Jump to content

టోకెలావ్

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి
Tokelau
Dependent territory of New Zealand
Flag of Tokelau
Flag
Official seal of Tokelau
Badge
Motto(s): 
"Tokelau mo te Atua"  (Tokelauan)
("Tokelau for the Almighty")
Anthem: "Te Atua o Tokelau"[1]
Royal anthem: "God Save the King"[2]
Location of Tokelau
Map of all Tokelau Islands, including Swains Island to the south
Map of all Tokelau Islands. Swains Island is shown to the south.
Sovereign state New Zealand
Protectorate createdJune 1889
British colony29 February 1916
Assigned to New Zealand11 February 1926
New Zealand sovereignty1 January 1949
CapitalNone[note 1]
Largest cityAtafu
Official languages
Demonym(s)Tokelauan
GovernmentDevolved parliamentary dependency under a constitutional monarchy
• Monarch
మూస:Monarch of New Zealand, current
Don Higgins[5]
మూస:Current Ulu-o-Tokelau
LegislatureGeneral Fono
Area
• Total
10 km2 (3.9 sq mi)
• Water (%)
negligible
Highest elevation
5 మీ (16 అ.)
Population
• 2016 census
1,499[6] (237th)
• Density
115/km2 (297.8/sq mi) (86th)
GDP (nominal)2017 estimate
• Total
US$9,406,225[7]
• Per capita
US$6,275
CurrencyNew Zealand dollar (NZ$) (NZD)
Time zoneUTC+13:00
Date formatdd/mm/yyyy
Driving sideleft
Calling code+690
ISO 3166 codeTK
Internet TLD.tk

+ టోకెలావ్ (/ˈtoʊkəlaʊ/ ⓘ; lit. 'ఉత్తర-ఈశాన్య' లేదా 'నార్తు విండు';[8] గతంలో యూనియను దీవులుగా పిలువబడేది. 1976 వరకు అధికారికంగా టోకెలావ్ దీవులుగా పిలువబడేది)[9] దక్షిణ పసిఫికు మహాసముద్రంలో న్యూజిలాండు మీద ‌ఆధారపడిన భూభాగం. ఇది మూడు ఉష్ణమండల పగడపు దీవులను కలిగి ఉంటుంది: అటాఫు, నుకునోను, ఫకాఫో. వాటి మొత్తం భూభాగ వైశాల్యం 10 చ.కిమీ (4 చదరపు మైళ్ళు). ఈ మూడింటితో పాటు అదే ద్వీపసమూహంలో భాగమైన స్వైన్సు ద్వీపం (ఓలోహెగా) విషయంలో ప్రాదేశిక వివాదం కొనసాగుతున్న అంశంగా ఉంది; ఇది ప్రస్తుతం అమెరికను సమోవాలో భాగంగా యునైటెడు స్టేట్సు ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది. టోకెలావు సమోవా ఉత్తరంలో, తువాలుకు తూర్పున, ఫీనిక్స్ దీవులుకు దక్షిణంలో, మరింత దూరంలో ఉన్న లైను దీవులకు నైరుతిలో, కుక్ దీవులుకు వాయవ్యంగా ఉంది.

టోకెలావు‌లో సుమారు 1,500 మంది జనాభా ఉన్నారు; ఇది ప్రపంచంలోని ఏ సార్వభౌమ రాజ్యం లేదా ఆధారపడటంలో నాల్గవ-చిన్న జనాభాను కలిగి ఉంది. 2016 జనాభా లెక్కల ప్రకారం నివాసితులలో దాదాపు 45% మంది విదేశాలలో జన్మించారు. ఎక్కువగా సమోవా లేదా న్యూజిలాండ్‌లో.[10] జనాభా ఆయుర్దాయం 69 సంవత్సరాలు. ఇది ఇతర ఓషియానియన్ ద్వీప దేశాలతో పోల్చవచ్చు. జనాభాలో దాదాపు 94% మంది టోకెలావాను‌ను వారి మాతృభాషగా మాట్లాడతారు. టోకెలావ్ అతి చిన్న ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. ఇది పునరుత్పాదక శక్తిలో అగ్రగామిగా ఉంది. ప్రపంచంలోనే మొదటి 100% సౌరశక్తితో నడిచే దేశం.[11]

టోకెలావు‌ను న్యూజిలాండు ప్రభుత్వం టోకెలావును ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఒక దేశంగా సూచిస్తాయి.[11][12][13] ఇది ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నికలు జరిగే స్వేచ్ఛాయుత, ప్రజాస్వామ్య దేశం. అయితే 2007లో ఐక్యరాజ్యసమితి జనరలు అసెంబ్లీ టోకెలావు‌ను స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.[14] ఈ జాబితాలో దీనిని చేర్చడం వివాదాస్పదమైంది. ఎందుకంటే టోకెలావు ప్రజలు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో మరింత స్వీయ-నిర్ణయం కోసం 2/3 మెజారిటీని సాధించడంలో రెండుసార్లు తృటిలో విఫలమయ్యారు. దీవుల చిన్న జనాభా స్వయం-ప్రభుత్వం మనుగడను సవాలుగా చేస్తుంది. టోకెలావు శాసన, పరిపాలనా న్యాయ వ్యవస్థల ఆధారం టోకెలావు దీవుల చట్టం 1948 దీనిని అనేకసార్లు సవరించారు. 1993 నుండి ఈ భూభాగం ఏటా దాని స్వంత ప్రభుత్వ అధిపతి ఉలు-ఓ-టోకెలావును ఎన్నుకుంటుంది. 1993 కి ముందు టోకెలావు నిర్వాహకుడు ప్రభుత్వంలో అత్యున్నత అధికారిగా చేసుకుని ఈ భూభాగాన్ని న్యూజిలాండు ప్రభుత్వ విభాగం నేరుగా నిర్వహించేది.

పేరువెనుక చరిత్ర

[మార్చు]

టోకెలావ్ అనేది స్థానిక టోకెలావ్ భాషలో "ఉత్తర గాలి" అని అర్థం. టోకెలావ్ దీవులను గతంలో యూరోపియను అన్వేషకులు యూనియను ఐలాండ్సు, యూనియను గ్రూపు అని పిలిచారు.[15] టోకెలావ్ దీవులు 1946లో దీవుల అధికారిక పేరుగా స్వీకరించబడింది. ఈ పేరును అధికారికంగా 1976 డిసెంబరు 9న టోకెలావ్గా కుదించారు.[16]

చరిత్ర

[మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసం: బ్రిటిష్ పశ్చిమ పసిఫిక్ భూభాగాలు

పూర్వ చరిత్ర

[మార్చు]

టోకెలావ్ పగడపు దీవులు - అటాఫు, నుకునోను, ఫకావోఫో - దాదాపు 1,000 సంవత్సరాల క్రితం సమోవా నుండి స్థిరపడ్డాయని, తూర్పు పాలినేషియాలోకి ప్రవేశ ద్వారంగా ఉండి ఉండవచ్చని పురావస్తు ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.[17] నివాసులు పాలినేషియన్ పురాణాలను, స్థానిక దేవుడు తుయి టోకెలావ్‌ను స్వీకరిస్తారు.[18] కాలక్రమేణా వారు విలక్షణమైన సంగీత, కళారూపాలను అభివృద్ధి చేశారు. మూడు పగడపు దీవులు చారిత్రాత్మకంగా రాజకీయంగా విడిగా పనిచేస్తూ సామాజిక, భాషాపరమైన ఐక్యతను కొనసాగిస్తున్నాయి. టోకెలావ్ సమాజాన్ని ప్రధానంగా వంశాలు పరిపాలించాయి. పగడపు దీవుల మధ్య అప్పుడప్పుడు ఘర్షణలు. యుద్ధాలు, అలాగే అంతర్-వివాహాలు కూడా జరిగాయి. "ప్రధాన ద్వీపం" అయిన ఫకావో,[19] అటాఫు చెదరగొట్టబడిన తర్వాత అటాఫు, నుకునోను మీద కొంత ఆధిపత్యాన్ని కలిగి ఉంది. పగడపు దీవుల మీద జీవితం చారిత్రాత్మకంగా జీవనాధారం మీద ఆధారపడి ఉంది. ప్రధానంగా చేపలు, కొబ్బరికాయల మీద ఆధారపడిన ఆహారంతో.[20]

ఇతర సంస్కృతులతో పరిచయం

[మార్చు]
1841లో యునైటెడు స్టేట్సు ఎక్సుప్లోరింగు ఎక్స్‌పెడిషను ద్వారా చిత్రీకరించబడిన ఫకాఫో ద్వీపవాసులు

అటాఫును చూసిన మొదటి యూరోపియను 1765 జూన్ 24న బ్రిటిషు నేవీ అధికారి కమోడోర్ జాన్ బైరాను. ఆయన ఈ ద్వీపాన్ని "డ్యూకు ఆఫ్ యార్కు ద్వీపం" అని పిలిచాడు. ఒడ్డుకు దిగిన ఆయన యాత్ర నుండి వచ్చిన పార్టీలు ప్రస్తుత లేదా మునుపటి నివాసుల సంకేతాలు లేవని నివేదించాయి.[21][22] బైరాను ఆవిష్కరణ గురించి తెలుసుకున్న కెప్టెను ఎడ్వర్డు ఎడ్వర్డ్సు, బౌంటీ తిరుగుబాటుదారుల కోసం వెతుకుతూ 1791 జూన్ 6[23] న అటాఫును సందర్శించాడు. వారు నివాసులను కనుగొనలేదు కానీ అక్కడ పడవలు, ఫిషింగు సామాగ్రిని కలిగి ఉన్న ఇళ్ళు ఉన్నాయని చూశారు. ఇది సమీపంలోని ఇతర ద్వీపాల నుండి వచ్చిన మత్స్యకార బృందాలు ఈ ద్వీపాన్ని తాత్కాలిక నివాసంగా ఉపయోగిస్తున్నాయని వారికి సూచించింది. .[22] 1791 జూన్ 12న ఎడ్వర్డ్సు దక్షిణం వైపు ప్రయాణించి, నుకునోనును చూసి, దానికి "డ్యూకు ఆఫ్ క్లారెన్సు ద్వీపం" అని పేరు పెట్టారు.[24] ఒడ్డుకు వెళ్ళిన ఒక ల్యాండింగు బృందం నివాసితులను సంప్రదించలేకపోయింది. కానీ ద్వీపం మడుగుల మీదుగా ప్రయాణించే "మోరైసు", ఖననం చేసిన ప్రదేశాలు "మధ్యలో దశలు" ఉన్న పడవలను చూసింది.[22]

1825 అక్టోబరు 29న యుఎస్‌ఎస్ డాల్ఫిను ఆగస్టు ఆర్. స్ట్రాంగు, ఆయన సిబ్బంది ద్వీపకల్పం నుకునోను వద్దకు చేరుకున్నారు. ఆయన ఇలా వ్రాశాడు:

పరిశీలించిన తర్వాత వారు అన్ని స్త్రీలను, పిల్లలను స్థావరం నుండి తొలగించి మడుగులోని ఒక రాతి మీద పడవల్లో పడవేసినట్లు మేము కనుగొన్నాము. వారు తరచుగా ఒడ్డుకు దగ్గరగా వచ్చేవారు. కానీ మేము చేరుకున్నప్పుడు వారు గొప్ప శబ్దం, అవపాతంతో బయలుదేరారు.[25]

1835 ఫిబ్రవరి 14న యునైటెడు స్టేట్సు తిమింగలం వేట ఓడ జనరలు జాక్సను కెప్టెను స్మితు, ఫకాఫోను చూసినట్లు రాశాడు. దానిని ఆయన "డి'వోల్ఫ్సు ఐలాండు" అని పిలిచాడు.[26][27] 1841 జనవరి 25న యునైటెడు స్టేట్సు ఎక్స్‌ప్లోరింగు ఎక్స్‌పెడిషను అటాఫును సందర్శించింది. ద్వీపంలో నివసిస్తున్న ఒక చిన్న జనాభాను కనుగొంది. నివాసితులు అక్కడ తాత్కాలికంగా మాత్రమే ఉన్నట్లు అనిపించింది. ఎందుకంటే వారిలో ప్రధానులు లేరు. వారు సాధారణంగా ద్వీపాల మధ్య ప్రయాణానికి ఉపయోగించే డబులు పడవలను కలిగి ఉన్నారు. వారు గతంలో విదేశీయులతో సంభాషించినట్లు కనిపించింది. ఎందుకంటే వారు యాత్ర సిబ్బందితో వస్తు మార్పిడిలో పాల్గొనాలనే కోరికను వ్యక్తం చేశారు. వారి వద్ద స్పష్టంగా విదేశీ మూలానికి చెందిన వస్తువులు ఉన్నాయి: నీలి పూసలు, ఒక విమానం-ఇనుము. కొన్ని రోజుల తరువాత ఫ్రెంచి అన్వేషకుడు కెప్టెను మోర్వాను ఫకాఫోను చూశాడు.[28] అమెరికను యాత్ర 1841 జనవరి 28న నుకునోనుకు చేరుకుంది. కానీ నివాసితుల గురించి ఎటువంటి సమాచారాన్ని నమోదు చేయలేదు. 1841 జనవరి 29న యాత్ర ఫకాఫోను చూసి దానికి "బౌడిచు" అని పేరు పెట్టింది.[29] ఫకాఫో ద్వీపవాసులు అటాఫు ద్వీపవాసులతో సమానంగా కనిపిస్తారు.[30]

1845 నుండి 1870ల వరకు టోకెలావులో మిషనరీలు క్రైస్తవ మతాన్ని బోధించారు. వాలిసు ద్వీపం (దీనిని 'ఉవియా' అని కూడా పిలుస్తారు)లోని ఫ్రెంచి కాథలిక్కు మిషనరీలు, సమోవాలోని ప్రొటెస్టంటు లండన్ మిషనరీ సొసైటీకి చెందిన మిషనరీలు టోకెలావువాన్లను మతం మార్చడానికి స్థానిక ఉపాధ్యాయులను ఉపయోగించారు. లండను మిషనరీ సొసైటీ ద్వారా అటాఫు ప్రొటెస్టంటిజంలోకి మార్చబడ్డాడు. నుకునోను కాథలిక్కుగా మార్చబడ్డాడు. ఫకాఫో రెండు తెగలకు మార్చబడ్డాడు.[31] లండను మిషనరీ సొసైటీకి చెందిన రెవరెండు శామ్యూలు జేమ్సు విట్మీ 1870లో టోకెలావును సందర్శించాడు.[32]

స్వైన్సు ద్వీపానికి చెందిన ఎలి జెన్నింగ్సు సీనియరు, పెరువియను "బ్లాక్‌బర్డు" బానిస వ్యాపారుల సహాయంతో 1863లో వచ్చి దాదాపు అన్ని (253) మంది దృఢమైన పురుషులను కార్మికులుగా పని చేయడానికి కిడ్నాపు చేసి పగడపు దిబ్బలను జనాభా లేకుండా చేశారు.[33] టోకెలావున్ పురుషులు విరేచనాలు, మశూచితో మరణించారు. చాలా కొద్దిమంది మాత్రమే తిరిగి వచ్చారు. ఆ నష్టంతో పాలనా వ్యవస్థ "టౌపులేగా" లేదా "పెద్దల మండలులు" ఆధారంగా మారింది. దీని మీద ప్రతి అటోల్‌లోని వ్యక్తిగత కుటుంబాలు ప్రాతినిధ్యం వహించాయి.[20][27] ఆ సమయంలో పాలినేషియను వలసదారులు స్థిరపడ్డారు. తరువాత అమెరికను, స్కాటిష్, ఫ్రెంచి, పోర్చుగీసు[34], జర్మనీ బీచుకాంబర్లు స్థిరపడ్డారు. స్థానిక మహిళలను వివాహం చేసుకుని అటోల్‌లను తిరిగి జనాభాలో చేర్చారు.[27]

1856లో యునైటెడు స్టేట్సు గ్వానో దీవుల చట్టం ప్రకారం ద్వీపం, ఇతర టోకెలావాను అటోలుల మీద సార్వభౌమాధికారం కలిగి ఉందని పేర్కొంది.[35] 1979లో టోకెలావు న్యూజిలాండు సార్వభౌమాధికారం కింద ఉందని అమెరికా అంగీకరించింది. టోకెహెగా ఒప్పందం ద్వారా టోకెలావు అమెరికను సమోవా మధ్య సముద్ర సరిహద్దును స్థాపించారు.

1889లో టోకెలావు యునైటెడు కింగ్‌డం రక్షిత ప్రాంతంగా మారింది.[36] ఇది 1916 వరకు కొనసాగింది. తరువాత దీనిని గిల్బర్టు, ఎల్లిసు దీవుల కాలనీలో చేర్చారు. 1926లో ఇది న్యూజిలాండు‌లో విలీనం చేయబడింది.

ఫకాఫో గ్రామం మధ్యలో ఉన్న చతురస్రం

ఉష్ణమండల తుఫానులు

[మార్చు]

ఫిబ్రవరి చివరలో, 2005 మార్చి ప్రారంభంలో పెర్సీ తుఫాను టోకెలావు‌ను తాకి తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది. తుఫాను బలాన్ని టోకెలావు సమీపంలో అది ఎంతకాలం ఉంటుందో అంచనా వేసేవారు తక్కువగా అంచనా వేశారు. ఇది వసంతకాలపు అలలతో సమానంగా సంభవించింది. దీని వలన ఫకాఫో, నుకునోనులోని రెండు గ్రామాల ప్రాంతం సముద్రపు నీటిలో ఒక మీటరు కిందకు పడిపోయింది. తుఫాను మూడు పగడపు దీవులలోని అనేక ద్వీపాలలో పెద్ద కోతకు కారణమైంది. రోడ్లు, వంతెనలు దెబ్బతిన్నాయి. విద్యుత్తు శక్తి, టెలికమ్యూనికేషను వ్యవస్థలకు అంతరాయం కలిగింది. తుఫాను అరటిపండ్లు, కొబ్బరి, పాండనసు వంటి ఆహార పంటలకు గణనీయమైన, విస్తృతమైన నష్టాన్ని కలిగించింది. ఇది ఎవరికీ తీవ్రమైన గాయాలు కలిగించలేదు కానీ గ్రామస్థులు గణనీయమైన మొత్తంలో ఆస్తిని కోల్పోయారు.

సాధారణ అలల కంటే రెండు మీటర్లు (6.6 అడుగులు) కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో ఎటువంటి ముఖ్యమైన భూమి లేదు. దీని అర్థం టోకెలావు భవిష్యత్తులో సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు ముఖ్యంగా హాని కలిగిస్తుంది.

సమయ మండలం

[మార్చు]

2011 డిసెంబరు వరకు టోకెలావు సమన్వయ సార్వత్రిక సమయం (యుటిసి) కంటే 11 గంటలు వెనుకబడి ఉంది.[37] 2011 డిసెంబరు 29 అర్ధరాత్రి టోకెలావ్ అంతర్జాతీయ తేదీరేఖ వైపులా మారాలనే సమోవా నిర్ణయానికి ప్రతిస్పందనగా యుటిసి+13:00కి మారింది.[38] ఇది టోకెలావ్‌ను న్యూజిలాండ్ సమయానికి దగ్గరగా తీసుకువచ్చింది (ఈ ప్రక్రియలో డిసెంబరు 30ని విస్మరించారు).[39]

సమయం & తేదీ వెబ్‌సైటు "అంతర్జాతీయ సమయ మండల సంఘం తప్పు స్థానిక సమయాన్ని జాబితా చేస్తోందని స్పష్టంగా పేర్కొంది. 1901 నుండి టోకెలావ్ కోసం" "షాంక్సు/పోటెంగరు చేత ఇంటర్నేషనలు అట్లాసు అని సాధారణంగా సూచించబడిన దానితో సహా చాలా మూలాలు, యుటుసి ఆఫ్‌సెటు +14 గంటలు లేదా దానికి సమానమని పేర్కొన్నాయి."[40]

ప్రభుత్వం

[మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసం: టోకెలావు రాజ్యాంగ చరిత్ర

1877లో క్లెయిం చేయని అన్ని పసిఫికు దీవుల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉన్న ఒక ఆర్డరు ఇన్ కౌన్సిల ద్వారా ఈ దీవులు యునైటెడు కింగ్‌డం రక్షణలో చేర్చబడ్డాయి. హెచ్‌ఎంఎస్ ఎగేరియాలోని కమాండరు సి. ఎఫ్. ఓల్డ్‌హాం 1889 జూన్‌లో మూడు అటాలు‌లలో ప్రతిదాని మీద అడుగుపెట్టాడు[41] అధికారికంగా యూనియను జెండాను ఎగురవేశాడు. ఈ సమూహాన్ని బ్రిటిషు ప్రొటెక్టరేటు‌గా ప్రకటించాడు.[42] "స్థానిక ప్రభుత్వం" వ్యక్తం చేసిన కోరికకు అనుగుణంగా వాటిని యునైటెడు కింగ్‌డం స్వాధీనం చేసుకుంది. టోకెలావు దీవులు (యూనియను దీవులు) ఆర్డరు ఇన్ కౌన్సిలు, 1916 ద్వారా గిల్బర్టు దీవులలో చేర్చింది.[42][43] ఈ విలీనం 1916 ఫిబ్రవరి 29న జరిగింది.[44] దీవులు విలీనం చేయబడినప్పటి నుండి వారి ప్రజలు బ్రిటిషు పౌరుల హోదాను పొందారు. టోకెలావు‌ను గిల్బర్టు, ఎల్లిసు దీవుల కాలనీ నుండి తొలగించి. 1925లో న్యూజిలాండు గవర్నరు జనరలు అధికార పరిధిలోకి తెచ్చారు. ఈ ప్రయోజనం కోసం ఒకే రోజున కౌన్సిలు‌లో రెండు ఆదేశాలు జారీ చేయబడ్డాయి. [42][45] ఈ దశ అంటే న్యూజిలాండు 1926 ఫిబ్రవరిన 11న యునైటెడు కింగ్‌డం నుండి టోకెలావు పరిపాలనను స్వాధీనం చేసుకుంది. .[46] ఈ సమయంలో టోకెలావు ఇప్పటికీ యునైటెడు కింగ్‌డం సార్వభౌమాధికారం కింద ఉన్న భూభాగంగా ఉంది కానీ న్యూజిలాండు ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది.[46]

యునైటెడు కింగ్‌డం, న్యూజిలాండు ప్రభుత్వాలు దీవులు న్యూజిలాండు‌లో భాగం కావాలని చేసిన ఒప్పందాన్ని చదివిన తర్వాత యూనియను ఐలాండ్సు (నం. 2) ఆర్డరు ఇన్ కౌన్సిలు, 1925ను రద్దు చేసింది.[47] న్యూజిలాండు గవర్నరు జనరలు న్యూజిలాండు పార్లమెంటు దీవులను న్యూజిలాండు‌లో విలీనం చేయడానికి ఏర్పాటు చేసిందని సంతృప్తి చెందిన తర్వాత న్యూజిలాండు పార్లమెంటు దీవులను న్యూజిలాండు‌లో విలీనం చేయడానికి ఏర్పాటు చేసిందని సంతృప్తి చెందిన తర్వాత న్యూజిలాండు గవర్నరు జనరలు నిర్ణయించిన తేదీ నుండి అమలులోకి వస్తుంది.[48] టోకెలావు అధికారికంగా 1949 జనవరి 1న న్యూజిలాండు‌లో భాగమైంది.[46][49]

టోకెలావు గతంలో భాగంగా ఉన్న న్యూజిలాండు డొమినియను‌ను అప్పటి నుండి న్యూజిలాండు రాజ్యం భర్తీ చేసింది. టోకెలావు దానిలో భాగంగానే ఉంది. బ్రిటిషు జాతీయత, న్యూజిలాండు పౌరసత్వ చట్టం 1948 1949 జనవరి 1న అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు, బ్రిటిషు పౌరులైన టోకెలావు‌లు న్యూజిలాండు పౌరసత్వాన్ని పొందారు; వారు ఇప్పటికీ ఆ హోదాను కలిగి ఉన్నారు.[50]

గ్రామాలు వారి దైనందిన జీవితాలను నియంత్రించే వారి స్వంత చట్టాలను రూపొందించుకునే హక్కును కలిగి ఉన్నాయి. న్యూజిలాండు చట్టం నిర్దిష్ట చట్టం ద్వారా విస్తరించబడిన చోట మాత్రమే వర్తిస్తుంది. తీవ్రమైన నేరాలు చాలా అరుదు, జైళ్లు ఉండవు, నేరస్థులను బహిరంగంగా మందలించడం జరిమానా విధించడం లేదా పని చేయించడం జరుగుతుంది.[51]

రక్షణ - పోలీసులు

[మార్చు]

న్యూజిలాండు‌తో భాగస్వామ్య సూత్రాలకు అనుగుణంగా, రక్షణ న్యూజిలాండు ప్రభుత్వ బాధ్యత.[52] న్యూజిలాండు డిఫెన్సు ఫోర్సు భూభాగాన్ని అలాగే దాని ఆఫ్షోరు ఎక్స్‌క్లూజివు ఎకనామికు జోన్ (ఇఇజెడ్) ను రక్షించే బాధ్యతలను కలిగి ఉంది. మొత్తం ఆఫ్షోరు ఇఇజెడ్ దాదాపు 300,000 చ.కి.మీ[53] రాయల్ న్యూజిలాండు నేవీ నౌకలు దాని ప్రొటెక్టరు ఆఫ్షోరు పెట్రోలు నౌకలు సహా ఈ పని కోసం నియమించబడ్డాయి.[54] టోకెలావ్ దాని స్వంత కస్టమ్సు నిబంధనలను కలిగి ఉంది.[55]

టోకెలావు పరిమిత వార్ఫు సౌకర్యాల దృష్ట్యా, నేవీ బహుళ-పాత్ర నౌక,హెచ్‌ఎంఎంజెడ్‌ఎస్‌ కేంటర్బ్యురీ, భూభాగానికి లాజిస్టిక్సు మద్దతును అందించడానికి ఉపయోగించబడింది.[56]

టోకెలావు‌లో తక్కువ నేరాలు నమోదయ్యాయి. 2020ల ప్రారంభంలో మొత్తం తొమ్మిది మంది పోలీసు అధికారులు ఉన్నట్లు నివేదించబడింది: ఫకాఫో, నుకునోను, అటాఫులో ముగ్గురు చొప్పున. ప్రభుత్వం ప్రకారం వారు శాంతిభద్రతల అమలుకు గ్రామ అధికారులు వారి వివిధ పౌర విధుల కోసం ప్రజా సేవకు బాధ్యత వహిస్తారు.[57]

భౌగోళికం

[మార్చు]
అటాఫు అటోలు
నుకునోను అటోలు
ఫకాఫో అటోలు

టోకెలావు దక్షిణ పసిఫికు మహాసముద్రంలో 171° పశ్చిమ, 173° పశ్చిమ రేఖాంశాల మధ్య, 8° దక్షిణం, 10° దక్షిణం అక్షాంశాల మధ్య, %హవాయి, న్యూజిలాండు మధ్య మధ్యలో ఉన్న మూడు అటాలు‌లను కలిగి ఉంది. ఉత్తరాన అటాఫు నుండి దక్షిణాన ఫకాఫో వరకు, టోకెలావ్ 200 కి.మీ కంటే తక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది. ఈ అటాలు‌లు సమోవాకు ఉత్తరాన దాదాపు 500 కిలోమీటర్లు (311 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్నాయి. ఈ అటాలు‌లు అటాఫు, నుకునోను, రెండూ ఒకప్పుడు డ్యూక్ ఆఫ్ క్లారెన్సు గ్రూపు అని పిలువబడే ద్వీప సమూహంలో ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు బౌడిచు ద్వీపం అయిన ఫకాఫో. వాటి మొత్తం భూభాగం 10.8 కిమీ2 (4.2 చదరపు మైళ్ళు). ఈ అటాలు‌లు ప్రతి ఒక్కటి అనేక పగడపు దీవులను కలిగి ఉన్నాయి. ఇక్కడ గ్రామాలు ఉన్నాయి. టోకెలావు ఎత్తైన ప్రదేశం సముద్ర మట్టానికి కేవలం 5 మీటర్లు (16 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది.[58] పెద్ద ఓడలకు ఓడరేవులు లేదా ఓడరేవులు లేవు. అయినప్పటికీ మూడు అటాలు‌లకు జెట్టీ ఉంది. దాని నుండి సరఫరా, ప్రయాణీకులను రవాణా చేస్తారు. .[59][60][61] టోకెలావు పసిఫికు ఉష్ణమండల తుఫాను బెల్టు‌లో ఉంది. సాంస్కృతికంగా, చారిత్రాత్మకంగా, భౌగోళికంగా, కానీ రాజకీయంగా కాని నాల్గవ ద్వీపం టోకెలావు దీవులలో ఒక భాగం స్వైన్సు ద్వీపం (ఒలోహెగా). ఇది 1900 నుండి యునైటెడు స్టేట్స్ నియంత్రణలో ఉంది. 1925 నుండి అమెరికను సమోవాలో భాగంగా నిర్వహించబడుతుంది.[62]

టోకెలావు‌లోని ఇతర మూడు దీవుల మాదిరిగానే, గ్వానో దీవుల చట్టం ప్రకారం స్వైన్సు ద్వీపం మీద యునైటెడు స్టేట్సు దావా వేసింది; తరువాతి మూడు వాదనలు 1979లో ఒప్పందం ద్వారా టోకెలావు‌కు అప్పగించబడ్డాయి. 2006లో టోకెలావు స్వీయ-నిర్ణయ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు లోబడి టోకెలావు ముసాయిదా రాజ్యాంగంలో ఒలోహెగా (స్వైన్సు ద్వీపం) కూడా టోకెలావు‌లో భాగంగా దావా వేయబడింది. అయితే అదే 1979 ఒప్పందంలో దావా లొంగిపోయింది. దీని వలన అమెరికను సమోవా, టోకెలావు మధ్య స్పష్టంగా నిర్వచించబడిన సరిహద్దు ఏర్పడింది.

టోకెలావు స్వైన్సు దావా వేయడం సాధారణంగా అమెరికా ఆధీనంలో ఉన్న వేకు ద్వీపం మీద మార్షలు దీవుల దావాతో పోల్చవచ్చు. కానీ ఈ కొంతవరకు నిద్రాణమైన సమస్య తిరిగి తలెత్తడం అనేది టోకెలావు‌లో వలసరాజ్యాల నిర్మూలనను ప్రోత్సహించడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి ఇటీవల చేసిన ప్రయత్నాల ఊహించని ఫలితం. టోకెలావు వాసులు తమ జాతీయ గుర్తింపును రాజకీయ రంగంలోకి నెట్టడానికి కొంతవరకు ఇష్టపడలేదని నిరూపించబడింది: ఇటీవలి వలసరాజ్యాల నిర్మూలన చర్యలు ప్రధానంగా సైద్ధాంతిక కారణాల వల్ల బయటి నుండి తరిమివేయబడ్డాయి. కానీ అదే సమయంలో టోకెలావు వాసులు తమ మాట్లాడే స్వైన్సు భాషకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ద్వీపవాసులు తమ సాధారణ సాంస్కృతిక గుర్తింపును నిరాకరించడానికి ఇష్టపడరు.

టోకెలావ్ అటోల్స్ యొక్క భౌగోళిక స్థానంలు
అటోల్ కోఆర్డినేట్లు
అటాఫు 8°33′6″S 172°30′3″W / 8.55167°S 172.50083°W / -8.55167; -172.50083 (Atafu)
నుకున్నోను 9°10′6″S 171°48′35″W / 9.16833°S 171.80972°W / -9.16833; -171.80972 (Nukunonu)
ఫకావుఫొ 9°21′55″S 171°12′54″W / 9.36528°S 171.21500°W / -9.36528; -171.21500 (Fakaofo)

పర్యావరణం

[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి: టోకెలావ్ పక్షుల జాబితా, టోకెలావ్ క్షీరదాల జాబితా

టోకెలావు పశ్చిమ పాలినేషియను ఉష్ణమండల తేమ అడవుల పర్యావరణ ప్రాంతంలో ఉంది.[63] అసలు వృక్షసంపదలో ఎక్కువ భాగం కొబ్బరి తోటల ద్వారా భర్తీ చేయబడింది. వాటిలో కొన్ని వదిలివేయబడి స్క్రబ్బి అడవులుగా మారాయి. టోకెలావు అటాల్సు 38 స్థానిక వృక్ష జాతులు 150 కి పైగా కీటకాల జాతులు, 10 భూమి పీత జాతులకు ఆవాసాలను అందిస్తాయి. జీవవైవిధ్యానికి అతిపెద్ద ముప్పులలో ఒకటి పాలినేషియను ఎలుక వంటి ప్రవేశపెట్టబడిన క్షీరద మాంసాహారుల ద్వారా ఎదురవుతుంది.[64]

2011లో టోకెలావు దాని మొత్తం ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాన్ని 3,19,031 చ.కిమీ (1,23,179 చదరపు మైళ్ళు) షార్కు అభయారణ్యంగా ప్రకటించింది.[65]

ఆర్థిక వ్యవస్థ

[మార్చు]

టోకెలావు ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అతి చిన్నది. ప్రధానంగా జీవనాధారం కొరకు వ్యవసాయం, చేపల వేట చేస్తారు.[66] నివాసితులు కొబ్బరి (కొబ్బరి కోసం), చేమ (టారో), బ్రెడు‌ఫ్రూటు, బొప్పాయి, అరటి, అంజూర వంటి పంటలను పండిస్తారు. పందులు, కోళ్లతో సహా పశువులను పెంచుతారు. ముఖ్యంగా స్థానిక వినియోగం కోసం చేపలు పట్టడం వారి జీవనోపాధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.[67]

ఆర్థిక అవలోకనం

[మార్చు]

ఈ ప్రాంతం ఆర్థిక కార్యకలాపాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. న్యూజిలాండ్లో నివసించే టోకెలావు వాసుల నుండి కొబ్బరి, తపాలా స్టాంపులు, సావనీరు నాణేలు, హస్తకళలు, చెల్లింపుల అమ్మకం నుండి వచ్చే ఆదాయాలు ఉన్నాయి.[68] ఈ చెల్లింపులు ముఖ్యమైనవి, ఎందుకంటే సుమారు 80% టోకెలావు ప్రజలు విదేశాల్లో నివసిస్తున్నారు.[69]

ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, టోకెలావు తన ఆదాయ మార్గాలను విస్తృతం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించింది. ముఖ్యంగా ఈ ప్రాంతం దాని కంట్రీ కోడు టాపు-లెవలు డొమైను (ccTLD), .tk కింద డొమైను పేర్ల నమోదు ద్వారా ఆదాయాన్ని ఆర్జించింది. 2012 నాటికి టోకెలావు ఆర్థిక వ్యవస్థలో దాదాపు ఆరవ వంతు ఈ మూలం నుండి వచ్చింది.

సౌరశక్తి

[మార్చు]

100% పునరుత్పాదక విద్యుత్తు లక్ష్యం 2012 నవంబరు 7న నెరవేరిందని న్యూజిలాండ్ విదేశాంగ మంత్రి, ముర్రే మెక్కల్లీ తెలిపారు.[70] గతంలో డీజిలు జనరేటర్లను ఉపయోగించి విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయబడేది. దాదాపుగా అందుబాటులో ఉండేది 16 గంటలు/రోజు.[71][72]

ఫోటోవోల్టాయిక్సు నుండి ప్రస్తుత విద్యుత్తు అవసరాలలో‌లో 100% అందించడానికి 930 కిలోవాట్లు పి మొత్తం ఉత్పత్తి సామర్థ్యం కలిగిన మూడు సౌర విద్యుత్తు స్టేషను‌లను ఏర్పాటు చేశారు, లెడు యాసిడు బ్యాటరీ బ్యాకపు దాదాపు 8 మెగావాట్లు నిల్వ చేయగలదు.[73] మొదటి విద్యుతు కేంద్రం 2012 ఆగస్టులో పూర్తయింది. మొత్తంగా 4,032 సౌర ఫలకాలను ఉపయోగించారు. 1,344 బ్యాటరీల బరువు ఉంది. ఒక్కొక్కటి 250 kilograms (550 lb). ఈ వ్యవస్థలు 230 కిమీ/గం గాలులను తట్టుకునేలా రూపొందించబడ్డాయి.[74] 2011 నాటికి టోకెలావు విద్యుత్తు 93% ఉత్పత్తి చేయబడింది కాంతి వోల్టేజులు, మిగిలినవి కొబ్బరి నూనె నుండి ఉత్పత్తి చేయబడతాయి.[75] 2019 నాటికి బ్యాటరీల డిమాండు పెరగడం, క్షీణత బ్యాకపు పవరు అవసరం పెరిగింది.[76] అదనంగా 210 కిలోవాట్లు పివి, 2 మెగావాట్లు లిథియం-అయాను బ్యాటరీ సామర్థ్యం కోసం ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి.[76]

  • నుకునోను టోకెలావు లగూను
    నుకునోను టోకెలావు లగూను
  • తెల్లవారుజామున అటాఫు వీధి
    తెల్లవారుజామున అటాఫు వీధి

ఇంటర్నెటు డొమైను పేరు

[మార్చు]
టోకెలావు‌లో ఇంటర్నెటు యాక్సెసు, 2011

టోకెలావు దాని టాపు-లెవలు డొమైను, .tk కింద డొమైను పేరుల రిజిస్ట్రేషన్ల ద్వారా దాని జిడిపిని 10% కంటే ఎక్కువ పెంచుకుంది.[77] రిజిస్ట్రేషన్లు ఉచితంగా ఉండవచ్చు. ఈ సందర్భంలో వినియోగదారు డొమైను‌ను కాకుండా వినియోగ హక్కులను మాత్రమే కలిగి ఉంటారు. లేదా పూర్తి హక్కులను మంజూరు చేసే చెల్లింపు. ఉచిత డొమైను‌లు టోకెలావు నేం సర్వర్లకు సూచించబడతాయి, ఇవి డొమైన్‌ను హెచ్‌టిఎంఎల్ ఫ్రేమ్‌ల ద్వారా పేర్కొన్న చిరునామాకు లేదా పేర్కొన్న ఎ లేదా ఎన్‌ఎస్ రికార్డుకి దారి మళ్లిస్తాయి. 250 వరకు ఇమెయిలు చిరునామాలను బాహ్య చిరునామాకు (.tk డొమైను‌లో కాదు) దారి మళ్లిస్తాయి.

2003 సెప్టెంబరులో ఫకావుఫొ హై-స్పీడు ఇంటర్నెటు కనెక్షను‌తో టోకెలావు‌లో మొదటి భాగంగా మారింది. టోకెలావు ఫౌండేషను ఈ ప్రాజెక్టుకు ఆర్థిక సహాయం చేసింది. టోకెలావు తన అధికారం కింద ఉన్న చాలా డొమైను పేర్లను ఆ ప్రాంతం ప్రచారం పొందడానికి ఎవరికైనా ఉచితంగా ఇచ్చింది. దీని వలన దేశం మెరుగైన టెలికమ్యూనికేషను టెక్నాలజీలను పొందేందుకు వీలు కలిగింది. ఉదాహరణకు మరిన్ని కంప్యూటర్లు, టోకెలావు నివాసితులకు ఇంటర్నెటు యాక్సెసు. 2012 నాటికి దాదాపు 120 కంప్యూటర్లు ఉన్నాయి. ఎక్కువగా ల్యాప్టాపు‌లు ఉన్నాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థలో 1/6వ వంతు .tk డొమైను పేర్ల నుండి వచ్చే ఆదాయాన్ని కలిగి ఉంది.[78]

జూక్‌ఎన్‌ఐసి నుండి డేటాను ఉపయోగించి .uk రిజిస్ట్రారు నామినెటు నిర్వహించిన డొమైన్ నేమ్ రిజిస్ట్రేషను 2016 విశ్లేషణ ప్రకారం[79] tk డొమైను‌లు "ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద కంట్రీ-కోడు డొమైను ... రెండవ, మూడవ స్థానాల్లో ఉన్న చైనా (.cn) జర్మనీ (.de) కలిపి దాదాపు అంత పెద్దది".[80]

2023 మార్చి 3న మెటా సైబరు‌స్క్వాటింగు, ట్రేడ్మార్కు ‌ఉల్లంఘన కోసం ఫ్రీనం మీద ‌దావా వేసింది. దీని ఫలితంగా కొత్త డొమైను రిజిస్ట్రేషన్లు ఆగిపోయాయి. 2023 నవంబరులో ఐసిఎఎన్‌ఎన్ పరిష్కరించబడని ఉల్లంఘనల కారణంగా ఫ్రీనం రిజిస్ట్రారు అక్రిడిటేషను‌ను రద్దు చేసింది. 2024 ఫిబ్రవరి నాటికి ఫ్రీనం మెటాతో దావాను పరిష్కరించుకుంది. డొమైను వ్యాపారం నుండి నిష్క్రమిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. 2024 మార్చి నాటికి 99% ఫ్రీనం డొమైను‌లు యాక్సెసు చేయలేనివిగా మారాయి. ఇది హోస్టు చేసిన డొమైన్లను ‌గణనీయంగా ప్రభావితం చేసింది.[81]

జనాభా వివరాలు

[మార్చు]
టోకెలావు 2006 - 2011లో భాషా గణాంకాలు

2016 టోకెలావు జనాభా లెక్కల ప్రకారం టోకెలావు‌లో సాధారణంగా 1,499 మంది నివాసితులు ఉంటారు. 2011 - 2016 మధ్య జనాభా లెక్కల ప్రకారం సాధారణంగా నివసించే జనాభాలో 6.2% పెరుగుదల కనిపించింది.[82]

టోకెలావు జాతీయులను టోకెలావులు అని పిలుస్తారు. ప్రధాన జాతి సమూహం పోలినేషియను; దీనికి నమోదు చేయబడిన మైనారిటీ సమూహాలు లేవు. దాదాపు 84% నివాసితులు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా టోకెలావు జాతికి చెందినవారు; సమోవా జాతికి చెందిన వారు జనాభాలో 6.7% మంది, తువాలు 2.8% మంది ఉన్నారు.[83] 90% కంటే ఎక్కువ మంది నివాసితులు మాట్లాడే ప్రధాన భాష టోకెలావాను, కానీ దాదాపు 60% మంది ఇంగ్లీషు కూడా మాట్లాడతారు.

1,500 కంటే తక్కువ మంది పాలినేషియను నివాసితులు మూడు గ్రామాలలో నివసిస్తున్నారు. వారి ఒంటరితనం, వనరుల కొరత ఆర్థిక అభివృద్ధిని బాగా పరిమితం చేస్తుంది. వ్యవసాయాన్ని జీవనాధార స్థాయికి పరిమితం చేస్తుంది. చాలా పరిమితమైన సహజ వనరులు, అధిక జనాభా న్యూజిలాండ్, సమోవా లకు వలసలకు దోహదం చేస్తున్నాయి. 2013 న్యూజిలాండు జనాభా లెక్కల ప్రకారం 7,000 కంటే ఎక్కువ మంది టోకెలావాన్‌గా గుర్తించబడ్డారు. ఇది టోకెలావు‌లోనే నివసిస్తున్న దానికంటే దాదాపు ఐదు రెట్లు ఎక్కువ.[10] ట్యూనా క్షీణత ఆహారం కోసం చేపలు పట్టడం మరింత కష్టతరం చేసింది.

జనాభాలో గణనీయమైన నిష్పత్తి (2016లో 44.9%) విదేశాలలో జన్మించారు. ఎక్కువగా సమోవా (మొత్తం జనాభాలో 15.3%), న్యూజిలాండుకు చెందిన వారు (11.5%)లో ఉన్నారు.[10]

అటాఫు, ఫకాఫోలో పురుషుల కంటే కొంచెం ఎక్కువ మంది మహిళలు నివసిస్తున్నప్పటికీ, నుకునోను నివాసితులలో పురుషులు 57% ఉన్నారు.[84] కేవలం 9% మాత్రమే 40 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న టోకెలావ్ వాసులు ఎప్పుడూ వివాహం చేసుకోలేదు.[85] జనాభాలో నాలుగో వంతు మంది విదేశాలలో జన్మించారు; దాదాపు మిగిలిన వారందరూ వారు జన్మించిన అదే అటాలు‌లో నివసిస్తున్నారు.[86] చాలా ఇళ్లలో ఐదు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పందులు ఉన్నాయి.[87]

తక్కువ ఆదాయం ఉన్నప్పటికీ, టోకెలావ్ ఆయుర్దాయం 69 సంవత్సరాలు, ఇది ఇతర ఓషియానియా దీవులతో పోల్చదగినది.[88]

జనాభా నిర్మాణం

[మార్చు]
లింగం, వయస్సు సమూహం వారీగా జనాభా (జనగణన 18.X.2016):[89]
వయస్సు సమూహం పురుషుడు స్త్రీ మొత్తం %
మొత్తం 652 633 1 285 100
0–4 74 65 139 10.82
5–9 75 75 150 11.67
10–14 72 65 137 10.66
15–19 63 53 116 9.03
20–24 54 39 93 7.24
25–29 39 47 86 6.69
30–34 36 43 79 6.15
35–39 35 27 62 4.82
40–44 35 40 75 5.84
45–49 41 40 81 6.30
50–54 27 36 63 4.90
55–59 33 20 53 4.12
60–64 31 23 54 4.20
65–69 14 23 37 2.88
70–74 14 11 25 1.95
75+ 9 26 35 2.72
వయస్సు సమూహం పురుషుడు స్త్రీ మొత్తం శాతం
0–14 221 205 426 33.15
15–64 394 368 762 59.30
65+ 37 60 97 7.55
లింగం, వయస్సు సమూహం వారీగా జనాభా అంచనాలు (12.XII.2019) (డేటా 2019 టోకెలావ్ జనాభా గణనను సూచిస్తుంది.):[89]
వయస్సు సమూహం పురుషుడు స్త్రీ మొత్తం %
మొత్తం 813 834 1 647 100
0-4 80 81 161 9.78
5–9 86 87 173 10.50
10–14 106 81 187 11.35
15–19 68 72 140 8.50
20–24 74 65 139 8.44
25–29 58 60 118 7.16
30–34 42 60 102 6.19
35–39 53 54 107 6.50
40–44 41 47 88 5.34
45–49 53 38 91 5.53
50–54 42 56 98 5.95
55–59 28 45 73 4.43
60–64 32 28 60 3.64
65–69 25 19 44 2.67
70–74 11 14 25 1.52
75–79 10 11 21 1.28
80–84 2 11 13 0.79
85–89 2 4 6 0.36
90+ 0 1 1 0.06
వయస్సు సమూహం పురుషుడు స్త్రీ మొత్తం శాతం
0–14 272 249 521 31.63
15–64 491 525 1 016 61.69
65+ 50 60 110 6.68

మతం

[మార్చు]
టోకెలావులోని నుకునోనులో నుకునోను చర్చి

టోకెలావులో ప్రధానంగా క్రైస్తవ మతం అధికంగా ఉంది.[90] వీరిలో ఎక్కువ మంది కాంగ్రిగేషనలు క్రిస్టియను చర్చి (ఎకలేహియా ఫకలపోటోపోటోగా కెలిహియానో ​​టోకెలావు) లేదా రోమను కాథలిక్కులకు చెందినవారు.[91]

2016లో ప్రజలలో 50.4% మంది కాంగ్రిగేషనలు క్రిస్టియను చర్చికి చెందినవారు, 38.7% మంది రోమన్ కాథలిక్కు, 5.9% మంది ప్రెస్బిటేరియను, 4.2% మంది ఇతర క్రైస్తవులు, 0.8% పేర్కొనబడనివారు ఉన్నారు.[92] అటాఫు (78.3%), ఫకాఫో (62.7%) మందిని కాంగ్రిగేషనలు క్రైస్తవులుగా గుర్తించారు. నుకునోను (81.8%) లో ఎక్కువ మంది నివాసితులు రోమను కాథలిక్కులుగా గుర్తించబడ్డారు.[93]

సంస్కృతి

[మార్చు]

ఆరోగ్య సంరక్షణ - విద్య

[మార్చు]
టోకెలావు‌లో వయస్సు ప్రకారం అక్షరాస్యత 2011 జనాభా లెక్కలు

ప్రతి పగడపు దీవిలో ఒక పాఠశాల, ఆసుపత్రి ఉంటుంది. ఆరోగ్య సేవలకు అపియాలో ఒక డైరెక్టరు ఆఫ్ హెల్తు సహకరిస్తుంది. ప్రతి ఆసుపత్రికి అనుసంధానించబడిన వైద్యులకు సహాయం చేయడానికి అవసరమైన విధంగా పగడపు దీవి నుండి పగడపు దీవికి వెళ్లే చీఫ్ క్లినికలు అడ్వైజరు ఉంటారు. 2007లో ప్రతి ద్వీపంలో ఎల్లప్పుడూ ఒక వైద్యుడు ఉండేవాడు కాదు. లోకసు ఖాళీలను పూరించడానికి వారిని నియమించారు.[94]

చాలా మంది టోకెలావు యువత తమ విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూజిలాండు‌కు ప్రయాణిస్తారు. విద్యార్థులు ఇంటికి తిరిగి వచ్చి మరో సంవత్సరం చదువు కోసం బయలుదేరుతారు.

క్రీడ

[మార్చు]
టోకెలావు క్రికెట్టు 1966

దాని చిన్న పరిమాణం కారణంగా టోకెలావు అంతర్జాతీయ క్రీడా సంస్థలతో అధికంగా అనుబంధించబడలేదు. అంతర్జాతీయ ఈవెంట్లలో చాలా అరుదుగా పాల్గొంటుంది. టోకెలావు పాల్గొనే ఏకైక ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ పోటీ పసిఫికు గేమ్సు. టోకెలావు అపియాలో జరిగిన 2007 పసిఫికు గేమ్సులో మొట్టమొదటి బంగారు పతకాలను గెలుచుకుంది. మొత్తం ఐదు పతకాలను (మూడు బంగారు, ఒక వెండి, ఒక కాంస్య) గెలుచుకుంది. అన్నీ లాను బౌల్సులో గెలుచుకుని మొత్తం పతకాల పట్టికలో 12వ స్థానంలో (22లో) నిలిచింది. ఇందులో వయోలినా లిండా పెడ్రో రెండు బంగారు పతకాలు (మహిళల జంటలు, మహిళల సింగిల్సు‌లో) గెలుచుకుంది. దీనితో ఆమె ఇప్పటివరకు టోకెలావు‌లో అత్యంత విజయవంతమైన వ్యక్తిగత అథ్లెటు‌గా నిలిచింది.[95]

2010 అక్టోబరులో టోకెలావు టేబులు టెన్నిసు "కాంటినెంటలు లేదా ప్రపంచ స్థాయిలో సభ్యత్వం పొందిన టోకెలావు‌లో మొదటి క్రీడ"గా మారింది. టోకెలావు టేబులు టెన్నిసు అసోసియేషను అధికారికంగా స్థాపించబడింది. ఓషియానియా టేబులు టెన్నిసు‌లో 23వ సభ్యదేశంగా మారింది. ఫెడరేషను.[96] టోకెలావు యునైటెడు వరల్డు రెజ్లింగులో కూడా సభ్యదేశంగా ఉంది.[97]

టోకెలావు మొదటిసారిగా ఢిల్లీలో 2010 కామన్వెల్తు క్రీడలలో పాల్గొనాల్సి ఉంది.[98] కానీ అనుకోని కారణాల వలన చివరికి అది చేయలేదు.[99] 2018లో టోకెలావు కనీసం ఐదు అంతర్జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యలుతో అనుబంధంగా మారే వరకు కామన్వెల్తు క్రీడలకు అనర్హమైనదిగా గుర్తించబడింది.[100]

టోకెలావు‌లో జాతీయ క్రీడా సమాఖ్య ఉంది. ఒక ముఖ్యమైన క్రీడా కార్యక్రమం టోకెలావు క్రీడలలో వీటిని ఏటా నిర్వహిస్తారు. అవి జరిగినప్పుడు "టోకెలావు అంతా దాదాపుగా నిలిచిపోయింది". ఎందుకంటే "జనాభాలో 50% కంటే ఎక్కువ మంది పాల్గొంటారు. అన్ని పనులు, పాఠశాలలు ఆ సమయంలో ఆగిపోతాయి". 2010 క్రీడలలో రగ్బీ సెవెన్సు, నెట్బాలు, కిలికిటి పోటీలు ఉన్నాయి. వాటితో పాటు "ప్రతి అటాలు వారి సాంప్రదాయ పాటలు, నృత్యాలను ప్రదర్శించే సాంస్కృతిక సాయంత్రం నిర్వహించబడుతుంది. [...]".[96]

టోకెలావు‌కు నెట్బాల్ను బ్రిటిషు వారు పరిచయం చేశారని భావిస్తున్నారు. కానీ న్యూజిలాండు ప్రభుత్వం ఆ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు ఇది మరింత ప్రజాదరణ పొందింది. ఈ క్రీడ తరచుగా రగ్బీ లీగు వాలీబాలు వంటి ఇతర క్రీడలతో పాటు అంతర్-ద్వీప క్రీడా పోటీల సమయంలో ఆడబడుతుంది.[101]

టోకెలావు‌లో, ఫుట్బాలు లీగు‌కు రెండు స్థాయిలు ఉన్నాయి. ఫేలు, ఫకాఫో నుండి, రెండు ఉత్తమ క్లబ్బు‌లు హకావా క్లబ్బు, మటలేలే క్లబ్బు.[102]

టెలికమ్యూనికేషన్సు

[మార్చు]
ఎంవిటోకెలావ్ నుండి సరుకు, ప్రయాణీకులను సేకరించడానికి నుకునోనులోని ల్యాండింగు రాంపు నుండి ఒక బార్జు బయలుదేరుతుంది.

టోకెలావు దీవులకు, సమోవాకు మధ్య రేడియో టెలిఫోను సేవను కలిగి ఉంది. 1997లో మూడు ఉపగ్రహ భూమి స్టేషన్లతో ప్రభుత్వ-నియంత్రిత టెలిఫోను సేవ (టెలిటాకు) స్థాపించబడింది. దీనితో టోకెలావు ఫోను ద్వారా అనుసంధానించబడిన ప్రపంచంలో చివరి ప్రదేశంగా మారింది.[103] ప్రతి పగడపు దీవిలో షిప్పింగు, వాతావరణ నివేదికలను ప్రసారం చేసే రేడియో-ప్రసార కేంద్రం ఉంటుంది. ప్రతి ఇంటికి రేడియో లేదా ఒకదానికి యాక్సెసు ఉంటుంది. ప్రభుత్వం వార్తాలేఖ తే వకై ద్వారా వార్తలు వ్యాప్తి చేయబడతాయి.

2019లో టోకెలావు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, యునైటెడు స్టేట్సు మధ్య విస్తరించి ఉన్న సదరను క్రాసు కేబులు 60టిబిపిఎస్ నెక్స్టు సబ్సీ కేబులు‌కు కనెక్టు అవ్వడానికి అంగీకరించింది[104] 2021 సెప్టెంబరులో ద్వీపం కొత్త కేబులు‌కు కనెక్టు చేయబడింది[105] సేవలు 2022 జూలైలో ప్రారంభించబడ్డాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న డేటాసెంటరు‌లకు టెరాబిట్ ఈథర్నెటు (400జిబిఇ) టెలికమ్యూనికేషను సేవ నెట్వర్కు‌కు యాక్సెసు‌ను మంజూరు చేసింది.[106][107]

టోకెలావు అంతర్జాతీయ కాలింగు కోడు 690 కలిగి ఉంది. నవంబరు నుండి ఐదు అంకెల టెలిఫోను నంబరు‌లను కలిగి ఉంది. 2015 (ప్రస్తుతం ఉన్న నాలుగు అంకెల సంఖ్యలను "2" అంకెతో ముందు చేర్చారు).[108]

టోకెలావు .tk కంట్రీ కోడు టాపు-లెవలు డొమైనును నిర్వహిస్తుంది.[103]

రవాణా

[మార్చు]

టోకెలావు‌కు ఎంవి మాటాలికి సేవలు అందిస్తోంది. ఇది 2016లో చిన్న ఎంవి టోకెలావు స్థానంలో కొత్తగా డెలివరీ చేయబడింది. టోకెలావు రవాణా శాఖ, కంపెనీ ట్రాంసుఫోర్టు అండు మెరైను సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తుంది. అంతర్జాతీయ క్రూయిజు‌లలో 60 మంది ప్రయాణికులను టోకెలావు పగడపు దీవుల మధ్య రవాణా కోసం 120 మందిని తీసుకెళ్లగల ఈ నౌక టోకెలావు, అపియా మధ్య పక్షం రోజులకు ఒకసారి నడుస్తుంది. ఈ యాత్రకు ఒక రోజు కంటే కొంచెం ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.[109] ఒక ప్రత్యేక కార్గో నౌక ఎంవి కలోపాగా 2018లో సేవలోకి ప్రవేశించింది. చార్టర్డు సరుకు రవాణా నౌకలను భర్తీ చేసింది.[110]

ప్రజలు నివసించే ద్వీపం గాలి (లీవార్డు) వైపుకు మోటారు ద్వారా, స్టేషను‌ను నిర్వహించడం ద్వారా, ఇంజిన్లను అడపాదడపా ఉపయోగించడం ద్వారా. రీఫు అంచుకు దగ్గరగా ల్యాండింగు బార్జు‌ను మోటారు ద్వారా ఒడ్డుకు లేదా ఒడ్డుకు సరుకును బదిలీ చేయవచ్చు. ఒడ్డుకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు బార్జు రీఫు ద్వారా బీచు‌కు ఇరుకైన మార్గాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. సాధారణంగా ఈ ల్యాండింగు సముద్రపు ఉప్పెనకు లోనవుతుంది. తీరప్రాంతానికి గణనీయమైన నైపుణ్యం అవసరం. తరచుగా పగడపు భూభాగాలకు రాపిడి అవసరం. చెడు వాతావరణం బార్జు ప్రయాణాన్ని అడ్డుకున్నప్పుడు ఓడ తగిన వాతావరణం కోసం వేచి ఉండటానికి ఆగిపోతుంది. లేదా దాని ప్రయాణీకులను లేదా సరుకును లోడు చేయడానికి లేదా దించడానికి లేదా రెండింటినీ ప్రయత్నించడానికి ఇతర అటాలు‌లలో ఒకదానికి వెళుతుంది.

టోకెలావు‌లో విమానాశ్రయం లేదు కాబట్టి పడవలు ప్రయాణ, రవాణాకు ప్రధాన మార్గాలుగా ఉన్నాయి. కొన్ని సీప్లేనులు, ఉభయచర విమానాలు ద్వీపంలోని మడుగులలో దిగగలవు.[111] 2010లో న్యూజిలాండు ప్రభుత్వం ఒక ఎయిర్‌స్ట్రిపు‌ను పరిగణించింది.[112] 2016లో హెలికాప్టరు ద్వారా అటాల్సు‌ను సమోవాతో అనుసంధానించే ప్రణాళికలను అధిక ఖర్చుల కారణంగా రద్దు చేయాల్సి వచ్చింది. దీని ఫలితంగా తరువాతి సంవత్సరాల్లో విమాన సేవలను స్థాపించడంలో సహాయం కోసం న్యూజిలాండు ప్రభుత్వానికి తిరిగి కాల్సు వచ్చాయి.[110] 2022 నాటికి న్యూజిలాండు ప్రభుత్వం నిధులు సమకూర్చిన విమానాశ్రయ ప్రాజెక్టు ముందుకు సాగుతున్నట్లు నివేదించబడింది.[113]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Government of Tokelau". tokelau.org.nz. Archived from the original on 9 ఫిబ్రవరి 2012. Retrieved 20 September 2017.
  2. ↑ "National anthem". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Archived from the original on 2021-03-19. Retrieved 2024-11-21.
  3. ↑ "Tokelau Info". Tokelau-info.tk. Archived from the original on 26 October 2013. Retrieved 30 December 2011.
  4. ↑ Joint Statement of the Principles of Partnership between New Zealand and Tokelau Archived 2025-02-22 at the Wayback Machine 3. Language and Culture
  5. ↑ "New Administrator of Tokelau announced".
  6. ↑ Final population counts: 2016 Tokelau Census (PDF) (Report). Statistics New Zealand. November 2016. p. 3. Archived from the original (PDF) on 2019-05-02. Retrieved 2025-05-25.
  7. ↑ "Tokelau's Gross Domestic Product determined for first time this century". tokelau.org.nz. Archived from the original on 2019-08-30. Retrieved 2025-05-25.
  8. ↑ "Tokelau". OCHA. 20 February 2018. Archived from the original on 23 April 2022. Retrieved 5 February 2022.
  9. ↑ Tokelau Amendment Act 1976
  10. ↑ 10.0 10.1 10.2 "Profile of Tokelau" (PDF). Tokelau National Statistics Office. April 2017. Archived from the original (PDF) on 11 ఫిబ్రవరి 2018. Retrieved 19 March 2022.
  11. ↑ 11.0 11.1 "Tokelau, world first solar power nation | New Zealand Trade and Enterprise". Nzte.govt.nz. 12 July 2012. Archived from the original on 21 May 2017. Retrieved 11 December 2016.
  12. ↑ "Government of Tokelau". Tokelau.org.nz. Archived from the original on 9 ఫిబ్రవరి 2012. Retrieved 11 December 2016.
  13. ↑ "Tokelauans – Te Ara Encyclopedia of New Zealand". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. Retrieved 11 December 2016.
  14. ↑ "Official site for the Tokelau Council of Ongoing Government". Archived from the original on 20 February 2014. Retrieved 4 November 2007.
  15. ↑ "టోకెలావ్ వాస్తవాలు, సమాచారం, చిత్రాలు | టోకెలావ్ గురించి Encyclopedia.com కథనాలు". encyclopedia.com. Retrieved 29 నవంబరు 2017.
  16. ↑ "డీకాలనైజేషన్: ఇష్యూ ఆన్ టోకెలావ్" (PDF). United Nations. జనవరి 1979. p. 3. Retrieved 2 డిసెంబరు 2022. డిసెంబరు 1976లో, ఈ ప్రాంతాన్ని టోకెలావ్ దీవులుగా పిలవడం మానేసింది, అధికారికంగా "టోకెలావ్"గా నియమించబడింది
  17. ↑ "Archeology of Atafu, Tokelau: Some Initial Results 2008". Archived from the original on 21 June 2013. Retrieved 12 November 2010.
  18. ↑ Smith, S. Percy (1920). "Notes on the Ellice and Tokelau Groups; translated from the "Karere Mangaia" 1899". Journal of the Polynesian Society. 29: 144–148.
  19. ↑ Fakaofo Archived 16 అక్టోబరు 2012 at the Wayback Machine
  20. ↑ 20.0 20.1 "Tokelau". New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade. Archived from the original on 7 August 2011. Retrieved 29 September 2007.
  21. ↑ Byron, John; Wallis, John Samuel; Carteret, Philip; Cook, James; Banks, Sir Joseph (1773). An Account of the Voyages Undertaken. W. Strahan. pp. 132–134.
  22. ↑ 22.0 22.1 22.2 MacGregor, 30
  23. ↑ Schellinger, Paul; Salkin, Robert, eds. (1996). International Dictionary of Historic Places, Volume 5: Asia and Oceania. Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers. p. 819. ISBN 1-884964-04-4.
  24. ↑ Sharp, Andrew (1960). The Discovery of the Pacific Islands. Clarendon Press. p. 164. ISBN 978-0-19-821519-6. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  25. ↑ The Journal of the South Pacific, 110 (3), p. 296
  26. ↑ Polynesian Society (N. Z.) (1961). The Journal of the Polynesian Society. Polynesian Society. p. 102.
  27. ↑ 27.0 27.1 27.2 "Information Bulletin on Tokelau". New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade. Archived from the original on 13 May 2014. Retrieved 29 September 2007.
  28. ↑ Fraser, Peter (1948). "Tokelau Islands–Appendix to the Journals of the House of Representatives, 1948 Session I, A-04a". p. 4.
  29. ↑ Nathaniel Bowditch (1773–1838) was an American mathematician remembered for his work on ocean navigation.
  30. ↑ Wilkes, Charles (1849). Voyage Round the World. Geo. W. Gorton. p. 538.
  31. ↑ "Tokelau Government". tokelau.org.nz. Archived from the original on 6 మే 2013. Retrieved 25 మే 2025.
  32. ↑ Whitmee, Rev. Samuel James (1871). A missionary cruise in the South Pacific: being the report of a voyage amongst the Tokelau, Ellice and Gilbert Islands, in the missionary barque "John Williams" during 1870. Sydney: Joseph Cook & Co.
  33. ↑ H.E. Maude's Slavers in Paradise (A.N.U., Canberra, 1981)
  34. ↑ "Ethnography of Tokelau". Archived from the original on 24 June 2021.
  35. ↑ "Tokelau looks to independence". Stuff. Retrieved 19 November 2023.
  36. ↑ "History". tokelau.org.nz. Retrieved 13 February 2024.[permanent dead link]
  37. ↑ "2000–2009 సంవత్సరాలకు టోకెలావ్‌లోని ఫకాఫోలో UTC ఆఫ్‌సెట్". Retrieved 7 ఆగస్టు 2012.
  38. ↑ "2010–2019 సంవత్సరాలకు UTC ఆఫ్‌సెట్ ఫకాఫో, టోకెలావ్‌లో". Retrieved 7 ఆగస్టు 2012.
  39. ↑ "టోకెలావ్ సమోవాలో చేరి డేట్‌లైన్‌పై ముందుకు దూసుకెళ్లింది". BBC News. 6 అక్టోబరు 2011. Archived from the original on 29 అక్టోబరు 2012. Retrieved 1 నవంబరు 2011.
  40. ↑ "టోకెలావ్: 100 సంవత్సరాలకు పైగా తప్పు స్థానిక సమయం". Archived from the original on 2 ఏప్రిల్ 2014. Retrieved 7 ఆగస్టు 2012.
  41. ↑ Lister, J.J. (1892). "Notes on the Natives of Fakaofu". Journal of the Royal Anthropological Institute. 21. Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland: 43–63. JSTOR 2842209.
  42. ↑ 42.0 42.1 42.2 Commonwealth and Colonial Law by Kenneth Roberts-Wray, London, Stevens, 1966. P. 894
  43. ↑ S.R.O. 1916 No. 167; S.R.O. & S.I. Rev. IX, 661—made under the Colonial Boundaries Act 1895 (58 & 59 Vict. c. 34)
  44. ↑ Tokelau Act 1948 (preamble)
  45. ↑ The Union Islands Order in Council Nos. 1 and 2, S.R.O. 1925, pp. 511 and 1768; No. 1 Order in S.R.O. & S.I. Rev. IX, 663.
  46. ↑ 46.0 46.1 46.2 Tokelau: A history of Government – The constitutional history and legal development of Tokelau; Compiled and recorded for the Tokelau Law Team by Tony Angelo and Talei Pasikale, 2008
  47. ↑ S.R.O. & S.I. Rev. XVI, 866
  48. ↑ Act. No. 24 of 1948
  49. ↑ Angelo, Tony; Pasikale, Talei (2008). "Tokelau–A History of Government" (PDF). p. 23. Archived from the original (PDF) on 2 జనవరి 2024. Retrieved 25 మే 2025. Tokelau formally became part of New Zealand on 1 January 1949 by section 3 of the Tokelau Act 1948 (NZ)
  50. ↑ Green, David (13 July 2012). "Citizenship – Aliens and citizens". Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. Ministry for Culture and Heritage. Retrieved 27 August 2016.
  51. ↑ "Official site for the Tokelau Council of Ongoing Government". Archived from the original on 20 February 2014. Retrieved 4 November 2007. The legislation and judicial systems are based on the Tokelau Act, 1948, and its amendments. A major law reform project is continuing; its purpose is to ensure that Tokelau has a coherent body of law which responds to current needs and gives due recognition to local custom. Unless it is expressly extended to Tokelau, New Zealand statute law does not apply to the territory. In practice, no New Zealand legislation is extended to Tokelau without Tokelauan consent. The villages have the statutory power to enact their own laws covering village affairs. International covenants on economic, social and cultural rights and civil and political rights, ratified by New Zealand in December 1978, apply in Tokelau. Civil and criminal jurisdiction is exercised by commissioners and the New Zealand high court.
  52. ↑ "Tokelau Government". Tokelau Government. Archived from the original on 2022-12-14. Retrieved 21 ఆగస్టు 2023.
  53. ↑ "TOKELAU నిజమైన చిన్న ద్వీప అభివృద్ధి చెందుతున్న రాష్ట్రం". టోకెలావ్ ప్రభుత్వం. Retrieved 21 ఆగస్టు 2023.[permanent dead link]
  54. ↑ "ఇల్లీగల్ ఫిషింగ్ టార్గెట్డ్" (PDF). నేవీ టుడే. డిసెంబరు 2021. Retrieved 21 ఆగస్టు 2023.
  55. ↑ టోకెలావ్ కస్టమ్స్ నిబంధనలు 1991
  56. ↑ "టోకెలావ్: చేరుకోవడానికి కష్టతరమైన ప్రదేశం". న్యూజిలాండ్ రక్షణ దళం. 4 నవంబరు 2020. Retrieved 21 ఆగస్టు 2023.
  57. ↑ "Government". Government of Tokelau. Archived from the original on 22 ఫిబ్రవరి 2025. Retrieved 21 August 2023.
  58. ↑ "Tokelau High Point". peakbagger.com.
  59. ↑ "Port of Atafu". MarineTraffic.com. Archived from the original on 9 March 2017. Retrieved 9 March 2017.
  60. ↑ "WPS – Nukunonu Harbor". World Port Source. Archived from the original on 10 June 2016. Retrieved 9 March 2017.
  61. ↑ "Port of Fakaofo". MarineTraffic.com. Archived from the original on 9 March 2017. Retrieved 9 March 2017.
  62. ↑ United States Code, Title 48, section 1662: 4 March 1925, ch. 563, 43 Stat. 1357 as referred to in Tokelau: A history of Government – The constitutional history and legal development of Tokelau; Compiled and recorded for the Tokelau Law Team by Tony Angelo and Talei Pasikale, 2008
  63. ↑ Dinerstein, Eric; et al. (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.
  64. ↑ "Western Polynesian tropical moist forests". Terrestrial Ecoregions. World Wildlife Fund. Retrieved 27 May 2012.
  65. ↑ Pew: Tokelau Declares Shark Sanctuary, 7 September 2011 Archived 26 ఫిబ్రవరి 2014 at the Wayback Machine
  66. ↑ ఫోస్టరు, ఎస్. "టోకెలావు." ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా, 2025 జనవరి 23. https://www.britannica.com/place/టోకెలావ్
  67. ↑ "Tokelau". Commonwealth Chamber of Commerce (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-03-29.
  68. ↑ "Tokelau country brief".
  69. ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "కామన్వెల్త్-టోకెలావ్" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  70. ↑ "టోకెలావ్ దీవులు సౌరశక్తికి మారడం". BBC. 7 నవంబరు 2012. Archived from the original on 2014-02-20. Retrieved 2025-05-26.
  71. ↑ "NZ కంపెనీ మొదటి టోకెలావ్ సౌర వ్యవస్థను ప్రారంభించింది". ది న్యూజిలాండ్ హెరాల్డ్. 14 ఆగస్టు 2023. Archived from the original on 2023-07-07. Retrieved 2025-05-26.
  72. ↑ TEDx చర్చలు (7 ఆగస్టు 2013). "టోకెలావ్, ఒక దేశానికి సౌర విద్యుత్తును తీసుకువస్తోంది: TEDxTaurangaలో డీన్ పార్చోమ్‌చుక్, షార్లెట్ యేట్స్". Archived from the original on 31 అక్టోబరు 2021 – via YouTube.
  73. ↑ "టోకెలావ్ – పునరుత్పాదక శక్తి ప్రాజెక్ట్ కేస్ స్టడీ మార్చి – 2013" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2023-03-18. Retrieved 2025-05-26.
  74. ↑ "ABC పసిఫిక్ న్యూస్ టోకెలావ్ 100% పునరుత్పాదక శక్తి లక్ష్యాన్ని నివేదించింది". Abcasiapacificnews.com. 9 డిసెంబరు 2011. Archived from the original on 12 మే 2014. Retrieved 30 డిసెంబరు 2011.
  75. ↑ కొబ్బరి, సూర్యరశ్మి దక్షిణ పసిఫికు దీవులకు శక్తినిస్తాయి న్యూ సైంటిస్ట్, 2011-09-13న ప్రచురించబడింది. 2011 సెప్టెంబరు 14న పునరుద్ధరించబడింది Archived 2014-05-12 at the Wayback Machine
  76. ↑ 76.0 76.1 "సోలార్, బ్యాటరీ మైక్రోగ్రిడు ప్రాజెక్టు టోకెలావు‌ను 100% పునరుత్పాదక శక్తికి తిరిగి ఇస్తుంది". 14 నవంబరు 2019.
  77. ↑ "చిన్న పసిఫిక్ దేశానికి నికర లాభాలు". BBC వార్తలు. 14 సెప్టెంబరు 2007. Archived from the original on 12 మే 2014. Retrieved 24 మే 2008.
  78. ↑ ఆండ్రెస్, టామీ. "భారీ వెబ్ ఉనికి కలిగిన చిన్న ద్వీపం." CNN. 13 జూన్ 2012. 15 జూన్ 2012న పునరుద్ధరించబడింది. Archived 2014-05-12 at the Wayback Machine
  79. ↑ "Zooknic ఇంటర్నెట్ జియోగ్రఫీ ప్రాజెక్ట్". Zooknic.com. 23 ఏప్రిల్ 2011. Retrieved 11 డిసెంబరు 2016.
  80. ↑ Russell Haworth చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ (9 మార్చి 2016). "ఆన్‌లైన్ ప్రపంచాన్ని మ్యాపింగ్ చేయడం – Nominet". Nominet.uk. Archived from the original on 2023-09-07. Retrieved 11 డిసెంబరు 2016.
  81. ↑ Mutton, Paul (15 మార్చి 2024). "Cloudflare Freenom .tk షట్‌డౌన్‌లో దాని డొమైన్‌లలో 22% కోల్పోతుంది". Netcraft (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 30 జూన్ 2024.
  82. ↑ "2011 టోకెలావ్ జనాభా, నివాసాల తుది గణన". 2011 టోకెలావ్ జనాభా గణన. Statistics New Zealand. Archived from the original on 3 ఫిబ్రవరి 2014. Retrieved 16 December 2011.
  83. ↑ "Australia-Oceania :: Tokelau". CIA The World Factbook. 18 అక్టోబరు 2021. Archived from the original on 2024-04-08. Retrieved 2025-05-26.
  84. ↑ టోకెలావ్ జనాభా, నివాసాల జనాభా గణన, పట్టిక 1.3.1.
  85. ↑ టోకెలావ్ జనాభా, నివాసాల జనాభా గణన, పట్టిక 1.5.
  86. ↑ టోకెలావు జనాభా, నివాసాల జనాభా గణన, పట్టిక 3.2.
  87. ↑ టోకెలావ్ జనాభా, నివాసాల జనాభా గణన, పట్టిక 6.13.
  88. ↑ "ప్రాంతాలు, ప్రాంతాలు: టోకెలావ్". BBC వార్తలు. 16 జూన్ 2011. Archived from the original on 13 అక్టోబరు 2011. Retrieved 23 నవంబరు 2011.
  89. ↑ 89.0 89.1 "UNSD — Demographic and Social Statistics". United Nations. Retrieved 10 May 2023.
  90. ↑ "2006టోకెలావు జనాభా, నివాసాల జనాభా గణన" (PDF). 20 డిసెంబరు 2006. pp. పట్టిక 2.5. Archived from the original (PDF) on 12 అక్టోబరు 2013. Retrieved 11 నవంబరు 2009.
  91. ↑ "Culture". www.tokelau.org.nz. Archived from the original on 2017-12-08. Retrieved 2024-10-06.
  92. ↑ "Tokelau", The World Factbook (in ఇంగ్లీష్), Central Intelligence Agency, 2024-10-03, archived from the original on 2024-04-08, retrieved 2024-10-06
  93. ↑ "టోకెలావ్ జనాభా, గృహ గణన 2016 – టోకెలావ్ జనాభా గణన 2016: తుది జనాభా గణనలు – పసిఫిక్ డేటా హబ్". pacificdata.org (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-10-06.
  94. ↑ "Tokelau" (PDF). Island Studies. Retrieved 19 నవంబరు 2023.
  95. ↑ 2007 పసిఫిక్ క్రీడలలో పతకాలు, అధికారిక వెబ్సైటు ‌ Archived 2011-05-20 at the Wayback Machine
  96. ↑ 96.0 96.1 "టోకెలావ్, సముద్రంలో ఒక మచ్చ కానీ ఓషియానియాకు ఒక ముఖ్యమైన కొత్త సభ్యుడు", అంతర్జాతీయ టేబులు టెన్నిసు సమాఖ్య 2010 అక్టోబరు 7 "ఆర్కైవ్ నకలు". Archived from the original on 2012-10-03. Retrieved 2025-05-26.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  97. ↑ ఎచెల్స్, డేనియల్ (18 ఫిబ్రవరి 2015). "యునైటెడ్ వరల్డ్ రెజ్లింగ్ ఓషియానియా ఛాంపియన్‌షిప్‌లకు సిద్ధమవుతున్న మార్షల్ దీవులు". insidethegames.biz. Retrieved 5 ఏప్రిల్ 2024.
  98. ↑ "స్పోర్ట్: అవర్ క్వెస్ట్ ఫర్ గోల్డ్", ఐలాండ్స్ బిజినెస్ Archived 2012-03-08 at the Wayback Machine
  99. ↑ Participants[usurped], 2010 కామన్వెల్తు క్రీడల వెబ్‌సైటు
  100. ↑ "Sport: టోకెలావు రెజ్లింగు కామన్వెల్తు ఆమోదం పొందింది". RNZ. 11 మే 2018. Retrieved 20 జనవరి 2024.
  101. ↑ McQuarrie, Peter (2007). Tokelau People, Atolls and History. Wellington, New Zealand: Publications Committee of MacMillan Browne Centre for Pacific Studies. ISBN 978-1-877449-41-3.
  102. ↑ "Tokelau", Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation, 29 July 2010.
  103. ↑ 103.0 103.1 Judah, Jacob (2 నవంబరు 2023). "ఒక చిన్న పసిఫిక్ ద్వీపం సైబర్ నేరాలకు ప్రపంచ రాజధానిగా ఎలా మారింది". MIT టెక్నాలజీ సమీక్ష. MIT టెక్నాలజీ సమీక్ష. Retrieved 10 నవంబరు 2023.
  104. ↑ Reichert, Corinne. "Pacific islands sign on for NEXT subsea cable". ZDNet. Retrieved 7 నవంబరు 2023.
  105. ↑ "సబ్‌మెరైన్ ఇంటర్నెట్ కేబుల్ టోకెలావ్‌లో ల్యాండ్ అవుతుంది". న్యూజిలాండ్ విదేశాంగ, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ. 23 సెప్టెంబరు 2021. Retrieved 7 నవంబరు 2023.
  106. ↑ "సదరన్ క్రాస్ తదుపరి ప్రారంభం!". ciena.com. Retrieved 7 నవంబరు 2023.
  107. ↑ "సదరన్ క్రాస్ NEXT కేబుల్ పూర్తయింది". crn.com.au. 5 మే 2022. Archived from the original on 29 జూలై 2023. Retrieved 7 నవంబరు 2023.
  108. ↑ "పసిఫిక్ దీవుల టెలికమ్యూనికేషన్స్ అసోసియేషన్". PITA. Archived from the original on 17 అక్టోబరు 2016. Retrieved 11 డిసెంబరు 2016.
  109. ↑ "టోకెలావ్ NZ ప్రభుత్వం నుండి కొత్త ఫెర్రీని అందుకుంది". టోకెలావ్ ప్రభుత్వం. 25 ఫిబ్రవరి 2016. Retrieved 30 ఏప్రిల్ 2018.
  110. ↑ 110.0 110.1 "టోకెలావ్ ఇప్పటికీ NZ తో చర్చలలో వైమానిక సేవల కోసం ఒత్తిడి తెస్తోంది". Radio NZ. 8 మార్చి 2018. Retrieved 30 ఏప్రిల్ 2018.
  111. ↑ "Tokelau". Southseas.co.uk. Retrieved 11 డిసెంబరు 2016.
  112. ↑ "న్యూజిలాండ్ టోకెలావుకు విమాన సేవ యొక్క సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలిస్తోంది | రేడియో న్యూజిలాండ్ వార్తలు". Radio NZ. 4 ఆగస్టు 2010. Retrieved 11 డిసెంబరు 2016.
  113. ↑ టోకలౌ, టోరికా (17 జూలై 2022). "మహమ్మారి ఆలస్యం తర్వాత టోకెలావ్‌ను దాని మొదటి ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌ను ప్రారంభించే ప్రాజెక్ట్". స్టఫ్. Retrieved 21 ఆగస్టు 2023.


ఉల్లేఖన లోపం: "note" అనే గ్రూపులో <ref> ట్యాగులు ఉన్నాయి గానీ, దానికి సంబంధించిన <references group="note"/> ట్యాగు కనబడలేదు

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=టోకెలావ్&oldid=4865151" నుండి వెలికితీశారు