జ్యేష్ఠరాజ్ భాలచంద్ర జోషి
జ్యేష్ఠరాజ్ భాలచంద్ర జోషి | |
|---|---|
 రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ నుండి పద్మభూషణ్ అందుకుంటున్న జె.బి. జోషి | |
| 1949 మే 28 మసూర్, సతారా జిల్లా, మహారాష్ట్ర, భారతదేశం | |
| వృత్తి | కెమికల్ ఇంజనీర్, అణు శాస్త్రవేత్త |
| Office | ఛాన్స్ లర్, ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ (ICT) |
| పురస్కారాలు | పద్మభూషణ్ (2014) శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ పురస్కారం (1991) డాక్టర్ అంజి రెడ్డి ఇన్నోవేషన్ అవార్డు హోమీ భాభా చైర్ ప్రొఫెసర్ |
జ్యేష్ఠరాజ్ భాలచంద్ర జోషి (జననం 28 మే 1949) ఒక ప్రముఖ భారతీయ కెమికల్ ఇంజనీర్, అణు శాస్త్రవేత్త, విద్యావేత్త. మల్టీఫేజ్ రియాక్టర్ల (Multiphase reactors) రూపకల్పనలో ఆయన చేసిన వినూత్న పరిశోధనలకు అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు లభించింది. ప్రస్తుతం ఆయన ముంబైలోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ (ICT) ఛాన్స్ లర్గా వ్యవహరిస్తున్నారు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
[మార్చు]జోషి 1949 మే 28న మహారాష్ట్రలోని సతారా జిల్లాలో జన్మించారు. ఆయన 1971లో ముంబై విశ్వవిద్యాలయం (UDCT) నుండి కెమికల్ ఇంజనీరింగ్లో బి.టెక్ పూర్తి చేశారు. అనంతరం ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త మన్ మోహన్ శర్మ పర్యవేక్షణలో పరిశోధనలు చేసి 1977లో పిహెచ్.డి పట్టా పొందారు.[1]
వృత్తిపరమైన ప్రస్థానం
[మార్చు]ఆయన 1972లో ICTలో అధ్యాపకుడిగా చేరి, 1999 నుండి 2008 వరకు ఆ సంస్థకు డైరెక్టర్గా పనిచేశారు. 2009లో హోమీ భాభా నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్లో 'DAE-హోమీ భాభా చైర్ ప్రొఫెసర్'గా నియమితులయ్యారు.
ఆయన అణుశక్తి రంగంలో కీలక పరిశోధనలు చేశారు. ముఖ్యంగా అడ్వాన్స్డ్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్ (AHWR) భద్రతా వ్యవస్థల అభివృద్ధిలో, 'భాభా కవచ్' (బుల్లెట్ ప్రూఫ్ జాకెట్) తయారీలో వాడే కార్బన్ నానోట్యూబ్ పరిశోధనల్లో కీలక పాత్ర పోషించారు.
శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలు
[మార్చు]జోషి గారు 1000కి పైగా కొత్త రకం మల్టీఫేజ్ రియాక్టర్లను రూపొందించారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల కోసం వంట గ్యాస్, పొయ్యిల సామర్థ్యాన్ని పెంచే సరికొత్త డిజైన్లను అభివృద్ధి చేశారు. వీటి వల్ల ఉష్ణ సామర్థ్యం 12-20% నుండి 50-60% వరకు పెరిగింది. ఆయన ఇప్పటివరకు 665కి పైగా శాస్త్రీయ వ్యాసాలను ప్రచురించారు.[2]
పురస్కారాలు, గౌరవాలు
[మార్చు]- పద్మభూషణ్ (2014): సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ రంగంలో చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం ఈ పురస్కారాన్ని అందించింది.[3]
- శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ పురస్కారం (1991): ఇంజనీరింగ్ సైన్సెస్లో చేసిన కృషికి.
- నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ (అమెరికా): 2021లో అంతర్జాతీయ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు.
- డాక్టర్ అంజి రెడ్డి ఇన్నోవేషన్ అవార్డు (2005).
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Sharma, M. M. (2009). "Jyeshtharaj Bhalchandra Joshi". Industrial & Engineering Chemistry Research.
- ↑ "PROF. J.B. JOSHI Profile". Institute of Chemical Technology.
- ↑ "Prof. J.B. Joshi awarded the Padma Bhushan". UDCT Alumni Association. 25 January 2014.