Jump to content

జోహన్నెస్ స్టార్క్

వికీపీడియా నుండి
జోహానెస్ స్టార్క్
1919లో స్టార్క్
జననం(1874-04-15)1874 ఏప్రిల్ 15
షికెన్‌హోఫ్, బవేరియా రాజ్యం, జర్మన్ సామ్రాజ్యం
మరణం1957 జూన్ 21(1957-06-21) (వయసు: 83)
ట్రౌన్‌స్టైన్, బవేరియా, పశ్చిమ జర్మనీ
పేరుపడ్డదిస్టార్క్ ప్రభావం
భాగస్వామిలూయిజ్ ఉఎప్లర్
పిల్లలు5
పురస్కారాలు
విద్యా నేపథ్యం
విద్యపీహెచ్.డి., లుడ్విగ్ మాక్సిమిలియన్ విశ్వవిద్యాలయం, మ్యూనిక్
ThesisUntersuchungen über einige physikalische, vorzüglich optische Eigenschaften des Russes (1897)
పరిశోధనలో మార్గదర్శియూజెన్ ఫాన్ లోమ్మెల్
పరిశోధక కృషి
వ్యాసంగంభౌతిక శాస్త్రం
పనిచేసిన సంస్థలు

జోహానెస్ స్టార్క్ (15 ఏప్రిల్ 1874 – 21 జూన్ 1957) జర్మనీకి చెందిన భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఆయన స్టార్క్ ప్రభావంను కనుగొన్నందుకు గాను 1919లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి అందుకున్నారు.

1924 నుండి ఆడాల్ఫ్ హిట్లర్కు మద్దతుదారుడిగా ఉన్న స్టార్క్, మరో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత ఫిలిప్ లెనార్డ్ తో కలిసి యూదు వ్యతిరేక డోయ్చె ఫిజిక్ ఉద్యమంలో ప్రధాన నాయకులలో ఒకరిగా నిలిచారు. ఈ ఉద్యమం లక్ష్యం జర్మన్ విద్యా, శాస్త్రీయ సంస్థల నుండి యూదు భౌతిక శాస్త్రవేత్తలను తొలగించడం. 1947లో నాజీ నిర్మూలన (డీనాజిఫికేషన్) న్యాయస్థానం ఆయనను "ప్రధాన నేరస్థుడు"గా తీర్పు చెప్పింది. అయితే అప్పీల్ అనంతరం 1949లో ఆ తీర్పును "తక్కువ స్థాయి నేరస్థుడు"గా మార్చారు.[1]

విద్య

[మార్చు]

జోహానెస్ స్టార్క్ 1874 ఏప్రిల్ 15న జర్మనీలోని షికెన్‌హోఫ్ (ప్రస్తుతం ఫ్రైహుంగ్లో భాగం)లో జన్మించాడు.ఆయన మొదట బాయ్రాయత్లోని జిమ్నాసియంలో, అనంతరం రెగెన్స్‌బర్గ్ లో విద్యనభ్యసించారు. 1894లో లుడ్విగ్ మాక్సిమిలియన్ విశ్వవిద్యాలయం, మ్యూనిక్ లో చేరి భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, రసాయన శాస్త్రం, స్ఫటిక శాస్త్రం అభ్యసించారు. 1897లో యూజెన్ ఫాన్ లోమ్మెల్ పర్యవేక్షణలో Untersuchungen über einige physikalische, vorzüglich optische Eigenschaften des Russes (కాజుపై కొన్ని భౌతిక, ముఖ్యంగా దృశ్య సంబంధిత లక్షణాలపై పరిశోధనలు) అనే సిద్ధాంత గ్రంథంతో భౌతిక శాస్త్రంలో పీహెచ్.డి. పట్టా పొందారు.[2] అనంతరం 1900 వరకు అదే విశ్వవిద్యాలయంలో వాన్ లోమ్మెల్‌కు సహాయకునిగా పనిచేశారు.

వృత్తి జీవితం, పరిశోధనలు

[మార్చు]

1900లో స్టార్క్ గోటింగెన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రైవాట్‌డోజెంట్ గా నియమితులయ్యారు. 1906లో హానోవర్ లోని రాజ సాంకేతిక ఉన్నత పాఠశాలలో అసాధారణ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితులయ్యారు. 1909లో ఆర్‌డబ్ల్యుటిహెచ్ ఆఖెన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా చేరారు. 1917 నుండి 1922 వరకు గ్రైఫ్స్‌వాల్డ్ విశ్వవిద్యాలయం, వుర్జ్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలలో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు.

1919లో స్టార్క్‌కు భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి ప్రదానం చేశారు. కెనాల్ కిరణాలులో డాప్లర్ ప్రభావంను గుర్తించడం, అలాగే విద్యుత్ క్షేత్రాలలో వర్ణరేఖల విభజనను కనుగొనడం ఇందుకు కారణం. ఈ రెండవ ఆవిష్కరణనే స్టార్క్ ప్రభావంగా పిలుస్తారు.

1933 నుండి 1939లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు స్టార్క్ ఫిజికాలిష్-టెక్నిషె రైఖ్‌సాన్ష్టాల్ట్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. అదే సమయంలో నోట్గెమైన్షాఫ్ట్ డెర్ డోయ్చెన్ విసెన్‌షాఫ్ట్ (జర్మన్ శాస్త్ర అభివృద్ధి సంఘం) అధ్యక్షుడిగానూ సేవలందించారు.

స్టార్క్‌నే Jahrbuch der Radioaktivität und Elektronik సంపాదకుడిగా ఉన్నప్పుడు, అప్పటివరకు పెద్దగా ప్రసిద్ధి చెందని ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ ను 1907లో సాపేక్షతా సిద్ధాంతంపై సమీక్షా వ్యాసం రాయమని ఆహ్వానించాడు. స్టార్క్‌కు సాపేక్షతా సిద్ధాంతం, ఐన్‌స్టీన్ ప్రారంభ పరిశోధనలపై మంచి అభిప్రాయం ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది. ఆయన 1907లో Physikalische Zeitschrift లో ప్రచురించిన తన వ్యాసంలో[3] "H. A. లోరెంట్జ్, A. ఐన్‌స్టీన్ ప్రతిపాదించిన సాపేక్షతా సూత్రం", "ప్లాంక్ సంబంధం M0 = E0/c2"లను ఉదహరించాడు. అదే వ్యాసంలో ఆయన e0 = m0c2 సమీకరణాన్ని ఉపయోగించి "మూలక శక్తి క్వాంటం"ను, అంటే విశ్రాంతిలో ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ ద్రవ్యరాశికి సంబంధించిన శక్తి పరిమాణాన్ని లెక్కించాడు.

ఈ సమీక్షా వ్యాసాన్ని సిద్ధం చేస్తుండగా,[4] ఐన్‌స్టీన్ తరువాత సామాన్య సాపేక్షతా సిద్ధాంతంగా రూపుదిద్దుకున్న ఆలోచనల దిశగా ముందడుగు వేశాడు. ఆ సిద్ధాంతం ప్రయోగాత్మకంగా ధృవీకరించబడిన తరువాత ఐన్‌స్టీన్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఖ్యాతి పొందాడు. తరువాత కాలంలో స్టార్క్ డోయ్చె ఫిజిక్ ఉద్యమంలో ఐన్‌స్టీన్‌కు, సాపేక్షతా సిద్ధాంతానికి తీవ్ర వ్యతిరేకిగా మారడం చారిత్రకంగా ఒక విరోధాభాసంగా భావించబడుతుంది.[5] స్టార్క్ విద్యుత్, సంబంధిత భౌతిక అంశాలపై ప్రధానంగా 300కు పైగా పరిశోధనా పత్రాలు ప్రచురించాడు.

నాజీవాదంతో అనుబంధం

[మార్చు]

1924 నుండి స్టార్క్ ఆడాల్ఫ్ హిట్లర్ కు మద్దతు ఇచ్చాడు.[6] నాజీ పాలన సమయంలో స్టార్క్, సహ నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత ఫిలిప్ లెనార్త్ తో కలిసి డోయ్చె ఫిజిక్ (ఆర్య భౌతిక శాస్త్రం) ఉద్యమం ద్వారా జర్మన్ భౌతిక శాస్త్రానికి ఫ్యూరర్ గా నిలవాలని ప్రయత్నించాడు. ఈ ఉద్యమం ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్, వెర్నర్ హైజెన్‌బర్గ్ (యూదుడు కానప్పటికీ) ప్రతినిధ్యం వహించిన "యూదు భౌతిక శాస్త్రం"కు వ్యతిరేకంగా నడిచింది.

వెర్నర్ హైజెన్‌బర్గ్ ఐన్‌స్టీన్ యొక్క సాపేక్షతా సిద్ధాంతంను సమర్థించిన తరువాత, స్టార్క్ ఎస్‌ఎస్ అధికారిక పత్రిక Das Schwarze Korpsలో ఆగ్రహభరితమైన వ్యాసం రాసి, హైజెన్‌బర్గ్‌ను "శ్వేత యూదుడు" (White Jew) అని అభివర్ణించాడు.[6]

1934 ఆగస్టు 21న స్టార్క్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, సహ నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత మాక్స్ ఫాన్ లావేకు ఒక లేఖ రాశాడు. అందులో నాజీ పార్టీ విధానాలకు అనుగుణంగా నడుచుకోవాలని, లేకపోతే పరిణామాలను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుందని హెచ్చరించాడు. ఆ లేఖను ఆయన "హైల్ హిట్లర్" అనే నాజీ అభివాదంతో ముగించాడు.[7]

తన 1934 గ్రంథం Nationalsozialismus und Wissenschaft (జాతీయ సోషలిజం, విజ్ఞానం)లో స్టార్క్, శాస్త్రవేత్త యొక్క ప్రధాన కర్తవ్యం దేశానికి సేవ చేయడమేనని వాదించాడు. అందువల్ల జర్మన్ ఆయుధ తయారీకి, పరిశ్రమలకు ఉపయోగపడే పరిశోధనా రంగాలకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని పేర్కొన్నాడు. ఆయన సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రాన్ని "యూదు భౌతిక శాస్త్రం"గా విమర్శిస్తూ, నాజీ జర్మనీలో శాస్త్రీయ పదవులు కేవలం "శుద్ధ ఆర్య రక్తం" కలిగిన జర్మన్లకే చెందాలని నొక్కి చెప్పాడు.

Das Schwarze Korps లో రాస్తూ, జాతి ఆధారిత యూదు వ్యతిరేకత విజయం సాధించినా, "యూదు ఆలోచనలు" కూడా ఓడించబడనంత వరకు అది కేవలం "పాక్షిక విజయం" మాత్రమే అవుతుందని స్టార్క్ పేర్కొన్నాడు. "యూదు భావజాలాన్ని కూడా నిర్మూలించాలి; ఎందుకంటే దాని వాహకులు అందమైన ఆర్య గుర్తింపు పత్రాలు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఆ యూదు ఆత్మ ఇప్పటికీ అంతరాయం లేకుండా కొనసాగవచ్చు" అని ఆయన వ్రాశాడు.[8]

1947లో, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీ ఓటమి అనంతరం, నాజీ నిర్మూలన న్యాయస్థానం స్టార్క్‌ను "ప్రధాన నేరస్థుడు"గా వర్గీకరించి నాలుగు సంవత్సరాల కారాగార శిక్ష విధించింది (తరువాత అది అమలు నుంచి నిలిపివేయబడింది). 1949లో మ్యూనిక్ అప్పీళ్ల ట్రైబ్యునల్ ఈ తీర్పును సవరించి, ఆయనను "తక్కువ స్థాయి నేరస్థుడు"గా వర్గీకరించి 1000 మార్కుల జరిమానా విధించింది.[1]

వ్యక్తిగత జీవితం, మరణం

[మార్చు]

స్టార్క్ లూయిజ్ ఉఎప్లర్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఐదుగురు సంతానం. పండ్ల చెట్ల సాగు, అటవీ సంరక్షణ ఆయనకు ప్రధాన హాబీలు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం అనంతరం, తన నోబెల్ బహుమతి ద్వారా వచ్చిన ధనంతో ఎగువ బవేరియాలోని తన గ్రామీణ ఆస్తిలో ఒక వ్యక్తిగత ప్రయోగశాలను ఏర్పాటు చేసి, విద్యుత్ క్షేత్రంలో కాంతి వక్రీభవనంపై పరిశోధనలు కొనసాగించాడు.[9] జీవితపు చివరి సంవత్సరాలను స్టార్క్ ఎగువ బవేరియాలోని ట్రౌన్‌స్టైన్ సమీపంలోని తన గుట్ ఎప్పెన్‌స్టాట్ అనే ఎస్టేట్‌లో గడిపాడు. అక్కడే 1957 జూన్ 21న 83 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు. ఆయనను ష్యోనావ్ ఆమ్ క్యోనిగ్స్‌సేలోని పర్వత సమాధి స్థలంలో ఖననం చేశారు.[10]

పురస్కారాలు, సత్కారాలు

[మార్చు]

నోబెల్ బహుమతికి అదనంగా, స్టార్క్ అనేక ఇతర పురస్కారాలను కూడా అందుకున్నాడు. వాటిలో వియన్నా విజ్ఞాన అకాడమీ ప్రదానం చేసిన బౌమ్‌గార్ట్‌నర్ బహుమతి (1910), గోటింగెన్ విజ్ఞాన అకాడమీ ప్రదానం చేసిన వాల్‌బ్రూఖ్ బహుమతి (1914), అలాగే రోమ్ అకాడమీ (Accademia nazionale delle scienze detta dei XL) ప్రదానం చేసిన మట్టూచి పతకం ముఖ్యమైనవి.

1970లో అంతర్జాతీయ ఖగోళ శాస్త్ర సంఘం (IAU), స్టార్క్ నాజీ కార్యకలాపాల గురించి తెలియకుండానే, చంద్రుని అవతలి వైపున ఉన్న ఒక క్రేటర్‌కు ఆయన పేరు పెట్టి సత్కరించింది.[11] అనంతరం ఆయన నాజీ అనుబంధం వెలుగులోకి రావడంతో, 2020 ఆగస్టు 12న ఆ పేరు అధికారికంగా తొలగించబడింది.[12]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

గమనికలు

[మార్చు]
  1. ↑ 1.0 1.1 Kleinert, Andreas (1983). "Das Spruchkammerverfahren Gegen Johannes Stark" [The Denazification Hearing against Johannes Stark] (PDF). Sudhoffs Archiv (in German and English). 67 (1): 13–24. ISSN 0039-4564. Retrieved 13 November 2025.{{cite journal}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  2. ↑ Entry in the catalogue of the Bavarian State Library, Munich. Opacplus.bsb-muenchen.de. Retrieved on 2012-07-27.
  3. ↑ Stark, J. (1907). "Elementarquantum der Energie, Modell der negativen und der positiven Elekrizitat". Physikalische Zeitschrift. 24 (8): 881.
  4. ↑ Einstein, A. (1907). "Ueber das Relativitatprinzip und die aus demselb gezogenen Folgerungen". Jahrbuch der Radioaktivität und Elektronik. IV: 411.
  5. ↑ Norton, John D. "Einstein and Nordström: Some Lesser-Known Thought Experiments in Gravitation", John Earman, Michel Janssen, John D. Norton (eds.), Birkhäuser, 1993, pp. 3–29 (p. 6). ISBN 0-8176-3624-2
  6. ↑ 6.0 6.1 Ball, Philip (2014). Serving the Reich: The Struggle for the Soul of Physics under Hitler. The University of Chicago Press.
  7. ↑ Reisman, Arnold (2006) Turkey's Modernization: Refugees from Nazism and Atatürk's Vision Archived 2007-01-03 at the Wayback Machine. ISBN 978-0-9777908-8-3
  8. ↑ Stone, Dan "Nazi Race Ideologues", in Patterns of Prejudice, Volume 50, Issue 4-5 (2016), p. 452.
  9. ↑ Johannes Stark – Biography. Nobelprize.org. Retrieved on 2012-07-27.
  10. ↑ UKw: Ausflug in die Vergangenheit Bericht vom 9. Juli 2013 im Berchtesgadener Anzeiger.
  11. ↑ Philipp Ball (26 June 2020). "Astronomers unknowingly dedicated moon craters to Nazis". prospectmagazine.co.uk. Retrieved 27 June 2020.
  12. ↑ Gazetteer of Planetary Nomenclature

మూలాలు

[మార్చు]
  • Andreas Kleinert: "Die Axialität der Lichtemission und Atomstruktur". Johannes Starks Gegenentwurf zur Quantentheorie. In: Astrid Schürmann, Burghard Weiss (సంపాదకులు): Chemie – Kultur – Geschichte. Festschrift für Hans-Werner Schütt anlässlich seines 65. Geburtstages. Berlin u. Diepholz, 2002, pp. 213–222.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
Wikimedia Commons logo
విキーమీడియా కామన్స్‌లో Johannes Stark}కి సంబంధించి దస్త్రాలు ఉన్నాయి.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=జోహన్నెస్_స్టార్క్&oldid=4829426" నుండి వెలికితీశారు