టైఫాయిడ్ టీకా
టైఫాయిడ్ వ్యాక్సిన్లు అనేవి టైఫాయిడ్ జ్వరాన్ని నివారించే టీకాలు. అనేక రకాలు విస్తృతంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి: టైఫాయిడ్ కాంజుగేట్ వ్యాక్సిన్ (TCV), Ty21a (ఒక లైవ్ ఓరల్ వ్యాక్సిన్), Vi క్యాప్సులర్ పాలిసాకరైడ్ వ్యాక్సిన్ (ViPS) (ఒక ఇంజక్షన్ రూపంలో ఇచ్చే సబ్యూనిట్ వ్యాక్సిన్). రకాన్ని బట్టి, టైఫాయిడ్ వ్యాక్సిన్లు సుమారు 50% నుండి 85% వరకు ప్రభావవంతంగా ఉంటాయని అంచనా.Vi-rEPA వ్యాక్సిన్ పిల్లలలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.[1]
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఈ వ్యాధి సర్వసాధారణంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో పిల్లలందరికీ టీకాలు వేయాలని సిఫార్సు చేస్తుంది.లేకపోతే, అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారికి టీకాలు వేయాలని వారు సిఫార్సు చేస్తారు.వ్యాధి వ్యాప్తిని నియంత్రించడానికి టీకా ప్రచారాలను కూడా ఉపయోగించవచ్చు. టీకాను బట్టి, ప్రతి మూడు నుండి ఏడు సంవత్సరాలకు అదనపు మోతాదులను సిఫార్సు చేస్తారు.యునైటెడ్ స్టేట్స్లో, ఈ వ్యాధి సర్వసాధారణంగా ఉన్న ప్రపంచ ప్రాంతాలకు ప్రయాణించే వారి వంటి అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారికి మాత్రమే టీకా సిఫార్సు చేయబడింది.
2018 నాటికి అందుబాటులో ఉన్న టీకాలు చాలా సురక్షితమైనవి. ఇంజెక్షన్ చేసిన ప్రదేశంలో స్వల్ప దుష్ప్రభావాలు సంభవించవచ్చు. HIV/AIDS ఉన్నవారిలో ఇంజక్షన్ టీకా సురక్షితమైనది, లక్షణాలు లేనంత వరకు నోటి ద్వారా తీసుకునే టీకాను ఉపయోగించవచ్చు. గర్భధారణ సమయంలో దీనిపై అధ్యయనం చేయనప్పటికీ, నాన్-లైవ్ టీకాలు సురక్షితమైనవిగా భావిస్తున్నారు, అయితే లైవ్ టీకా సిఫార్సు చేయబడలేదు.
మొట్టమొదటి టైఫాయిడ్ టీకాలను 1896లో అల్మ్రోత్ ఎడ్వర్డ్ రైట్, రిచర్డ్ ఫైఫర్, విల్హెల్మ్ కొల్లే అభివృద్ధి చేశారు. దుష్ప్రభావాల కారణంగా 2018 నుండి కొత్త ఫార్ములేషన్లను సిఫార్సు చేస్తున్నారు. ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అత్యవసర ఔషధాల జాబితాలో ఉంది.
వైద్యపరమైన ఉపయోగాలు
[మార్చు]Ty21a, Vi క్యాప్సులర్ పాలిసాకరైడ్ వ్యాక్సిన్, Vi-rEPA తక్కువ దుష్ప్రభావాల రేట్లతో టైఫాయిడ్ జ్వరాన్ని తగ్గించడంలో ప్రభావవంతంగా ఉంటాయి. Vi-TT (PedaTyph) వంటి కొత్త వ్యాక్సిన్లు సహజంగా సోకే వ్యాధికి వ్యతిరేకంగా వాటి సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి క్షేత్రస్థాయి పరీక్షల కోసం వేచి ఉన్నాయి.
నోటి ద్వారా తీసుకునే Ty21a టీకా, టీకా వేయించుకున్న మొదటి మూడు సంవత్సరాలలో దాదాపు సగం టైఫాయిడ్ కేసులను నివారిస్తుంది. ఇంజెక్షన్ రూపంలో ఇచ్చే Vi పాలిసాకరైడ్ టీకా మొదటి సంవత్సరంలో దాదాపు మూడింట రెండు వంతుల టైఫాయిడ్ కేసులను నివారించింది మూడవ సంవత్సరం నాటికి 55% సంచిత సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. ఈ టీకాల సామర్థ్యం రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న పిల్లలలో మాత్రమే నిరూపించబడింది.[2] ఇంజెక్షన్ రూపంలో ఇచ్చే Vi టీకా కొత్త సంయుక్త రూపమైన Vi-rEPA టీకా మరింత ప్రభావవంతంగా ఉండవచ్చు, ఐదు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న చాలా మంది పిల్లలలో ఈ వ్యాధిని నివారిస్తుంది. వియత్నాంలో 2 నుండి 5 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లలపై జరిపిన ఒక ప్రయోగంలో, ఈ టీకా మొదటి సంవత్సరంలో 90 శాతానికి పైగా సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది, రక్షణ కనీసం నాలుగు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగింది.
ఫార్ములేషన్ను బట్టి దీనిని రెండు సంవత్సరాల వయస్సు (ViPS), ఆరు (Ty21a), లేదా ఆరు నెలల (TCV) వయస్సు నుండి ఇవ్వవచ్చు.
రకాలు
[మార్చు]Vi క్యాప్సులార్ పాలిసాకరైడ్ వ్యాక్సిన్: టైఫిమ్ VI (సనోఫీ పాశ్చర్); టైఫెరిక్స్ (GSK)
Ty21a ఓరల్ వ్యాక్సిన్: వివోటిఫ్ (బవేరియన్ నార్డిక్)
టైఫాయిడ్ కాంజుగేట్ వ్యాక్సిన్: టైప్బార్-TCV (భారత్ బయోటెక్)
సంయుక్త హెపటైటిస్ A, Vi పాలిసాకరైడ్ వ్యాక్సిన్: వివాక్సిమ్, వియాటిమ్ (సనోఫీ పాశ్చర్); హెపాటిరిక్స్ (GSK)
2008 నాటికి అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో యాక్టివేటెడ్ హోల్ సెల్ వ్యాక్సిన్ అందుబాటులో ఉంది.