జోర్ బంగ్లా ఆలయం

కేశ్తో రాయ్ ఆలయం (జోర్ బంగ్లా ఆలయం)
కేశ్తో రాయ్ ఆలయం (జోర్ బంగ్లా ఆలయం)
কেষ্ট রায় মন্দির
	బిష్ణుపూర్‌లోని కేశ్తో రాయ్ ఆలయం
Religion
Affiliation	హిందూమతం
District	బాంకురా
Deity	కేశ్తో రాయ్ (కృష్ణుడు యొక్క ఒక రూపం)
Location
Location	బిష్ణుపూర్
State	పశ్చిమ బెంగాల్
Country	భారతదేశం
	Interactive map of కేశ్తో రాయ్ ఆలయం (జోర్ బంగ్లా ఆలయం)
Coordinates	23°4′18.15125″N 87°19′36.44350″E / 23.0717086806°N 87.3267898611°E
Architecture
Type	బెంగాల్ దేవాలయ శిల్పకళ
Style	చాలా శైలి
Founder	రఘునాథ సింహ
Established	1655; 371 సంవత్సరాల క్రితం
Specifications
Direction of façade	దక్షిణం
Length	11.77 metres (38.6 ft)
Width	11.7 metres (38 ft)
Height (max)	10.7 metres (35 ft)
	Error: Invalid designation
	Official name: జోర్ బంగ్లా ఆలయం
Type	సాంస్కృతిక
Reference no.	IN-WB-11

కేస్తో రాయ్ ఆలయం^[1] (జోర్-బాంగ్లా ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు)^[1] అనేది బిష్ణుపూర్ నగరంలో (మెదినీపూర్ డివిజన్) ఉన్న ఒక ప్రముఖ కృష్ణ ఆలయం. గతంలో ఈ ఆలయంలో కృష్ణుడును కేశ్టో రాయ్గా పూజించేవారు.^[2] శాసనఫలక సమాచారం ప్రకారం, ఈ ఆలయాన్ని మల్లభూమ్ రాజ్యం యొక్క 51వ రాజు రఘునాథ సింగ్ 1655లో (961 మల్లాబ్దం) స్థాపించాడు.^[3] ఈ ఆలయం జోర్-బాంగ్లా ఆలయ నిర్మాణశైలికి అద్భుత ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. ఇది చాలా శైలికి చెందిన నిర్మాణ రకం.^[3]^[4]

ఇది ఇప్పటికీ మిగిలి ఉన్న అత్యంత పెద్ద జోర్-బాంగ్లా ఆలయం. ఇది బహుశా బెంగాల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన టెర్రకోటా ఆలయంగా కూడా పరిగణించబడుతుంది.^[5] ప్రస్తుతం, ఇది భారత పురావస్తు శాఖ (ASI) ఆధ్వర్యంలో భారతదేశంలోని పురావస్తు స్మారక చిహ్నంగా సంరక్షించబడుతోంది.^[1]^[3] 1998 నుండి జోర్-బాంగ్లా ఆలయం యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ స్థలాల తాత్కాలిక జాబితాలో ఉంది.^[6]

నిర్మాణకళ

కేస్తో రాయ దేవాలయంలో జోర్-బంగ్లా, చాలా శైలి, రత్న శైలి కలయిక కనిపిస్తుంది, కానీ ఈ దేవాలయం ప్రధానంగా జోర్-బంగ్లా వాస్తుశైలిలో నిర్మించబడింది. దేవాలయ నిర్మాణం రెండు దో-చాలా శైలిలో నిర్మించిన గదులు, ఒక రత్నంతో కూడి ఉంటుంది. వాలుగా ఉండే పైకప్పు కలిగిన ఈ దేవాలయంలో, మధ్యయుగ కాలంలో బెంగాల్‌లో నిర్మించిన హిందూ దేవాలయాలలో సాధారణంగా కనిపించే చాలా ప్రాథమిక అంశాలు, ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయం యొక్క బాహ్య, అంతర్గత భాగాలను భారత పురావస్తు సర్వే సంస్థ వారు అందంగా సంరక్షించి భద్రపరిచారు.^[7]

ఈ ఆలయం 15.63 మీటర్ల (51.3 అడుగులు) పొడవు, 15.67 మీటర్ల (51.4 అడుగులు) వెడల్పు ఉన్న రాతి వేదికపై నిర్మించబడింది. ఇది 11.77 మీటర్ల (38.6 అడుగులు) × 11.7 మీటర్ల (38 అడుగులు) కొలతలతో దక్షిణ దిశగా ముఖం చేసి ఉంది.^[3] ఆలయం యొక్క ఎత్తు 10.7 మీటర్లు (35 అడుగులు).

బాహ్య నిర్మాణం

ఎడమ: మండపం, గర్భగృహం గోడ మధ్య ఖాళీ, కుడి: బయట గోడపై చిన్న వ్యాసంతో ఉన్న స్తంభం.

ఈ ఆలయం ఒక రత్నంతో కూడిన జోర్-బంగ్లా ఆలయం. ఇందులో రెండు దో-చాలా నిర్మాణాలు కలిసి ఒకే నిరంతర చాలాగా ఏర్పడతాయి,, ఆ రెండు దో-చాలా నిర్మాణాల కూడలి పైన చాలా శైలిలో నిర్మించిన ఒక రత్నం ఉంటుంది. దక్షిణ వైపు చాలా మండపంగాను, ఉత్తర వైపు చాలా గర్భగుడిగాను ఉపయోగపడతాయి. ఈ ఆలయం ఒక రాతి వేదికపై నిర్మించబడింది.^[3]

ఈ ఆలయానికి నాలుగు స్తంభాలచే ఆధారపడిన మూడు వంపుల ప్రవేశ ద్వారాలు ఉన్నాయి. ఈ వంపులకు వౌస్సోయిర్‌లు లేవు, ఇది చాలా శైలి ఆలయాలలో కనిపించే ఒక సాధారణ లక్షణం. ఆలయం యొక్క ఉత్తర గోడకు కూడా నాలుగు స్తంభాలచే ఆధారపడిన మూడు వంపులు ఉన్నాయి, కానీ ప్రతి వంపు లోపలి నుండి ఒక నకిలీ గోడతో మూసివేయబడింది.^[5]] ఉత్తర గోడ యొక్క వంపులు ప్రవేశ ద్వారాలుగా లేదా నిష్క్రమణ ద్వారాలుగా నిర్మించబడలేదు, బదులుగా, దక్షిణ గోడ లేదా ముఖభాగం వలెనే ఉంచి ఆలయం యొక్క అందాన్ని పెంచడానికి నిర్మించబడ్డాయి. వంపులను ఏర్పరిచే స్తంభాలతో పాటు, ఆలయం యొక్క బయటి గోడలపై సాపేక్షంగా చిన్న వ్యాసార్థం కలిగిన 16 స్తంభాలు ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, గోడపై మొత్తం 4 స్తంభాలు ఉన్నాయి, దక్షిణ, ఉత్తర వంపుల పైన రెండేసి చొప్పున ఉన్నాయి. దూరం నుండి చూస్తే, సాపేక్షంగా చిన్న వ్యాసార్థం ఉన్న స్తంభాలు పైకప్పు (చాలా) కార్నిస్‌కు ఆధారాన్ని ఇస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.

రెండు దో-చాలా గృహాలు అంటే మండపం, గర్భగుడి చాలా లేదా పైకప్పు ద్వారా ఒకదానికొకటి అనుసంధానించబడి ఉన్నప్పటికీ, నిర్మాణాత్మకంగా అవి గోడల ద్వారా ఒకదానికొకటి అనుసంధానించబడి లేవు. మండపం, గర్భగుడి గోడల మధ్య 0.75 మీటర్ల (2.5 అడుగుల) అంతరం ఉంది.^[3]

అంతర్గత నిర్మాణం

ఆలయ అంతర్భాగంలో ప్రవేశించేందుకు మూడు వంపుదారపు ద్వారాలు ఉన్నాయి. ఇవి దక్షిణ ముఖ ముఖచిత్రంపై ఉన్నాయి. ఆలయ అంతర్భాగంలో రెండు గదులు ఉంటాయి — అవి మండపం, గర్భగృహం.

ప్రవేశ ద్వారాలు మండపంకు దారి తీస్తాయి. 0.75 మీటర్లు (2.5 అడుగులు) అంతరం కలిగిన రెండు గోడలపై ఒక్కొక్క వంపు ఉంటుంది. ఈ రెండు వంపులు ఇటుక గోడల ద్వారా కలుపబడ్డాయి. అందువల్ల మండపం, గర్భగృహం మధ్య ఒక మూసివేసిన మార్గం ద్వారా అనుసంధానం ఏర్పడింది.^[5]

మూలాలు

1 2 3 Ray 2016, p. 88.
↑ Ray 2016, p. 90.
1 2 3 4 5 6 Ray 2016, p. 91.
↑ "BHID: Bishnupur Heritage Image Database". Indian Statistical Institute (ISI).
1 2 3 Ray 2016, p. 92.
↑ Centre, UNESCO World Heritage. "Temples at Bishnupur, West Bengal". UNESCO World Heritage Centre (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-09-03.
↑ "ASI, Kolkata Circle". www.asikolkata.in. Archived from the original on 2024-09-27. Retrieved 2026-01-31.

వనరులు

Ray, Mrinmoyee (2016). "Icon - NMI Journal of History of Art, Vol lt 2016". NMI Journal of History of Art. Delhi.

బాహ్య లింకులు

Media related to Jor Bangla Temple, Bishnupur at Wikimedia Commons
Keshto Ray ఆలయాన్ని Jor-bangla templeగా ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (ISI) వెబ్‌సైట్‌లో చూడవచ్చు.

[FOOTNOTERay201688-1] 1 2 3 Ray 2016, p. 88.

[FOOTNOTERay201690-2] Ray 2016, p. 90.

[FOOTNOTERay201691-3] 1 2 3 4 5 6 Ray 2016, p. 91.

[4] "BHID: Bishnupur Heritage Image Database". Indian Statistical Institute (ISI).

[FOOTNOTERay201692-5] 1 2 3 Ray 2016, p. 92.

[6] Centre, UNESCO World Heritage. "Temples at Bishnupur, West Bengal". UNESCO World Heritage Centre (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-09-03.

[7] "ASI, Kolkata Circle". www.asikolkata.in. Archived from the original on 2024-09-27. Retrieved 2026-01-31.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]