు.[43])సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ లోని జార్జియన్ రాయబారి రష్యన్ వైస్-ఛాన్సలర్ ప్రిన్స్ కురకిన్‌కు సమర్పించిన నిరసన నోట్‌కు ప్రతిస్పందించారు.[44] 1801 మే లో జనరల్ కార్ల్ హెన్రిచ్ వాన్ నోర్రింగ్ పర్యవేక్షణలో ఇంపీరియల్ రష్యా తూర్పు జార్జియాలో జనరల్ ఇవాన్ పెట్రోవిచ్ లాజారెవ్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వానికి బదిలీ చేసింది.[45] 1802 ఏప్రిల్ 12 వరకు సియోని కేథడ్రాల్ వద్ద ఉన్న ఉన్నతవర్గాన్ని సమావేశపరిచింది మరియు ఇంపీరియల్ క్రౌన్ రష్యాపై ప్రమాణస్వీకారం చేయాల్సిందిగా జార్జియన్ ప్రభువులు డిక్రీని అంగీకరించలేదు. విభేదిస్తున్నవారు తాత్కాలికంగా అరెస్టు చేశారు. [46]


1805 వేసవికాలంలో జాగబ్ వద్ద ఉన్న అజర్ని నదిపై రష్యన్ దళాలు ఇరాన్-పర్షియన్ యుద్ధం (1804-1813) సమయంలో ఇరానియన్ సైన్యాన్ని ఓడించి అధికారికంగా ఇంపీరియల్ భూభాగాల్లో భాగంగా ఉన్నాయని ప్రకటించి టిబిసిని కాపాడింది. తూర్పు జార్జియాపై రష్యన్ ఆధిఖ్యం తరువాత ఇరాన్‌తో 1813 లో గులిస్తాన్ ఒప్పందంతో ధృవీకరించబడింది. [47] తూర్పు జార్జియాను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత పశ్చిమ జార్జియన్ సామ్రాజ్యం (కింగ్డం ఆఫ్ ఇమెరెటి) త్సర్ మొదటి అలెగ్జాండర్‌ విలీనం చేసుకున్నాడు. చివరి ఇమేరియన్ రాజు మరియు చివరి జార్జియన్ బరాగ్రిషియన్ పాలకుడు రెండవ సొలొమోను 1815 లో రష్యాకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను ర్యాలీ చేయడానికి తరువాత వ్యతిరేకంగా విదేశీ మద్దతు కొరకు చేసిన ప్రయత్నం ఫలించలేదు.[48] 1803 నుండి 1878 వరకూ, ఒట్టోమన్ టర్కీకి వ్యతిరేకంగా అనేక రష్యన్ యుద్ధాల ఫలితంగా జార్జియా గతంలో కోల్పోయిన భూభాగాలు - అజ్జా వంటివి - స్వాధీనం చేసుకుని సామ్రాజ్యంలో చేర్చబడ్డాయి. 1829 లో గురియా రాజ్యం రద్దు చేయబడి సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. శ్వేతాని 1858 లో క్రమంగా విలీనం చేయబడింది. 1803 నుంచి రష్యన్ రక్షణ పొందినప్పటికీ, 1867 వరకు మింగ్రెలియా విలీనం చేయబడ లేదు. [49]

స్వతంత్ర ప్రకటన[మార్చు]

1917 నాటి రష్యన్ విప్లవం తరువాత నికోలాయ్ తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా " చ్చీజీజ్ ట్రాన్స్కోకాసియన్ డెమొక్రటిక్ ఫెడరేటివ్ రిపబ్లిక్ " స్థాపించబడింది. ఈ సమాఖ్యలో మూడు దేశాలు ఉన్నాయి: జార్జియా, అర్మేనియా మరియు అజర్‌బైజాన్. ఒట్టోమన్లు ​​కూలిపోతున్న రష్యా సామ్రాజ్యం కాకేసియన్ భూభాగాల్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు జార్జియా 1918 మే 26 న స్వాతంత్రాన్ని ప్రకటించింది. మెన్సేవిక్ జార్జియా సోషల్ డెమోక్రాటిక్ పార్టీ పార్లమెంటరీ ఎన్నికలను గెలుచుకుంది మరియు నాయకుడు నోయి జోర్డానియా ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. సోవియట్ స్వాధీనంలో ఉన్నప్పటికీ 1930 లలో నోయి జర్డినియా ఫ్రాన్స్, యు.కె., బెల్జియం మరియు పోలండ్ లచే జార్జి గవర్నమెంట్ చట్టబద్దమైన అధిపతిగా గుర్తించబడింది. [50]

జార్జియన్ ప్రావిన్సుల ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా అర్మేనియన్లు నివసిస్తుండడంతో 1918 లో సంభవించిన జార్జియన్-అర్మేనియన్ యుద్ధం బ్రిటీష్ జోక్యం కారణంగా ముగిసింది. 1918-1919లో జార్జియా జనరల్ జార్జి మజ్నియాజ్ స్వతంత్ర జార్జియాకు టుసుప్ నుండి సోచి మరియు అడ్లెర్ వరకు నల్ల సముద్ర తీరప్రాంత దావా మోయిసేవ్ మరియు డెనికిన్ నేతృత్వంలో వైట్ ఆర్మీకి వ్యతిరేకంగా దాడికి దారి తీసింది.[51]దేశం యొక్క స్వాతంత్ర్యం దీర్ఘకాలం కొనసాగలేదు. 1918-1920 మధ్యకాలం జార్జియా బ్రిటీష్ రక్షణలో ఉంది. [ఆధారం కోరబడినది][ఆధారం కోరబడింది]

సోవియట్ యూనియన్‌లో జార్జియా[మార్చు]

The 11th Red Army of the Russian SFSR holds a military parade, 25 February 1921 in Tbilisi

ఫిబ్రవరి 1921 లో రష్యన్ సివిల్ వార్లో ఎర్ర సైన్యం జార్జియాకు చేరుకుని స్థానిక బోల్షివిక్లను అధికారంలోకి తీసుకువచ్చింది. జార్జియన్ సైన్యం ఓడిపోయింది మరియు సోషల్ డెమొక్రాటిక్ ప్రభుత్వం ఆ దేశం నుండి బయటపడింది. 25 ఫిబ్రవరి 1921 ఫిబ్రవరి 25 న ఎర్ర సైన్యం ట్బిల్సిలో ప్రవేశించి ఫిలిప్ మఖారేజ్‌ను తాత్కాలిక దేశాధికారిగా చేసి కార్మికులు మరియు రైతుల సోవియెట్లను తీసుకువచ్చి ప్రభుత్వ ఏర్పాటు చేసింది. 1921 లో జార్జియా ట్రాన్స్కాకాసియన్ సోషలిస్టు ఫెడరేటివ్ సోవియట్ రిపబ్లిక్‌లో ఆర్మేనియా, అజర్బైజాన్లతో పాటు 1922 లో సోవియట్ యూనియన్ వ్యవస్థాపక సభ్యదేశంగా అవతరించింది.

జార్జియాలో బోల్షెవిక్లకు గణనీయమైన వ్యతిరేకత మిగిలిపోయింది. ఇది సామాజికంగా వెనుకబడినదిగా గుర్తించబడింది మరియు ఇది 1924 ఆగస్టు తిరుగుబాటులో ముగిసింది. తిరుగుబాటు వేగంగా దిగడంతో తరువాత మాత్రమే సోవియట్ పాలన స్థిరపడింది. [52] యుఎస్ఎస్ఆర్ జార్జియా మొదటి ఐదేళ్ళ ప్రణాళిక వరకు వస్త్రాల వస్తువులకు ప్రధాన కేంద్రంగా అవతరించింది. 1936 లో టి.ఎస్.ర్ఫ్.ఎస్.ఆర్ రద్దు చేయబడింది మరియు జార్జియా యూనియన్ రిపబ్లిక్గా ఉద్భవించింది: జార్జియన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్.

గోరి లోని బెసరియోనిస్ డిజు జుగాషాలో జన్మించిన జారిజియా స్థానిక జాతికి చెందిన జోసెఫ్ స్టాలిన్ స్థానిక బోల్షివిక్లలో ప్రముఖుడుగా ఉన్నాడు. సోవియట్ యూనియన్‌లో 1922 ఏప్రెల్ 3 నుండి మార్చి 5, 1953 మార్చి 5 న మరణించిన వరకు స్టాలిన్ అత్యున్నత స్థానానంలో కొనసాగాడు.[ఆధారం కోరబడింది]

1941 జూన్‌లో జర్మనీ సోవియట్ యూనియన్ కాకేసియన్ చమురు క్షేత్రాలు మరియు ఆయుధ కర్మాగారాలకు తక్షణ చర్యగా ఆక్రమించింది. వారు జార్జియా వైపుకు ఎన్నటికీ రాలేదు. మరియు 7,00,000 మంది జార్జియన్లు ఎర్ర సైన్యంలో పోరాడారు. వారు ఆక్రమణదారులను తిప్పికొట్టడానికి మరియు బెర్లిన్ వైపుగా ముందుకు వెళ్ళారు. వారిలో సుమారు 3,50,000 మంది మృతి చెందారు.

స్టాలిన్ మరణం తరువాత నికితా క్రుష్చెవ్ సోవియట్ యూనియన్ నాయకుడై డి-స్టాలినిజేషన్ విధానాన్ని అమలు చేశాడు. జార్జియా దీనిని బహిరంగంగా మరియు హింసాత్మకంగా వ్యతిరేకించింది. 1956 లో అల్లర్లు క్రుష్చెవ్ స్టాలిన్‌ మీద బహిరంగంగా ప్రదర్శించిన నిరసన దాదాపు 100 మంది విద్యార్థుల మరణానికి దారితీసింది.

సోవియట్ కాలం మిగిలిన సమయములో జార్జియా ఆర్ధికవ్యవస్థ వృద్ధి చెందటం మరియు గణనీయమైన అభివృద్దిని సాధించటం కొనసాగింది. అయినప్పటికీ ఇది ప్రజల నుండి కఠోర అవినీతి మరియు ప్రభుత్వ పరాయీకరణను ఎక్కువగా ప్రదర్శించింది. 1986 లో పెరెస్ట్ర్రోకా ప్రారంభంలో జార్జి కమ్యునిస్ట్ నాయకత్వం చాలామంది జార్జియన్లు, కమ్యూనిస్టుల ర్యాంక్‌తో సహా మార్పులను నిర్వహించలేక పోయింది. తద్వారా అప్పటికే ఉన్న సోవియట్ వ్యవస్థ నుండి విచ్ఛిన్నం మాత్రమే ఉందని నిర్ధారించింది.

స్వతంత్ర స్థాపన తరువాత జార్జియా[మార్చు]

1991 మార్చి 31 జార్జియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తరువాత 1991 ఏప్రిల్ 9 న సోవియట్ యూనియన్ కూలిపోవడానికి కొంతకాలం ముందు సుప్రీం కౌన్సిల్ ఆఫ్ జార్జియా స్వతంత్రాన్ని ప్రకటించింది.[53] 1991 మే 26 న స్వతంత్ర జార్జియా మొదటి అధ్యక్షుడిగా గంసఖూర్డియా ఎన్నికయ్యాడు. గంసఖుర్డియా జార్జియన్ జాతీయవాదాన్ని పెంచి మరియు సోవియట్ యూనియన్లో స్వతంత్రంగా ఉన్న అట్లాంటాగా వర్గీకరించబడిన అబ్ఖజియా మరియు సౌత్ ఒసేటియా వంటి ప్రాంతాలపై ట్బిలిసి అధికారంను నొక్కి చెప్తూ ప్రతిజ్ఞ చేసాడు.[ఆధారం కోరబడింది]

అతను త్వరలో 1991 డిసెంబర్ 22 న నుండి 1992 జనవరి 6 వరకు బ్లడీ తిరుగుబాటు ద్వారా తొలగించబడ్డాడు. ఈ తిరుగుబాటు నేషనల్ గార్డ్స్ మరియు "మెకెడ్రియోని" ("అశ్వికుడు") అనే పారామిలిటరీ సంస్థలో భాగంగా ప్రేరేపించబడింది. దేశం 1995 లో మొదలైన చికాకు దాదాపు 1995 వరకు కొనసాగింది. ఎడ్వర్డ్ షెవార్డ్నాడా (1985 నుండి 1991 వరకు సోవియెట్ విదేశాంగ శాఖ మంత్రి) 1992 లో జార్జియాకు చేరుకుని తిరుగుబాటు నాయకులు - తెంబాజ్ కిటోవని మరియు జాబా ఐసాలియన్‌తో చేరి "ది స్టేట్ కౌన్సిల్" అని పిలిచే ఒక ట్రియుంవిరాటేకు నాయకత్వం వహించాడు.[ఆధారం కోరబడింది]

జార్జియా, అబ్ఖజియా మరియు దక్షిణ ఒసేటియాలోని రెండు ప్రాంతాల్లోని వివాదాలను స్థానిక వేర్పాటువాదులు మరియు అధిక సంఖ్యలో ఉన్న జార్జియన్ జనాభా మధ్య విస్తృతమైన జాతి హింస మరియు యుద్ధాలకు దారితీసింది. జార్జియా నుండి రష్యా, అబ్ఖజియా మరియు దక్షిణ ఒసేటియా మద్దతుతో వాస్తవిక స్వాతంత్ర్యం సాధించింది. జార్జియా వివాదాస్పద భూభాగాల చిన్న ప్రాంతాల్లో మాత్రమే నియంత్రణను కొనసాగించింది. 1995 లో షెవార్డ్నాజే అధికారికంగా జార్జియా అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.[ఆధారం కోరబడింది]

ది రోజ్ రివల్యూషన్, 2003

అబ్ఖజియాలో యుద్ధం (1992-1993) సమయంలో సుమారుగా 2,30,000 నుండి 2,50,000 మంది జార్జియన్లు [54] అబ్జజిక్ నుండి వెస్ట్రన్ కాకేసియన్ స్వచ్ఛంద సేవకులు (చెచెన్లతో సహా) బహిష్కరించబడ్డారు. దాదాపు 23,000 మంది జార్జియన్లు [55] దక్షిణ ఒసేటియా నుండి పారిపోయారు మరియు అనేక ఓస్సెటియన్ కుటుంబాలు తమ ఇళ్లను బోర్జోమీ ప్రాంతంలో విడిచిపెట్టి బలవంతంగా రష్యాకు తరలించబడ్డాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

2003 లో జార్జ్ ప్రతిపక్షం మరియు అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షకులు నవంబరు 2 న పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు మోసాలచే దుర్వినియోగం చేయబడ్డాయని అభిప్రాయపడ్డారు. [56] తరువాత రోవా విప్లవం చేత షెవార్డ్నాడా (2000 లో తిరిగి ఎన్నికయ్యారు). ఈ విప్లవం మిచీల్ సాకాష్విలి జురాబ్ జువానియా మరియు నినో బుర్జనద్జె మాజీ సభ్యులు మరియు షెవార్డ్నాజే పాలక పార్టీ నాయకులు నాయకత్వం వహించారు. 2004 లో జార్జియా అధ్యక్షుడిగా మిఖెయిల్ సాకాష్విలి ఎన్నికయ్యారు. [57] రోస్ రివల్యూషన్ తరువాత దేశం సైనిక మరియు ఆర్థిక సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేయడానికి సంస్కరణల ప్రారంభించబడ్డాయి. అజరే నైరుతి స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన రిపబ్లిక్‌లో జార్జియన్ అధికారాన్ని పునరుద్ఘాటించేందుకు కొత్త ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలు 2004 లో ప్రారంభంలో ప్రధాన సంక్షోభానికి దారి తీసింది. అజొరియా విజయం సాకాష్విలి తన ప్రయత్నాలను తీవ్రతరం చేసేందుకు ప్రేరణ కలిగించినప్పటికీ విడిపోయిన సౌత్ ఒసేటియాలో అపజయం పాలైంది.[ఆధారం కోరబడింది]

ఈ సంఘటనలు రెండో చెచెన్ యుద్ధంలో జార్జియన్ ప్రమేయంతో కూడిన ఆరోపణలతో పాటు[58]ఫలితంగా రష్యాతో ఉన్న సంబంధాల తీవ్రమైన క్షీణత కారణంగా రష్యా బహిరంగ సహాయం మరియు రెండు విభాగాల మద్దతు ఇచ్చింది. ఈ పెరుగుతున్న క్లిష్ట సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ 2005 మే లో జార్జియా మరియు రష్యా ఒక ద్వైపాక్షిక ఒప్పందానికి [59] చేరుకున్నాయి. దీని ద్వారా రష్యన్ సైనిక స్థావరాలు (సోవియట్ యుగానికి చెందినవి) మరియు అకాల్కాకికి ఉపసంహరించబడ్డాయి. డిసెంబరు 2007[60]

నాటికి ఈ సైట్లు అన్ని సిబ్బంది మరియు సామగ్రిని ఉపసంహరించుకున్నాయి. అబ్బామీలోని గుడారా స్థావరం నుండి వైదొలగడం విఫలమైంది. 1999 ఇస్తాంబుల్ సదస్సులో ఐరోపా ఒప్పందంలో అడాప్టెడ్ సాంప్రదాయ సాయుధ దళాల దత్తత తర్వాత అది ఖాళీ చేయవలసి ఉంది.[61]

రుస్సో- జార్జియన్ యుద్ధం[మార్చు]

జార్జియా మరియు రష్యా మధ్య ఉద్రిక్తతలు ఏప్రిల్ 2008 లో పెరిగిపోయాయి. [62][63][64] 2008 ఆగస్టు 1 న జరిగిన ఒక బాంబు పేలుడు జార్జియన్ శాంతి పరిరక్షకులను రవాణా చేస్తున్న కారును లక్ష్యంగా చేసుకుంది. ఈ సంఘటనను ప్రేరేపించడానికి దక్షిణ ఒసేటియన్స్ బాధ్యత వహించారు. ఇది ప్రతీకార యుద్ధాల ప్రారంభానికి కారణమై ఐదుగురు జార్జియన్ సేవకులను గాయపరిచింది. ప్రతిస్పందనగా [65] పలువురు దక్షిణ ఓస్సెటియన్ సైన్యం దాడికి గురైయ్యారు.[66] ఆగష్టు 1 న దక్షిణ ఒసేటియన్ వేర్పాటువాదులు జార్జియన్ గ్రామాల మీద దాడులను ప్రారంభించారు. ఈ ఫిరంగి దాడులు జార్జియన్ సేవకులు ఆగష్టు 1 నుంచి అప్పుడప్పుడు కాల్పులు జరిపేందుకు కారణమయ్యాయి. [62][66][67][68][69]

యుఎస్ విదేశాంగ కార్యదర్శి కండోలిజా రైస్ రష్యా-జార్జియన్ యుధ్ధం సందర్భంగా జార్జియా అధ్యక్షుడు మిచెయిల్ సాకాష్విలితో ఒక ఉమ్మడి విలేకరుల సమావేశం నిర్వహించారు

2008 ఆగస్టు 7 న 19:00 గంటలకు జార్జియా అధ్యక్షుడు మైఖేల్ సాకాష్విలి ఒక ఏకపక్ష కాల్పుల విరమణ ప్రకటించి శాంతి చర్చలకు పిలుపునిచ్చారు. [70] ఏమైనప్పటికీ జార్జియా గ్రామాలకు (దక్షిణ ఒస్సేటియాన్ వివాదంలో ఉన్న ప్రాంతం) వ్యతిరేకంగా విస్తరించిన దాడులను త్వరలోనే జార్జియా దళాల నుండి కాల్పులతో సరిపోలడం జరిగింది,[71][72] తరువాత స్వీయ-ప్రకటిత రిపబ్లిక్ ఆఫ్ సౌత్ రాజధాని దిశలో ఆగష్టు 8 రాత్రి ఉదయం ఒస్సియా (ట్కిన్వాలి) ఆగష్టు 8 ఉదయం దాని కేంద్రం చేరుకుంది.[73] ఆగస్టు 8 న రష్యా వార్తాపత్రిక కొమ్మేర్సంట్‌ ఒక జార్జియన్ దౌత్యవేత్త ఒక వార్తాపత్రికతో మాట్లాడుతూ జార్జియన్ పౌరులను హతమార్చడాన్ని జార్జియా సహించరాదని నిరూపించాలని టికిన్వాలిని నియంత్రించడం ద్వారా టిబిఐని కోరింది.[74] రష్యన్ సైనిక నిపుణుడు పావెల్ ఫెలెన్హౌర్ ప్రకారం జర్మనీ స్పందనను ప్రేరేపించే ఉద్దేశ్యంతో ఓస్సిటియ ప్రొవొకేషన్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది ముందటి రష్యా సైనిక దండయాత్రకు సాకుగా ఉండటానికి అవసరమైనది.[75] జార్జియన్ గూఢచార ప్రకారం[76] మరియు అనేక రష్యన్ మీడియా నివేదికలు, సాధారణ (కాని శాంతి పరిరక్షక) రష్యన్ సైన్యం విభాగాలు ఇప్పటికే జార్జి సైనిక చర్యకు ముందు రోకీ టన్నెల్ ద్వారా సౌత్ ఓస్సెటియా భూభాగానికి వెళ్లాయి.[77]

Russian Military Bases in Abkhazia as of 2016

2016 నాటికి రష్యాలోని రష్యన్ సైనిక స్థావరాలు రష్యా "దక్షిణ ఒస్సేటియాకు వ్యతిరేకఆక్రమణ"గా అభివర్ణించింది, [78] మరియు 2008 ఆగస్టు 8 న "శాంతి అమలు" ఆపరేషన్ సాకుతో జార్జియా భారీ-స్థాయి భూమి, గాలి మరియు సముద్ర ఆక్రమణను ప్రారంభించింది.[68] జార్జియాలోని లక్ష్యాలను వ్యతిరేకంగా రష్యన్ వాయు దాడులు కూడా ప్రారంభించబడ్డాయి. [79] ఆగస్టు 9 న జపాన్ చేత ఏర్పడిన కోడోరి జార్జ్పై దాడిచేస్తూ అబ్కజ్ దళాలు రెండవ సారి దాడి ప్రారంభించాయి. [80] ఆగస్టు 10 నాటికి రష్యా సైన్యం త్స్కింవలిని స్వాధీనం చేసుకుంది.[79] రష్యన్ దళాలు జార్జి నగరాలైన జుగ్డిడి, [81] సెనేకి [82] పొట్టి [83] మరియు గోరి (కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని చర్చించిన తరువాత చివరిది) లను ఆక్రమించుకున్నాయి.[84] జార్జియన్ తీరాన్ని రష్యన్ నల్ల సముద్రం ఫ్లీట్ ముట్టడి చేసింది.[68]

దక్షిణ ఒసేటియాలో దక్షిణ ఒసేటియన్లు జార్జియన్లపై జాతి నిర్మూలనకు జరిగిన ప్రచారం నిర్వహించారు[85] యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత తుకిన్వాల్ చుట్టూ ఉన్న జార్జియన్ గ్రామాలన్నీ నాశనమయ్యాయి.[86] ఈ యుద్ధం 1,92,000 మందిని, [87] స్థానభ్రంశం చెందేలా చేసింది. అయినప్పటికీ అనేకమంది యుద్ధానంతరం వారి ఇళ్లలోకి తిరిగి రాగలిగారు. ఒక సంవత్సరం తర్వాత సుమారు 30,000 జాతీయులు స్థానభ్రంశంగా జీవిస్తున్నారు.[88] కొమ్మేర్సంట్ లో ప్రచురించబడిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో, దక్షిణ జార్జియాస్ తిరిగి రావాలని అనుమతించనని దక్షిణ ఒస్సేటియా నేత ఎడ్వర్డ్ కోకోటీ చెప్పారు.[89][90]

ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు నికోలస్ సర్కోజీ 2008 ఆగస్టు 12 న కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంలో చర్చలు జరిపారు.[91] ఆగస్టు 17 న రష్యా అధ్యక్షుడు డిమిత్రి మెద్వెదేవ్ తరువాతి రోజున రష్యా దళాలను జార్జియా నుండి ఉపసంహరించుకోవాలని ప్రకటించారు.[92] రష్యా ఆగస్టు 26 న అబ్ఖజియా మరియు దక్షిణ ఒసేటియాలను ప్రత్యేక రిపబ్లిక్స్‌గా గుర్తించింది. [93] రష్యా గుర్తింపుకు ప్రతిస్పందనగా జార్జియన్ ప్రభుత్వం రష్యాతో దౌత్య సంబంధాలు ఏర్పరచుకుంది. [94] రష్యా దళాలు అక్టోబరు 8 న అబ్ఖజియా మరియు దక్షిణ ఒసేటియా సరిహద్దు ప్రాంతాలైన బఫర్ ప్రాంతాన్ని విడిచిపెట్టి, జార్జియాలోని యూరోపియన్ యూనియన్ పర్యవేక్షణ మిషన్ బఫర్ ప్రాంతాల్లోకి పంపబడింది.[95] యుద్దం నుండి జార్జియా, అబ్ఖజియా మరియు దక్షిణ ఒసేటియాలు రష్యన్ ఆక్రమిత జార్జియన్ భూభాగాలుగా ఉన్నాయని పేర్కొంది.[96][97]

Geography and climate[మార్చు]

Köppen climate classification map of Georgia

జార్జియా దక్షిణ కాకస్ [98][99] అక్షాంశాల మధ్య 41 ° మరియు 44 ° ఉత్తర అక్షాంశం, మరియు పొడవు 40 ° మరియు 47 ° తూర్పురేఖాంశంలో ఉంది. 67,900 చ.కి.మీ. (26,216 చ.మై.) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇది చాలా పర్వతమయ ప్రాంతంగా ఉంటుంది. లిఖి రేంజ్ దేశాన్ని తూర్పు మరియు పశ్చిమ ప్రాంతాలుగా విభజిస్తుంది.[100]చారిత్రాత్మకంగా జార్జియా పశ్చిమ ప్రాంతం కొల్కిస్‌గా పిలువబడుతుంది. తూర్పు పీఠభూమి ఇబెరియా అని పిలువబడుతుంది. సంక్లిష్ట భౌగోళిక నేపధ్యంలోని పర్వతాలు జార్జియాలోని మిగిలిన ప్రాంతాల నుండి కూడా ఉత్తర ప్రాంతం స్వనేటిని ఒంటరిని చేసాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

జార్జియా ఉత్తర సరిహద్దు గ్రేటర్ కోకాస్ పర్వతశ్రేణి ఉంది.[100] పర్వత శ్రేణుల ద్వారా రష్యన్ భూభాగంలోకి ప్రధాన రహదారులు ఉన్నాయి. షికార్ కార్తిలీ మరియు ఉత్తర ఒసేటియా మరియు డారియల్ జార్జ్ (జార్జి ప్రాంతంలో ఖీవి ప్రాంతంలో) మధ్య రోకీ టన్నెల్ ద్వారా రష్యా చేరుకోవచ్చు. 2008 రష్యా-జార్జియన్ యుద్ధంలో రష్యన్ సైన్యానికి రోకీ టన్నెల్ చాలా ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే ఇది కాకసస్ పర్వతాలు ద్వారా పయనించే ప్రత్యక్ష మార్గం ఇది మాత్రమే మాత్రమే. ఈ దేశం దక్షిణ భాగంలో ఉన్న లెసెర్ కాకాస్స పర్వతాలు దక్షిణ సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. [100] సముద్ర మట్టానికి 5,000 మీటర్లు (16,404 అడుగులు) ఎత్తులో ఉన్న ఎత్తైన శిఖరాలు ఉన్న చిన్న కాసస్ పర్వతాల కంటే గ్రేటర్ కోకాస్ పర్వత శ్రేణి ఎత్తైనది.

జార్జియాలో ఉన్న ఎత్తైన పర్వతం షఖర పర్వతం 5,068 మీటర్లు (16,627 అడుగులు) జంగా పర్వతం (దజంగి-టౌ) సముద్ర మట్టానికి 5,059 మీ (16,598 అడుగులు) ఎత్తులో రెండవదిగా గుర్తించబడుతుంది. ఇతర ప్రముఖ శిఖరాలు మౌంట్ కేజ్బెక్ 5,047 మీ (16,558 అడుగులు) షాటో రుస్తావేలి 4,860 మీ (15,945 అడుగులు). తెట్నుల్డి 4,858 మీ (15,938 అడుగులు). మౌంట్ ఉషబా 4,700 మీ (15,420 అడుగులు) మరియు అలైమా 4,547 మీ (14,918 అడుగులు).[100] పైన పేర్కొన్న శిఖరాలలో కేవలం కేజ్బెక్ మాత్రమే అగ్నిపర్వత మూలం కలిగి ఉంది. కజెక్ మరియు శఖరా (ఈ ప్రాంతం ప్రధాన కాసస్ రేంజ్ వెంట సుమారుగా 200 కి.మీ. దూరం) మధ్య ఈ ప్రాంతంలో అనేక హిమానీనదాలు ఆధిపత్యం వహిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం కాకసస్‌లో ఉన్న 2,100 హిమానీనదాలో సుమారు 30% జార్జియాలోనే ఉన్నాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

ఈశాన్య జార్జియాలోని తుషీతి ప్రాంతం

దక్షిణ జార్జియా పర్వత (పర్వత) ప్రాంతాలను లిఖి పర్వతశ్రేణి గ్రీస్ కారగోస్ పర్వత శ్రేణికి అనుసంధానం చేయటానికి లెసెర్ కాసస్ పర్వతాలు అనే పదం తరచూ ఉపయోగిస్తారు. [100]ఈ ప్రాంతం రెండు ప్రత్యేక ఉప విభాగాలుగా విభజించబడుతుంది.లెసెర్ కాసస్ పర్వతాలు గ్రేటర్ కాకస్ పర్వతశ్రేణికి సమాంతరంగా ఉంటాయి. రెండవది సదరన్ జార్జియా వోల్కనిక్ ఉన్నతభూభాగం ఇది లెసెర్ కాసస్ పర్వతాలకు అంటుకుని దక్షిణంగా ఉంది.[ఆధారం కోరబడింది]

వివిధ అనుసంధానించబడిన పర్వత శ్రేణులు (ఎక్కువగా అగ్నిపర్వత సంతతికి చెందినవి) మరియు 3,400 మీటర్లు (11,155 అడుగులు)ఎత్తు మించని పీఠభూములు ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతంలో జావాఖెటి అగ్నిపర్వత పీఠభూమి, సరస్సులు, టాటాట్సురి మరియు పారవని మరియు మినరల్ వాటర్ మరియు వేడి నీటి బుగ్గలు ఉన్నాయి. జార్జియాలో రెండు ప్రధాన నదులు రియోని మరియు మత్కరి ఉన్నాయి. సదరన్ జార్జియా అగ్నిపర్వత ఉన్నతభూభాగం అధిక సేమిక్ చర్య కలిగిన అస్థిర భూగర్భ ప్రాంతంగా ఉంది. జార్జియాలోని ఈప్రాంతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన భూకంపాలు నమోదు చేయబడ్డాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

క్రూబెర గుహ ప్రపంచంలోని అత్యంత లోతైన గుహ. అరబ్రికా మాసిఫ్‌లో అబ్ఖజియాలో గగ్రా పర్వతశ్రేణి ఉంది. 2001 లో ఒక రష్యన్-ఉక్రేనియన్ జట్టు 1,710 మీటర్ల (5,610 అడుగులు) గుహలో ప్రపంచ లోతు రికార్డును నెలకొల్పాడు. 2004 లో ఒక ఉక్రైనియన్ బృందం స్పెలోలజీ చరిత్రలో మొదటిసారిగా 2,000 మీటర్ల (6,562 అడుగులు) మార్కును అధిగమించినప్పుడు మూడు దగ్గరి దాడుల్లో చొచ్చుకెళ్లింది. అక్టోబరు 2005 లో సి.ఎ.వి.ఇ.ఎక్స్ బృందం గుర్తించబడని భాగం కనుగొనబడింది. ఇది గుహ లోతును మరింత పెంచింది. ఈ యాత్ర గుహ లోతు 2,140 మీటర్ల (7,021 అడుగులు) వద్ద ధ్రువీకరించింది.[ఆధారం కోరబడింది]

నైసర్గికం[మార్చు]

Physical map of Georgia

దేశం సరిహద్దులలోని ప్రకృతి దృశ్యం వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. పాశ్చాత్య జార్జియా ప్రకృతి దృశ్యం తక్కువ-నేల మార్ష్-అడవులు, చిత్తడి నేలలు, శాశ్వతమైన మంచులు మరియు హిమానీనదాల వరకు సమశీతోష్ణ వర్షారణ్యాలు ఉన్నాయి. తూర్పు భాగం కూడా సెమీ-వాయువు మైదానాల చిన్న విభాగాన్ని కలిగి ఉంటుంది. జార్జియా భూభాగంలో 40% అడవులు ఉన్నాయి. అయితే ఆల్పైన్ / సబ్పాప్పిన్ జోన్ సుమారు 10% భూమిని కలిగి ఉంది.[ఆధారం కోరబడింది]


గత 100 సంవత్సరాల్లో పశ్చిమ జార్జియా దిగువ ప్రాంతాలలో పట్టణీకరణ వ్యవసాయ అభివృద్ధి కారణంగా సహజ ఆవాస ప్రాంతం చాలా వరకు అదృశ్యమయ్యింది. కోలకీస్ మైదానాలలో జాతీయ ఉద్యానవనాలు మరియు రిజర్వులు (ఉదా. లేక్ పాలిస్తోమి ప్రాంతం)మినహా ఆటవీప్రాంతాలు కనుమరుగయ్యయి. ప్రస్తుతం అటవీప్రాంతం సాధారణంగా తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా ఉంది. ప్రస్తుతం అటవీప్రాంతం దిగువప్రాంతాలలోని ప్రధానంగా పర్వప్రాంతాల వెంట ఉంది. పశ్చిమ జార్జియా అడవులు ప్రధానంగా సముద్ర మట్టానికి 600 మీటర్లు (1,969 అడుగులు) కంటే తక్కువగా ఉండే ఆకురాల్చే చెట్లను కలిగి ఉంటాయి. ఓక్, హార్న్బీమ్, బీచ్, ఎల్మ్, ఆష్ మరియు చెస్ట్నట్ వంటి జాతులు ఉంటాయి. బాక్స్ వంటి ఎవర్‌గ్రీన్ జాతులు కూడా అనేక ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తాయి. జార్జియాలో 4000 ఎత్తైన మొక్కలలో 1000 ఈ దేశంలోనే ఉన్నాయి.[101]

View of the cave city of Vardzia and the valley of the Kura River below

అజారియాలోని మెస్ఖెటి శ్రేణి పశ్చిమ-కేంద్ర వాలులు అలాగే సమేగ్రెల్‌లో మరియు అబ్జియాలో అనేక ప్రదేశాలలో సమశీతోష్ణ వర్షాలు ఉన్నాయి. సముద్ర మట్టానికి 600-1000 మీటర్లు (1,969-3,281 అడుగులు) మధ్య, ఆకురాల్చే అడవులు వెడ్ల్పైన-ఆకు మరియు శంఖాకార వృక్ష జాతులు మొక్కల ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా బీచ్, స్ప్రూస్, ఫిర్ అడవులు ఉంటాయి. 1,500-1,800 మీటర్లు (4,921-5,906 అడుగులు) శంఖాకార అరణ్యంగా మారుతుంది. ఈ వృక్ష శ్రేణి సాధారణంగా దాదాపు 1,800 మీటర్లు (5,906 అడుగులు) వద్ద ముగుసి ఆల్పైన్ జోన్ ఆరంభం ఔతుంది. ఇది అనేక ప్రాంతాల్లో సముద్ర మట్టానికి 3,000 మీటర్లు (9,843 అడుగులు) ఎత్తులో విస్తరించింది. శాశ్వత మంచు మరియు హిమానీనదం మండలం 3,000 మీటర్ల కన్నా పైభాగంలో ఉంటుంది.[ఆధారం కోరబడింది]

తూర్పు జార్జియా భూభాగం (లిఖి రేంజ్ యొక్క తూర్పు ప్రాంతాన్ని సూచించడం) పశ్చిమాన చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది. అయితే పశ్చిమంలో కోల్చిస్ మైదానంలా తూర్పు జార్జియాలోని దాదాపు అన్ని పల్లపు ప్రాంతాలు మత్కరి మరియు అజాజిని వ్యవసాయ ప్రయోజనాల కోసం నది మైదానాలలో అటవీ నిర్మూలన జరిగింది. అంతేకాకుండా ఈ ప్రాంతంలో నెలకొన్న పొడి వాతావరణం కారణంగా కొన్ని దిగువ మైదానాలు (ముఖ్యంగా కార్త్లీ మరియు దక్షిణ-తూర్పు కఖెటిలో) అటవీప్రాంతంగా అభివృద్ధి చెందలేదు.[ఆధారం కోరబడింది]

తూర్పు జార్జియా సాధారణంగా పర్వతాలచే వేరు చేయబడిన అనేక లోయలు మరియు గోర్జెస్ ఉన్నాయి. పశ్చిమ జార్జియాకు భిన్నంగా ఈ ప్రాంతం దాదాపు 85% అడవులు ఆకురాల్చే అరణ్యాలుగా ఉన్నాయి. శంఖాకార అడవులు బోర్జోమి జార్జ్ మరియు తీవ్రమైన పశ్చిమ ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఆధిపత్యం చేస్తాయి. ఆకురాల్చే జాతులలో చెట్లు, బీచ్, ఓక్ మరియు హార్న్బీం ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. ఇతర ఆకురాల్చే జాతులు మాపుల్, ఆస్పెన్, యాష్ మరియు హాజెల్ నట్ వంటి అనేక రకాలు ఉన్నాయి. ఎగువ అలాజిని నది లోయలో అడవులు ఉన్నాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

సముద్ర మట్టానికి 1,000 మీటర్లు (3,281 అడుగులు) ఎత్తులో (ముఖ్యంగా తుషీతి, ఖ్వీరేరేటి మరియు ఖేవి ప్రాంతాలలో) పైన్ మరియు బిర్చ్ అడవులు ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయి. సాధారణంగా తూర్పు జార్జియాలోని అడవులు సముద్ర మట్టానికి 500-2000 మీటర్లు (1,640-6,562 అడుగులు) మధ్య అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి. ఆల్పైన్ జోన్ 2,000-2,300 నుండి 3,000-3,500 మీటర్లు (6,562-7,546 నుండి 9,843-11,483 అడుగులు) వరకు విస్తరించాయి. కాహెట్టిలోని అజాజని లోయలో విశాలమైన దిగువ అడవులు ఉన్నాయి. శాశ్వత మంచు మరియు హిమానీనదం మండలం తూర్పు జార్జియాలోని అనేక ప్రాంతాల్లో 3,500 మీటర్ల (11,483 అడుగులు) రేఖకు పైన ఉంటుంది.[ఆధారం కోరబడింది]

వాతావరణం[మార్చు]

దేశం చిన్న పరిమాణాన్ని పరిగణిస్తే జార్జియా వాతావరణం వైవిధ్యమైనది. రెండు ప్రధాన వాతావరణ మండలాలు ఉన్నాయి. ఇవి దాదాపుగా తూర్పు మరియు పశ్చిమ భాగాలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి. జార్జియా వాతావరణాన్ని పర్యవేక్షించడంలో గ్రేటర్ కాకోస్‌గా పర్వత శ్రేణి ఒక ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తుంది మరియు ఉత్తరం నుండి వీచే చల్లని వాయు పీడనం నుండి దేశాన్ని కాపాడుతుంది. దక్షిణ కనుమ నుండి పొడి మరియు వేడి గాలి ద్రవ్యరాశుల ప్రభావం నుండి తక్కువ కాసస్ పర్వతాలు పాక్షికంగా ఈ ప్రాంతమును కాపాడతాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

పాశ్చాత్య జార్జియా యొక్క నల్ల సముద్ర తీరం

పశ్చిమ జార్జియాలో చాలా తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల జోన్ ఉత్తర అంచులో 1,000-4,000 మి.మీ. (39.4-157.5 in) వరకు వార్షిక వర్షపాతం ఉంటుంది. వర్షాకాలం శరదృతువు నెలలలో వర్షపాతం ఎక్కువగా ఉండటం వలన వర్షపాతం ఏడాది పొడవునా ఒకే సమయంలో పంపిణీ చేయబడుతుంది. ఈ ప్రాంతం ఎత్తును అనుసరించి వాతావరణం వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. పశ్చిమ జార్జియాలోని చాలాదిగువ భూభాగాలు ఏడాది పొడవునా వెచ్చగా ఉంటాయి. పర్వత ప్రాంతాలు (గ్రేటర్ మరియు లెస్సరస్ కొకాస్ పర్వతాలతో సహా) చల్లటి తేమతో కూడిన వేసవి మరియు మంచుతో కూడిన శీతాకాలాలు ఉంటాయి. ( మంచు పొర తరచుగా అనేక ప్రాంతాల్లో 2 మీటర్ల మించిపోయింది). అజారియా అనేది కాకసస్ అత్యంత తేమతో కూడినప్రాంతం. ఇక్కడ ఎం.టి. మ్బిండాల వర్షారణ్యం " కోబూలీకి " తూర్పున సంవత్సరానికి సుమారు 4,500 మి.మీ. (177.2 అం) వర్షపాతం నమోదవుతుంది.[ఆధారం కోరబడింది]

తూర్పు జార్జియా తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల నుండి ఖండాంతర పరివర్తన వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంది. ఈ ప్రాంతం వాతావరణం తూర్పు నుండి కాస్పియన్ వాయువులు మరియు పశ్చిమం నుండి తేమ నల్ల సముద్రం వాయుప్రాంతాలచే ప్రభావితమవుతాయి. నల్ల సముద్రం నుండి తేమ గాలి మాస్ వ్యాప్తి తరచుగా తూర్పు మరియు పశ్చిమ ప్రాంతాలను వేరుచేసే పర్వత శ్రేణులు (లిఖీ మరియు మెస్ఖెటి) ద్వారా నిరోధించబడుతుంది. వార్షిక వర్షపాతం పశ్చిమ జార్జియా కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. 400-1,600 మీ.మీ. (15.7-63.0 అం) నుండి ఉంటుంది.[ఆధారం కోరబడింది]

శీతాకాలం మరియు వేసవికాలాలు పొడిగా ఉంటాయి. అయితే వసంతకాలం మరియు శరదృతువు సమయంలో అత్యంత తేలికైన వాతావరణ కాలం ఉంటుంది. తూర్పు జార్జియాలో ఎక్కువ భాగం వేసవికాలాలు (ముఖ్యంగా లోతట్టు ప్రాంతాలలో) మరియు చల్లటి చలికాలాలు ఉంటాయి. దేశంలోని పశ్చిమ ప్రాంతాలలో మాదిరిగా తూర్పు జార్జియాలో 1,500 మీటర్ల (4,921 అడుగులు)ఎత్తైన ఎగువభూములు వాతావరణ పరిస్థితులను ప్రభావితం చేస్తుంటాయి. 2,000 మీటర్ల (6,562 అడుగులు) కంటే ఎత్తైన ప్రాంతాలు తరచూ వేసవి నెలలలో కూడా ఫ్రాస్ట్ ను అనుభవిస్తాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

జీవవైవిధ్యం[మార్చు]

అధిక భూభాగ వైవిధ్యం మరియు తక్కువ అక్షాంశం కారణంగా జార్జియా సుమారు 5,601 జాతుల జంతువులు ఉన్నాయి. వాటిలో 648 జాతులు వెరీబ్రేట్స్ (ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1% కంటే ఎక్కువ జాతులు ఉన్నాయి) మరియు వీటిలో చాలా జాతులు అంతరించిపోతున్న జాతులకు ఎండోమిక్స్ చెందినవి.[102] జార్జియా అడవులలో బ్రౌన్ ఎలుగుబంట్లు, తోడేళ్ళు, లింక్స్ మరియు కాకేసియన్ చిరుతలు ఉన్నాయి. జార్జియా స్థానిక పక్షి కామన్ ఫీసెంట్ (కొల్చియాన్ ఫెసాంట్ అని కూడా పిలుస్తారు) ఇది ప్రపంచంలోని మిగిలిన భాగాలలో ముఖ్యమైన ఆట పక్షిగా విస్తృతంగా పరిచయం చేయబడింది. అకశేరుక జాతుల సంఖ్య చాలా ఎక్కువగా ఉన్నట్లు భావిస్తారు. అధిక సంఖ్యలో ప్రచురణల ద్వారా పంపిణీ చేయబడుతుంది.ఉదాహరణకు జార్జియా సాలీడు చెక్లిస్ట్ 501 జాతులు ఉన్నాయి. [103]


లైకెన్-ఫార్మింగ్ జాతులతో సహా జార్జియాలో సుమారుగా 6,500 జాతుల శిలీంధ్రాలు ఉన్నాయని అంచనా.[104][105] నుండి నమోదు చేయబడ్డాయి. కానీ ఈ సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉంది. జార్జియాలో సంభవించే శిలీంధ్ర జాతుల నిజమైన మొత్తం సంఖ్య ఇప్పటికీ నమోదు చేయబడనప్పటికీ ఇంకా చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. సాధారణంగా ఆమోదించిన అంచనా ప్రకారంప్రపంచవ్యాప్త అన్ని శిలీంధ్రాలలో కేవలం 7% మాత్రమే ఇప్పటివరకు గుర్తించబడ్డాయని భావిస్తున్నారు.[106] అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం మొత్తం ఇప్పటికీ చాలా చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ, జార్జియాకు చెందిన శిలీంధ్ర జాతుల సంఖ్యను అంచనా వేయడానికి మొదటి ప్రయత్నం చేయబడింది.జార్జియాలో 2,595 జాతులు తాత్కాలికంగా అంతరించిపోతున్న జాతులుగా గుర్తించబడ్డాయి.[107]శిలీంధ్రాలతో కలిసి 1,729 రకాల మొక్కలను నమోదు చేశారు. [105] జార్జియాలో ఉన్న వృక్ష జాతుల నిజమైన సంఖ్య నమోదుచేసిన సంఖ్య కంటే గణనీయమైన స్థాయిలో అధికంగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.[ఆధారం కోరబడింది]

ఇవీ చూడండి[మార్చు]

జార్జియా గేలరీ[మార్చు]

పాదపీఠికలు[మార్చు]

Georgia cities01.png
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 "Report for Selected Countries and Subjects". 
  2. 2.0 2.1 Georgia, from CIA World Factbook
  3. Statistics Georgia: Population by region
  4. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Nakashidze2016 అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  5. "The Law of Georgia on Occupied Territories (431-IIs)" (PDF). State Ministry for Reintegration. 23 October 2008. Archived from the original (PDF) on 24 June 2014. Retrieved 1 February 2015. 
  6. Peradze, Gregory. "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". Georgica, Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209
  7. Hock, Hans Henrich; Zgusta, Ladislav (1997). Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies. Walter de Gruyter. p. 211. ISBN 978-3110128840. 
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 Mikaberidze, Alexander (2015). Historical Dictionary of Georgia (2 ed.). Rowman & Littlefield. p. 3. ISBN 978-1442241466. 
  9. Boeder, Winfried; Bublitz, Wolfram; von Roncador, Manfred; Vater, Heinz (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. p. 65. ISBN 978-0820459912. The Russian designation of Georgia (Gruziya) also derives from the Persian gurg. 
  10. Rapp Jr., Stephen H. (2014). The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature. Ashgate Publishing. p. 21. ISBN 978-1472425522. 
  11. Constantine Porphyrogenitus (1967). Gyula Moravcsik, ed. De Administrando Imperio. translated by R.J.H Jenkins. Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies. 
  12. David Braund (1994). A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562. Oxford University Press. pp. 17–18. ISBN 978-0198144731. 
  13. "Article 1.3", Constitution of Georgia  which reads 'Georgia' shall be the name of the State of Georgia
  14. 14.0 14.1 Phoenix: The Peoples of the Hills: Ancient Ararat and Caucasus by Charles Burney, David Marshall Lang, Phoenix Press; New Ed edition (31 December 2001)
  15. Keys, David (28 December 2003). "Now that's what you call a real vintage: professor unearths 8,000-year-old wine". The Independent. 
  16. "Evidence of ancient wine found in Georgia a vintage quaffed some 6,000 years BC". Euronews. 21 May 2015. Retrieved 24 May 2015. 
  17. Thomas Stöllner, Irina Gambaschidze (2014) The Gold Mine of Sakdrisi and Earliest Mining and Metallurgy in the Transcausus and the Kura-Valley System
  18. David Marshall Lang (1997). Lives and Legends of the Georgian Saints (2 ed.). St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0913836293. 
  19. "Christianity and the Georgian Empire" (early history) Library of Congress, March 1994, webpage:LCweb2-ge0015.
  20. Ronald Grigor Suny. Armenia, Azerbaijan, and Georgia – "Christianity and the Georgian Empire". DIANE Publishing, 1 Apr 1996, p. 158
  21. Mikaberidze, Alexander (2015). Historical Dictionary of Georgia (2 ed.). Rowman & Littlefield. pp. 527–529. ISBN 978-1-4422-4146-6. 
  22. "GEORGIA iii. Iranian elements in Georgian art and archeology". Retrieved 22 April 2015. 
  23. Cyril Toumanoff (1967). Studies in Christian Caucasian History. Georgetown University Press. pp. 83–84, 377. 
  24. Sketches of Georgian Church History by Theodore Edward Dowling
  25. Dr Stephen H Rapp Jr. The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature Ashgate Publishing, Ltd., 28 Sep. 2014. ISBN 1472425529 p 160
  26. Ronald Grigor Suny. The Making of the Georgian Nation Indiana University Press, 1994 ISBN 0-253-20915-3 p 22
  27. Eastmond, p. 109.
  28. David Marshall Lang (1976). Modern History of Soviet Georgia. London: Greenwood Press. p. 29. ISBN 978-0837181837. 
  29. Ivana Marková; Alex Gillespie, eds. (2011). Trust and Conflict: Representation, Culture and Dialogue. Cultural Dynamics of Social Representation. p. 43. ISBN 978-0415593465. 
  30. Howard Aronson; Dodona Kiziria (1999). Georgian Literature and Culture. Slavica. p. 119. ISBN 978-0893572785. 
  31. Suny, Ronald Grigor (1996). Armenia, Azerbaijan, and Georgia. DIANE Publishing. p. 184. ISBN 978-0-7881-2813-4. The Knight in the Panther Skin occupies a unique position as the Georgian national epic. 
  32. మూస:Ka icon Javakhishvili, Ivane (1982), k'art'veli eris istoria (The History of the Georgian Nation), vol. 2, pp. 184–187. Tbilisi State University Press.
  33. Antony Eastmond (2010). Royal Imagery in Medieval Georgia. Penn State Press. p. 93. ISBN 978-0271016283. 
  34. "Imagining history at the crossroads: Persia, Byzantium, and the architects of the written Georgian past, Volume 2 p 652". University of Michigan 1997. Retrieved 25 September 2016. 
  35. Rene Grousset, Rene (1991). 'The Empire of the Steppes. Rutgers University Press. p. 260. 
  36. Ronald Grigor Suny. "The Making of the Georgian Nation" Indiana University Press, 1994. p 55
  37. Георгиевский трактат [Treaty of Georgievsk] (in రష్యన్). Moscow State University. 24 July 1783. Retrieved 1 February 2015. 
  38. "Relations between Tehran and Moscow, 1797–2014". Retrieved 17 May 2015. 
  39. Gvosdev (2000), p. 85.
  40. Avalov (1906), p. 186.
  41. Gvosdev (2000), p. 86.
  42. Lang (1957), p. 249.
  43. Giorgi Lomsadze (11 October 2007). "Time for a King for Georgia?". Eurasianet. Retrieved 1 February 2015. 
  44. Lang (1957), p. 251.
  45. Lang (1957), p. 247.
  46. Lang (1957), p. 252.
  47. Timothy C. Dowling Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond pp 728 ABC-CLIO, 2 December 2014 ISBN 1598849484
  48. Suny, Ronald Grigor (1994), The Making of the Georgian Nation: 2nd edition, p. 64. Indiana University Press, ISBN 0253209153
  49. Allen F. Chew: An Atlas of Russian History: Eleven Centuries of Changing Borders. Yale University Press, 1970, p. 74.
  50. Stefan Talmon (1998), Recognition of Governments in International Law, p. 289–290. Oxford University Press, ISBN 0-19-826573-5.
  51. Широков, И. В.; Тарасов, А. А. (2010). Наша маленькая Хоста – Исторический очерк (in రష్యన్). Sochi. 
  52. Knight, Amy. Beria: Stalin's First Lieutenant, Princeton University Press, Princeton, New Jersey, p. 237, ISBN 978-0-691-01093-9.
  53. "Government of Georgia:About Georgia". gov.ge. Retrieved 9 August 2016. 
  54. "Georgia/Abchasia: Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict". Hrw.org. March 1995. 
  55. "Russia – The Ingush–Ossetian conflict in the Prigorodnyi region". Human Rights Watch/Helsinki. May 1996. 
  56. "EurasiaNet Eurasia Insight – Georgia’s Rose Revolution: Momentum and Consolidation". Eurasianet.org. Retrieved 5 May 2009. 
  57. "არჩევნების ისტორია". Tabula. 17 August 2016. Retrieved 2 November 2017. మూస:Ka-icon
  58. Gorshkov, Nikolai (19 September 2002). "Duma prepares for Georgia strike". BBC News. Retrieved 24 July 2009. 
  59. "Russia, Georgia strike deal on bases". Civil Georgia, Tbilisi. 30 May 2005. 
  60. "Russia Hands Over Batumi Military Base to Georgia". Civil Georgia, Tbilisi. 13 November 2007. Retrieved 24 July 2009. 
  61. Russia's retention of Gudauta base – An unfulfilled CFE treaty commitment Socor, Vladirmir. The Jamestown Foundation. 22 May 2006
  62. 62.0 62.1 Brian Whitmore (12 September 2008). "Is The Clock Ticking For Saakashvili?'". RFE/RL. 
  63. "Russia criticised over Abkhazia". BBC News. 24 April 2008. 
  64. "Russia says UN Abkhazian refugee resolution counterproductive". RIA Novosti. 16 May 2008. 
  65. "Countdown in the Caucasus: Seven days that brought Russia and Georgia to war". Financial Times. 26 August 2008. Archived from the original on 20 September 2008. 
  66. 66.0 66.1 Marc Champion; Andrew Osborn (16 August 2008). "Smoldering Feud, Then War". The Wall Street Journal. 
  67. Luke Harding (19 November 2008). "Georgia calls on EU for independent inquiry into war". The Guardian. 
  68. 68.0 68.1 68.2 Roy Allison (2008). "Russia resurgent? Moscow's campaign to 'coerce Georgia to peace'" (PDF). International Affairs. 84 (6): 1145–1171. doi:10.1111/j.1468-2346.2008.00762.x. 
  69. Jean-Rodrigue Paré (13 February 2009). "The Conflict Between Russia and Georgia". Parliament of Canada. 
  70. "Saakashvili Appeals for Peace in Televised Address". Civil.Ge. 7 August 2008. 
  71. "The Goals Behind Moscow's Proxy Offensive in South Ossetia". The Jamestown Foundation. 8 August 2008. 
  72. "Georgian conflict puts U.S. in middle". Chicago Tribune. 9 August 2008. 
  73. Peter Finn (17 August 2008). "A Two-Sided Descent into Full-Scale War". The Washington Post. 
  74. Allenova, Olga (8 August 2008). Первая миротворческая война (in Russian). Kommersant. 
  75. Pavel Felgenhauer (14 August 2008). "THE RUSSIAN-GEORGIAN WAR WAS PREPLANNED IN MOSCOW". 
  76. Chivers, C.J. (15 September 2008). "Georgia Offers Fresh Evidence on War's Start". The New York Times. 
  77. СМИ: российские войска вошли в Южную Осетию еще до начала боевых действий (in రష్యన్). NEWSru.com. 11 September 2008. 
  78. "Russian Federation: Legal Aspects of War in Georgia". Library of Congress. Archived from the original on 16 July 2014. 
  79. 79.0 79.1 Harding, Luke (11 August 2008). "'I got my children out minutes before the bombs fell'". The Guardian. 
  80. "Abkhaz separatists strike disputed Georgia gorge". Reuters. 9 August 2008. 
  81. "Russia opens new front, drives deeper into Georgia". Associated Press. 11 August 2008. Archived from the original on 14 August 2008. 
  82. Schwirtz, Michael; Barnard, Anne; Kramer, Andrew E. (11 August 2008). "Russian Forces Capture Military Base in Georgia". The New York Times. 
  83. Kramer, Andrew E.; Barry, Ellen (12 August 2008). "Russia, in Accord With Georgians, Sets Withdrawal". The New York Times. 
  84. Steven Lee Myers (13 August 2008). "Bush, Sending Aid, Demands That Moscow Withdraw". The New York Times. 
  85. "Report. Volume I" (PDF). Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia. September 2009. p. 27. Archived from the original (PDF) on 7 October 2009. 
  86. "Amnesty International Satellite Images Reveal Damage to South Ossetian Villages After...". Reuters. 9 October 2008. Archived from the original on 22 February 2014. 
  87. "Civilians in the line of fire" (PDF). Amnesty International. November 2008. 
  88. "Georgia Marks Anniversary of War". BBC News. 7 August 2009. 
  89. Эдуард Кокойты: мы там практически выровняли все (in రష్యన్). Kommersant. 15 August 2008. 
  90. "Rights Groups Say South Ossetian Militias Burning Georgian Villages". RFE/RL. 30 September 2008. 
  91. "Russia Endorses Six-Point Plan". Civil.Ge. 12 August 2008. 
  92. Kunkle, Fredrick (18 August 2008). "Bush, European Leaders Urge Quick Withdrawal From Georgia". Washington Post. 
  93. "Statement by President of Russia Dmitry Medvedev". The Kremlin. 26 August 2008. Archived from the original on 2 September 2008. 
  94. "Georgia breaks ties with Russia". BBC News. 29 August 2008. 
  95. "Russia hands over control of Georgian buffer zones to EU". RIA Novosti. 9 October 2008. Archived from the original on 12 October 2008. 
  96. "Resolution of the Parliament of Georgia on the Occupation of the Georgian Territories by the Russian Federation". 29 August 2008. Archived from the original on 3 September 2008. 
  97. "Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory". Civil.Ge. 28 August 2008. 
  98. 'Caucasus (region and mountains, Eurasia)'. Encyclopædia Britannica, 2010: "Occupying roughly 170,000 sq mi (440,000 km2), it is divided among Russia, Georgia, Azerbaijan, and Armenia and forms part of the traditional dividing line between Europe and Asia. It is bisected by the Caucasus Mountains; the area north of the Greater Caucasus range is called Ciscaucasia and the region to the south Transcaucasia. Inhabited from ancient times, it was under nominal Persian and Turkish suzerainty until conquered by Russia in the 18th–19th centuries."
  99. "CESWW – Definition of Central Eurasia". Cesww.fas.harvard.edu. Archived from the original on 5 August 2010. Retrieved 6 August 2010. 
  100. 100.0 100.1 100.2 100.3 100.4 "Georgia:Geography". Cac-biodiversity.org. Archived from the original on 11 May 2011. Retrieved 3 July 2011. 
  101. "Endemic Species of the Caucasus". Endemic-species-caucasus.info. 7 January 2009. Retrieved 5 May 2009. 
  102. "Eucariota, Animalia, Chordata". Georgian Biodiversity Database. Institute of Ecology. 2015. Retrieved 7 June 2016. 
  103. "Caucasian Spiders " CHECKLISTS & MAPS". Caucasus-spiders.info. Archived from the original on 28 March 2009. Retrieved 5 May 2009. 
  104. Nakhutsrishvili, I.G. ["Flora of Spore Producing Plants of Georgia (Summary)"]. 888 pp., Tbilisi, Academy of Science of the Georgian SSR, 1986
  105. 105.0 105.1 "Cybertruffle's Robigalia – Observations of fungi and their associated organisms". cybertruffle.org.uk. Retrieved 27 July 2011. 
  106. Kirk, P.M., Cannon, P.F., Minter, D.W. and Stalpers, J. "Dictionary of the Fungi". Edn 10. CABI, 2008
  107. "Fungi of Georgia – potential endemics". cybertruffle.org.uk. Retrieved 27 July 2011. 

మూలాలు[మార్చు]

  • Anchabadze, George: History of Georgia: A Short Sketch, Tbilisi 2005 ISBN 99928-71-59-8
  • Avalov, Zurab: Prisoedinenie Gruzii k Rossii, Montvid, S.-Peterburg 1906
  • Gvosdev, Nikolas K.: Imperial policies and perspectives towards Georgia: 1760-1819, Macmillan, Basingstoke 2000, ISBN 0-312-22990-9
  • Lang, David M.: The last years of the Georgian Monarchy: 1658-1832, Columbia University Press, New York 1957
  • Suny, Ronald Grigor: The Making of the Georgian Nation, (2nd Edition), Bloomington and Indianapolis, 1994, ISBN 0-253-35579-6
  • Rapp, Stephen H. (2003), Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts. Peeters Publishers, ISBN 90-429-1318-5

ఇతర పఠనాలు[మార్చు]

  • Bradt Guide: Georgia Tim Burford
  • Claws of the Crab: Georgia and Armenia in Crisis Stephen Brook
  • Enough!: The Rose Revolution in the Republic of Georgia 2003 Zurab Karumidze and James V. Wertshtor
  • Georgia: A Sovereign Country in the Caucasus Roger Rosen
  • Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia 550 BCE–CE 562 Braund, David, 1994. Clarendon Press, Oxford. ISBN 0-19-814473-3
  • Georgia: In the Mountains of Poetry Peter Nasmyth
  • Please Don't Call It Soviet Georgia: A Journey Through a Troubled Paradise Mary Russell
  • The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia Darra Goldstein
  • Lonely Planet World Guide: Georgia, Armenia and Azerbaijan\
  • Organized Crime and Corruption in Georgia Louise Shelley, Erik Scott, Anthony Latta, eds. Routledge: Oxford.
  • Stories I Stole Wendell Steavenson

బయటి లింకులు[మార్చు]

Government
News and data
Other