Jump to content

జెఫ్రీ హింటన్

వికీపీడియా నుండి
జెఫ్రీ హింటన్
2026లో తన నివాసంలో హింటన్
జననంజెఫ్రీ ఎవరెస్ట్ హింటన్
(1947-12-06) 1947 డిసెంబరు 6 (వయసు: 78)
లండన్, ఇంగ్లాండ్, యూకే
రంగములు
వృత్తిసంస్థలు
  • టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం
  • గూగుల్
  • కార్నెగీ మెల్లన్ విశ్వవిద్యాలయం
  • యూనివర్సిటీ కాలేజ్ లండన్
  • కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, శాన్ డియాగో
పరిశోధనా సలహాదారుడు(లు)క్రిస్టోఫర్ లాంగ్వెట్-హిగ్గిన్స్
డాక్టొరల్ విద్యార్థులు
  • రిచర్డ్ జెమెల్
  • బ్రెండన్ ఫ్రే
  • రాడ్‌ఫోర్డ్ ఎమ్. నీల్
  • యీ వై తే
  • రస్లాన్ సలాఖుద్దీనోవ్
  • ఇలియా సుట్స్‌కేవర్
  • అలెక్స్ క్రిజెవ్‌స్కీ
  • పీటర్ బ్రౌన్
ఇతర ప్రసిద్ధ విద్యార్థులు
  • యాన్ లెకున్
  • పీటర్ దయాన్
  • మాక్స్ వెల్లింగ్
  • జౌబిన్ ఘహ్రమని
  • అలెక్స్ గ్రేవ్స్
ప్రసిద్ధి
  • బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్ అనువర్తనాలు
  • బోల్ట్జ్‌మాన్ యంత్రం
  • రెస్ట్రిక్టెడ్ బోల్ట్జ్‌మాన్ యంత్రం
  • డీప్ లెర్నింగ్
  • డీప్ బిలీఫ్ నెట్‌వర్క్
  • నాలెడ్జ్ డిస్టిలేషన్ ("డార్క్ నాలెడ్జ్")
  • క్యాప్సూల్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లు
  • మిక్స్‌చర్స్ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్
  • ప్రొడక్ట్ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్
  • టైమ్ డిలే న్యూరల్ నెట్‌వర్క్
  • టి-స్నే (t-SNE)
  • అలెక్స్‌నెట్
  • డ్రాప్అవుట్ (న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లు)
ముఖ్యమైన పురస్కారాలు
  • రుమెల్‌హార్ట్ ప్రైజ్ (2001)
  • ట్యూరింగ్ అవార్డు (2018)
  • డిక్సన్ ప్రైజ్ (2021)
  • ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ అస్టురియాస్ అవార్డు (2022)
  • భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి (2024)
  • విన్‌ఫ్యూచర్ ప్రైజ్ (2024)
  • క్వీన్ ఎలిజబెత్ ప్రైజ్ ఫర్ ఇంజనీరింగ్ (2025)
  • శాండ్フォード ఫ్లెమింగ్ మెడల్ (2025)

జెఫ్రీ ఎవరెస్ట్ హింటన్ (జననం 6 డిసెంబర్ 1947) ఒక బ్రిటిష్, కెనడియన్ కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త, కాగ్నిటివ్ శాస్త్రవేత్త, కాగ్నిటివ్ సైకాలజిస్ట్, భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత. ఆర్టిఫిషియల్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లపై చేసిన కృషికి గాను ఈయన ప్రసిద్ధి చెందారు, ఈ ప్రసిద్ధి ఆయనకు "ఏఐ గాడ్‌ఫాదర్" అనే బిరుదును తెచ్చిపెట్టింది.[1] ఈయన టొరంటో విశ్వవిద్యాలయంలో యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటస్‌గా ఉన్నారు.

2013 నుండి 2023 వరకు, ఈయన గూగుల్ బ్రెయిన్, టొరంటో విశ్వవిద్యాలయంలో తన సమయాన్ని పంచుకుంటూ పనిచేశారు. మే 2023లో కృత్రిమ మేధస్సు (AI) సాంకేతికత వల్ల కలిగే అనేక ప్రమాదాలపై ఆందోళనలను వ్యక్తం చేస్తూ గూగుల్ నుండి వైదొలుగుతున్నట్లు బహిరంగంగా ప్రకటించారు.[2][3] 2017లో టొరంటోలోని వెక్టర్ ఇన్స్టిట్యూట్‌ను సహ-స్థాపించి, దానికి ప్రధాన శాస్త్రీయ సలహాదారుగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.[4][5]

డేవిడ్ రుమెల్‌హార్ట్, రోనాల్డ్ జె. విలియమ్స్‌లతో కలిసి హింటన్ 1986లో ప్రచురించబడిన ఒక ప్రముఖ పరిశోధనా పత్రానికి సహ-రచయితగా వ్యవహరించారు. ఈ పత్రం మల్టీ-లేయర్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్ (backpropagation) అల్గారిథమ్‌ను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది, అయితే ఈ విధానాన్ని మొదట ప్రతిపాదించింది వీరు కాదు.[6][7] హింటన్ డీప్ లెర్నింగ్ రంగంలో ఒక ప్రముఖ వ్యక్తిగా పరిగణించబడతారు.[13] 2012 ఇమేజ్‌నెట్ ఛాలెంజ్ కోసం తన విద్యార్థులు అలెక్స్ క్రిజెవ్‌స్కీ,[14] ఇలియా సుట్స్‌కేవ్‌లతో కలిసి రూపొందించిన అలెక్స్‌నెట్ (AlexNet) ఇమేజ్-రికగ్నిషన్ మైలురాయి కంప్యూటర్ విజన్ రంగంలో ఒక గొప్ప పురోగతిగా నిలిచింది.[15][16] డీప్ లెర్నింగ్‌పై చేసిన కృషికి గాను హింటన్ యోషువా బెంగియో, యాన్ లెకున్‌లతో కలిసి 2018 ట్యూరింగ్ అవార్డును అందుకున్నారు.[17] వీరిని కొన్నిసార్లు "డీప్ లెర్నింగ్ గాడ్‌ఫాదర్స్" అని పిలుస్తారు, వీరు కలిసి బహిరంగ ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం కొనసాగిస్తున్నారు.[18][19][20][21] ఆర్టిఫిషియల్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లతో మెషిన్ లెర్నింగ్‌ను సాధ్యం చేసే "ప్రాథమిక ఆవిష్కరణలు, ఆవిష్కరణలకు" గాను జాన్ హాప్‌ఫీల్డ్‌తో కలిసి ఈయనకు 2024 భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది.[22][23]

"ఏఐ ప్రమాదాల గురించి స్వేచ్ఛగా మాట్లాడటానికి" మే 2023లో హింటన్ గూగుల్‌కు తన రాజీనామాను ప్రకటించారు.[24] దుర్మార్గుల ఉద్దేశపూర్వక దుర్వినియోగం, సాంకేతిక నిరుద్యోగం, ఆర్టిఫిషియల్ జనరల్ ఇంటెలిజెన్స్ వల్ల కలిగే అస్తిత్వ ప్రమాదాల గురించి ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.[25] చెత్త ఫలితాలను నివారించడానికి ఏఐ వినియోగంలో పోటీ పడుతున్న వారి మధ్య సహకారం అవసరమని ఆయన పేర్కొన్నారు.[26] నోబెల్ బహుమతి అందుకున్న తర్వాత, మానవుల కంటే తెలివైన ఏఐ వ్యవస్థలను ఎలా నియంత్రించాలో తెలుసుకోవడానికి ఏఐ భద్రతపై తక్షణ పరిశోధనలు జరగాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు.[27][28][29]

విద్య

[మార్చు]

హింటన్ 6 డిసెంబర్ 1947న యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని వింబుల్డన్‌లో జన్మించారు, బ్రిస్టల్‌లోని క్లిఫ్టన్ కాలేజీలో చదువుకున్నారు.[30][31] 1967లో కేంబ్రిడ్జ్‌లోని కింగ్స్ కాలేజీలో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థిగా చేరారు, సహజ శాస్త్రాలు, కళల చరిత్ర, తత్వశాస్త్రం వంటి వివిధ రంగాల మధ్య మారిన తర్వాత, చివరికి 1970లో ప్రయోగాత్మక మనస్తత్వశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పట్టా పొందారు.[30][32] విద్యాభ్యాసానికి తిరిగి రావడానికి ముందు ఆయన ఒక సంవత్సరం పాటు వడ్రంగి పని నేర్చుకున్నారు.[33] 1972 నుండి 1975 వరకు ఎడిన్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలో తన చదువును కొనసాగించారు, అక్కడ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్ విధానం కంటే సింబాలిక్ ఏఐ విధానాన్ని ఇష్టపడే క్రిస్టోఫర్ లాంగ్వెట్-హిగ్గిన్స్ పర్యవేక్షణలో చేసిన పరిశోధనకు గాను 1978లో కృత్రిమ మేధస్సులో పీహెచ్‌డీ పొందారు.[32][34][35][33]

వృత్తి జీవితం

[మార్చు]

పీహెచ్‌డీ తర్వాత హింటన్ ప్రారంభంలో ససెక్స్ విశ్వవిద్యాలయం, ఎంఆర్‌సి అప్లైడ్ సైకాలజీ యూనిట్‌లో పనిచేశారు. బ్రిటన్‌లో నిధులు పొందడంలో ఇబ్బందులు ఎదురైన తర్వాత,[33] ఆయన అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం (శాన్ డియాగో), కార్నెగీ మెల్లన్ విశ్వవిద్యాలయంలో పనిచేశారు.[30] యూనివర్సిటీ కాలేజ్ లండన్‌లో గాట్స్‌బీ ఛారిటబుల్ ఫౌండేషన్ కంప్యూటేషనల్ న్యూరోసైన్స్ విభాగానికి వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్‌గా వ్యవహరించారు.[30] ఈయన 1987 నుండి అనుబంధం కలిగి ఉన్న టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగంలో ప్రస్తుతం యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటస్‌గా ఉన్నారు.As of 2001[36][37]

కెనడా చేరుకున్న తర్వాత, జెఫ్రీ హింటన్ 1987లో కెనడియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ రీసెర్చ్ (CIFAR) మొదటి పరిశోధనా कार्यक्रमం 'ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, రోబోటిక్స్ & సొసైటీ'లో ఫెలోగా నియమితులయ్యారు.[38] 2004లో హింటన్, ఆయన సహచరులు CIFAR వద్ద "న్యూరల్ కంప్యూటేషన్ అండ్ అడాప్టివ్ పర్సెప్షన్" (NCAP) అనే కొత్త ప్రోగ్రామ్‌ను ప్రారంభించాల్సిందిగా విజయవంతంగా ప్రతిపాదించారు, దీనిని నేడు "లర్నింగ్ ఇన్ మెషీన్స్ & బ్రెయిన్స్" అని పిలుస్తారు.[39] హింటన్ పదేళ్ల పాటు NCAPకి నాయకత్వం వహించారు.[40] ఈ ప్రోగ్రామ్ సభ్యులలో యోషువా బెంగియో, యాన్ లెకున్ ఉన్నారు, వీరితో కలిసి హింటన్ 2018లో ఎసిఎమ్ ట్యూరింగ్ అవార్డును గెలుచుకున్నారు.[41] ట్యూరింగ్ అవార్డు విజేతలు ముగ్గురూ CIFAR లర్నింగ్ ఇన్ మెషీన్స్ & బ్రెయిన్స్ ప్రోగ్రామ్‌లో సభ్యులుగా కొనసాగుతున్నారు.[42]

హింటన్ 2012లో కోర్సెరా (Coursera) విద్యా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లపై ఉచిత ఆన్‌లైన్ కోర్సును బోధించారు.[43] టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగంలో తన ఇద్దరు గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులు అలెక్స్ క్రిజెవ్‌స్కీ, ఇలియా సుట్స్‌కేవ్‌లతో కలిసి 2012లో డిఎన్‌ఎన్ రీసెర్చ్ (DNNresearch Inc.) సంస్థను సహ-స్థాపించారు. మార్చి 2013లో గూగుల్ డిఎన్‌ఎన్ రీసెర్చ్ సంస్థను 44 మిలియన్ డాలర్లకు స్వాధీనం చేసుకుంది, హింటన్ తన విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధన, గూగుల్‌లో తన పని మధ్య సమయాన్ని విభజించుకోవడానికి ప్రణాళిక వేసుకున్నారు.[44][45][46]

మే 2023లో హింటన్ గూగుల్ నుండి తన రాజీనామాను బహిరంగంగా ప్రకటించారు. "ఏఐ ప్రమాదాల గురించి స్వేచ్ఛగా మాట్లాడటానికి" తాను ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు వివరించారు, తన జీవితకాల కృషి గురించి ఇప్పుడు కొంత విచారం వ్యక్తం చేశారు.[2][24]

ఆయన బృందానికి చెందిన ప్రముఖ మాజీ పీహెచ్‌డీ విద్యార్థులు, పోస్ట్‌డాక్టోరల్ పరిశోధకులలో పీటర్ దయాన్,[47] సామ్ రోవీస్,[47] మాక్స్ వెల్లింగ్,[47] రిచర్డ్ జెమెల్,[34][48] బ్రెండన్ ఫ్రే,[49] ராడ్‌ఫోర్డ్ ఎమ్. నీల్,[50] యీ వై తే,[51] రస్లాన్ సలాఖుద్దీనోవ్,[52] ఇలియా సుట్స్‌కేవర్,[53] యాన్ లెకున్,[54] అలెక్స్ గ్రేవ్స్,[47] జౌబిన్ ఘహ్రమని, పీటర్ బ్రౌన్ ఉన్నారు.[55]

పరిశోధన

[మార్చు]

हिంటన్ పరిశోధనలు మెషిన్ లెర్నింగ్, మెమరీ, పర్సెప్షన్, సింబల్ ప్రాసెసింగ్ కోసం న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌ల వినియోగానికి సంబంధించినవి. ఈయన 200 కంటే ఎక్కువ పీర్-రివ్యూడ్ ప్రచురణలను ఒంటరిగా లేదా సహ-రచయితగా రాశారు.[56][57]

1980లలో హింటన్ కార్నెగీ మెల్లన్ విశ్వవిద్యాలయంలోని "ప్యారలల్ డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ ప్రాసెసింగ్" బృందంలో భాగం, ఇందులో టెరెన్స్ సెజ్నోవ్స్కీ, ఫ్రాన్సిస్ క్రిక్, డేవిడ్ రుమెల్‌హార్ట్, జేమ్స్ మెక్‌క్లెలాండ్ వంటి ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలు ఉన్నారు. ఈ బృందం ఏఐ వింటర్ (AI winter) సమయంలో కనెక్షనిస్ట్ విధానానికి మొగ్గు చూపింది. వీరి పరిశోధనలు రెండు వాల్యూమ్‌ల సమితిగా ప్రచురించబడ్డాయి.[58][59] హింటన్ అవలంబించిన కనెక్షనిస్ట్ విధానం లాజిక్, వ్యాకరణం వంటి రంగాలలో సామర్థ్యాలను న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌ల పారామితులలో ఎన్‌కోడ్ చేయవచ్చని, న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లు వాటిని డేటా నుండి నేర్చుకోవచ్చని సూచిస్తుంది. మరోవైపు సింబలిస్టులు ఏఐ వ్యవస్థలలోకి స్పష్టంగా జ్ఞానాన్ని, నియమాలను ప్రోగ్రామ్ చేయాలని వాదించారు.[1]

1985లో, హింటన్ డేవిడ్ అక్లీ, టెర్రీ సెజ్నోవ్‌స్కీలతో కలిసి బోల్ట్జ్‌మాన్ యంత్రాలను కనుగొన్నారు.[60] న్యూరల్ నెట్‌వర్క్ పరిశోధనకు ఆయన అందించిన ఇతర సహకారాలలో డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ రిప్రజెంటేషన్స్, టైమ్ డిలే న్యూరల్ నెట్‌వర్క్, మిశ్రమ నిపుణులు (మిక్స్‌చర్స్ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్), హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ యంత్రాలు, ప్రాడక్ట్ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్ ఉన్నాయి.[61] జెఫ్రీ హింటన్ పరిశోధనకు సంబంధించిన సులభమైన పరిచయాన్ని సెప్టెంబర్ 1992, అక్టోబర్ 1993 నాటి సైంటిఫిక్ అమెరికన్ వ్యాసాలలో చూడవచ్చు.[62] 1995లో, హింటన్, ఆయన సహచరులు మేల్కొలుపు-నిద్ర (వేక్-స్లీప్) అల్గారిథమ్‌ను ప్రతిపాదించారు, ఇందులో గుర్తింపు, ఉత్పత్తి కోసం ప్రత్యేక మార్గాలను కలిగి ఉన్న న్యూరల్ నెట్‌వర్క్ ఉంటుంది, ఇది మారుతున్న "మేల్కొలుపు", "నిద్ర" దశలతో శిక్షణ పొందుతుంది.[63] 2007లో, హింటన్ "ఇమేజ్ ట్రాన్స్‌ఫార్మేషన్స్ అన్‌సూపర్‌వైజ్డ్ లెర్నింగ్" పేరుతో ఒక అన్‌సూపర్‌వైజ్డ్ లెర్నింగ్ పేపర్‌ను సహ-రచయితగా రాశారు.[64] 2008లో, లారెన్స్ వాన్ డెర్ మాటెన్‌తో కలిసి ఆయన టీ-ఎస్‌ఎన్‌ఈ (t-SNE) విజువలైజేషన్ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారు.[65][66]

2016లో, ఎడమ నుండి కుడికి,
రస్ సలాఖుద్దీనోవ్, రిచర్డ్ ఎస్. సుట్టన్, జెఫ్రీ హింటన్, యషువా బెంగియో, స్టీవ్ జుర్వెట్సన్

హింటన్ యూసీ శాన్ డియాగోలో పోస్ట్‌డాక్‌గా ఉన్నప్పుడు, డేవిడ్ రుమెల్‌హార్ట్, హింటన్, రోనాల్డ్ జె. విలియమ్స్ మల్టీ-లేయర్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లకు బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్ అల్గారిథమ్‌ను వర్తింపజేశారు. ఇటువంటి నెట్‌వర్క్‌లు డేటా అంతర్గత ప్రాతినిధ్యాలను నేర్చుకోగలవని వారి ప్రయోగాలు నిరూపించాయి.[6] 2018 ఇంటర్వ్యూలో,[67] హింటన్ "డేవిడ్ రుమెల్‌హార్ట్ బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్ ప్రాథమిక ఆలోచనను ప్రతిపాదించారు, కాబట్టి ఇది ఆయన ఆవిష్కరణ" అని చెప్పారు. ఈ పని బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్‌ను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చినప్పటికీ, ఈ విధానాన్ని సూచించిన మొదటిది ఇది కాదు.[7] రివర్స్-మోడ్ ఆటోమేటిక్ డిఫరెన్షియేషన్ (బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్ దీని ప్రత్యేక రూపం) 1970లో సెప్పో లిన్నైన్‌మా ప్రతిపాదించారు, 1974లో పాల్ వెర్బోస్ దీనిని న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి ఉపయోగించాలని ప్రతిపాదించారు.[7]

2017లో, హింటన్ క్యాప్సూల్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌ల గురించి రెండు ఓపెన్-యాక్సెస్ పరిశోధనా పత్రాలను సహ-రచయితగా రాశారు, ఇది 2011లో హింటన్ ప్రవేశపెట్టిన "క్యాప్సూల్" భావనను విస్తరించింది. ఈ నిర్మాణం విజువల్ డేటాలోని వస్తువుల అంతర్గత భాగం-మొత్తం సంబంధాలను మెరుగ్గా రూపొందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.[68][69] 2021లో, హింటన్ గ్లోమ్ (GLOM) అనే ఊహాత్మక నిర్మాణ ఆలోచనను సమర్పించారు, ఇది న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లలో భాగం-మొత్తం సంబంధాలను రూపొందించడం ద్వారా చిత్ర అవగాహనను మెరుగుపరచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.[70] 2021లో, కంప్యూటర్ విజన్‌లో కాంట్రాస్టివ్ లెర్నింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను ప్రతిపాదిస్తూ హింటన్ విస్తృతంగా ఉదహరించబడిన ఒక పత్రాన్ని సహ-రచయితగా రాశారు.[71] ఈ సాంకేతికత ఒకే చిత్రం సవరించిన సంస్కరణల ప్రాతినిధ్యాలను ఒకదానితో ఒకటి చేర్చడం, భిన్నమైన ప్రాతినిధ్యాలను వేరు చేయడం కలిగి ఉంటుంది.[71]

2022 నాటి కాన్ఫరెన్స్ ఆన్ న్యూరల్ ఇన్ఫర్మేషన్ ప్రాసెసింగ్ సిస్టమ్స్ (NeurIPS) లో, హింటన్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌ల కోసం ఒక కొత్త లెర్నింగ్ అల్గారిథమ్‌ను ప్రవేశపెట్టారు, దీనిని ఆయన "ఫార్వర్డ్-ఫార్వర్డ్" అల్గారిథమ్ అని పిలుస్తారు. బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్ సాంప్రదాయ ఫార్వర్డ్-బ్యాక్‌వర్డ్ పాస్‌లను రెండు ఫార్వర్డ్ పాస్‌లతో భర్తీ చేయడం దీని ఉద్దేశం, ఒకటి పాజిటివ్ (అంటే నిజమైన) డేటాతో, మరొకటి నెట్‌వర్క్ ద్వారా మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయగల నెగటివ్ డేటాతో ఉంటుంది.[72][73] ఫార్వర్డ్-ఫార్వర్డ్ అల్గారిథమ్ హింటన్ "మోర్టల్ కంప్యూటేషన్" అని పిలిచే దానికి బాగా సరిపోతుంది, ఇక్కడ నేర్చుకున్న జ్ఞానం ఇతర వ్యవస్థలకు బదిలీ చేయబడదు, అందువల్ల హార్డ్‌వేర్‌తో పాటే అంతరించిపోతుంది, మెషిన్ లెర్నింగ్ కోసం ఉపయోగించే కొన్ని అనలాగ్ కంప్యూటర్ల విషయంలో ఇది జరగవచ్చు.[74][1]

గౌరవాలు, అవార్డులు

[మార్చు]

హింటన్ 1990 నుండి యూఎస్ అసోసియేషన్ ఫర్ ది అడ్వాన్స్‌మెంట్ ఆఫ్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (FAAAI) ఫెలోగా ఉన్నారు.[75] ఆయన 1996లో ఫెలో ఆఫ్ ది రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ కెనడా (FRSC) గా ఎంపికయ్యారు,[76] ఆ తర్వాత 1998లో ఫెలో ఆఫ్ ది రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ లండన్ (FRS) గా ఎంపికయ్యారు.[77] ఆయన 2001లో రుమెల్‌హార్ట్ ప్రైజ్ మొదటి విజేతగా నిలిచారు.[78] రాయల్ సొసైటీ ప్రకారం:

కృత్రిమ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లపై చేసిన కృషికి, ముఖ్యంగా మానవ ఉపాధ్యాయుడి సహాయం లేకుండా అవి ఎలా నేర్చుకోవాలో రూపొందించడానికి జెఫ్రీ హింటన్ ప్రసిద్ధి చెందారు. ఇది స్వయంప్రతిపత్త మేధోపరమైన మెదడు వంటి యంత్రాల ప్రారంభం కావచ్చు. ఆయన మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల కలిగే ప్రభావాలను అటువంటి నెట్‌వర్క్‌లో నష్టాల ప్రభావాలతో పోల్చారు, పేర్లను గుర్తించడం, వర్గీకరణ నష్టాలు వంటి మానవ బలహీనతలతో అద్భుతమైన పోలికలను కనుగొన్నారు. ఆయన పనిలో మానసిక చిత్రాల అధ్యయనాలు, ఆలోచనాత్మకత, సృజనాత్మక మేధస్సును పరీక్షించడానికి పజిల్స్ కనిపెట్టడం ఉన్నాయి.[79]

2001లో, హింటన్‌కు ఎడిన్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టర్ ఆఫ్ సైన్స్ (DSc) డిగ్రీ లభించింది.[32][80] ఆయన 2003లో అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్ ఇంటర్నేషనల్ గౌరవ సభ్యుడిగా ఎంపికయ్యారు.[81] అలాగే, ఈ సంవత్సరంలో ఆయన యూఎస్ కాగ్నిటివ్ సైన్స్ సొసైటీ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు.[82] ఆయన 2005 ఐజేసిఏఐ (IJCAI) అవార్డు ఫర్ రీసెర్చ్ ఎక్సలెన్స్ లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డును అందుకున్నారు.[83] ఆయనకు 2011 గెర్హార్డ్ హెర్జ్‌బర్గ్ కెనడా గోల్డ్ మెడల్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ లభించింది.[84] అదే సంవత్సరంలో, ఆయనకు ససెక్స్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ DSc డిగ్రీ కూడా లభించింది.[32] 2012లో, ఆయన ఇంజనీరింగ్‌లో కెనడా కౌన్సిల్ కిల్లమ్ బహుమతిని అందుకున్నారు. 2013లో, ఆయనకు యూనివర్సిటీ డి షెర్‌బ్రూక్ నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ లభించింది.[32][85] హింటన్ 2015లో స్పానిష్ రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ గౌరవ విదేశీ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు.[32]

NeurIPS 2025లో హింటన్

2016లో, హింటన్ "కృత్రిమ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌ల సిద్ధాంతం, ఆచరణకు అందించిన సహకారాలు, స్పీచ్ రికగ్నిషన్, కంప్యూటర్ విజన్‌కు వాటి అప్లికేషన్" కోసం యూఎస్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ ఇంటర్నేషనల్ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు.[86][87] ఆయన 2016 ఐఈఈఈ/ఆర్‌ఎస్‌ఈ వోల్ఫ్సన్ జేమ్స్ క్లర్క్ మాక్స్‌వెల్ అవార్డును అందుకున్నారు.[88] 2016లో, ఆయన యంత్రాలకు నేర్చుకునే సామర్థ్యాన్ని కల్పించడంలో "ఆయన చేసిన మార్గదర్శక, అత్యంత ప్రభావవంతమైన కృషికి" ఇన్ఫర్మేషన్ అండ్ కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీస్ విభాగంలో బిబివిఎ ఫౌండేషన్ ఫ్రంటియర్స్ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ అవార్డును గెలుచుకున్నారు.[89]

యాన్ లీకన్, యషువా బెంగియోలతో కలిసి, డీప్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లను కంప్యూటింగ్ కీలక భాగం చేసిన సంభావిత, ఇంజనీరింగ్ పురోగతికి హింటన్ 2018 ట్యూరింగ్ అవార్డును గెలుచుకున్నారు.[90][91][92] అలాగే 2018లో, ఆయన కంపానియన్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ కెనడా (CC) అయ్యారు.[93] 2021లో, ఆయన కార్నెగీ మెల్లన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి సైన్స్‌లో డిక్సన్ బహుమతిని అందుకున్నారు,[94] 2022లో యాన్ లీకన్, యషువా బెంగియో, డెమిస్ హస్సాబిస్‌లతో కలిసి సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్ విభాగంలో ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ అస్టురియాస్ అవార్డును అందుకున్నారు.[95] అదే సంవత్సరంలో, హింటన్ టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ DSc డిగ్రీని అందుకున్నారు.[32] 2023లో, ఆయనను ఏసీఎం ఫెలోగా పేర్కొన్నారు,[96] యూఎస్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఇంటర్నేషనల్ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు, ఇలియా సుట్స్‌కేవర్‌తో కలిసి లైఫ్‌బోట్ ఫౌండేషన్ 2023 గార్డియన్ అవార్డును అందుకున్నారు.[97]

2024లో, "కృత్రిమ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లతో మెషిన్ లెర్నింగ్‌ను సాధ్యం చేసే ప్రాథమిక ఆవిష్కరణలు, ఆవిష్కరణల కోసం" జాన్ హాప్‌ఫీల్డ్‌తో కలిసి ఆయనకు సంయుక్తంగా భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది.[98] నోబెల్ ప్రశంసలో ఆయన బోల్ట్జ్‌మాన్ యంత్రం అభివృద్ధిని స్పష్టంగా ప్రస్తావించారు.[22][99] బోల్ట్జ్‌మాన్ యంత్రం బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్ నెట్‌వర్క్‌లను ఎలా "ప్రీట్రెయిన్" చేయగలదో సరళమైన పదాలలో వివరించమని న్యూయార్క్ టైమ్స్ రిపోర్టర్ కేడ్ మెట్జ్ హింటన్‌ను అడిగినప్పుడు, రిచర్డ్ ఫేన్‌మన్ "చూడు మిత్రమా, నేను దానిని రెండు నిమిషాల్లో వివరించగలిగితే, అది నోబెల్ బహుమతికి అర్హమైనది కాదు" అని అన్నట్లు హింటన్ చమత్కరించారు.[100] అదే సంవత్సరంలో, న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లు, డీప్ లెర్నింగ్ అల్గారిథమ్‌లకు చేసిన సంచలన సహకారానికి యషువా బెంగియో, యాన్ లీకన్, జెన్-హున్ హువాంగ్, ఫీ-ఫీ లీలతో కలిసి ఆయన విన్‌ఫ్యూచర్ ప్రైజ్ గ్రాండ్ అవార్డును అందుకున్నారు.[101]

జర్మన్ ఏఐ పరిశోధకుడు జుర్గెన్ ష్మిద్‌హుబెర్ హింటన్, ఈ రంగంలోని ఇతరులు ప్రస్తుత పరిశోధనలకు తగిన గుర్తింపు ఇవ్వలేదని వాదించారు, 1970లలో బ్యాక్‌ప్రొపగేషన్, న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లపై పాల్ వెర్బోస్, షున్-ఇచి అማሪ చేసిన ప్రాథమిక పనిని తగినంతగా గుర్తించలేదని వాదించారు.[102][103]

2025లో ఆయనకు యషువా బెంగియో, బిల్ డాలీ, జాన్ హాప్‌ఫీల్డ్, యాన్ లీకన్, jజెన్-హున్ హువాంగ్, ఫీ-ఫీ లీలతో కలిసి సంయుక్తంగా క్వీన్ ఎలిజబెత్ ప్రైజ్ ఫర్ ఇంజనీరింగ్ లభించింది.[104][105] ఆయనకు కింగ్ చార్లెస్ III కొరోనేషన్ మెడల్ కూడా లభించింది.[106] 2025లో, సైన్స్ కమ్యూనికేషన్‌లో శ్రేష్ఠతకు రాయల్ కెనడియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ సైన్స్ అందించే శాండ్‌ఫోర్డ్ ఫ్లెమింగ్ మెడల్ గ్రహీతగా కూడా ఆయన ఎంపికయ్యారు.[107]

అభిప్రాయాలు

[మార్చు]

ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ప్రమాదాలు

[మార్చు]
External video
Geoffrey Hinton shares his thoughts on AI's benefits and dangers, 60 Minutes YouTube video

2023లో, హింటన్ ఏఐ వేగవంతమైన పురోగతిపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.[25][24] ఆర్టిఫిషియల్ జనరల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AGI) "30 నుండి 50 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది" అని ఆయన గతంలో విశ్వసించారు.[24] అయితే, మార్చి 2023లో సీబీఎస్‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, "జనరల్-పర్పస్ ఏఐ" 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ దూరంలో ఉండవచ్చని, పారిశ్రామిక విప్లవం లేదా విద్యుద్దీకరణతో పోల్చదగిన మార్పులను తీసుకురావచ్చని చెప్పారు.[25]

1 మే 2023న ప్రచురితమైన న్యూయార్క్ టైమ్స్ ఇంటర్వ్యూలో,[24] హింటన్ గూగుల్ నుండి తన రాజీనామాను ప్రకటించారు, తద్వారా "గూగుల్‌పై ఇది ఎలా ప్రభావం చూపుతుందో ఆలోచించకుండా ఏఐ ప్రమాదాల గురించి మాట్లాడవచ్చు."[108] "తన జీవితకాల కృషికి ఇప్పుడు తనలోని ఒక భాగం విచారం వ్యక్తం చేస్తోంది" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.[24][3]

మే 2023 ప్రారంభంలో, హింటన్ బీబీసీకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఏఐ త్వరలోనే మానవ మెదడు సమాచార సామర్థ్యాన్ని మించిపోవచ్చని చెప్పారు. ఈ చాట్‌బాట్‌లు కలిగించే కొన్ని ప్రమాదాలను ఆయన "చాలా భయంకరమైనవి"గా అభివర్ణించారు. చాట్‌బాట్‌లు స్వతంత్రంగా నేర్చుకోగలవని, జ్ఞానాన్ని పంచుకోగలవని హింటన్ వివరించారు, కాబట్టి ఒక కాపీ కొత్త సమాచారాన్ని పొందినప్పుడల్లా, అది స్వయంచాలకంగా మొత్తం సమూహానికి వ్యాప్తి చెందుతుంది, ఏఐ చాట్‌బాట్‌లు ఏ వ్యక్తి సామర్థ్యానికైనా మించిన జ్ఞానాన్ని కూడగట్టుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది.[109] 2025లో, ఆయన "నా అతి పెద్ద భయం ఏమిటంటే, సుదీర్ఘకాలంలో, మనం సృష్టిస్తున్న ఈ రకమైన డిజిటల్ జీవులు మనుషుల కంటే మెరుగైన మేధస్సు రూపంగా మారతాయి. […] మన అవసరం ఇక ఉండదు. […] అగ్రగామి మేధస్సుగా లేకపోవడం ఎలా ఉంటుందో తెలుసుకోవాలనుకుంటే, ఒక కోడిని అడగండి" అని చెప్పారు.[110]

ఏజీఐ (AGI) నుండి అస్తిత్వ ప్రమాదం

[మార్చు]

ఏఐ మానవాళిని తుడిచిపెట్టేయడం "అసాధ్యం కాదు" అని పేర్కొంటూ, ఏఐ నియంత్రణ సాధించే అవకాశంపై హింటన్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.[25] ఇంటెలిజెంట్ ఏజెన్సీ సామర్థ్యం ఉన్న ఏఐ వ్యవస్థలు సైనిక లేదా ఆర్థిక ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగపడతాయని హింటన్ 2023లో చెప్పారు.[111] సాధారణంగా తెలివైన ఏఐ వ్యవస్థలు వాటి ప్రోగ్రామర్ల ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా లేని ఉప-లక్ష్యాలను సృష్టించగలవని ఆయన ఆందోళన చెందుతున్నారు.[112] ఏఐ వ్యవస్థలు అధికారాన్ని కోరుకునేవిగా మారవచ్చు లేదా తమను తాము నిలిపివేయకుండా నిరోధించవచ్చు, ప్రోగ్రామర్లు అలా ఉద్దేశించినందున కాదు, ఆ ఉప-లక్ష్యాలు తదుపరి లక్ష్యాలను సాధించడానికి ఉపయోగపడతాయి కాబట్టి అని ఆయన చెప్పారు.[109] ముఖ్యంగా, స్వీయ-అభివృద్ధి సామర్థ్యం ఉన్న ఏఐ వ్యవస్థలను "ఎలా నియంత్రించాలనే దానిపై మనం తీవ్రంగా ఆలోచించాలి" అని హింటన్ చెప్పారు.[113]

వినాశకరమైన దుర్వినియోగం

[మార్చు]

దుష్టశక్తులు ఏఐని ఉద్దేశపూర్వకంగా దుర్వినియోగం చేయడంపై హింటన్ ఆందోళనలను నివేదించారు, "చెడు విషయాల కోసం చెడ్డవారు [ఏఐ] ఉపయోగించకుండా మీరు ఎలా నిరోధించగలరో చూడటం కష్టం" అని పేర్కొన్నారు.[24] 2017లో, హింటన్ ప్రాణాంతక స్వయంప్రతిపత్త ఆయుధాలపై అంతర్జాతీయ నిషేధానికి పిలుపునిచ్చారు.[114] 2025లో, ఒక ఇంటర్వ్యూలో, ప్రాణాంతక వైరస్‌లను సృష్టించడానికి చెడ్డవారు ఏఐని ఉపయోగించడాన్ని హింటన్ స్వల్పకాలంలో ఎదురయ్యే అతి పెద్ద అస్తిత్వ ముప్పులలో ఒకటిగా పేర్కొన్నారు. "దీనికి పగ ఉన్న ఒక పిచ్చివాడు ఉంటే చాలు... మీరు ఇప్పుడు ఏఐని ఉపయోగించి చాలా తక్కువ ఖర్చుతో కొత్త వైరస్‌లను సృష్టించవచ్చు. దీనిని చేయడానికి మీరు చాలా నైపుణ్యం కలిగిన మాలిక్యులర్ బయాలజిస్ట్ కావాల్సిన అవసరం లేదు."[115]

ఆర్థిక ప్రభావాలు

[మార్చు]

హింటన్ గతంలో ఏఐ ఆర్థిక ప్రభావాలపై ఆశాజనకంగా ఉండేవారు, 2018లో ఇలా పేర్కొన్నారు: "ఆర్టిఫిషియల్ జనరల్ ఇంటెలిజెన్స్ అనే పదం..."

  1. 1 2 3 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "NewYorkerProfile" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  2. 1 2 Douglas Heaven, Will (1 May 2023). "Deep learning pioneer Geoffrey Hinton quits Google". MIT Technology Review (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 1 May 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 May 2023.
  3. 1 2 Taylor, Josh; Hern, Alex (2 May 2023). "'Godfather of AI' Geoffrey Hinton quits Google and warns over dangers of misinformation". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 October 2024.
  4. Hernandez, Daniela (7 May 2013). "The Man Behind the Google Brain: Andrew Ng and the Quest for the New AI". Wired (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 8 February 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 May 2013.
  5. "Geoffrey E. Hinton – Google AI". Google AI (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 9 November 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 June 2018.
  6. 1 2 Rumelhart, David E.; Hinton, Geoffrey E.; Williams, Ronald J. (9 October 1986). "Learning representations by back-propagating errors". Nature (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 323 (6088): 533–536. Bibcode:1986Natur.323..533R. doi:10.1038/323533a0. ISSN 1476-4687. S2CID 205001834.
  7. 1 2 3 Schmidhuber, Jürgen (1 January 2015). "Deep learning in neural networks: An overview". Neural Networks (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 61: 85–117. arXiv:1404.7828. Bibcode:2015NN.....61...85S. doi:10.1016/j.neunet.2014.09.003. PMID 25462637. S2CID 11715509.
  8. Mannes, John (14 September 2017). "Geoffrey Hinton was briefly a Google intern in 2012 because of bureaucracy – TechCrunch". TechCrunch (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 17 March 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 March 2018.
  9. Somers, James (29 September 2017). "Progress in AI seems like it's accelerating, but here's why it could be plateauing". MIT Technology Review (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 20 May 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 March 2018.
  10. Sorensen, Chris (2 November 2017). "How U of T's 'godfather' of deep learning is reimagining AI". University of Toronto News (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 6 April 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 March 2018.
  11. Sorensen, Chris (3 November 2017). "'Godfather' of deep learning is reimagining AI". Phys.org (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 13 April 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 March 2018.
  12. Lee, Adrian (18 March 2016). "Geoffrey Hinton, the 'godfather' of deep learning, on AlphaGo". Maclean's (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 6 March 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 March 2018.
  13. [8][9][10][11][12]
  14. Gershgorn, Dave (18 June 2018). "The inside story of how AI got good enough to dominate Silicon Valley". Quartz (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 12 December 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 October 2018.
  15. Krizhevsky, Alex; Sutskever, Ilya; Hinton, Geoffrey E. (3 December 2012). "ImageNet classification with deep convolutional neural networks". In F. Pereira; C. J. C. Burges; L. Bottou; K. Q. Weinberger (eds.). NIPS'12: Proceedings of the 25th International Conference on Neural Information Processing Systems. Vol. 1. Curran Associates. pp. 1097–1105. ఒరిజినల్ నుండి 20 December 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 March 2018.
  16. Allen, Kate (17 April 2015). "How a Toronto professor's research revolutionized artificial intelligence". Toronto Star (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 17 April 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 March 2018.
  17. Chung, Emily (27 March 2019). "Canadian researchers who taught AI to learn like humans win $1M award". Canadian Broadcasting Corporation (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 26 February 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 March 2019.
  18. Ranosa, Ted (29 March 2019). "Godfathers of AI Win this Year's Turing Award And $1 Million". Tech Times (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 30 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 November 2020.
  19. Shead, Sam (27 March 2019). "The 3 'Godfathers' of AI Have Won the Prestigious $1M Turing Prize". Forbes (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 14 April 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 November 2020.
  20. Ray, Tiernan (9 March 2021). "Nvidia's GTC will feature deep learning cabal of LeCun, Hinton, and Bengio". ZDNet (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 19 March 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 April 2021.
  21. "50 Years at CMU: The Inaugural Raj Reddy Artificial Intelligence Lecture". Carnegie Mellon University. 18 November 2020. ఒరిజినల్ నుండి 2 March 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 March 2022.
  22. 1 2 "Press release: The Nobel Prize in Physics 2024". NobelPrize.org (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 October 2024.
  23. "Geoffrey Hinton from University of Toronto awarded Nobel Prize in Physics". CBC News. The Associated Press. 8 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 October 2024.
  24. 1 2 3 4 5 6 7 Metz, Cade (1 May 2023). "'The Godfather of A.I.' Leaves Google and Warns of Danger Ahead". The New York Times (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0362-4331. ఒరిజినల్ నుండి 1 May 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 May 2023.
  25. 1 2 3 4 "'Godfather of artificial intelligence' talks impact and potential of new AI". CBS Saturday Morning. episode 12. season 12. CBS News. 25 March 2023. https://www.cbsnews.com/video/godfather-of-artificial-intelligence-talks-impact-and-potential-of-new-ai/. Retrieved 28 March 2023.
  26. Erlichman, Jon (2024-06-14). "'50-50 chance' that AI outsmarts humanity, Geoffrey Hinton says". BNN Bloomberg (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-10-11.
  27. Hetzner, Christiaan. "New Nobel Prize winner, AI godfather Geoffrey Hinton, says he's proud his student fired OpenAI boss Sam Altman". Fortune (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-10-11.
  28. Coates, Jessica (2024-10-09). "Geoffrey Hinton warns of AI's growing danger after Nobel Prize win". The Independent (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-10-11.
  29. "Geoffrey Hinton – Facts – 2024". NobelPrize.org. Nobel Prize Outreach AB. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-12-24.
  30. 1 2 3 4 "Hinton, Prof. Geoffrey Everest". Who's Who (176th ed.). Oxford University Press. 2023. doi:10.1093/ww/9780199540884.013.20261. (Subscription or UK public library membership required.)
  31. Onstad, Katrina (29 January 2018). "Mr. Robot". Toronto Life (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 December 2023.
  32. 1 2 3 4 5 6 7 Curriculum Vitae Geoffrey E. Hinton - website of the Department of Computer Science at the University of Toronto
  33. 1 2 3 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "nytimes" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  34. 1 2 జెఫ్రీ హింటన్ at the Mathematics Genealogy Project
  35. Hinton, Geoffrey Everest (1977). Relaxation and its role in vision. Edinburgh Research Archive (PhD thesis). University of Edinburgh. hdl:1842/8121. OCLC 18656113. మూస:EThOS. ఒరిజినల్ నుండి 30 March 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 March 2023. Free access icon
  36. Hinton, Geoffrey E. (6 January 2020). "Curriculum Vitae" (PDF). University of Toronto: Department of Computer Science. ఒరిజినల్ నుండి 23 July 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF) చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 November 2016.
  37. "University of Toronto". discover.research.utoronto.ca. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 October 2024.
  38. "How Canada has emerged as a leader in artificial intelligence". University Affairs (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 6 December 2017. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 October 2024.
  39. "Geoffrey Hinton Biography". CIFAR. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 October 2024.
  40. "Geoffrey E Hinton - A.M. Turing Award Laureate". amturing.acm.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 October 2024.
  41. "2018 ACM A.M. Turing Award Laureates". awards.acm.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 October 2024.
  42. "CIFAR - Learning in Machines & Brains". CIFAR. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 October 2024.
  43. "Neural Networks for Machine Learning". University of Toronto. the original నుండి 31 December 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2016.
  44. "U of T neural networks start-up acquired by Google" (Press release). Toronto, ON. 12 March 2013. ఒరిజినల్ నుండి 8 October 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 March 2013.
  45. Kelly, Meghan (2013-03-12). "Google acquires voice and image research firm DNNresearch". VentureBeat (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). the original నుండి 2024-12-29 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-12-29.
  46. Taylor, Chloe. "'The Godfather of A.I.' warns of 'nightmare scenario' where artificial intelligence begins to seek power". Fortune (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-07-09.
  47. 1 2 3 4 Geoffrey Hinton. "Geoffrey Hinton's postdocs". University of Toronto. ఒరిజినల్ నుండి 29 October 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 September 2020.
  48. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "zemphd" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  49. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "brenphd" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  50. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "radphd" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  51. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "tehphd" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  52. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "rusphd" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  53. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "sutsphd" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  54. "Yann LeCun's Research and Contributions". yann.lecun.com. ఒరిజినల్ నుండి 3 March 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 March 2018.
  55. "A conversation with Renaissance Technologies CEO Peter Brown". goldmansachs.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 October 2024.
  56. మూస:Google scholar id
  57. మూస:Scopus id
  58. Parallel Distributed Processing: Explorations in the Microstructure of Cognition: Foundations. Vol. 1. MIT Press. 29 July 1987. ISBN 978-0-262-68053-0.
  59. Parallel Distributed Processing: Explorations in the Microstructure of Cognition: Psychological and Biological Models. Vol. 2. MIT Press. 29 July 1987. ISBN 978-0-262-63110-5.
  60. Ackley, David H; Hinton Geoffrey E; Sejnowski, Terrence J (1985), "A learning algorithm for Boltzmann machines", Cognitive science, Elsevier, 9 (1): 147–169
  61. Hinton, Geoffrey E. "Geoffrey E. Hinton's Publications in Reverse Chronological Order". ఒరిజినల్ నుండి 18 April 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 September 2010.
  62. "Stories by Geoffrey E. Hinton in Scientific American". Scientific American. ఒరిజినల్ నుండి 17 October 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 October 2019.
  63. Hinton, Geoffrey; Dayan, Peter; Frey, Brendan; Neal, Radford (1995-04-03). "The wake-sleep algorithm for unsupervised neural networks" (PDF). Science. doi:10.1126/science.7761831.
  64. Memisevic, Roland; Hinton, Geoffrey (2006). "Unsupervised Learning of Image Transformations" (PDF). IEEE CVPR.
  65. "An Introduction to t-SNE with Python Example". KDNuggets (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 June 2024.
  66. van der Maaten, Laurens; Hinton, Geoffrey (2008). "Visualizing Data using t-SNE" (PDF). Journal of Machine Learning Research.
  67. Ford, Martin (2018). Architects of Intelligence: The truth about AI from the people building it. Packt Publishing. ISBN 978-1-78913-151-2.
  68. Simonite, Tom. "Google's AI Wizard Unveils a New Twist on Neural Networks". Wired (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ISSN 1059-1028. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-12-28.
  69. Geib, Claudia (11 February 2017). "We've finally created an AI network that's been decades in the making". Futurism. ఒరిజినల్ నుండి 9 November 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 May 2023.
  70. "Geoffrey Hinton has a hunch about what's next for AI". MIT Technology Review (in ఇంగ్లీష్). 2021-04-16. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-12-28.
  71. 1 2 Chen, Ting; Kornblith, Simon; Norouzi, Mohammad; Hinton, Geoffrey (2020-07-13). "A simple framework for contrastive learning of visual representations". ICML. 119: 1597–1507.
  72. Hinton, Geoffrey (2022). "The Forward-Forward Algorithm: Some Preliminary Investigations". arXiv:2212.13345 [cs.LG].
  73. "Hinton's Forward Forward Algorithm is the New Way Ahead for Neural Networks". Analytics India Magazine. 16 December 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 June 2024.
  74. Hinton, Geoffrey (2022). "The Forward-Forward Algorithm: Some Preliminary Investigations". arXiv:2212.13345 [cs.LG].
  75. "Elected AAAI Fellows". AAAI (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్).
  76. Geoffrey Hinton, FRSC, Awarded 2024 Nobel Prize in Physics - website of the Royal Society of Canada
  77. "Professor Geoffrey Hinton FRS". Royal Society. London. 1998. the original నుండి 3 November 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. One or more of the preceding sentences incorporates text from the royalsociety.org website where:
    "All text published under the heading 'Biography' on Fellow profile pages is available under Creative Commons Attribution 4.0 International License." --"Royal Society Terms, conditions and policies". ఒరిజినల్ నుండి 11 November 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2016-03-09.
  78. "Current and Previous Recipients". The David E. Rumelhart Prize. the original నుండి 2 March 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  79. "Professor Geoffrey Hinton FRS". The Royal Society (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-01-02.
  80. "Distinguished Edinburgh graduate receives ACM A.M. Turing Award". The University of Edinburgh. 2 April 2019. ఒరిజినల్ నుండి 14 July 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 April 2019.
  81. "Geoffrey E. Hinton". American Academy of Arts and Sciences (in ఇంగ్లీష్). 26 April 2025.
  82. "Fellows". Cognitive Science Society (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్).
  83. "IJCAI-22 Award for Research Excellence". International Joint Conference on Artificial Intelligence. ఒరిజినల్ నుండి 20 December 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 August 2021.
  84. "Artificial intelligence scientist gets M prize". CBC News. 14 February 2011. ఒరిజినల్ నుండి 17 February 2011 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 February 2011.
  85. "Geoffrey Hinton, keystone researcher in artificial intelligence, visits the Université de Sherbrooke". Université de Sherbrooke. 19 February 2014. the original నుండి 21 February 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  86. "National Academy of Engineering Elects 80 Members and 22 Foreign Members". National Academy of Engineering. 8 February 2016. ఒరిజినల్ నుండి 13 May 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 February 2016.
  87. "Professor Geoffrey E. Hinton". National Academy of Engineering (in ఇంగ్లీష్).
  88. "2016 IEEE Medals and Recognitions Recipients and Citations" (PDF). Institute of Electrical and Electronics Engineers. the original (PDF) నుండి 14 November 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: జూలై 7, 2016.
  89. "The BBVA Foundation bestows its award on the architect of the first machines capable of learning the way people do". BBVA Foundation. 17 January 2017. ఒరిజినల్ నుండి 4 December 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 February 2021.
  90. "Vector Institutes Chief Scientific Advisor Dr.Geoffrey Hinton Receives ACM A.M. Turing Award Alongside Dr.Yoshua Bengio and Dr.Yann Lecun". Vector Institute for Artificial Intelligence. 27 March 2019. ఒరిజినల్ నుండి 27 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 March 2019.
  91. Metz, Cade (27 March 2019). "Three Pioneers in Artificial Intelligence Win Turing Award". The New York Times. ఒరిజినల్ నుండి 27 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 March 2019.
  92. "Fathers of the Deep Learning Revolution Receive ACM A.M. Turing Award – Bengio, Hinton and LeCun Ushered in Major Breakthroughs in Artificial Intelligence". Association for Computing Machinery. 27 March 2019. ఒరిజినల్ నుండి 27 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 March 2019.
  93. "Governor General Announces 103 New Appointments to the Order of Canada, December 2018". The Governor General of Canada. 27 December 2018. the original నుండి 19 November 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 June 2020.
  94. University, Carnegie Mellon. "Past Winners – Dickson Prize in Science – Carnegie Mellon University". www.cmu.edu.
  95. "Geoffrey Hinton, Yann LeCun, Yoshua Bengio and Demis Hassabis – Laureates – Princess of Asturias Awards". Princess of Asturias Awards (in ఇంగ్లీష్). 2022. ఒరిజినల్ నుండి 15 June 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 May 2023.
  96. "Geoffrey E Hinton". awards.acm.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 January 2024.
  97. "Lifeboat Foundation Guardian Award 2023: Geoffrey Hinton & Ilya Sutskever: Teacher and Student". Lifeboat Foundation (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-03-03.
  98. McClelland, James L. (2025-04-17). "Profile of John Hopfield and Geoffrey Hinton: 2024 Nobel laureates in physics". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 122 (16) e2423094122. Bibcode:2025PNAS..12223094M. doi:10.1073/PNAS.2423094122. PMC 12037045. PMID 40244659.
  99. Nobel Prize (8 October 2024). Announcement of the 2024 Nobel Prize in Physics. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 October 2024 via YouTube.
  100. Metz, Cade (October 8, 2024). "How Does It Feel to Win a Nobel Prize? Ask the 'Godfather of A.I.'". The New York Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 October 2024.
  101. "The VinFuture 2024 Grand Prize honours 5 scientists for transformational contributions to the advancement of deep learning". Việt Nam News. December 7, 2024.
  102. Wadhwa, Vivek. "The controversy surrounding AI pioneer Geoffrey Hinton's Nobel Prize misses the point". Fortune (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-08.
  103. Taylor, Josh (2023-05-07). "Rise of artificial intelligence is inevitable but should not be feared, 'father of AI' says". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0261-3077. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-08.
  104. "Modern Machine Learning". Queen Elizabeth Prize for Engineering.
  105. FT Live (2025-11-06). The Minds of Modern AI: Jensen Huang, Geoffrey Hinton, Yann LeCun & the AI Vision of the Future. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-11-09 via YouTube.
  106. "Geoffrey Hinton". The Governor General of Canada (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-08-12.
  107. Boyce, Carrie (9 February 2025). "RCIScience Announces Professor Geoffrey Hinton as latest Sandford Fleming Medal Recipient". Royal Canadian Institute for Science. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 March 2026.
  108. Hinton, Geoffrey [@geoffreyhinton] (1 May 2023). "In the NYT today, Cade Metz implies that I left Google so that I could criticize Google. Actually, I left so that I could talk about the dangers of AI without considering how this impacts Google. Google has acted very responsibly" (Tweet). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 May 2023 via Twitter.
  109. 1 2 Kleinman, Zoe; Vallance, Chris (2 May 2023). "AI 'godfather' Geoffrey Hinton warns of dangers as he quits Google". BBC News. ఒరిజినల్ నుండి 2 May 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 May 2023.
  110. Hinton, Geoffrey (May 27, 2025). "Humans 'no longer needed' – Godfather of AI" (Interview). Interviewed by Espiner, Guyon. RNZ. 29,30 minutes in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: May 31, 2025.
  111. Hinton, Geoffrey (25 March 2023). "Full interview: 'Godfather of artificial intelligence' talks impact and potential of AI" (Interview) (in ఇంగ్లీష్). Interviewed by Silva-Braga, Brook. New York City: CBS News. Event occurs at 31:45. ఒరిజినల్ నుండి 2 May 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది via YouTube. Excerpts were broadcast in Jacobson & Silva-Braga (2023), but the full interview was only published online.
  112. Hinton & Silva-Braga 2023, 31:55.
  113. Hinton & Silva-Braga 2023, 35:48.
  114. "Call for an International Ban on the Weaponization of Artificial Intelligence". University of Ottawa: Centre for Law, Technology and Society (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 8 April 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 May 2023.
  115. The Diary Of A CEO (2025-06-16). Godfather of AI: I Tried to Warn Them, But We've Already Lost Control! Geoffrey Hinton. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-08-06 via YouTube.