Jump to content

టోర్నడో

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి
F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg
టోర్నడో

టోర్నడో (సుడిగాలి), ట్విస్టర్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భూమి ఉపరితలం నుండి నిలువుగా ఒక క్యుములోనింబస్ లేదా క్యుములస్ క్లౌడ్ బేస్ వరకు విస్తరించి ఉన్న వేగంగా తిరిగే గాలి కాలమ్.[1] సుడిగాలులు తరచుగా (కానీ ఎల్లప్పుడూ కాదు) క్లౌడ్ బేస్ నుండి ఉద్భవించే ఘనీభవన గరాటు రూపంలో కనిపిస్తాయి, భూమికి దగ్గరగా తిరిగే శిధిలాలు, ధూళి మేఘం ఉంటుంది. చాలా సుడిగాలులు 180 కిలోమీటర్ల కంటే తక్కువ (గంటకు 110 మైళ్ళు) గాలి వేగాన్ని కలిగి ఉంటాయి, ఇవి సుమారు 80 మీటర్లు (250 అడుగులు) ఉంటాయి, అనేక కిలోమీటర్ల (కొన్ని మైళ్ళు) ప్రయాణించి, చెదరగొట్టడానికి ముందు ఉంటాయి. అత్యంత తీవ్రమైన సుడిగాలులు గంటకు 480 కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ (గంటకు 300 మైళ్ళు) గాలి వేగాన్ని పొందగలవు, 3 కిలోమీటర్ల (2 మైళ్ళు) కంటే ఎక్కువ వ్యాసం కలిగి ఉండగలవు, 100 కిలోమీటర్ల (62 మైళ్ళు) కంటే ఎక్కువ దూరం భూమిపై ఉండగలవు.[2][3][4]

టొర్నాడోల రకాలలో మల్టిపుల్-వోర్టెక్స్ టొర్నాడో , ల్యాండ్‌స్పౌట్, వాటర్‌స్పౌట్ ఉన్నాయి . వాటర్‌స్పౌట్‌లు ఒక పెద్ద క్యుములస్ లేదా క్యుములోనింబస్ మేఘానికి అనుసంధానించబడిన, మెలితిరిగిన గరాటు ఆకారపు గాలి ప్రవాహం ద్వారా వర్గీకరించబడతాయి. అవి సాధారణంగా నీటి వనరులపై అభివృద్ధి చెందే నాన్- సూపర్‌సెల్యులార్ టొర్నాడోలుగా వర్గీకరించబడతాయి, కానీ వాటిని నిజమైన టొర్నాడోలుగా వర్గీకరించాలా వద్దా అనే దానిపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఈ మెలితిరిగిన గాలి స్తంభాలు తరచుగా భూమధ్యరేఖకు దగ్గరగా ఉన్న ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో అభివృద్ధి చెందుతాయి, అధిక అక్షాంశాలలో తక్కువగా కనిపిస్తాయి.[5] ప్రకృతిలో ఇలాంటి దృగ్విషయాలలో గస్ట్‌నాడో , డస్ట్ డెవిల్ , ఫైర్ విర్ల్, స్టీమ్ డెవిల్ ఉన్నాయి.

సుడిగాలి సాధారణంగా ఉత్తర అమెరికాలో సంభవిస్తుంది, ముఖ్యంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ మధ్య, ఆగ్నేయ ప్రాంతాలలో వీటిని సాధారణంగా టొర్నాడో అల్లే అని పిలుస్తారు, ప్రపంచంలోని ఏ దేశంతో పోల్చినా యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోనే అత్యధిక టొర్నాడోలు సంభవిస్తాయి.[6] టొర్నాడోలు దక్షిణాఫ్రికా, చాలా వరకు యూరప్ (ఆల్ప్స్ పర్వతాలు మినహా) , పశ్చిమ& తూర్పు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, బంగ్లాదేశ్ దానికి ఆనుకుని ఉన్న తూర్పు భారతదేశం, జపాన్, ఫిలిప్పీన్స్, ఆగ్నేయ దక్షిణ అమెరికా (ఉరుగ్వే, అర్జెంటీనా)లలో కూడా సంభవిస్తాయి.[7][8] పల్స్-డాప్లర్ రాడార్‌ను ఉపయోగించి, వేగం పరావర్తన డేటాలోని హుక్ ఎకోలు లేదా శిథిలాల బంతులు వంటి నమూనాలను గుర్తించడం ద్వారా, అలాగే తుఫాను పరిశీలకుల ప్రయత్నాల ద్వారా టొర్నాడోలను అవి సంభవించడానికి ముందు లేదా సంభవిస్తున్నప్పుడు గుర్తించవచ్చు.[9][10]

రేటింగ్

[మార్చు]

టొర్నాడోల బలాన్ని అంచనా వేయడానికి అనేక కొలమానాలు ఉన్నాయి. ఫుజిటా స్కేల్, టొర్నాడోలు కలిగించే నష్టం ఆధారంగా వాటికి రేటింగ్ ఇస్తుంది, కొన్ని దేశాలలో దీని స్థానంలో నవీకరించబడిన మెరుగైన ఫుజిటా స్కేల్ వచ్చింది. ఎఫ్0 లేదా ఈఎఫ్0 టొర్నాడో, అత్యంత బలహీనమైన వర్గం, చెట్లను దెబ్బతీస్తుంది, కానీ పెద్ద నిర్మాణాలను దెబ్బతీయదు. ఎఫ్5 లేదా ఈఎఫ్5 టొర్నాడో, అత్యంత బలమైన వర్గం, భవనాలను వాటి పునాదుల నుండి పెకిలించివేస్తుంది, పెద్ద ఆకాశహర్మ్యాలను కూడా వికృతం చేయగలదు. ఇదే విధమైన టోర్రో స్కేల్, అత్యంత బలహీనమైన టొర్నాడోల కోసం టీ0 నుండి, తెలిసిన అత్యంత శక్తివంతమైన టొర్నాడోల కోసం టీ11 వరకు ఉంటుంది.[11] టొర్నాడోలు, ఇతర గాలుల సంఘటనల తీవ్రతను, అవి కలిగించే నష్టం యొక్క తీవ్రత ఆధారంగా అంచనా వేయడానికి అంతర్జాతీయ ఫుజిటా స్కేల్ కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.[12] తీవ్రతను నిర్ధారించడానికి, రేటింగ్‌ను కేటాయించడానికి డాప్లర్ రాడార్ డేటా, ఫోటోగ్రామెట్రీ, గ్రౌండ్ స్విర్ల్ నమూనాలను ( ట్రోకాయిడల్ గుర్తులు) కూడా విశ్లేషించవచ్చు.[13][14]

వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

[మార్చు]

సుడిగాలి అనే పదం స్పానిష్ ట్రోనాడా (ఉరుము 'అని అర్ధం, గత భాగస్వామి' ఉరుము ', లాటిన్ టోనార్ నుండి ఉరుము' వరకు వస్తుంది.[15][16] ఆంగ్ల స్పెల్లింగ్లో r & o మెటాథెసిస్ స్పానిష్ సుడిగాలి (గత టోర్నార్ పాల్గొనే 'ట్విస్ట్, టర్న్', లాటిన్ టోర్నో నుండి 'టర్న్' వరకు) ద్వారా ప్రభావితమైంది.[15]

సుడిగాలి సాపేక్షంగా చిన్న కేంద్రీకృత ప్రాంతం వలె కాకుండా, విస్తృతమైన, సరళ-రేఖ డెరెకో (/dəˈreɪtʃoʊ/, స్పానిష్ నుండి: [deˈɾetʃo], 'స్ట్రెయిట్'.[17][18]

టొర్నాడో అనేది భూమిని తాకుతూ, క్యుములిఫార్మ్ మేఘం నుండి వేలాడుతూ లేదా దాని కింద ఉండే, హింసాత్మకంగా తిరిగే గాలి స్తంభం, తరచుగా (కానీ ఎల్లప్పుడూ కాదు) గరాటు ఆకారపు మేఘం వలె కనిపిస్తుంది.[1] ఒక సుడిగుండాన్ని టొర్నాడోగా వర్గీకరించాలంటే అది భూమి, మేఘం అడుగుభాగం రెండింటినీ తాకాలి. ఈ పదం ఖచ్చితంగా నిర్వచించబడలేదు; ఉదాహరణకు, ఒకే గరాటు ఆకారపు మేఘం వేర్వేరు తాకిడులు వేర్వేరు టొర్నాడోలుగా పరిగణించబడతాయా అనే దానిపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.[4] టొర్నాడో అనేది గాలి సుడిగుండాన్ని సూచిస్తుంది, ఘనీభవన మేఘాన్ని కాదు.[19][20]

నిర్వచనాలు

[మార్చు]

టొర్నాడోలను కొన్నిసార్లు వాడుక భాషలో తుఫానులు అని పిలుస్తారు. అయితే వాతావరణ శాస్త్రంలో, తుఫాను అనే పదం ప్రత్యేకంగా ఉత్తర అర్ధగోళంలో అపసవ్య దిశలో దక్షిణ అర్ధగోళంలో సవ్యదిశలో అల్ప వాతావరణ పీడన కేంద్రం చుట్టూ తిరిగే ఒక పెద్ద వాతావరణ వ్యవస్థను సూచిస్తుంది. తుఫానులలో మేఘ గరాట్లు ఉండవు.[21]

గరాటు మేఘం

[మార్చు]
1999లో ఓక్లహోమాలోని అనడార్కో సమీపంలో సంభవించిన ఒక టోర్నడో. మేఘం నుండి భూమి వరకు చేరే సన్నని గొట్టాన్నే గరాటు అంటారు. ఈ టోర్నడో కింది భాగం, భూ ఉపరితలంపై టోర్నడో బలమైన గాలుల వల్ల పైకి లేచిన పారదర్శక ధూళి మేఘంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది. టోర్నడో గాలి వ్యాసార్థం గరాటు కంటే చాలా విశాలంగా ఉంటుంది

టొర్నాడో తప్పనిసరిగా కనిపించదు; అయినప్పటికీ, అధిక గాలి వేగం (బెర్నౌలీ సూత్రం, వేగవంతమైన భ్రమణం (సైక్లోస్ట్రోఫిక్ సంతులనం కారణంగా) వల్ల కలిగే తీవ్రమైన అల్ప పీడనం సాధారణంగా గాలిలోని నీటి ఆవిరి అడియాబాటిక్ శీతలీకరణ కారణంగా మేఘ బిందువులుగా ఘనీభవిస్తుంది. దీని ఫలితంగా కనిపించే గరాటు మేఘం లేదా ఘనీభవన గరాటు ఏర్పడుతుంది.[22]

ఫన్నెల్ క్లౌడ్, కండెన్సేషన్ ఫన్నెల్ నిర్వచనంపై కొంత భిన్నాభిప్రాయం ఉంది. గ్లోసరీ ఆఫ్ మెటియోరాలజీ ప్రకారం , ఫన్నెల్ క్లౌడ్ అనేది క్యుములస్ లేదా క్యుములోనింబస్ నుండి వేలాడుతున్న ఏదైనా తిరిగే మేఘం, అందువల్ల చాలా టోర్నడోలు ఈ నిర్వచనం కింద చేర్చబడ్డాయి.[23] చాలా మంది వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలలో, "ఫన్నెల్ క్లౌడ్" అనే పదాన్ని ఉపరితలం వద్ద బలమైన గాలులతో సంబంధం లేని తిరిగే మేఘంగా ఖచ్చితంగా నిర్వచించారు, కండెన్సేషన్ ఫన్నెల్ అనేది క్యుములిఫార్మ్ క్లౌడ్ క్రింద ఉన్న ఏదైనా తిరిగే మేఘానికి ఒక విస్తృత పదం.[4]

టొర్నాడోలు తరచుగా ఉపరితలంపై బలమైన గాలులు లేకుండా గరాటు ఆకారపు మేఘాలుగా ప్రారంభమవుతాయి, అన్ని గరాటు ఆకారపు మేఘాలు టొర్నాడోలుగా మారవు. చాలా టొర్నాడోలు కనిపించే గరాటు ఇంకా భూమి పైన ఉన్నప్పుడే ఉపరితలంపై బలమైన గాలులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, కాబట్టి దూరం నుండి గరాటు ఆకారపు మేఘం, టొర్నాడో మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం కష్టం.[4]

వ్యాప్తి, కుటుంబాలు

[మార్చు]

అప్పుడప్పుడు, ఒకే తుఫాను ఒకేసారి లేదా వరుసగా ఒకటి కంటే ఎక్కువ టోర్నడోలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఒకే తుఫాను కణం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన బహుళ టోర్నడోలను "టోర్నడో ఫ్యామిలీ" అని పిలుస్తారు.[24] కొన్నిసార్లు ఒకే పెద్ద-స్థాయి తుఫాను వ్యవస్థ నుండి అనేక టోర్నడోలు పుడతాయి. కార్యకలాపాలలో విరామం లేకపోతే, దీనిని టోర్నడో అవుట్‌బ్రేక్ (టోర్నడో విస్ఫోటనం)గా పరిగణిస్తారు (అయితే "టోర్నడో అవుట్‌బ్రేక్" అనే పదానికి వివిధ నిర్వచనాలు ఉన్నాయి). ఒకే సాధారణ ప్రాంతంలో (బహుళ వాతావరణ వ్యవస్థల ద్వారా పుట్టిన) టోర్నడో అవుట్‌బ్రేక్‌లతో వరుసగా అనేక రోజుల కాలాన్ని టోర్నడో అవుట్‌బ్రేక్ సీక్వెన్స్ అంటారు, దీనిని అప్పుడప్పుడు విస్తరించిన టోర్నడో అవుట్‌బ్రేక్ అని కూడా పిలుస్తారు.[1][25][26]

లక్షణాలు

[మార్చు]

పరిమాణం, ఆకారం

[మార్చు]

చాలా టోర్నడోలు కొన్ని వందల మీటర్ల (గజాల) అంతటా, భూమి సమీపంలో శిధిలాల చిన్న మేఘంతో ఇరుకైన గరాటుగా కనిపిస్తాయి. టోర్నడోలు వర్షం లేదా ధూళి వల్ల పూర్తిగా కనుమరుగవుతాయి. ఈ సుడిగాలులు ముఖ్యంగా ప్రమాదకరమైనవి, ఎందుకంటే అనుభవజ్ఞులైన వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు కూడా వాటిని చూడకపోవచ్చు.[27]

చిన్న, సాపేక్షంగా బలహీనమైన భూగోళాలు నేలపై ఒక చిన్న ధూళి సుడిగాలిగా మాత్రమే కనిపిస్తాయి. ఘనీభవన గరాటు భూమికి అన్ని మార్గం విస్తరించకపోయినా, సంబంధిత ఉపరితల గాలులు గంటకు 64 కిమీ (40 మైళ్ళు) కంటే ఎక్కువగా ఉంటే, ఆ ప్రసరణను టోర్నడోగా పరిగణిస్తారు.[19] దాదాపు స్థూపాకార ప్రొఫైల్, సాపేక్షంగా తక్కువ ఎత్తు కలిగిన సుడిగాలిని కొన్నిసార్లు "స్టోవ్పైప్" సుడిగాలిగా సూచిస్తారు. వారి క్లౌడ్-టు-గ్రౌండ్ ఎత్తు కంటే వెడల్పుగా కనిపించే పెద్ద సుడిగాలులు భూమిలో చిక్కుకున్న పెద్ద చీలికలు లాగా కనిపిస్తాయి, అందువల్ల వాటిని "చీలిక సుడిగాలుల" లేదా "చీలికలు" అని పిలుస్తారు.[28] ఈ రకమైన టోర్నడో ఆ ఆకృతికి సరిపోతే, దానికి కూడా "స్టవ్‌పైప్" వర్గీకరణను ఉపయోగిస్తారు. ఒక చీలిక ఎంత వెడల్పుగా ఉంటుందంటే, అది మేఘం అడుగుభాగం నుండి భూమికి ఉన్న దూరం కంటే కూడా వెడల్పుగా, నల్లటి మేఘాల దిమ్మెలా కనిపిస్తుంది. అనుభవజ్ఞులైన తుఫాను పరిశీలకులు కూడా దూరం నుండి తక్కువ ఎత్తులో ఉన్న మేఘానికి, వెడ్జ్ టోర్నడోకి మధ్య తేడాను చెప్పలేకపోవచ్చు. చాలా వరకు, కానీ అన్ని ప్రధాన టోర్నడోలు వెడ్జ్ టోర్నడోలే కావు.[28]

చెదరగొట్టే దశలో సుడిగాలి ఇరుకైన గొట్టాలు లేదా తాడులను పోలి ఉంటుంది, తరచుగా సంక్లిష్ట ఆకృతులలో వంకరగా లేదా మలుపు తిప్పవచ్చు. ఈ సుడిగాలులు "బయటకు రావడం" లేదా "తాడు సుడిగాలి" గా మారుతున్నాయని చెబుతారు. అవి బయటకు వచ్చినప్పుడు, వాటి గరాటు పొడవు పెరుగుతుంది, ఇది కోణీయ వేగాన్ని పరిరక్షించడం వల్ల గరాటు లోపల గాలులు బలహీనపడేలా చేస్తుంది.[29] బహుళ సుడిగాలి సుడిగాలులు ఒక సాధారణ కేంద్రాన్ని చుట్టుముట్టే సుడిగాలుల కుటుంబంగా కనిపిస్తాయి లేదా అవి ఘనీభవనం, దుమ్ము, శిధిలాల ద్వారా పూర్తిగా అస్పష్టంగా ఉండవచ్చు, ఇవి ఒకే గరాటుగా కనిపిస్తాయి.[30]

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, టోర్నడోలు సగటున 500 అడుగుల (150 మీ) వెడల్పుతో ఉంటాయి.[27] అయితే, టోర్నడో పరిమాణాల విస్తృత శ్రేణి ఉంది. బలహీనమైన సుడిగాలులు, లేదా బలమైన ఇంకా చెదరగొట్టే టోర్నడోలు, చాలా ఇరుకైనవి, కొన్నిసార్లు కొన్ని అడుగులు లేదా రెండు మీటర్ల వెడల్పు మాత్రమే ఉంటాయి. దెబ్బతినే మార్గాన్ని 7 అడుగుల (2,1 మీ) పొడవు మాత్రమే కలిగి ఉన్నట్లు నివేదించబడింది.[27] స్పెక్ట్రం యొక్ చివరలో, చీలిక టోర్నడోలు ఒక మైలు (1.6 కిమీ) వెడల్పు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నష్టం కలిగించే మార్గాన్ని కలిగి ఉంటాయి. 2004 మే 22న హలామ్, నెబ్రాస్కాను ప్రభావితం చేసిన టోర్నడో భూమిపై 2.5 మైళ్ల (4 కిమీ) వెడల్పు, 2013 మే 31న ఓక్లహోమాలోని ఎల్ రెనోలో సుడిగాలి సుమారు 2.6 మైళ్ళు (4 కిమీ/) వెడలి, రికార్డులో వెడల్పుగా ఉంది.[3][31]

ట్రాక్ పొడవు

[మార్చు]

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, సగటు టోర్నడో భూమిపై 5 మైళ్ళు (8.0 కి.మీ.) ప్రయాణిస్తుంది. అయితే, టోర్నడోలు చాలా తక్కువ, చాలా ఎక్కువ నష్ట మార్గాలను కలిగి ఉంటాయి: ఒక టోర్నడో కేవలం 7 అడుగుల (2.1 మీ.) పొడవు గల నష్ట మార్గాన్ని కలిగి ఉన్నట్లు నివేదించబడింది, అయితే మార్గం పొడవులో రికార్డు సృష్టించిన టోర్నడో- ట్రై-స్టేట్ టోర్నడో, ఇది మార్చి 18, 1925న మిస్సౌరీ, ఇల్లినాయిస్, ఇండియానాలోని కొన్ని భాగాలను ప్రభావితం చేసింది - 219 మైళ్ళు (352 కి.మీ.) నిరంతరాయంగా భూమిపై ప్రయాణించింది.[27] 100 మైళ్ళు (160 కి.మీ.) లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మార్గం పొడవు ఉన్నట్లు కనిపించే అనేక టోర్నడోలు, త్వరితగతిన ఒకదాని తర్వాత ఒకటి ఏర్పడిన టోర్నడోల సమూహంతో కూడి ఉంటాయి; అయితే, ట్రై-స్టేట్ టోర్నడో విషయంలో ఇది జరిగిందనడానికి గణనీయమైన ఆధారాలు లేవు.[25] 2007లో మార్గాన్ని పునఃపరిశీలించినప్పుడు, ఈ టోర్నడో గతంలో అనుకున్నదానికంటే 15 మైళ్ళు (24 కి.మీ.) పశ్చిమాన ప్రారంభమై ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది.[32] ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, 2021 వెస్ట్రన్ కెంటకీ టోర్నడో 165.6 మైళ్ళు (266.5 కిమీ) నిరంతరం భూమిపై ఉంది. [33]

స్వరూపం

[మార్చు]
1976 మే 30 నాటి ఓక్లహోమా సుడిగాలి, వౌరికా ఛాయాచిత్రాలు, ఇద్దరు ఫోటోగ్రాఫర్లు దాదాపు ఒకే సమయంలో తీశారు. పై చిత్రంలో, కెమెరా వెనుక నుండి కేంద్రీకృతమైన సూర్యకాంతి ద్వారా సుడిగాలి వెలిగిపోతుంది, తద్వారా గరాటు నీలం రంగులో కనిపిస్తుంది. దిగువ చిత్రంలో, కెమెరా వ్యతిరేక దిశలో ఉన్న చోట, సూర్యుడు సుడిగాలి వెనుక ఉన్నాడు, ఇది చీకటి రూపాన్ని ఇస్తుంది.[34]

అవి ఏర్పడే వాతావరణాన్ని బట్టి, సుడిగాలులు అనేక రంగులలో ఉంటాయి. పొడి వాతావరణంలో ఏర్పడేవి దాదాపు కనిపించవు, గరాటు అడుగుభాగంలో సుడిగుండంలా తిరిగే శిధిలాల ద్వారా మాత్రమే గుర్తించబడతాయి. తక్కువ లేదా ఏమాత్రం శిధిలాలను తీసుకోని ఘనీభవన గరాటులు బూడిద రంగు నుండి తెలుపు రంగులో ఉంటాయి. నీటిపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు (జల సుడిగాలిగా), సుడిగాలులు తెలుపు లేదా నీలం రంగులోకి కూడా మారవచ్చు. గణనీయమైన మొత్తంలో శిధిలాలు, ధూళిని మింగే నెమ్మదిగా కదిలే గరాటులు సాధారణంగా ముదురు రంగులో ఉండి, శిధిలాల రంగును సంతరించుకుంటాయి. గ్రేట్ ప్లెయిన్స్‌లోని సుడిగాలులు నేల ఎరుపు రంగు కారణంగా ఎరుపు రంగులోకి మారవచ్చు, పర్వత ప్రాంతాలలోని సుడిగాలులు మంచుతో కప్పబడిన నేలపై ప్రయాణించి తెలుపు రంగులోకి మారవచ్చు.[27]

సుడిగాలి కనిపించడంలో కాంతి పరిస్థితులు ఒక ప్రధాన అంశం. " బ్యాక్-లిట్ " (సూర్యుడు దాని వెనుక ఉన్నప్పుడు చూసే) సుడిగాలి చాలా చీకటిగా కనిపిస్తుంది. అదే సుడిగాలిని, చూసేవారి వెనుక సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు చూస్తే, అది బూడిద రంగులో లేదా ప్రకాశవంతమైన తెలుపు రంగులో కనిపించవచ్చు. సూర్యాస్తమయం సమయంలో సంభవించే సుడిగాలులు పసుపు, నారింజ, గులాబీ రంగుల ఛాయలలో కనిపిస్తూ, అనేక విభిన్న రంగులలో ఉండవచ్చు.[17][35]

ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన గాలులు, భారీ వర్షం, వడగళ్ళు, రాత్రి చీకటి వంటివి సుడిగాలుల దృశ్యమానతను తగ్గించే అంశాలు. ఈ పరిస్థితులలో సంభవించే సుడిగాలులు ముఖ్యంగా ప్రమాదకరమైనవి, ఎందుకంటే వాతావరణ రాడార్ పరిశీలనలు లేదా సమీపించే సుడిగాలి శబ్దం మాత్రమే తుఫాను మార్గంలో ఉన్నవారికి ఏదైనా హెచ్చరికగా ఉపయోగపడతాయి. చాలా ముఖ్యమైన సుడిగాలులు తుఫాను అప్డ్రాఫ్ట్ బేస్ క్రింద ఏర్పడతాయి, ఇది వర్షం లేనిది, వాటిని కనిపించేలా చేస్తుంది.[36][37] అలాగే, చాలా సుడిగాలులు మధ్యాహ్నం చివరిలో సంభవిస్తాయి, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడు దట్టమైన మేఘాలను కూడా చొచ్చుకుపోగలడు.[25]

చాలా సుడిగాలులు ఉష్ణమండల తుఫానుల కంటి సమానంగా, చాలా తక్కువ పీడనంతో స్పష్టమైన, ప్రశాంతమైన కేంద్రాన్ని కలిగి ఉన్నాయని డాప్లర్ ఆన్ వీల్స్ మొబైల్ రాడార్ చిత్రాలు, ప్రత్యక్ష సాక్షుల ఖాతాలతో సహా ఆధారాలు ఉన్నాయి. సుడిగాలి లోపలి భాగాన్ని చూసినట్లు చెప్పుకునేవారికి మెరుపు ప్రకాశానికి మూలమని చెబుతారు [38][39][40]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ 1.0 1.1 1.2 "Tornado". Glossary of Meteorology. American Meteorological Society. 21 November 2024. Retrieved 9 November 2025.
  2. ↑ Wurman, Joshua (2008-08-29). "Doppler on Wheels". Center for Severe Weather Research. Archived from the original on 2007-02-05. Retrieved 2009-12-13.
  3. ↑ 3.0 3.1 "Hallam Nebraska Tornado". National Weather Service. National Oceanic and Atmospheric Administration. 2005-10-02. Archived from the original on 2013-04-30. Retrieved 2009-11-15.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Edwards, Roger (2006-04-04). "The Online Tornado FAQ". Storm Prediction Center. National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 2006-09-29. Retrieved 2006-09-08.  This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  5. ↑ National Weather Service (2009-02-03). "15 January 2009: Lake Champlain Sea Smoke, Steam Devils, and Waterspout: Chapters IV and V". National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 2016-01-01. Retrieved 2009-06-21.
  6. ↑ Perkins, Sid (11 May 2002). "Tornado Alley, USA". Science News. Archived from the original on 25 August 2006. Retrieved 2006-09-20.{{cite magazine}}: CS1 maint: ref duplicates default (link)
  7. ↑ "Tornado: Global occurrence". Encyclopædia Britannica Online. 2009. Archived from the original on 2007-03-17. Retrieved 2009-12-13.
  8. ↑ "TORNADO CENTRAL, Where Tornadoes Strike Around the World, February 12, 2018". 12 February 2018. Archived from the original on 30 September 2021. Retrieved 30 September 2021.
  9. ↑ Coleman, Timothy A.; Knupp, Kevin R.; Spann, James; Elliott, J. B.; Peters, Brian E. (2011-05-01). "The History (and Future) of Tornado Warning Dissemination in the United States". Bulletin of the American Meteorological Society (in ఇంగ్లీష్). 92 (5): 567–582. Bibcode:2011BAMS...92..567C. doi:10.1175/2010BAMS3062.1.
  10. ↑ Ahrens, C. Donald (2016). Meteorology today: an introduction to weather, climate, and the environment (11th ed.). Boston, MA, USA: Cengage Learning. ISBN 978-1-305-11358-9.
  11. ↑ Meaden, Terrance (2004). "Wind Scales: Beaufort, T – Scale, and Fujita's Scale". Tornado and Storm Research Organisation. Archived from the original on 2010-04-30. Retrieved 2009-09-11.
  12. ↑ "The International Fujita (IF) Scale Tornado and Wind Damage Assessment Guide" (PDF). ESSL.org. European Severe Storms Laboratory. Archived (PDF) from the original on 28 April 2022. Retrieved 26 June 2022.
  13. ↑ "Enhanced F Scale for Tornado Damage". Storm Prediction Center. National Oceanic and Atmospheric Administration. 2007-02-01. Archived from the original on 2012-07-11. Retrieved 2009-06-21.
  14. ↑ Edwards, Roger. "Tornado Intensity Estimation: Past, Present, and Future".
  15. ↑ 15.0 15.1 Harper, Douglas. "tornado". Online Etymology Dictionary.
  16. ↑ Mish, Frederick C. (1993). Merriam Webster's Collegiate Dictionary (10 ed.). Merriam-Webster, Incorporated. ISBN 0-87779-709-9. Retrieved 2009-12-13.
  17. ↑ 17.0 17.1 Marshall, Tim (2008-11-09). "The Tornado Project's Terrific, Timeless and Sometimes Trivial Truths about Those Terrifying Twirling Twisters!". The Tornado Project. Archived from the original on 2008-10-16. Retrieved 2008-11-09.
  18. ↑ "Frequently Asked Questions about Tornadoes". National Severe Storms Laboratory. 2009-07-20. Archived from the original on 2012-05-23. Retrieved 2010-06-22.
  19. ↑ 19.0 19.1 "Advanced Spotters' Field Guide" (PDF). National Oceanic and Atmospheric Administration. 2003-01-03. Archived (PDF) from the original on 2022-10-09. Retrieved 2009-12-13.
  20. ↑ Doswell, Charles A. III (2001-10-01). "What is a tornado?". Cooperative Institute for Mesoscale Meteorological Studies. Archived from the original on 2018-07-03. Retrieved 2008-05-28.
  21. ↑ Garrison, Tom (2012). Essentials of Oceanography. Cengage Learning. ISBN 978-0-8400-6155-3.
  22. ↑ Renno, Nilton O.. "A thermodynamically general theory for convective vortices".
  23. ↑ Funnel cloud (2 ed.). American Meteorological Society. 2000-06-30. Archived from the original on 2013-02-05. Retrieved 2009-02-25.
  24. ↑ Branick, Michael (2006). "A Comprehensive Glossary of Weather Terms for Storm Spotters". National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 2003-08-03. Retrieved 2007-02-27.
  25. ↑ 25.0 25.1 25.2 Grazulis, Thomas P. (July 1993). Significant Tornadoes 1680–1991. St. Johnsbury, VT: The Tornado Project of Environmental Films. ISBN 1-879362-03-1.
  26. ↑ Schneider, Russell S.; Brooks, Harold E. & Schaefer, Joseph T. (2004). "Tornado Outbreak Day Sequences: Historic Events and Climatology (1875–2003)" (PDF). Archived (PDF) from the original on 2022-10-09. Retrieved 2007-03-20.
  27. ↑ 27.0 27.1 27.2 27.3 27.4 Lyons, Walter A. (1997). "Tornadoes". The Handy Weather Answer Book (2nd ed.). Detroit, Michigan: Visible Ink press. pp. 175–200. ISBN 0-7876-1034-8.
  28. ↑ 28.0 28.1 Edwards, Roger (2008-07-18). "Wedge Tornado". National Weather Service. National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 2021-05-11. Retrieved 2007-02-28.
  29. ↑ Singer, Oscar (May–July 1985). "27.0.0 General Laws Influencing the Creation of Bands of Strong Bands". Bible of Weather Forecasting. 1 (4): 57–58.
  30. ↑ Edwards, Roger (2008-07-18). "Rope Tornado". National Weather Service. National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 2007-07-11. Retrieved 2007-02-28.
  31. ↑ "May 31–June 1, 2013 Tornado and Flash Flood Event: The May 31, 2013 El Reno, OK Tornado". National Weather Service Weather Forecast Office. Norman, Oklahoma: National Oceanic and Atmospheric Administration. July 28, 2014. Archived from the original on July 25, 2015. Retrieved December 25, 2014.
  32. ↑ Doswell, Charles A. III. "The Tri-State Tornado of 18 March 1925". Reanalysis Project. Archived from the original (Powerpoint Presentation) on 2007-06-14. Retrieved 2007-04-07.
  33. ↑ US Department of Commerce, NOAA. "The Violent Tornado Outbreak of December 10-11, 2021". www.weather.gov (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 13 March 2026.
  34. ↑ Edwards, Roger (2009). "Public Domain Tornado Images". National Weather Service. National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 2006-09-30. Retrieved 2009-11-17.
  35. ↑ Linda Mercer Lloyd (1996). Target: Tornado (Videotape). The Weather Channel.
  36. ↑ "The Basics of Storm Spotting". National Weather Service. National Oceanic and Atmospheric Administration. 2009-01-15. Archived from the original on 2003-10-11. Retrieved 2009-11-17.
  37. ↑ Peterson, Franklynn; Kwsselman, Judi R (July 1978). [[[:మూస:GBUrl]] "Tornado factory – giant simulator probes killer twisters"]. Popular Science. 213 (1): 76–78. {{cite journal}}: Check |url= value (help)
  38. ↑ Monastersky, R. (1999-05-15). "Oklahoma Tornado Sets Wind Record". Science News. pp. 308–09. Archived from the original on 2015-04-02. Retrieved 2006-10-20.
  39. ↑ Justice, Alonzo A.. "Seeing the Inside of a Tornado".
  40. ↑ Hall, Roy S. (2003). "Inside a Texas Tornado". Tornadoes. Greenhaven Press. pp. 59–65. ISBN 0-7377-1473-5.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=టోర్నడో&oldid=4852929" నుండి వెలికితీశారు