టి. కె. ఉమ్మన్

టి. కె. ఉమ్మన్
టి. కె. ఉమ్మన్
జననం	1937 అక్టోబరు 16; వెన్మొని, ఆలప్పుజ, ట్రావెన్‌కోర్, భారతదేశం
మరణం	2026 ఫిబ్రవరి 26 (వయసు: 88); గుర్గావ్, హర్యానా, భారతదేశం
వృత్తి	సామాజిక శాస్త్రవేత్త, ఉపాధ్యాయుడు, రచయిత
పురస్కారాలు	పద్మభూషణ్; వి. కె. ఆర్. వి. రావు బహుమతి; జి. ఎస్. ఘుర్యే అవార్డు; స్వామి ప్రణవానంద అవార్డు; మార్ క్రిసోస్టోమ్ నవతి అవార్డు

తరైలత్ కోషీ ఉమ్మన్ (16 అక్టోబర్ 1937 – 26 ఫిబ్రవరి 2026) ఒక భారతీయ సామాజిక శాస్త్రవేత్త, రచయిత, ఉపాధ్యాయుడు, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలోని సెంటర్ ఫర్ ది స్టడీ ఆఫ్ సోషల్ సిస్టమ్స్‌లో ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటస్. విద్యా, సాహిత్య రంగాలకు ఆయన చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా 2008లో భారత రాష్ట్రపతి ఆయనకు భారతదేశ మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేశారు.

ఆయన అంతర్జాతీయ సామాజిక శాస్త్ర సంఘం 12వ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు (1990–1994).^[2]

జీవిత చరిత్ర

టి. కె. ఉమ్మన్ 16 అక్టోబర్ 1937న ట్రావెన్‌కోర్, అలెప్పీ, వెన్మొని, తరైలత్‌లోని కీరికాట్టు కుటుంబంలో సారామ్మ, కోషీ దంపతులకు రెండవ కుమారుడిగా జన్మించారు.^[3] ఆలప్పుజలో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం అనంతరం, ఉమ్మన్ 1957లో తిరువనంతపురంలోని కేరళ విశ్వవిద్యాలయం నుండి అర్థశాస్త్రంలో బిఏ, 1960లో పూణే విశ్వవిద్యాలయం నుండి సామాజిక శాస్త్రంలో ఎంఏ పట్టా పొందారు. ఆయన తన డాక్టరల్ పరిశోధన కోసం పూణే విశ్వవిద్యాలయంలో కొనసాగారు, ప్రొఫెసర్ వై. బి. దామ్లే పర్యవేక్షణలో కరిష్మా, స్టెబిలిటీ అండ్ చేంజ్: యాన్ అనాలిసిస్ ఆఫ్ భూదాన్-గ్రామదాన్ మూవ్‌మెంట్ ఇన్ ఇండియా అనే అంశంపై 1965లో పిహెచ్‌డి పట్టా పొందారు.^[4]

ఆయన హర్యానాలోని నేషనల్ మీడియా క్యాంపస్‌లో నివసించారు.

వృత్తి జీవితం

ఉమ్మన్ ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం, ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ వర్క్‌లో సామాజిక శాస్త్రాలలో లెక్చరర్‌గా (1964–70) తన వృత్తిని ప్రారంభించారు, అక్కడ ఆయన సోషియాలజీలో రీడర్‌గా పనిచేశారు (1970–71). ఆ తర్వాత ఆయన జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలోని సెంటర్ ఫర్ ది స్టడీ ఆఫ్ సోషల్ సిస్టమ్స్ (CSSS)కు అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్‌గా (1971–76) మారారు, తరువాత సోషియాలజీ ప్రొఫెసర్‌ అయ్యారు (1976–2002).^[5]

2003–2006 కాలంలో, ఆయన కింది ప్రాజెక్టులలో పాలుపంచుకున్నారు:^[5]

2002 గుజరాత్ మతపరమైన మారణకాండ తర్వాత హిందువులు, ముస్లింల మధ్య సయోధ్యను అన్వేషించడానికి గుజరాత్ హార్మొనీ ప్రాజెక్ట్ సలహా కమిటీ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు.
భారతదేశ ముస్లిం వర్గపు సామాజిక, ఆర్థిక, విద్యా స్థితిగతులను అధ్యయనం చేయడానికి ప్రధాని ఏర్పాటు చేసిన ఉన్నత స్థాయి కమిటీ (ప్రముఖంగా సచార్ కమిటీగా పిలుస్తారు)లో సభ్యుడిగా ఉన్నారు.
నాన్-ట్రెడిషనల్ సెక్యూరిటీ అంశంపై ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్ అధ్యక్ష పదవిని నిర్వహించారు.

2007లో, ఆయన జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటస్ అయ్యారు.^[5]

నిర్వహించిన పదవులు

టి. కె. ఉమ్మన్ 1986 నుండి 1994 వరకు అంతర్జాతీయ సామాజిక శాస్త్ర సంఘంలో వివిధ పదవులు నిర్వహించారు.^[5]

1986 సెక్రటరీ జనరల్, XI వరల్డ్ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ సోషియాలజీ, న్యూఢిల్లీ
1986–90 ఈసీ సభ్యుడు
1990–94 అధ్యక్షుడు (ఆసియా, ఆఫ్రికా ఖండాల నుండి ఈ పదవిని చేపట్టిన ఏకైక వ్యక్తి ఆయన^[6])

తన వృత్తి జీవితంలో ఆయన ఇతర పదవులను కూడా నిర్వహించారు:^[5]

కోశాధికారి, ఇండియన్ సోషియోలాజికల్ సొసైటీ, 1975–78.
కార్యదర్శి, ఇండియన్ సోషియోలాజికల్ సొసైటీ, 1989–91.
సంపాదకుడు, సోషియోలాజికల్ బులెటిన్ (ఇండియన్ సోషియోలాజికల్ సొసైటీ అధికారిక పత్రిక), 1975–8, 1989–1991, 1998–1999.
అధ్యక్షుడు, ఇండియన్ సోషియోలాజికల్ సొసైటీ, 1998–99.
బోర్డ్ ఆఫ్ డైరెక్టర్స్ సభ్యుడు, ఇంటర్నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషియాలజీ, రోమ్, 2001–2005.
కౌన్సిల్ సభ్యుడు, ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ ది సైంటిఫిక్ స్టడీ ఆఫ్ రిలీజియన్, 1989–91, 1993–95.
వైస్-చైర్, చర్చ్ అండ్ సొసైటీ, వరల్డ్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ చర్చెస్, జెనీవా, 1984–89.
సభ్యుడు, ఇండియన్ నేషనల్ కమిషన్ ఫర్ యునెస్కో, 1993–97.

ఆయన సోషియాలజీలో యూజీసీ నేషనల్ లెక్చరర్ (1985–86), అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం సోషియాలజీ విభాగంలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ (1990), పారిస్‌లోని మైసన్ డెస్ సైన్సెస్ డి ఎల్'హోమ్‌లో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ (జూన్-జూలై 1992),^[7] బెర్లిన్‌లోని WZB బెర్లిన్ సోషల్ సైన్స్ సెంటర్‌లో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ (మే-జూలై 1993, జూన్ 1994), కాన్‌బెర్రాలోని ఆస్ట్రేలియన్ నేషనల్ యూనివర్సిటీ రీసెర్చ్ స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్స్‌లో విజిటింగ్ ఫెలో (డిసెంబర్ 1993), బుడాపెస్ట్‌లోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీస్‌లో సీనియర్ విజిటింగ్ ఫెలో (అక్టోబర్ 1994 – జూలై 1995)గా కూడా పనిచేశారు.^[8]^[6]

అవార్డులు, గుర్తింపులు

సామాజిక రంగానికి ఆయన చేసిన సేవలకుగాను ఉమ్మన్ అనేక అవార్డులను అందుకున్నారు.^[5]

ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్స్ రీసెర్చ్ ద్వారా 1981కి సోషియాలజీలో వి.కె.ఆర్.వి. రావు బహుమతి^[9]
ముంబైలోని బాంబే విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా 1985కి జి.ఎస్. ఘుర్యే అవార్డు
న్యూఢిల్లీలోని యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ ద్వారా 1997లో సోషియాలజీలో స్వామి ప్రణవానంద అవార్డు.
స్వీడన్‌లోని ఉప్ప్సల విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్న స్వీడిష్ కొలీజియం ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీ ఇన్ ది సోషల్ సైన్సెస్ ఫెలో (జనవరి-జూన్ 1998).
ఎక్సలెన్స్ కోసం నవతి అవార్డు, 2007.
2008లో భారత రాష్ట్రపతి ద్వారా పద్మభూషణ్^[10]

పుస్తకాలు, ప్రచురణలు

ఉమ్మన్, టి. కె. (1972). Charisma, Stability and Change. Thompson Press. Archived from the original on 2025-01-11. Retrieved 2026-02-26.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1978). Doctors and Nurses: A Study in Occupational Role Structures. Macmillan. ISBN 9780836402582.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1984). Social Transformation in Rural India: Mobilization and State Intervention. Stosius Inc/Advent Books Division. ISBN 978-0706924763.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1985). From Mobilization To Institutionalization: The Dynamics of Agrarian Movement In Kerala. Sangam Books. ISBN 978-0861321117.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1986). Insiders and outsiders in India: primordial collectivism and cultural pluralism in nation-building. International Sociology.^{[permanent dead link]}
ఉమ్మన్, టి. కె. (1988). The nature of sociological research and practice worldwide: a perspective from India. International Sociology.^{[permanent dead link]}
ఉమ్మన్, టి. కె. (1990). Protest and change: Studies in social movements. Sage. ISBN 978-8170361985.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1990). Sociology for one world: a plea for an authentic sociology. Sociological Bulletin. ISBN 978-0-19-809046-5.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1991). Internationalization of sociology: a view from developing countries. Current Sociology.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1995). Contested boundaries and emerging pluralism. International Sociology.^{[permanent dead link]}
ఉమ్మన్, టి. కె. (1995). Alien Concepts and South Asian Reality: Responses and Reformulations. Sage. ISBN 978-0803992047.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1997). Citizenship, Nationality and Ethnicity: Reconciling Competing Identities. Polity Press. ISBN 978-0745616209.
ఉమ్మన్, టి. కె. (1997). Citizenship and National Identity. Sage. ISBN 978-0803993587.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2000). The Christian Clergy in India: Volume 1: Social Structure and Social Roles. Sage. ISBN 978-0761994183.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2002). Pluralism, Equality and Identity: Comparative Studies. Oxford University Press. ISBN 978-0195657760.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2004). Development Discourse: Issues and Concerns. Regency Publications. ASIN B002A9RLX8.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2004). Nation, Civil Society and Social Movements. Sage. ISBN 978-8178292984.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2005). Crisis and Contention in Indian Society. Sage. ISBN 978-0761933588.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2005). Understanding Security: A New Perspective. Palgrave MacMillan. ISBN 978-1403929426.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2007). Knowledge and Society: Situating Sociology and Social Anthropology. Oxford U Press. ISBN 9780198090465.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2008). Reconciliation in Post-Godhra Gujarat. Pearson Education India. ASIN B008X5P1J4.
ఉమ్మన్, టి. కె. (2013). Knowledge and Society: Situating Sociology and Social Anthropology (Collected Essays). Oxford University Press. ISBN 978-0198090465.

మూలాలు

↑ Staff, Maktoob (26 ఫిబ్రవరి 2026). "ప్రముఖ సామాజిక శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్ టి. కె. ఉమ్మన్ 88 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు". Maktoob media. Retrieved 26 ఫిబ్రవరి 2026.
↑ "ISA Presidents". International Sociological Association. Retrieved 2012-07-25.
↑ "KeeriKattu Family (Kudumbam) – Home". Archived from the original on 2016-03-06. Retrieved 2026-02-26. {{cite web}}: no-break space character in |title= at position 29 (help)
↑ Y.B. Damle : the teacher, the researcher, and the scholar (Book, 2007) [WorldCat.org]
1 2 3 4 5 6 ISA Presidents: T.K. Oommen
1 2 Author Summary : T. K. Oommen – Pearson Education, India
↑ fr:Fondation Maison des sciences de l'homme
↑ CEU Institute for Advanced Study
↑ "VKRV Rao Prize". Archived from the original on 3 March 2010. Retrieved 31 May 2014.
↑ Staff, Maktoob (26 ఫిబ్రవరి 2026). "ప్రముఖ సామాజిక శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్ టి. కె. ఉమ్మన్ 88 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు". Maktoob media. Retrieved 26 ఫిబ్రవరి 2026.

మరింత చదవడానికి

Bottomore, T. B. (1962). Sociology, A Guide to Problems and Literature. Allen and Unwin. ASIN B008006VO6.
Mukherjee, Ramkrishna (1989). Indian sociology or sociology of India?. Sage. ISBN 9788132107118. Archived from the original on 2014-05-31. Retrieved 2026-02-26.
Kaul, Ashok (1992). Sociology in India: missing links, adaptations and disillusionments. Avebury. ISBN 9781856282796.
Ray, Parshuram (2000). Christians are more indigenous than upper-caste Hindus. Humanscape.^{[permanent dead link]}
Chatterjee, Partha (2003). The social sciences in India. Cambridge U. Press. Archived from the original on 2014-05-31. Retrieved 2026-02-26.
Connell, Raewyn (2007). Power, violence and the pain of colonialism. Polity Press. ISBN 9780745642482.
Welz, Frank (2009). "100 years of Indian sociology: from social anthropology to decentring global sociology". International Sociology. 24 (5). Sage: 635–655. doi:10.1177/0268580909339270. S2CID 144592535.
Patel, Sujata (2010). "At Crossroads: Sociology in India1". At crossroads: sociology in India. Sage. pp. 280–291. doi:10.4135/9781446221396. ISBN 9781446221396.

బాహ్య లింకులు

[1] Staff, Maktoob (26 ఫిబ్రవరి 2026). "ప్రముఖ సామాజిక శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్ టి. కె. ఉమ్మన్ 88 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు". Maktoob media. Retrieved 26 ఫిబ్రవరి 2026.

[presidents-2] "ISA Presidents". International Sociological Association. Retrieved 2012-07-25.

[3] "KeeriKattu Family (Kudumbam) – Home". Archived from the original on 2016-03-06. Retrieved 2026-02-26. {{cite web}}: no-break space character in |title= at position 29 (help)

[4] Y.B. Damle : the teacher, the researcher, and the scholar (Book, 2007) [WorldCat.org]

[autogenerated2-5] 1 2 3 4 5 6 ISA Presidents: T.K. Oommen

[autogenerated1-6] 1 2 Author Summary : T. K. Oommen – Pearson Education, India

[7] r:Fondation Maison des sciences de l'homme

[8] CEU Institute for Advanced Study

[9] "VKRV Rao Prize". Archived from the original on 3 March 2010. Retrieved 31 May 2014.

[10] Staff, Maktoob (26 ఫిబ్రవరి 2026). "ప్రముఖ సామాజిక శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్ టి. కె. ఉమ్మన్ 88 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు". Maktoob media. Retrieved 26 ఫిబ్రవరి 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]