జైరామదాస్ దౌలత్ రామ్

జైరాందాస్ దౌలత్రామ్
1985 భారత తపాలా బిళ్లపై జైరాందాస్ దౌలత్రామ్
కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రి
In office 19 జనవరి 1948 – 13 మే 1950
అంతకు ముందు వారు	రాజేంద్ర ప్రసాద్
తరువాత వారు	కనయ్యాలాల్ మాణెక్‌లాల్ మున్షీ
రాజ్యసభ సభ్యుడు
In office 19 అక్టోబర్ 1959 – 2 ఏప్రిల్ 1976
నియోజకవర్గం	నామినేట్ చేయబడిన సభ్యుడు
అస్సాం గవర్నర్
In office 27 మే 1950 – 15 మే 1956
ముఖ్యమంత్రి	గోపీనాథ్ బోర్డోలొయ్ బిష్ణురామ్ మేధి
అంతకు ముందు వారు	శ్రీ ప్రకాశ
తరువాత వారు	ఫజల్ అలీ
బీహార్ గవర్నర్
In office 15 ఆగస్టు 1947 – 11 జనవరి 1948
ముఖ్యమంత్రి	శ్రీకృష్ణ సిన్హా
అంతకు ముందు వారు	సర్ హ్యూ డౌ (బ్రిటిష్ పాలనలో గవర్నర్‌గా)
తరువాత వారు	మాధవ్ శ్రీహరి ఆనేయ్
వ్యక్తిగత వివరాలు
జననం	(1891-07-21)1891 జూలై 21 కరాచీ, బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ, బ్రిటిష్ భారతదేశం
మరణం	1979 మార్చి 1(1979-03-01) (వయసు: 87) ఢిల్లీ, భారతదేశం
రాజకీయ పార్టీ	భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
వృత్తి	రాజకీయ నాయకుడు

రాజేంద్ర ప్రసాద్, జైరాందాస్ దౌలత్రామ్

జైరాందాస్ దౌలత్రామ్ (1891–1979) సింధ్ ప్రాంతానికి చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొని, అనంతరం భారత ప్రభుత్వంలో పలు కీలక పదవులు నిర్వహించారు. ఆయన బీహార్, తరువాత అస్సాం రాష్ట్రాలకు గవర్నరుగా నియమితులయ్యారు. టిబెట్‌పై చైనా ఆక్రమణ నేపథ్యంలో భారతదేశంలోని ఈశాన్య సరిహద్దు ప్రాంతాలు బలోపేతంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. 1951లో తవాంగ్ను భారతదేశంలో విలీనం చేయడాన్ని కూడా ఆయన సమర్థవంతంగా నిర్వహించారు.

ప్రారంభ జీవితం

జైరాందాస్ దౌలత్రామ్ 1891 జూలై 21న అప్పటి బ్రిటిష్ భారతదేశంలోని బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో భాగమైన కరాచీ, సింధ్లో ఒక సింధీ హిందూ కుటుంబంలో జన్మించారు.

న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొందిన అనంతరం ఆయన న్యాయవాదిగా వృత్తిని ప్రారంభించారు. అయితే ఆ వృత్తి తన మనస్సాక్షికి విరుద్ధంగా ఉందని భావించి త్వరలోనే దానిని విడిచిపెట్టారు. 1915లో దక్షిణాఫ్రికా నుండి తిరిగి వచ్చిన మహాత్మా గాంధీతో పరిచయం ఏర్పడి, ఆయనకు అంకితభావంతో కూడిన అనుచరుడయ్యారు.

1919లో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అమృతసర్ మహాసభలో, గాంధీ ప్రతిపాదించిన తీర్మానాన్ని ఆయన అత్యంత చాతుర్యంగా రూపొందించి, గాంధీ, ఇతర కాంగ్రెస్ నాయకుల మధ్య ఏర్పడబోయే విభేదాన్ని నివారించారు. అప్పటి నుండి గాంధీ ఆయనపై గొప్ప విశ్వాసం ఉంచారు. "జైరాందాస్‌పై నేను ప్రమాణం చేస్తాను; ఆయనకంటే నిజాయితీ గల మనిషిని నేను కలుసుకోలేదు" అని గాంధీ ఆయనను స్వచ్ఛమైన బంగారంతో పోల్చుతూ ప్రశంసించారు.

సరోజిని నాయుడు కూడా ఆయనపై విశేషమైన ప్రేమాభిమానాలు కలిగి ఉండి, సింధ్ ప్రాంతంలో చేసిన సేవలకు గాను ఆయనను "ఎడారిలో దీపం" (Lamp in the Desert) అని అభివర్ణించారు. సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్, రాజేంద్ర ప్రసాద్లతో కూడా ఆయనకు అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి.

స్వాతంత్ర్య పోరాటం

జైరాందాస్ దౌలత్రామ్ అన్నీ బీసెంట్, ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా నాయకత్వంలోని హోమ్ రూల్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. ఈ ఉద్యమం భారతదేశానికి బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో డొమినియన్ హోదాతో కూడిన స్వపరిపాలన (హోమ్ రూల్)ను కోరింది. ఆయన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ లో కూడా చేరారు.

మహాత్మా గాంధీ యొక్క సాధారణ జీవనం, అహింస, సత్యాగ్రహం సిద్ధాంతాలు ఆయనను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి.

1930లో గాంధీ ఉప్పు సత్యాగ్రహం ప్రారంభించినప్పుడు విదేశీ వస్త్రాల బహిష్కరణ కమిటీకి పూర్తి సమయ కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాలని ఆయనకు లేఖ రాశారు. వెంటనే దౌలత్రామ్ బొంబాయి శాసన మండలి సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసి ఆ బాధ్యతను స్వీకరించారు. విదేశీ వస్త్రాల బహిష్కరణ ఉద్యమాన్ని అత్యంత విజయవంతంగా నడిపించారు.

ఆయన సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం (1920–1922)లో పాల్గొన్నారు. అనంతరం కాంగ్రెస్‌లో ప్రముఖ సింధీ నాయకుడిగా ఎదిగారు. ఉప్పు సత్యాగ్రహం (1930–31), భారత్ విడిచి పో ఉద్యమం (1942–45)లో కూడా ఆయన ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. ఈ ఉద్యమాల కారణంగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనను కారాగారంలో నిర్బంధించింది. 1930లో కరాచీలో మేజిస్ట్రేట్ కోర్టు ఎదుట నిరసన తెలుపుతున్న ప్రజలపై పోలీసులు కాల్పులు జరిపినప్పుడు, దౌలత్రామ్ తొడలో బుల్లెట్ తగిలి గాయపడ్డారు.

స్వాతంత్ర్యం అనంతర రాజకీయ జీవితం

1947లో జరిగిన భారత విభజన సమయంలో, జైరాందాస్ దౌలత్రామ్ స్వస్థలమైన సింధ్ కొత్తగా ఏర్పడిన పాకిస్తాన్లో భాగమైంది; కరాచీ దాని రాజధానిగా నిలిచింది. దౌలత్రామ్ భారతదేశంలోనే ఉండి, బీహార్ రాష్ట్రానికి తొలి భారతీయ గవర్నరుగా నియమితులయ్యారు. ఈ పదవిలో ఆయన 1948 వరకు కొనసాగారు. అనంతరం కేంద్ర ప్రభుత్వంలో ఆహార సరఫరా మంత్రిగా నియమితులయ్యారు.

ఆయన తూర్పు పంజాబ్ కు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యునిగా పనిచేశారు. భారత రాజ్యాంగం రూపకల్పనలో ఆయన విశిష్టమైన పాత్ర పోషించారు. ఆయన సలహా కమిటీ, కేంద్ర విషయాల కమిటీ, ప్రావిన్షియల్ రాజ్యాంగ కమిటీ సభ్యునిగా కూడా సేవలందించారు.

అస్సాం గవర్నర్

స్వతంత్ర భారతదేశం యొక్క 1947 తొలి రాజకీయ పటంలో ఈశాన్య సరిహద్దు ప్రాంతం

ఆధునిక పటంలో తవాంగ్ జిల్లా

1950 నుండి 1956 వరకు దౌలత్రామ్ అస్సాం గవర్నరుగా పనిచేశారు. ఈ కాలం టిబెట్‌పై చైనా ఆక్రమణతో అత్యంత కీలకమైనదిగా నిలిచింది. ఆ సమయంలో ఈశాన్య సరిహద్దు ప్రాంతాలు (తరువాత నార్త్ ఈస్ట్ ఫ్రంట్ియర్ ఏజెన్సీ, అనంతరం అరుణాచల్ ప్రదేశ్) గవర్నర్ ప్రత్యక్ష పరిపాలనలో ఉండేవి.

1950 అక్టోబరులో టిబెట్‌ను ఆక్రమించాలనే ఉద్దేశంతో చైనా సైన్యం ముందుకు సాగిన తరువాత, కేంద్ర హోంమంత్రి సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ భారతదేశం తన టిబెట్ సరిహద్దులను బలోపేతం చేయడానికి సమగ్ర కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించారు. ఈ ప్రణాళిక అమలులో పెద్ద భాగం దౌలత్రామ్ భుజాలపై పడింది, ఎందుకంటే ఈ సరిహద్దు ప్రాంతాలకు టిబెట్‌తో దీర్ఘమైన అర్ధస్థిర సరిహద్దు ఉంది. 1950 డిసెంబరు నాటికి చైనా సైన్యం తూర్పు టిబెట్‌లోని జాయుల్ వరకు చేరి, మిష్మీ తెగల ప్రాంతాల అంచుల వద్దకు వచ్చిందని స్పష్టమైంది. దీంతో దౌలత్రామ్ సరిహద్దు రక్షణ కోసం శీతాకాలంలో అస్సాం రైఫిల్స్ దళాలను అక్కడ మోహరించారు. 1950 డిసెంబరులోనే తవాంగ్ ను భారత పరిపాలనలోకి తీసుకురావడానికి సన్నాహాలు ప్రారంభమయ్యాయి. తవాంగ్ గ్రామం, తవాంగ్ మఠం పరిసర ప్రాంతం (ప్రస్తుత తవాంగ్ జిల్లా) బ్రిటిష్ భారతదేశం విడిచిపెట్టే సమయానికి ఈశాన్య సరిహద్దు ప్రాంతాలలో పూర్తిగా విలీనం కాలేదు. ఈ ప్రాంతాన్ని టిబెట్‌లోని త్సోనా జోంగ్ నుండి వచ్చిన లామాల పర్యవేక్షణలో తవాంగ్ మఠం సడలించిన పరిపాలనలో నిర్వహించేది.

1951 జనవరిలో దౌలత్రామ్, భారత సరిహద్దు పరిపాలనా సేవకు చెందిన మేజర్ రాలెంగ్నావో ఖాతింగ్ ("బాబ్ ఖాతింగ్")ను సేలా ఉపఏజెన్సీకి సహాయ రాజకీయ అధికారిగా నియమించారు. తవాంగ్‌ను త్వరితగతిన భారత పరిపాలనలోకి చేర్చాల్సిన ప్రాముఖ్యతను ఆయన ఖాతింగ్‌కు వివరించారు.

1951 జనవరి 17న ఖాతింగ్ తేజ్‌పూర్ నుండి అస్సాం రైఫిల్స్ కు చెందిన 200 మంది సైనికులతో బయలుదేరి, ఫిబ్రవరి 7న తవాంగ్ చేరుకున్నారు. తమ తుపాకులకు బాయోనెట్లు అమర్చించి తవాంగ్ పట్టణంలో జెండా ప్రదర్శన నిర్వహించడం ద్వారా భారత ప్రభుత్వం తన పరిపాలనను అమలు చేయడానికి సిద్ధంగా ఉందని స్పష్టమైన సందేశం ఇచ్చారు. ఫిబ్రవరి 11న ఖాతింగ్ తవాంగ్ మఠాన్ని సందర్శించి లామాలకు గౌరవం తెలిపిన తరువాత, ఇకపై స్థానిక అధికారులు టిబెటన్ లామాల ఆదేశాలను అనుసరించరాదని ప్రకటించారు. దీనిపై లామాలు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయగా, 1914 సిమ్లా ఒప్పందం ప్రకారం తవాంగ్ భారతదేశంలో భాగమని ఆయన వారికి తెలియజేశారు. లామాలు ఈ విషయాన్ని లాసాలోని కేంద్ర టిబెటన్ పరిపాలనకు ఫిర్యాదు చేసినట్లు తెలుస్తోంది. అక్కడి అధికారులు భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖకు ఫిర్యాదు చేశారు. ఆ మంత్రిత్వ శాఖకు అప్పట్లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధిపతిగా ఉన్నారు. తవాంగ్ స్వాధీనంపై నెహ్రూ ముందస్తు అనుమతి ఇవ్వలేదని భావించబడుతుంది. అందువల్ల ఆయన దౌలత్రామ్, ఖాతింగ్‌లను ఢిల్లీకి పిలిపించి ఈ చర్యపై వివరణ కోరారు.

అధికారిక లేఖాచారాన్ని పరిశీలించిన పరిశోధకురాలు సోనియా శుక్లా ప్రకారం, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ దౌలత్రామ్ చర్యల గురించి పూర్తిగా అవగాహన కలిగి ఉండటమే కాకుండా వాటికి అధికారిక అనుమతి కూడా ఇచ్చింది. నెహ్రూ నిర్ణయాత్మకంగా వ్యవహరించకపోవచ్చనే భయంతో కొంత సమాచారం ఆయనకు తెలియజేయకుండా ఉంచినట్లు భావించబడుతోంది. 1950 డిసెంబరులో మరణించిన సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ ప్రారంభించిన చర్యల క్రమాన్నే అధికారులు అమలు చేస్తున్నారని భావిస్తారు.

సింధీ సాహిత్య పరిరక్షణ

జైరాందాస్ దౌలత్రామ్ అఖిల్ భారత్ సింధీ బోలి ఐన్ సాహిత్ సభ (All India Sindhi Language and Literature Congress) స్థాపక సభ్యులలో ఒకరు.

వారసత్వం

దౌలత్రామ్ 1979లో మరణించారు. గాంధేయ సిద్ధాంతాలను జీవితాంతం పాటించిన ఆయన మరణ సమయానికీ ఆర్థికంగా సాధారణ స్థితిలోనే ఉన్నారని పేర్కొంటారు. పూర్వ తిరాప్ ఫ్రంట్ియర్ డివిజన్ (ప్రస్తుతం చాంగ్‌లాంగ్ జిల్లా)లోని జరంపూర్ పట్టణానికి ఆయన పేరు పెట్టారు. 1985లో ఆయన గౌరవార్థం భారత ప్రభుత్వం ఒక తపాలా బిళ్లను విడుదల చేసింది.

గ్రంథసూచి

• Arpi, Claude (2020). "The Indian Frontier Administrative Service: Romanticism and hostile borders". In Niraj Kumar; George van Driem; Phunchok Stobdan (eds.). Himalayan Bridge. Routledge. pp. 139–158. ISBN 978-1-00-021549-6.
• Arpi, Claude (2020), "Standing at the Himalayan Crossroads: A Tale of the Liberation of Tawang", in M. Mayilvaganan; Nasima Khatoon; Sourina Bej (eds.), Tawang, Monpas and Tibetan Buddhism in Transition: Life and Society along the India-China Borderland, Springer Singapore, pp. 45–58, ISBN 9789811543463
• Malhotra, Iqbal Chand (2020). Red Fear: The China Threat. Bloomsbury Publishing. ISBN 9789389867596.