జుబిన్ మెహతా
జుబిన్ మెహతా | |
|---|---|
 1985లో మెహతా | |
| జననం | 1936 ఏప్రిల్ 29 బాంబే, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| వృత్తి | మ్యూజిక్ కండక్టర్ |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 1958–ప్రస్తుతం |
| Organizations |
|
| భాగస్వామి |
|
| పిల్లలు | 4 |
| తండ్రి | మెహ్లీ మెహతా |
| బంధువులు | జరీన్ మెహతా |
జుబిన్ మెహతా (జననం 29 ఏప్రిల్ 1936) పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతానికి చెందిన భారతీయ కండక్టర్ (సంగీత నిర్వాహకుడు). ఈయన ఇజ్రాయెల్ ఫిల్హార్మోనిక్ ఆర్కెస్ట్రా (IPO) మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ ఎమెరిటస్, లాస్ ఏంజిల్స్ ఫిల్హార్మోనిక్ కండక్టర్ ఎమెరిటస్గా సేవలందిస్తున్నారు.
మెహతా తండ్రి బాంబే సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రా వ్యవస్థాపకుడు కావడంతో, మెహతా తన ప్రాథమిక సంగీత విద్యను తండ్రి నుండే అభ్యసించారు. 18 ఏళ్ల వయసులో వియన్నాలోని స్టేట్ మ్యూజిక్ అకాడమీలో చేరి, మూడేళ్ల తర్వాత కండక్టరుగా డిప్లొమా పొందారు. అంతర్జాతీయ పోటీలలో విజయం సాధించడం ప్రారంభించిన ఈయన, 21 ఏళ్లకే రాయల్ లివర్పూల్ ఫిల్హార్మోనిక్ కు నాయకత్వం వహించారు.
1961 నుండి 1967 వరకు మాంట్రియల్ సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రాకు, 1962 నుండి 1978 వరకు లాస్ ఏంజిల్స్ ఫిల్హార్మోనిక్ కు మ్యూజిక్ డైరెక్టర్గా పనిచేశారు. ఏ ప్రధాన ఉత్తర అమెరికా ఆర్కెస్ట్రాకైనా అతి పిన్న వయసులో మ్యూజిక్ డైరెక్టరైన వ్యక్తిగా ఈయన రికార్డు సృష్టించారు. 1981లో ఇజ్రాయెల్ ఫిల్హార్మోనిక్ ఆర్కెస్ట్రాకు జీవితకాల మ్యూజిక్ డైరెక్టర్గా నియమితులయ్యారు. 1978 నుండి 1991 వరకు న్యూయార్క్ ఫిల్హార్మోనిక్ మ్యూజిక్ డైరెక్టర్గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
ఈయనకు 2006లో కెన్నెడీ సెంటర్ గౌరవం, 2008లో జపనీస్ ఇంపీరియల్ ఫ్యామిలీ నుండి 'ప్రీమియం ఇంపీరియల్' పురస్కారం లభించాయి.
ప్రారంభ సంవత్సరాలు, విద్య
[మార్చు]మెహతా బ్రిటిష్ ఇండియా కాలంలో ముంబైలోని ఒక పార్సీ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఈయన తండ్రి మెహ్లీ మెహతా, తల్లి తహ్మినా. ఈయన మాతృభాష గుజరాతీ.[1] ఈయన తండ్రి స్వయంగా నేర్చుకున్న వాయులీన విద్వాంసుడు.
మెహతా ముంబైలోని సెయింట్ మేరీస్ స్కూల్ లో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి, తల్లి కోరిక మేరకు సెయింట్ జేవియర్స్ కాలేజీలో వైద్య విద్యను అభ్యసించడం ప్రారంభించారు. అయితే సంగీతంపై ఉన్న మక్కువతో రెండు సంవత్సరాల తర్వాత చదువు ఆపేసి, సంగీతం అభ్యసించేందుకు వియన్నా వెళ్లారు. అక్కడ హన్స్ స్వరౌస్కీ పర్యవేక్షణలో విద్యనభ్యసించారు.
సంగీత ప్రస్థానం
[మార్చు]1960, 1961 కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధ సంగీతకారుల స్థానంలో ప్రత్యామ్నాయంగా వ్యవహరించే అవకాశం మెహతాకు లభించింది. 1961లో మాంట్రియల్ సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రాకు చీఫ్ కండక్టరుగా నియమితులయ్యారు. 1962లో లాస్ ఏంజిల్స్ ఫిల్హార్మోనిక్ కు అతి పిన్న వయసులో మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ అయ్యారు.
1990లో రోమ్లో జరిగిన మొట్టమొదటి 'త్రీ టెనర్స్' (Three Tenors) కచేరీకి ఈయన నాయకత్వం వహించారు. 1994లో యుద్ధ బాధితుల సహాయార్థం సారాయెవో జాతీయ గ్రంథాలయ శిథిలాల వద్ద మొజార్ట్ రెక్వియమ్ను ప్రదర్శించారు.
మెహతాకు రవి శంకర్ తో సన్నిహిత మిత్రత్వం ఉండేది. వీరిద్దరూ కలిసి న్యూయార్క్ ఫిల్హార్మోనిక్ కోసం సితార్ కన్సర్టోలను రూపొందించారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]మెహతా మొదటి వివాహం 1958లో కార్మెన్ లాస్కీతో జరిగింది. వీరికి ఒక కుమారుడు, కుమార్తె కలరు. 1964లో వీరు విడాకులు తీసుకున్నారు. 1969లో మెహతా అమెరికన్ నటి నెన్సీ కోవాక్ ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఈయన అమెరికాలో శాశ్వత నివాసి అయినప్పటికీ, భారత పౌరసత్వాన్ని కలిగి ఉన్నారు.
పురస్కారాలు
[మార్చు]- 1966: పద్మభూషణ్ - భారత ప్రభుత్వం
- 2001: పద్మవిభూషణ్ - భారత ప్రభుత్వం[2]
- 1991: ఇజ్రాయెల్ ప్రైజ్ (ప్రత్యేక పురస్కారం)[3]
- 2013: ఠాగూర్ సాంస్కృతిక సామరస్య పురస్కారం - భారత ప్రభుత్వం[4]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Hitron, Haggai (23 April 2016). "Zubin Mehta Is Worried: 'Israel Is Isolated'". Haaretz.
- ↑ "పద్మ విభూషణ్ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా". Padma Awards Gazette. Retrieved 21 మార్చి 2026.
- ↑ "Israel Prize Official Site" (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 21 మార్చి 2026.
- ↑ "Zubin Mehta to get Tagore Award". The Hindu. 4 July 2013.