టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్
టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్
| |
|---|---|
ప్రావిన్స్ | |
.svg) టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్ కౌంటీలు | |
 ఇరాన్లో టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్ స్థానం | |
| Coordinates: 35°32′N 51°31′E / 35.533°N 51.517°E[1][2] | |
| దేశం | ఇరాన్ |
| ప్రాంతం | ప్రాంతం 1[3] |
| రాజధాని | టెహ్రాన్ |
| Counties | 16 |
| Government | |
| • గవర్నర్-జనరల్ | మొహమ్మద్-సాదేగ్ మోటమేడియన్ (స్వతంత్ర) |
| Area | |
• Total | 18,814 కి.మీ2 (7,264 చ. మై) |
| Population (2016) | |
• Total | 1,32,67,637 |
• Estimate (2020) | 1,39,73,000[4] |
| • Rank | 1వ |
| • Density | 710/కి.మీ2 (1,800/చ. మై.) |
| Time zone | UTC+03:30 (ఇరాన్ ప్రామాణిక సమయం) |
| Area code | 021 |
| ISO 3166 code | ఐఆర్-23 |
| ప్రధాన భాష(లు) | పర్షియన్ |
| HDI (2018) | 0.834[5] very high · 1st |
.jpg)
టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్ (పర్షియన్: استان تهران, ఉస్టాన్-ఇ తెహ్రాన్) అనేది ఇరాన్లోని 31 ప్రావిన్సులలో ఒకటి. దీని రాజధాని ఇరాన్ జాతీయ రాజధాని టెహ్రాన్ నగరం.[6]
టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్ 18,814 చదరపు కిలోమీటర్ల (7,264 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇరాన్ మధ్య పీఠభూమికి ఉత్తరాన ఉంది. జూన్ 22, 2014న ప్రావిన్సులను 5 ప్రాంతాలుగా విభజించినప్పుడు, కేవలం సమన్వయం, అభివృద్ధి ప్రయోజనాల కోసం దీనిని టెహ్రాన్లో సెక్రటేరియట్తో మొదటి ప్రాంతంలో భాగంగా చేశారు.[3]
టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్ ఉత్తర-మధ్య ఇరాన్లో ఉంది, ఇది అల్బోర్జ్ పర్వతాల దక్షిణ వాలులలో ఉంది. అల్బోర్జ్ శ్రేణిలో ఉన్న ఈ ప్రావిన్స్ స్థానం దీనికి విభిన్న స్థలాకృతిని ఇస్తుంది, ఉత్తరాన ఎత్తైన పర్వతాలు, క్రమంగా దక్షిణం వైపు మైదానాలు దిగుతాయి. ఈ భౌగోళిక అమరిక చల్లని ఆల్పైన్ పరిస్థితుల నుండి పాక్షిక-శుష్క లోతట్టు ప్రాంతాల వరకు వైవిధ్యమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది.[7]
టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లో 12 మిలియన్లకు పైగా జనాభా ఉంది. ఇది ఇరాన్లో అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన ప్రాంతం. ఈ ప్రావిన్స్లో సుమారు 86.5 శాతం మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో, 13.5 శాతం మంది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.[8]
చరిత్ర
[మార్చు]టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లో వేల సంవత్సరాల నాటి నివాసాలను సూచించే అనేక పురావస్తు ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. 300 సంవత్సరాల క్రితం వరకు, ఈ ప్రావిన్స్లోని నగరాలలో రే అత్యంత ప్రముఖమైనదిగా ఉండేది. అయితే, 1796 నాటికి టెహ్రాన్ నగరం ఇరాన్లో అతిపెద్ద నగరంగా, రాజధానిగా ఎదిగింది, అప్పటి నుండి ఇది ఇరాన్కు రాజకీయ, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక, వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది.
టెహ్రాన్లో ఇరాన్ సాంస్కృతిక వారసత్వ సంస్థ వద్ద 1,500కు పైగా సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన చారిత్రక ప్రదేశాలు నమోదు చేయబడ్డాయి. టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లో వీటిలో అత్యంత పురాతనమైనవి ఫిరుజ్కుహ్ కౌంటీలోని రెండు ప్రదేశాల అవశేషాలు, ఇవి క్రీస్తుపూర్వం నాలుగవ సహస్రాబ్ది నాటివి.
2006 జనాభా లెక్కల తరువాత, అల్బోర్జ్ ప్రావిన్స్ ఏర్పాటులో కరాజ్, నజరాబాద్, సవోజ్బోలాగ్ కౌంటీలను ప్రావిన్స్ నుండి వేరు చేశారు.[9]
జనాభా గణాంకాలు
[మార్చు]జాతి
[మార్చు]పర్షియన్లు
[మార్చు]టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లో నివసిస్తున్న ప్రజలలో ఎక్కువ మంది జాతిపరంగా పర్షియన్లు , టెహ్రాన్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పర్షియన్ మాట్లాడే నగరం.[10][11]
అజర్బైజానీలు
[మార్చు]అజర్బైజానీలు టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లో నివసిస్తున్న ఇరానియన్ జాతి సమూహాలలో ఒకటి, వీరు టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లో అతిపెద్ద వలసదారుల సమూహాన్ని కూడా ఏర్పరుస్తారు. టెహ్రాన్లోని అజరీలు అజరీ, పర్షియన్ భాషలను మాట్లాడతారు. [12][13][14][15][16]
మజాండెరానిస్
[మార్చు]మజాందరానీలు టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లోని మూడవ అతిపెద్ద తెగ, వీరు ఎక్కువగా బాబోల్ , సరి , అమోల్ , ఖాయెం షహర్, సవాద్కుహ్ నగరాల నుండి టెహ్రాన్కు వలస వచ్చారు . టెహ్రాన్ నగరంతో పాటు, ఫిరుజ్కుహ్ , దమావంద్, షెమిరానాత్ నగరాలలో కూడా మజాందరానీ భాష మాట్లాడతారు.[17][18]
కుర్దులు
[మార్చు]ఇటీవలి సంవత్సరాలలో చాలా మంది కుర్దులు తమ చదువులను కొనసాగించడానికి లేదా ఉద్యోగాలు వెతుక్కోవడానికి టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్కు వలస వెళ్లారు. అలాగే, టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్కు తూర్పున ఉన్న దమావంద్ కౌంటీలోని సర్బందన్ , జబాన్ , సోర్ఖే దేహ్, ఖోస్రోవాన్ జిల్లాల ప్రజలు కుర్మాంజీ కుర్దిష్ భాషను మాట్లాడతారు. ఈ ప్రాంతాల ప్రజలు కుర్మాంజీ కుర్దులు, వీరు ఖజర్ కాలంలో ఖొరాసాన్ నుండి ఈ ప్రాంతానికి తరలివచ్చారు . కుర్మాంజీ తెగలు ఖొరాసాన్ నుండి దమావంద్కు వలస వెళ్లిన సమయంలోనే, ఖొరాసాన్కు చెందిన మరో కుర్దుల సమూహం చెనారన్ నుండి ఊర్మియా సరస్సుకు దక్షిణాన ఉన్న కుర్దిస్తాన్ నగరాలలో ఒకటైన పిరాన్షహర్కు వలస వెళ్ళింది.[19][20][21][22]
లర్స్
[మార్చు]ప్రతి సంవత్సరం చాలా మంది లూర్లు టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్కు వలస వెళ్తారు, ఈ విధంగా టెహ్రాన్లో లూర్లు అల్పసంఖ్యాకులుగా ఉన్నారు. అలాగే, హదావంద్ వంశం టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్లోని పురాతన, అతిపెద్ద వంశాలలో ఒకటి, ఇది కరీం ఖాన్ జాంద్ కాలంలో టెహ్రాన్ ప్రావిన్స్కు తరలివచ్చింది.[23][24][25]
గిలాక్స్
[మార్చు]టెహ్రాన్లో గిలాక్ ప్రజలు కూడా నివసిస్తున్నారు, వారు గిలాకీ , పర్షియన్ భాషలు మాట్లాడతారు.
అర్మేనియన్లు
[మార్చు]అర్మేనియన్లు ప్రధానంగా టెహ్రాన్ తూర్పు ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు. [26][27][28][29]
ఇతర దేశాల పౌరులు
[మార్చు]టెహ్రాన్లోని దౌలత్ అబాద్ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న ఇరాన్ మూలానికి చెందిన ఇరాకీ జాతీయుల జనాభా.
పొరుగు దేశాలైన ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాక్లలో నెలకొన్న అస్థిర పరిస్థితి, యుద్ధం కారణంగా, లక్షలాది మంది శరణార్థులు దేశంలోకి తరలివచ్చారు. పని వెతుక్కుంటూ వచ్చిన వారిలో చాలామందికి టెహ్రాన్ ఒక ఆకర్షణ కేంద్రంగా మారింది. వీరు స్థానిక నిర్మాణ కార్మికుల కంటే చాలా తక్కువ జీతానికి పనిచేస్తూ, యుద్ధం వల్ల దెబ్బతిన్న నగరం కోలుకోవడానికి సహాయపడ్డారు. ఈ శరణార్థులలో చాలామంది UNHCR సహాయంతో స్వదేశాలకు తిరిగి పంపబడుతున్నారు, కానీ తమ సొంత దేశాలలోని పరిస్థితిపై నిరాశావాదంతో ఉన్నందున, టెహ్రాన్లో ఇంకా గణనీయమైన సంఖ్యలో ఆఫ్ఘన్, ఇరాకీ శరణార్థులు ఉన్నారు, వారు దేశం విడిచి వెళ్ళడానికి ఇష్టపడటం లేదు. ఆఫ్ఘన్ శరణార్థులలో ఎక్కువగా దారి మాట్లాడే తాజిక్ , పార్సివాన్, హజారా ప్రజలు ఉన్నారు , వీరు వివిధ రకాల పర్షియన్ భాషలను మాట్లాడతారు. ఇరాకీ శరణార్థులు ప్రధానంగా మెసొపొటేమియన్ అరబిక్ మాట్లాడేవారు, వీరు తరచుగా ఇరానియన్, పర్షియన్ జాతి వారసత్వానికి చెందినవారు.[30][31][32][33][34]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ OpenStreetMap contributors (24 May 2024). "Qaleh Now District, Rey County, Tehran Province, 18451-66059, Iran" (Map). OpenStreetMap (in పర్షియన్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 May 2024.
- ↑ మూస:Cite Google Maps
- 1 2 همشهری آنلاین-استانهای کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند
- ↑ "توجه: تفاوت در سرجمع به دليل گرد شدن ارقام به رقم هزار مي باشد. (in Persian)". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: September 29, 2020.
- ↑ "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-09-13.
- ↑ Habibi, Hassan (12 September 1990) [تاریخ تصویب (Approval date) 1369/06/21 (Iranian Jalali calendar)]. تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان تهران به مرکزیت شهر تهران [Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the national divisions of Tehran province centered on the city of Tehran]. لام تا کام [Lam ta Kam] (in పర్షియన్). وزارت کشور [Ministry of the Interior]. شناسه [ID] B559F46F-4863-4D87-ACAB-5274C02BA3C5. شماره دوره [Course number] 69, شماره جلد [Volume number] 3. the original నుండి 21 June 2025 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 June 2025.
- ↑ https://www.britannica.com/place/Alborz-Mountains
- ↑ www.sci.org.ir/content/userfiles/_sci_en/sci_en/sel/j-shvro-84.html.
- ↑ Larijani, Ali (2010). Alborz province establishment law (Report) (in పర్షియన్). Guardian Council. Notification 412/30588. the original నుండి 16 December 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 August 2024 – via Lam ta Kam.
- ↑ "Tehran | History, Population, & Tourism | Britannica". www.britannica.com (in ఇంగ్లీష్). 2023-10-28. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-02.
- ↑ "Tehran Population 2023". worldpopulationreview.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-02.
- ↑ Ahmady, Kameel (2019). From Border to Border. Comprehensive research study on identity and ethnicity in Iran. Mehri publication.
- ↑ "Tehran, Iran - Image of the Week - Earth Watching". earth.esa.int. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-02.
- ↑ "Iran - Azarbaijanis". countrystudies.us. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-02.
- ↑ "About this Collection | Country Studies | Digital Collections | Library of Congress". Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-02.
- ↑ "The Turkish Language in Iran". Khazar Journal of Humanities and Social Sciences. 1 (2). Khazar University Press. the original నుండి 2016-03-05 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ TABNAK, تابناک |. "یک میلیون مازندرانی در تهران هستند" [There are one million Mazanderanis in Tehran]. fa (in పర్షియన్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-02.
- ↑ "«یک و نیم میلیون مازندرانی پایتختنشین شدند». ایرنا" [There are one and a half million Mazanderanis in Tehran] (in పర్షియన్).
- ↑ Ahmady, Kameel (2022-01-25). "A Peace-Oriented Investigation of the Ethnic Identity Challenge in Iran (A Study of Five Iranian Ethnic Groups with the GT Method)". International Journal of Kurdish Studies (in ఇంగ్లీష్). 8 (1): 1–40. doi:10.21600/ijoks.1039049. ISSN 2149-2751. S2CID 245507220.[permanent dead link]
- ↑ "سربندان، مرکز دهستان ابرشیوه دماوند در آئینه تاریخ" [Sarbandan, the center of Abarshive Damavand district in the mirror of history]. tarood.ir (in పర్షియన్).
- ↑ Yazdanpanah, Hassan; Zarghi, Afshin; Shafaati, Ali Reza; Foroutan, Seyyed Mohsen; Aboul-Fathi, Farshid; Khoddam, Arash; Nazari, Firoozeh (2012). "Exposure assessment of the tehran population (iran) to zearalenone mycotoxin". Iranian Journal of Pharmaceutical Research. 11 (1): 251–256. ISSN 1735-0328. PMC 3813106. PMID 24250447.
- ↑ "بررسی ابعاد مهاجرت کُردها به تهران و اقلیم کُردستان" [Investigating the dimensions of Kurdish migration to Tehran and the Kurdistan region]. dana.ir (in పర్షియన్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-02.
- ↑ "طی پنج سال گذشته؛ 42 هزار لرستانی به تهران مهاجرت کردهاند" [Over the past five years; 42 thousand people from Lurestan have migrated to Tehran]. پايگاه خبري یافته (لرستان) (in పర్షియన్). 2017-09-25. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ "Iranian Lurs Ethnic - Bakhtiari Nomad People in Iran" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2023-03-19. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ "Lur | Persian Plateau, Ethnic Group, Nomadic | Britannica". www.britannica.com (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ Iskandaryan, Gohar (2019). "The Armenian community in Iran: issues and emigration" (in ఇంగ్లీష్).
- ↑ "Tehran". Society for Orphaned Armenian Relief (SOAR) (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ Foundation, Encyclopaedia Iranica. "Welcome to Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ "FACTBOX-Facts about Armenians in Iran". Reuters (in ఇంగ్లీష్). 2007-10-24. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ "Refugees in Iran".
- ↑ Ahmady, Kameel. Ahmady, Kameel 2021:Traces of Exploitation in Childhood A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran. Avaye Buf, Denmark (in పర్షియన్).
- ↑ "Nearly 2.5 Million Afghans Reside in Western Tehran". Iran International (in ఇంగ్లీష్). 2023-11-03. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ Azadi, RFE/RL's Radio. "Afghan Refugees In Iran Say Camps Filled With Misery As They Await Fate". RadioFreeEurope/RadioLiberty (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-03.
- ↑ Rahimitabar, Parisa; Kraemer, Alexander; Bozorgmehr, Kayvan; Ebrahimi, Fatemeh; Takian, Amirhossein (2023-01-21). "Health condition of Afghan refugees residing in Iran in comparison to Germany: a systematic review of empirical studies". International Journal for Equity in Health. 22 (1): 16. doi:10.1186/s12939-023-01832-7. ISSN 1475-9276. PMC 9862781. PMID 36681845.