జితేంద్ర ఉధంపురి
జితేంద్ర ఉధంపురి | |
|---|---|
| జననం | 1944 నవంబరు 9 ఉధంపూర్, జమ్మూ కాశ్మీర్, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| వృత్తి | రచయిత, విద్యావేత్త |
| పురస్కారాలు | పద్మశ్రీ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు జమ్మూ కాశ్మీర్ అకాడమీ అవార్డు జమ్మూ కాశ్మీర్ గణతంత్ర దినోత్సవ అవార్డు |
జితేంద్ర ఉధంపురి డోగ్రి, హిందీ & ఉర్దూ సాహిత్యంలో భారతీయ రచయిత.[1] ఆయనను 1981లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత.[2] భారత ప్రభుత్వం 2010లో నాలుగో అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ సత్కరించింది.[3]
జీవితచరిత్ర
[మార్చు]జితేంద్ర ఉధంపురి తన పెద్ద కుమారుడిగా 1944 నవంబర్ 9న ఉత్తర భారత రాష్ట్రమైన జమ్మూ కాశ్మీర్లోని జమ్మూ సమీపంలోని ఉధంపూర్ అనే చిన్న పట్టణంలో, తక్కువ ఆర్థిక వనరులు ఉన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు.[4] ఆయన ఉధంపుర్‌లో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి జమ్మూకి వెళ్లారు, అక్కడ ప్రభుత్వ గాంధీ మెమోరియల్ సైన్స్ కాలేజీలో గ్రాడ్యుయేట్ చదువుల కోసం చేరారు. అయితే, తన తల్లి అనారోగ్యాల కారణంగా, అతను తన చదువును పూర్తి చేయకుండా, చిన్న పిల్లలను చూసుకోవడానికి ఉధంపుర్‌కు తిరిగి రావలసి వచ్చింది.[4] జితేంద్ర ఉధంపూర్ భారత సైన్యం చేరాడు, కానీ అక్కడ తన అంతరాయం కలిగించిన అధ్యయనాలను కొనసాగించాడు, చరిత్రలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ & డోగ్రిలో డాక్టరేట్ పొందాడు.[4] అతను ఆల్ ఇండియా రేడియో బ్రాడ్‌కాస్టర్‌గా మారిన తరువాత ఉద్యోగంలో మార్పు వచ్చింది, అక్కడ నుండి డైరెక్టర్‌గా పదవీ విరమణ చేసే వరకు అక్కడే కొనసాగాడు.[5]
జితేంద్ర ఉధంపురి సాహిత్య జీవితం 1962లో ఉర్దూలో ఆయన మొదటి కవిత ప్రచురణతో ప్రారంభమైంది. అప్పటి నుండి ఉర్దూ, హిందీ & డోగ్రీ భాషలలో వ్రాసాడు, ఈ భాషలలో 30 పుస్తకాలతో ఘనత పొందాడు.[6] జిట్టో, దివాన్-ఎ-గజల్స్, దుగ్గర్ నామ, గీత్ గంగా, థెహ్రా హువా కోత్రా, చాన్-ని, దే దో ఏక్ బసంత్ (హిందీః ఏక్ షెహర్ యాదేన్ దా, బంజారా, కిష్ కలియన్ తేరే నా, జుడైయన్, పిండే ది బరాత్, బస్తీ-బస్తీ, దిల్ దరియా ఖలీ-ఖలీ, ఫూల్ ఉడాస్ హై (హిందీః వో ఏక్ దిన్ (హిందీ: దిల్ హోయ దర్వేష్ (పంజాబీః) ఆయన ప్రముఖ రచనలలో కొన్ని.[7][6] ఆయన రాసిన అనేక పుస్తకాలు ఇంగ్లీష్, హిందీ, ఉర్దూ, కాశ్మీరీ, నేపాలీ, చెక్ వంటి ఇతర భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి.[7][6] ఆయన ద హిస్టరీ ఆఫ్ డోగ్రీ లిటరేచర్, ద హిస్టరీ ఆఫ్ డోగ్రా కల్చర్ అనే రెండు గ్రంథాలను ప్రచురించాడు.[6]
జితేంద్ర జమ్మూ కాశ్మీర్ స్టేట్ రెడ్ క్రాస్ సొసైటీ నిర్వహణ కమిటీలో సభ్యుడు, 2010 లో అతని కృషికి సొసైటీ చేత సత్కరించబడ్డాడు.
అవార్డులు & గుర్తింపులు
[మార్చు]జితేంద్ర ఉధంపురి జమ్మూ కాశ్మీర్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్, కల్చర్ అండ్ లాంగ్వేజెస్ అవార్డును నాలుగుసార్లు (1985,86,95, 2004), రాష్ట్రీయ హిందీ దేవి సెహ్స్రాబ్ది సమ్మన్ 2000లో, సుభద్రా కుమారి చౌహాన్ జనమ్ శతాబ్ది సమ్మన్, రాష్ట్రీయ కారి పండిట్ షోహన్ లాల్ దేవిది సమ్మన్ 2004లో డోగ్రా సాహిత్య రతన్ సమ్మన్ & సాహిత్య సమ్మన్ వంటి అనేక అవార్డులు, గౌరవాలను అందుకున్నాడు.[8]
ఆయన అందుకున్న ఇతర అవార్డులు:
- జాతీయ అవార్డు, సెంట్రల్ హిందీ డైరెక్టరేట్, మానవ వనరుల మంత్రిత్వ శాఖ, న్యూఢిల్లీ-1990
- సీనియర్ ఫెలోషిప్, కేంద్ర సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ-2007
- జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్ర గవర్నర్ చేత గౌరవ వస్త్రం-1987
- గోల్డ్ మెడల్ అండ్ సర్టిఫికేట్ ఆఫ్ మెరిట్, జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం-1993
- గణతంత్ర దినోత్సవ పురస్కారం, జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం-2005
ఉధంపురి 1981లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నారు, 2010లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ సత్కరించింది.[9][10][9]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Governor hails Udhampuri's contribution to literature" (in ఇంగ్లీష్). The Tribune. 27 December 2018. Archived from the original on 26 January 2026. Retrieved 26 January 2026.
- ↑ "Jammu Times". Jammu Times. 2014. Archived from the original on 1 December 2014. Retrieved 16 November 2014.
- ↑ "Padma Shri" (PDF). Padma Shri. 2014. Archived from the original (PDF) on 15 October 2015. Retrieved 11 November 2014.
- 1 2 3 "Scribd". Scribd. 2014. Retrieved 16 November 2014.
- ↑ "Scoop News". Scoop News. 28 August 2011. Retrieved 16 November 2014.
- 1 2 3 4 "Scoop News". Scoop News. 28 August 2011. Retrieved 16 November 2014.
- 1 2 "Scribd". Scribd. 2014. Retrieved 16 November 2014.
- ↑ "Scribd". Scribd. 2014. Retrieved 16 November 2014.
- 1 2 "Jammu Times". Jammu Times. 2014. Archived from the original on 1 December 2014. Retrieved 16 November 2014.
- ↑ "Padma Shri" (PDF). Padma Shri. 2014. Archived from the original (PDF) on 15 October 2015. Retrieved 11 November 2014.