జెబా
షాహీన్ బానో (జననం 10 సెప్టెంబర్ 1945)ఒక పాకిస్తానీ మాజీ నటి. ఆమె 1960లు, 1970ల ప్రారంభంలో పాకిస్తానీ చిత్ర పరిశ్రమలోని అగ్ర తారలలో ఒకరు.[1][2][3]
2010 సిఎన్ఎన్ పోల్ లో ఆసియాలోని 25 మంది గొప్ప నటులలో ఆమె ఓటు వేయబడింది.[3][4]
ప్రారంభ జీవితం
[మార్చు]షాహీన్ బానో (జీబా) బ్రిటిష్ ఇండియాలోని అంబాలాలో సెప్టెంబర్ 10, 1945న జన్మించారు. [ కుటుంబం ఆమెకు కేవలం 3 సంవత్సరాల వయసులో భారతదేశం నుండి పాకిస్తాన్కు వలస వచ్చింది. ఆమె ప్రాథమిక విద్యను పాకిస్తాన్లో పొందింది. ఆమె 1962లో చిరాగ్ జల్తా రహా చిత్రంలో తెరంగేట్రం చేసింది. దాదాపు మూడు దశాబ్దాల పాటు కొనసాగిన తన కెరీర్లో, జెబా అనేక వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమైన, విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన చిత్రాలలో నటించింది, వాటిలో చాలా వరకు ఆమె నటుడు, భర్త మొహమ్మద్ అలీతో కలిసి నటించింది. ఆమె 1966లో నటుడు, నిర్మాత వహీద్ మురాద్ నిర్మించిన అర్మాన్ చిత్రంలో కూడా నటించింది , ఇది పాకిస్తాన్ యొక్క మొట్టమొదటి ప్లాటినం జూబ్లీ చిత్రం.[2][4]
కెరీర్
[మార్చు]1961లో, నిర్మాత నూర్ మొహమ్మద్ ఖాన్ తన చిత్రం జిందగీలో ఆమెకు హీరోయిన్ పాత్రను ఆఫర్ చేశాడు, కానీ తరువాత, తెలియని కారణాల వల్ల, ఆ చిత్రం నిలిపివేయబడింది. అప్పటికి, ఆమె మరొక చిత్రం షకీర్లో ఒక పాత్రను అంగీకరించింది. ఆరిఫ్ హీరోగా నటించాడు, ఆ చిత్రం చివరికి 1962లో చిరాగ్ జల్తా రహా అనే వేరే పేరుతో విడుదలైంది . ఇతర తొలి తారాగణం మొహమ్మద్ అలీ, కమల్ ఇరానీ. 1962లో ఆమె రెండవ విడుదల, దర్పన్ సరసన నటించిన జబ్ సే దేఖా హై తుమ్హైన్ ఆమెకు విమర్శకుల విజయాన్ని తెచ్చిపెట్టింది. ఆమె తదుపరి చిత్రం, బాజీ 1963లో విడుదలై విజయవంతమైంది.[1]
1964లో ఆమె తొలి చిత్రం 'తౌబా' గోల్డెన్ జూబ్లీగా నిలిచింది . మొదట కమల్ తోనూ , ఆ తర్వాత ఆ సమయంలో కరాచీకి చెందిన ఏకైక నిర్మాత వహీద్ మురాద్ తోనూ ఆమె జంటగా నటించింది. వహీద్ మురాద్ తో ఆమె రెండవసారి కలిసి నటించిన చిత్రం 1964లో వచ్చిన 'హీరా ఔర్ పత్తర్' . 1964లో ఆమె వరుసగా మూడు సినిమాలు, ఆషియానా , బాఘీ సిపాహి, హెడ్ కానిస్టేబుల్ .[1]
రంగుల సినిమాలు వచ్చిన తర్వాత ఆమె మొదట నజ్మాలో నటించింది . రిష్టా హే ప్యార్ కా ఆమె తొలి సినిమా, విదేశాలలో చిత్రీకరించబడింది. 1966లో ఆమె తొలి విడుదల అర్మాన్ , ఇది పాకిస్తాన్ యొక్క మొట్టమొదటి ప్లాటినం జూబ్లీ ఉర్దూ చిత్రం కూడా. అర్మాన్ను వహీద్ మురాద్ స్వయంగా నిర్మించారు, పర్వైజ్ మాలిక్ దర్శకత్వం వహించారు . ఈ సినిమా 18 మార్చి 1966న విడుదలైంది. ఈ సినిమాకు ఆమె నిగర్ అవార్డుల నుండి తన మొదటి ఉత్తమ నటి అవార్డును గెలుచుకుంది . అదే సంవత్సరంలో, జెబా, వహీద్ మురాద్ జోష్, జాగ్ ఉతా ఇన్సాన్ అనే రెండు ఇతర చిత్రాలలో కలిసి నటించారు . 1965 నుండి 1969 వరకు జెబా అనేక చిత్రాలలో పనిచేశారు. ఈద్ ముబారక్ (1964) , కనీజ్ , దర్ద్-ఎ-దిల్ , కోహ్-ఏ-నూర్ , జోష్ , సుహాగన్ , తాజ్ మహల్ , అంజాన్ , మొహబ్బత్ రంగ్ లయే గి , ఏక్ ఫూల్ ఏక్ పత్తర్, బహు రాణి ఆ సమయంలో ఆమె గుర్తించదగిన, విజయవంతమైన చిత్రాలలో కొన్ని . 1970లో, ఆమె షబాబ్ కిరణ్వి యొక్క ఇన్సాన్ ఔర్ ఆద్మీ చిత్రంలో చిన్నప్పటి నుండి పెద్ద పాత్రను పోషించింది . ఆమె నటన చాలా ప్రశంసించబడింది, నిగర్ అవార్డ్స్ నుండి ఆమె తన రెండవ ఉత్తమ నటి అవార్డును గెలుచుకుంది .[5]
మహ్మద్ అలీతో సినిమాలు
[మార్చు]1970ల చివరి నాటికి, జెబా తన భర్త సరసన మాత్రమే నటించడం ప్రారంభించింది. మీడియాలో 'అలీ-జెబ్' జంటగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ జంట కలిసి అనేక సినిమాలు చేశారు. వారి అత్యంత ముఖ్యమైన చిత్రాలలో కొన్ని:
- చిరాగ్ జల్తా రహా (1962) -ఇది వారిద్దరికీ తొలి చిత్రం.[1]
- ఆగ్ (1967)
- జైసే జాంతే నహీన్ (1969) [1]
- బహరేన్ ఫిర్ భీ ఐంగీ
- దిల్ దియా దర్ద్ లియా (1968)
- నజ్మా
- అఫ్సానా జిందగి కా (1972)
- మొహబ్బత్ (1972 సినిమా)
- ఔరత్ ఏక్ పహేలి
- నౌకర్
- మొహబ్బత్ జిందగి హై
- జబ్ జబ్ ఫూల్ ఖిలీ (1975) [1]
- ఫూల్ మేరే గుల్షన్ కా
- డామన్ ఔర్ చింగారి (1973) [1]
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]ఆమె మొదటి వివాహం ఖవాజా రెహ్మత్ అలీ (1959–1962),, రెండవ వివాహం సినీ నటుడు సుధీర్ (1964–1966) తో జరిగింది. జెబా వారి తొలి చిత్రం చిరాగ్ జల్తా రహా (1962) సెట్లో మొహమ్మద్ అలీని కలిసినప్పటికీ , వారి ప్రేమాభిమానాలు తుమ్ మిలే ప్యార్ మిలా (1966) చిత్రం సెట్లో తిరిగి పుంజుకున్నాయి, ఆ చిత్రం ఇంకా నిర్మాణంలో ఉన్నప్పుడు 29 సెప్టెంబర్ 1966న వారు వివాహం చేసుకున్నారు. 19 మార్చి 2006న అలీ గుండెపోటుతో మరణించే వరకు ఈ జంట వివాహం చేసుకున్నారు.[1][6]
అవార్డులు, గుర్తింపు
[మార్చు]ఆమె తన సినీ నటనలో మూడుసార్లు నిగర్ అవార్డులను అందుకుంది.
- 1966లో అర్మాన్ చిత్రంలో ఉత్తమ నటిగా నిగర్ అవార్డు [3][5]
- 1970లో ఇన్సాన్ ఔర్ ఆద్మీ చిత్రంలో ఉత్తమ నటిగా నిగర్ అవార్డు [6]
- 1972లో మొహబ్బత్ చిత్రంలో ఉత్తమ నటిగా నిగర్ అవార్డు [3][5][6]
ఆమె నిగర్ అవార్డ్స్ [1999 లో మిలీనియం అవార్డు], [2002 లో ఇలియాస్ రషీది బంగారు పతకం] నుండి రెండు ప్రత్యేక అవార్డులను కూడా అందుకుంది.[3][5]
ఫిల్మోగ్రఫీ
[మార్చు]1962
- చిరాగ్ జల్తా రహా
- జబ్ సే దేఖా హై తుమ్హెన్
1963
- బాజీ
- దిల్ నే తుఝే మాన్ లియా
- సుమీర
- మెహందీ వాలే హత్ (పంజాబీ)
1964
- తౌబా
- ఆషియానా
- హీరా ఔర్ పత్తర్
- హెడ్ కానిస్టేబుల్
- బాఘి సిపాహి
1965
- కనీజ్
- ఈద్ ముబారక్
- ఐసా భీ హోతా హై
- రవాజ్
- తేరే షెహర్ మే
1966
- అర్మాన్
- జోష్
- కో-ఎ-నూర్
- లోరీ
- తస్వీర్
- జోకర్
- దర్ద్-ఎ-దిల్
- జాగ్ ఉతా ఇన్సాన్
1967
- ఇన్సానియత్
- ఎహ్సాన్
- రిష్తా హై ప్యార్ కా
- మా బాప్
- ఆగ్
- సుహాగన్
- వక్త్ కి పుకార్
1968
- మఫ్రూర్
- బాలాం
- అదాలత్
- పకీజా
- అస్మత్
- ముఝే జీనీ దో
- మహల్
- దిల్ దియా దర్ద్ లియా
- తాజ్ మహల్ (1968 చిత్రం)
1969
- తుమ్ మిలే ప్యార్ మిలా
- జైసే జంటే నహీ
- జిందగీ కిత్నీ హసీన్ హై
- బహు రాణి
- జాంగ్-ఎ-ఆజాది
1970
- ఇన్సాన్ ఔర్ ఆద్మీ
- మొహబ్బత్ రంగ్ లాయే గి
- ఇక్ ఫూల్ ఇక్ పత్తర్
- అంజాన్
- నజ్మా
- నోరీన్
1971
- ఇన్సాఫ్ ఔర్ కానూన్
- దునియా నా మనే
- యాడెన్
- తేరి సూరత్ మేరి అంఖే
- సలాం-ఎ-మొహబ్బత్
- ఆన్సూ బహాయే పాథ్రోన్ నే
1972
- అఫ్సానా జిందగీ కా
- ఇల్జామ్
- సబ్బాక్
- మొహబ్బత్
- బాద్లే గి దునియా సాథీ
- దిల్ ఇక్ ఐనా
1973
- డామన్ ఔర్ చింగారి
- నదియా కే పార్
1974
- ఫూల్ మేరే గుల్షన్ కా
- టైగర్ గ్యాంగ్
- షామా
- పార్చాయెన్
1975
- జబ్ జబ్ ఫూల్ ఖిలే (పాకిస్థానీ చిత్రం)
- నౌకర్
- బిన్ బాదల్ బర్సాత్
- ఆర్జూ
- మొహబ్బత్ జిందగీ హై
- షీరిన్ ఫర్హాద్
- గుమ్రా
- పాల్కి
- ఇసార్
1976
- ఔరత్ ఏక్ పహేలి
- ఫూల్ ఔర్ షోలే
- గూంజు ఉతి షెహనాయ్
- ధార్కన్
- ఆప్ కా ఖదం
1977
- భరోసా
1978
- కోరా కాఘాజ్
- టక్రావ్
1979
- చోరి చోరి
- ఇబాదత్
1989
- గుమస్తా
- మొహబ్బత్ హో తో ఐసి
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Amjad Parvez (17 November 2019). "Zeba – a look back at the legendary actress's life". Daily Times newspaper. Archived from the original on 26 January 2022. Retrieved 30 July 2024.
- 1 2 Muhammad Suhayb (7 January 2018). "The Rishta from Abroad (Zeba's films)". Archived from the original on 14 April 2023. Retrieved 2 August 2024.
- 1 2 3 4 5 Adnan Lodhi (9 March 2021). "Lollywood veteran Zeba Begum shifted to ICU". The Express Tribune newspaper. Archived from the original on 27 January 2022. Retrieved 2 August 2024.
- 1 2 "Asia's 25 greatest actors of all time (includes Pakistan's Zeba and Mohammad Ali)". CNN International via Asia Society website. 5 March 2010. Archived from the original on 4 November 2012. Retrieved 26 January 2022.
- 1 2 3 4 "Pakistan's "Oscars"; The Nigar Awards (1957 - 2002)". The Hot Spot Film Reviews website. Archived from the original on 22 July 2015. Retrieved 26 January 2022.
- 1 2 3 "Zeba profile". Urduwire.com website. Archived from the original on 23 October 2012. Retrieved 30 July 2024.
- ↑ "70 military, 84 civil awards conferred (including Zeba's award)". Dawn newspaper. 24 March 2016. Archived from the original on 29 March 2023. Retrieved 2 August 2024.