జితేంద్ర హరిపాల్
జితేంద్ర హరిపాల్ ଜିତେନ୍ଦ୍ର ହରିପାଳ | |
|---|---|
 సంబల్పూర్లో జితేంద్ర హరిపాల్ | |
| Background information | |
| Genres | భారతీయ పాప్ |
| Occupation | గాయకుడు |
| Instrument | గాత్రం |
| Years active | 1971–ప్రస్తుతం |
జితేంద్ర హరిపాల్ (లేదా జితేంద్రియ హరిపాల్) ఒక గాయకుడు. అతను ఒడిశా రాష్ట్రం సంబల్పురి భాషలో వచ్చిన ప్రసిద్ధ, సూపర్ హిట్ పాట రంగబతి ద్వారా తన గాత్రానికి బాగా ప్రాచుర్యం పొందాడు. అతను ఈ యుగళగీతాన్ని సహ గాయని కృష్ణా పటేల్తో కలిసి పాడాడు. అతను 1000కి పైగా పాటలు పాడాడు, సంబల్పురి భాషా పాటల అగ్రగామిగా పరిగణించబడతాడు. అతను రాష్ట్రానికి చెందిన ఇతర ప్రముఖ కళాకారులతో పాటు అద్భుతమైన సంగీత విద్వాంసుడు, మాజీ ముఖ్యమంత్రి గిరిధర్ గమాంగ్తో కలిసి వేదికను పంచుకున్నాడు.[1] భారతీయ సంగీతానికి అతను చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం 2017లో భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది.[2]
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]హరిపాల్ బడి మానేశాడు, పాటల కోసం ఎప్పుడూ అధికారిక శిక్షణ తీసుకోలేదు. అతను స్వతహాగా ప్రతిభావంతుడైన సంగీత విద్వాంసుడు అయిన తన తండ్రి మాంధాత హరిపాల్ నుండి ఈ నైపుణ్యాన్ని అలవర్చుకున్నాడు. చాలా పేదవాడు కావడంతో అతను గురువును నియమించుకోలేకపోయాడు. అతని కుటుంబానికి భూమి లేదు. పాడటమే వారికి ఉన్న ఏకైక ఆస్తి. ది హిందూ పత్రికకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో అతను ఇలా అన్నాడు, "నాకు రాగాలు తెలుసు కానీ వాటి పేర్లు తెలియవు, నేను పాడిన పాట ఫలానా రాగంలో ఉందని ప్రజలు చెప్పినప్పుడే నాకు ఆ పేర్లు తెలుస్తాయి".[1]
వృత్తి జీవితం
[మార్చు]అతని అభిప్రాయం ప్రకారం, "సంగీతం సురక్షితమైన ఆదాయ వనరు కాదు". అందువల్ల అతను కొంతకాలం భవన నిర్మాణ కార్మికుడిగా, ఇతర చిన్న పనులు చేశాడు.
అతను 1971లో ఆల్ ఇండియా రేడియో (AIR) లో గాయకుడిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు, కళాకారుడిగా "సీనియర్ బి హై" గ్రేడ్లో పనిచేశాడు. 70వ దశకంలో అతను రంగబతి పాట కారణంగా ప్రజాదరణ పొందాడు. AIRలో హిట్ అయిన తర్వాత, 1976లో ఈ పాటను కోల్కతా నగరంలో ఇన్డ్రెకో (INDRECO) అనే సంగీత సంస్థ మళ్లీ రికార్డ్ చేసింది. ట్యూన్ సృష్టికర్త హక్కుల వివాదం డిస్క్ విడుదలను నిలిపివేసింది. చివరగా అతను కోర్టులలో జరిగిన న్యాయ పోరాటంలో గెలిచాడు, డిస్క్ 1978–79లో విడుదలైంది.
దీని తర్వాత మరో చెడు సంఘటన జరిగింది. పాటకు ఉన్న విశేష ప్రజాదరణ కారణంగా ఆ క్యాసెట్ కంపెనీ అతనితో 3 సంవత్సరాల పాటు ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది, మరో రెండేళ్లు పొడిగించే వెసులుబాటు కూడా ఉంది. ఆ తర్వాత ఆ కంపెనీ లాకౌట్కు గురైంది, మూతబడి యాజమాన్యం చేతులు మారింది. ఒప్పందం కారణంగా అతను మరెవరికీ పాడలేకపోయాడు, రాయల్టీలు ఆగిపోయాయి. అతనికి సుమారు రూ. 10,000 మాత్రమే లభించాయి. ఝార్సుగూడకు చెందిన సత్యనారాయణ మహంతి అతనికి అండగా నిలిచాడు. పద్మ పురస్కార గ్రహీతలకు నెలవారీ గౌరవవేతనం కోసం ఝార్సుగూడకు చెందిన సత్యనారాయణ మహంతి ఒడిశా ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకెళ్లాడు.
అతను స్వచ్ఛమైన సంబల్పురి మాండలికంలో ఉన్న రంగబతి పాట వల్ల కీర్తి పొందినప్పటికీ, అతను సంబల్పురి జానపద సంగీతానికే పరిమితం కాలేదు. అతను అన్ని ప్రాంతాల జానపద సంగీతాన్ని వినేవాడు. అతను సంబల్పురి (కోసలి భాష), భోజ్పురి, ఒడియా, ఛత్తీస్గఢీ, ఢాకియా బెంగాలీ సంగీతం వంటి వివిధ మాండలికాల జానపద పాటలను అర్థం చేసుకొని పాడే బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి.[1]
ఆసక్తికరమైన సంఘటన
[మార్చు]"బటాపుర్ రైల్వే స్టేషన్లో ఒక గుంపు అతన్ని గుర్తించింది. హరిపాల్ రంగబతి పాట పాడే వరకు రైలు కదలనివ్వమని వారు పట్టుబట్టారు. చివరగా రైలు డ్రైవర్ రైలు కదలడానికి వీలుగా అతనిని కొన్ని పంక్తులు పాడమని అడిగాడు!"[1]
కుటుంబం
[మార్చు]అతని చిన్న కొడుకు ప్రభాత్ ఒక ప్రసిద్ధ పెర్కషన్ వాద్యకారుడు, అతని కోడలు మీను ఒక ప్రముఖ గాయని. అతని మనవరాలు ఘుంగ్రూ జానపద నృత్యాలను ఇష్టపడుతుంది.[1]
వెలుగులోకి వచ్చిన తర్వాత కూడా 2001లో అతని కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి బాగాలేదు. వారి కుటుంబ బృందం చాలా తక్కువ డబ్బు సంపాదించేది. భారీ వర్షంలో వారు తమ వాయిద్యాలన్నింటినీ కోల్పోయారు, వాటిని అద్దెకు తీసుకోవడం లేదా అరువు తెచ్చుకోవడం చేసేవారు.[3]
సంబల్పురి జానపద సంగీత అభివృద్ధికి కృషి
[మార్చు]ఏప్రిల్ 2015లో జానపద గీతాలు వాటి అసలు వైభవాన్ని నిలుపుకునేలా జోక్యం చేసుకోవాలని కోరుతూ పర్యాటక, సాంస్కృతిక శాఖ కార్యదర్శి అరబింద పాఢీకి హరిపాల్ ఒక వినతిపత్రం సమర్పించాడు. ఈ రోజుల్లో సంబల్పురి జానపద పాటలలోని అసభ్యకరమైన, జుగుప్సాకరమైన సాహిత్యం అతనికి ఇష్టం లేదు, వీడియో ఆల్బమ్లను సెన్సార్ చేయాలని అతను కోరుకుంటున్నాడు.[4]
పురస్కారాలు, సత్కారాలు
[మార్చు]- 2015 ఏప్రిల్ 10న భువనేశ్వర్ నగరంలోని ఉత్కల్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కల్చర్ నాల్గవ స్నాతకోత్సవంలో జితేంద్ర హరిపాల్, కృష్ణా పటేల్లకు డీలిట్ (హానోరిస్ కాసా) ప్రదానం చేశారు.[4]
- 2007లో ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ అతన్ని సత్కరించాడు.[5]
- 2012లో అతను ఒడిశా ప్రీమియర్ లీగ్ కోసం వెస్ట్రన్ సమురాయ్, రూర్కెలా T-20 జట్టుకు బ్రాండ్ అంబాసిడర్గా ఉన్నాడు.[1]
- 2017లో అతనికి ప్రతిష్టాత్మకమైన "పద్మశ్రీ" ప్రదానం చేయబడింది.[2]
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 3 4 5 6 "I want to keep folk music safe". The Telegraph. 2 June 2012. the original నుండి 9 May 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 June 2015.
- 1 2 Barik, Satyasundar (7 September 2020). "National honour proves cold comfort for Odisha folk artiste". The Hindu (in Indian English).
- ↑ "And the singer sings his song". The Hindu. 27 May 2001. the original నుండి 22 January 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 June 2015.
- 1 2 "Rangabati Singer Calls for Censor on Video Albums". The New Indian Express. 11 April 2015. the original నుండి 14 April 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 June 2015.
- ↑ "Rangabati: The Making of A Cult Song". nothingtodeclare.in. 5 March 2011. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 June 2015.