టికి గెలానా
ఎర్బా టికి గెలానా (జననం: 22 అక్టోబర్ 1987) మారథాన్ రేసుల్లో పాల్గొనే ఇథియోపియన్ లాంగ్ డిస్టెన్స్ రన్నర్ . 2012 నుండి 2017 వరకు ఈ ఈవెంట్లో ఆమె వ్యక్తిగత బెస్ట్ 2:18:58 ఇథియోపియన్ జాతీయ రికార్డుగా మిగిలిపోయింది . ఆమె 2011 ఆమ్స్టర్డామ్ మారథాన్, 2012 రోటర్డ్యామ్ మారథాన్లను గెలుచుకుంది. ఆమె 2012 లండన్ ఒలింపిక్స్లో 2:23:07 సమయంతో బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకుంది , ఇది కొత్త ఒలింపిక్ రికార్డు.
జీవితచరిత్ర
[మార్చు]2000 ఒలింపిక్ మారథాన్ ఛాంపియన్ గెజాహెగ్నే అబెరా బంధువు అయిన గెలానా, ఇథియోపియాలోని సోమాలి ప్రాంతంలోని రాజధాని నగరం, అగ్రశ్రేణి రన్నర్లను ఉత్పత్తి చేయడంలో ప్రసిద్ధి చెందిన జిజిగాలో 22 అక్టోబర్ 1987న జన్మించారు.[1] ఆమె ఇథియోపియాలో రోడ్ రేసుల్లో పోటీపడటం ప్రారంభించింది, 2004 నాల్గవ స్థానంలో నిలిచింది .[2] ఆమె 2006 లో స్పెయిన్లోని కాటలోనియాకు వెళ్లి , మాటారో, టెర్రాస్సాలో విజయాలతో సహా హాఫ్ మారథాన్ దూరంపై తన అరంగేట్రం చేసింది . ఆమె సంవత్సరం చివరిలో శాన్ సిల్వెస్ట్రే బార్సిలోనెసా 10కిమీ రేసును గెలుచుకుంది.[3] ఆమె 2007లో జపాన్కు ప్రయాణించి సాన్యో రోడ్ రేస్లో 10కిమీ గెలిచింది - ఆమె 31:54 నిమిషాల సమయం ఆమెను ఆ సంవత్సరం మూడవ వేగవంతమైన ఇథియోపియన్గా చేసింది. ఆమె మార్చిలో అడిస్ అబాబాలో జరిగిన 2008 ఉమెన్ ఫస్ట్ 5కిమీ ను గెలుచుకుంది , తరువాత మేలో జరిగిన హై-ప్రొఫైల్ వరల్డ్ 10కిమీ బెంగళూరులో నాల్గవ స్థానంలో నిలిచింది. ఆమె ఆ వేసవిలో యూరోపియన్ ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ సర్క్యూట్లో అరంగేట్రం చేసింది, ఇంటర్నేషనల్స్ స్టేడియన్ఫెస్ట్లో 15:17.74 నిమిషాలతో 5000 మీటర్ల ఉత్తమ సమయాన్ని, ఆస్ట్రావా గోల్డెన్ స్పైక్లో 31:27.80 నిమిషాలతో 10,000 మీటర్ల ఉత్తమ సమయాన్ని నమోదు చేసింది .[4]
2008 చివరలో, గెలానా ఢిల్లీ హాఫ్ మారథాన్లో 1:10:22 గంటల సమయంతో ఆరవ స్థానంలో నిలిచింది, కానీ ఆమె 2009 RAకిమీ హాఫ్ మారథాన్లో రెండు నిమిషాలు నెమ్మదిగా ఉంది , 16వ స్థానంలో నిలిచింది. కానీ ఆమె అమెరికన్ అరంగేట్రంలో వర్జీనియా బీచ్ హాఫ్ మారథాన్లో అబేబు గెలాన్ తర్వాత రెండవ స్థానంలో నిలిచింది. ఆమె మారథాన్ అరంగేట్రం అక్టోబర్లో డబ్లిన్ మారథాన్లో జరిగింది, క్లోజ్ ఫినిషింగ్లో ఆమె పోడియంపై మూడవ స్థానంలో నిలిచింది.[5] 2010లో, ఆమె లాస్ ఏంజిల్స్ మారథాన్, డబ్లిన్ మారథాన్ రెండింటిలోనూ నాల్గవ స్థానంలో నిలిచింది , అయినప్పటికీ ఆమె తన ఉత్తమ సమయాన్ని 2:29:53 గంటలకు మెరుగుపరిచింది.
2011 ఆమ్స్టర్డామ్ మారథాన్ గెలానాకు ఒక ముందడుగు వేసింది, ఆమె 2:22:08 గంటల్లో రేసును గెలుచుకుంది - ఆమె మునుపటి ఉత్తమ సమయం కంటే దాదాపు ఎనిమిది నిమిషాలు వేగంగా, గెట్ వామి యొక్క తొమ్మిదేళ్ల కోర్సు రికార్డుపై మెరుగుదల. ఆ సంవత్సరం చివరిలో ఆమె ఇథియోపియాకు తిరిగి వచ్చింది, అక్కడ ఆమె గ్రేట్ ఇథియోపియన్ రన్లో రన్నరప్గా, ఇథియోపియన్ క్లబ్స్ క్రాస్ కంట్రీ ఛాంపియన్షిప్లలో మూడవ స్థానంలో నిలిచింది. ఫిబ్రవరి 2012లో జరిగిన కగావా మరుగేమ్ హాఫ్ మారథాన్లో ఆమె తన వ్యక్తిగత ఉత్తమ స్థానాన్ని మెరుగుపరుచుకుంది , 1:08:48 గంటల్లో రేసును గెలుచుకోవడానికి ఎటువంటి సవాలు లేకుండా ముందుకు సాగింది.
2012 రోటర్డ్యామ్ మారథాన్లో ఆమె ఇథియోపియన్ రికార్డును బద్దలు కొట్టి , రన్నరప్ వలేరియా స్ట్రానియో కంటే దాదాపు ఐదు నిమిషాలు ముందుగా 2:18:58 గంటల సోలో పరుగును పూర్తి చేసి రేసును గెలుచుకుంది . దీనితో ఆమె ఇప్పటివరకు దూరం దాటిన నాల్గవ వేగవంతమైన మహిళగా నిలిచింది. ఫలితంగా ఆమె ఒలింపిక్ మారథాన్లో ఇథియోపియాకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఎంపికైంది. లండన్ 2012 ఒలింపిక్స్లో, రేసు అంతటా వర్షం, వాటర్ స్టేషన్లో పడిపోయినప్పటికీ, ఆమె మారథాన్లో 2:23:07 గంటల ఒలింపిక్ రికార్డు సమయంతో బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకుంది . ఒలింపిక్స్ తర్వాత ఆమె హాఫ్ మారథాన్కు వ్యక్తిగత ఉత్తమ ప్రదర్శన ఇచ్చింది, గ్రేట్ నార్త్ రన్లో మూడవ స్థానంలో 1:07:48 నమోదు చేసింది , ఆపై జెవెన్హ్యూవెలెన్లూప్లో 48:09 నిమిషాల 15 కి.మీ. ఉత్తమ ప్రదర్శనతో ( రెండు రేసుల్లోనూ ఒలింపిక్ 10,000 మీటర్ల ఛాంపియన్ తిరునేష్ దిబాబా వెనుక ఉంది). ఆ సంవత్సరం ఆమె ప్రదర్శనలకు గాను ఆమె ఎయిమ్స్ వరల్డ్ అథ్లెట్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డుకు ఎంపికైంది .[6]
2013 లో ఆమె మొదటి పరుగులో కిమ్ స్మిత్ను ఓడించి తన మరుగేమ్ హాఫ్ మారథాన్ టైటిల్ను కాపాడుకుంది.
2013 లండన్ మారథాన్లో పోటీ పడుతున్న గెలానా, 15 కి.మీ. ఫీడింగ్ స్టేషన్లో వీల్చైర్ రేసర్ జోష్ కాసిడీని ఢీకొట్టడంలో నేల కూలింది . తిరిగి ప్రారంభించగలిగినప్పటికీ, ఆమె రేసు యొక్క రెండవ భాగంలో ఆధిక్యతలో ఉన్న వేగాన్ని తగ్గించి 2:36:55 గంటల సమయంలో 16వ స్థానంలో నిలిచింది. ఈ సంఘటన లండన్ మారథాన్ నిర్వాహకులను 2014 ఎడిషన్ కోసం ప్రారంభ ఏర్పాట్లను మార్చడానికి ప్రేరేపించింది, తద్వారా వీల్చైర్ అథ్లెట్లు మహిళల రేసు కంటే ముందుగా ప్రారంభించడానికి వీలు కల్పించింది.[7]
మాస్కోలో జరిగిన 2013 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్లలో మారథాన్లో పాల్గొనే ఇథియోపియా జట్టుకు గెలానా ఎంపికైంది , కానీ వేడి, తేమతో కూడిన పరిస్థితుల్లో జరిగిన రేసు నుండి కేవలం 5 కి.మీ. తర్వాత తప్పుకుంది. ఆమె సహచరురాలు మెసెరెట్ హైలుతో కలిసి త్వరగా వైదొలగడంతో , ఇథియోపియా అథ్లెటిక్స్ సమాఖ్య ఆ జంట వారి చర్యలకు వ్రాతపూర్వక వివరణలు సమర్పించమని కోరింది.
2014 లో లండన్ మారథాన్కు తిరిగి వచ్చిన గెలానా, విజేత ఎడ్నా కిప్లాగట్ కంటే ఆరు నిమిషాల కంటే ఎక్కువ వెనుకబడి 2:26:58 గంటల్లో తొమ్మిదవ స్థానంలో నిలిచింది .
వ్యక్తిగత ఉత్తమ జాబితా
[మార్చు]- 10,000 మీటర్లు – 31:27.80 నిమిషాలు (2008)
- 10 కి.మీ. రోడ్డు – 31:54 నిమిషాలు (2007)
- 15 కి.మీ రోడ్డు - 48:09 నిమి (2012)
- హాఫ్ మారథాన్ – 1:08:48 గంటలు (2012)
- మారథాన్ – 2:18:58 గంటలు (2012)
రోడ్ రేస్ విజయాలు
[మార్చు]- ఆమ్స్టర్డ్యామ్ మారథాన్ 2011
- కాగావా-మారుగమే హాఫ్ మారథాన్ 2012,2013
- రోటర్డ్యామ్ మారథాన్ః 2012
- ఒలింపిక్ మారథాన్ 2012
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Tiki GELANA". World Athletics. Retrieved 27 January 2025.
- ↑ Negash, Elshadai (24 November 2006). "Ethiopian elite look to continue domination - 2006 TOYOTA Great Ethiopian Run PREVIEW". IAAF. Retrieved 26 April 2016.
- ↑ Nakamura, Ken (24 December 2007). "Kimwei sets course record to win Sanyo road race". IAAF. Retrieved 26 April 2016.
- ↑ "Gelana Tiki". IAAF. Retrieved 26 April 2016.
- ↑ "Chebor and Gelan take Rock 'n' Roll Half Marathon titles". IAAF. 6 September 2009. Retrieved 26 April 2016.
- ↑ Nakamura, Ken (5 February 2012). "Convincing wins for Kisorio and Gelana in Marugame". IAAF. Retrieved 26 April 2016.
- ↑ Watta, Evelyn (13 August 2013). Ethiopian marathoners face action for dropping out of Moscow race. Sportsnewsarena.com. Retrieved 17 May 2014.