Jump to content

ట్రాన్సినిస్ట్రియా

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి

Pridnestrovian Moldavian Republic

Official names
  • Russian:Приднестро́вская Молда́вская Респу́блика
    Romanian:[a]Republica Moldovenească Nistreană
    Moldovan Cyrillic:[a]Република Молдовеняскэ Нистрянэ
    Ukrainian:Придністро́вська Молда́вська Респу́бліка
గీతం: 
Мы славим тебя, Приднестровье
My slavim tebya, Pridnestrovie
"We Sing the Praises of Transnistria"[2]
Location of Transnistria
స్థాయిUnrecognized state
రాజధానిTiraspol
46°50′25″N 29°38′36″E / 46.84028°N 29.64333°E / 46.84028; 29.64333
అధికార భాషలు
Interethnic languageRussian[3][4][5]
జాతులు
(2015)
పిలుచువిధంమూస:Unbulletedlist
ప్రభుత్వంUnitary semi-presidential republic
• President
Vadim Krasnoselsky
Aleksandr Rozenberg
Alexander Korshunov
శాసనవ్యవస్థSupreme Council
స్థాపన
• Independence from Moldavian SSR declared
2 September 1990
• Independence from Soviet Union declared
25 August 1991
5 November 1991[6]
2 March – 1 July 1992
విస్తీర్ణం
• మొత్తం
4,163 km2 (1,607 sq mi)
జనాభా
• March 2024 estimate
Neutral increase 367,776 (Moldovan estimate)[7]
• 2015 census
Neutral decrease 475,373[8]
• జనసాంద్రత
73.5/km2 (190.4/sq mi)
GDP (nominal)2021 estimate
• Total
$1.201 billion[9]
• Per capita
$2,584
ద్రవ్యంTransnistrian ruble
కాల విభాగంUTC+2 (EET)
• Summer (DST)
UTC+3 (EEST)
ఫోన్ కోడ్+373[a]
  1. ^ +373 5 and +373 2.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా అధికారికంగా ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ రిపబ్లిక్ అని స్థానికంగా ప్రిడ్నెస్ట్రోవీ అని పిలువబడుతుంది. [a] అనేది మోల్డోవాలో భాగంగా అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన భూపరివేష్టిత విడిపోయిన ప్రాంతం. ఇది డ్నీస్టర్ నది, మోల్డోవా-ఉక్రెయిన్ సరిహద్దు మధ్య ఉన్న ఇరుకైన భూభాగం. అలాగే నది ఒడ్డుకు అవతలి వైపున ఉన్న కొంత భూమిని నియంత్రిస్తుంది. దీని రాజధాని, అతిపెద్ద నగరం టిరాస్పోల్ . ట్రాన్స్నిస్ట్రియా అధికారికంగా రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మోల్డోవాచే డెనిస్టర్ లెఫ్ట్ బ్యాంక్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్-టెరిటోరియల్ యూనిట్లుగా నియమించబడింది ( రోమానియా)[10] లేదా స్టింగా నిస్ట్రులుయిగా ("డ్నీస్టర్ ఎడమ (ఒడ్డు)").[11][12][13]

ఈ ప్రాంతం మూలాలను 1924లో ఉక్రేనియన్ ఎస్ఎస్ఆర్ లో ఏర్పడిన మోల్దవియన్ అటానమస్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్‌లో గుర్తించవచ్చు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో సోవియట్ యూనియన్ మోల్దవియన్ ఎ ఎస్ఎస్ఆర్ భాగాలను తీసుకుంది. తరువాత అది రద్దు చేయబడింది. 1940లో మోల్దవియన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి రొమేనియా రాజ్యం బెస్సరాబియాను స్వాధీనం చేసుకుంది. ఈ ప్రాంతం ప్రస్తుత చరిత్ర 1990లో సోవియట్ యూనియన్ రద్దు సమయంలో ప్రారంభమైంది. మోల్డోవా రొమేనియాతో ఏకీకరణ లేదా స్వాతంత్ర్యం కోరితే అది సోవియట్ యూనియన్‌లోనే ఉంటుందని ఆశతో ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్ స్థాపించబడింది. రెండవది 1991 ఆగస్టులో జరిగింది. కొంతకాలం తర్వాత రెండు పార్టీల మధ్య సైనిక వివాదం 1992 మార్చి లో ప్రారంభమై ఆ సంవత్సరం జూలైలో కాల్పుల విరమణతో ముగిసింది.

కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంలో భాగంగా కాల్పుల విరమణ ఉల్లంఘనలను ఎదుర్కోవడానికి మూడు పార్టీల (మోల్డోవా, రష్యా, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా) జాయింట్ కంట్రోల్ కమిషన్, కమిషన్‌కు అధీనంలో ఉన్న త్రైపాక్షిక శాంతి పరిరక్షక దళం సృష్టించబడ్డాయి.[14] కాల్పుల విరమణ కొనసాగినప్పటికీ ఈ ప్రాంతం రాజకీయ స్థితి ఇంకా పరిష్కారం కాలేదు: ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ఒక గుర్తింపు పొందని కానీ వాస్తవ స్వతంత్ర సెమీ-ప్రెసిడెన్షియల్ రిపబ్లిక్ [15] దాని స్వంత ప్రభుత్వం, పార్లమెంట్, సైన్యం, పోలీసు, పోస్టల్ వ్యవస్థ, కరెన్సీ, వాహన రిజిస్ట్రేషన్‌తో ఉంది.[16][17][18][19] దాని అధికారులు ఒక రాజ్యాంగం, జెండా, జాతీయ గీతం, కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్‌ను స్వీకరించారు. మోల్డోవా, ఉక్రెయిన్ మధ్య 2005 ఒప్పందం తర్వాత ఉక్రెయిన్ సరిహద్దు ద్వారా వస్తువులను ఎగుమతి చేయాలనుకునే అన్ని ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ కంపెనీలు మోల్డోవన్ అధికారులతో నమోదు చేసుకోవాలి. [20] 2005 లో యూరోపియన్ యూనియన్ బోర్డర్ అసిస్టెన్స్ మిషన్ టు మోల్డోవా అండ్ ఉక్రెయిన్ (ఇయుబిఎఎం) అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఈ ఒప్పందం అమలులోకి వచ్చింది.[21] గుర్తించబడని ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ పౌరసత్వంతో పాటు. చాలా మంది ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్లు మోల్డోవన్ పౌరసత్వాన్ని కలిగి ఉన్నారు.[22] కానీ చాలామందికి రష్యన్, రొమేనియన్ లేదా ఉక్రేనియన్ పౌరసత్వం కూడా ఉంది.[23][24] ప్రధాన జాతి సమూహాలు రష్యన్లు, మోల్డోవన్లు/రొమేనియన్లు, ఉక్రేనియన్లు.

అబ్ఖాజియా, దక్షిణ ఒస్సేటియాలతో పాటు ట్రాన్స్నిస్ట్రియా, సోవియట్ అనంతర " ఘనీభవించిన సంఘర్షణ " జోన్. [25] ఈ మూడు పాక్షికంగా గుర్తింపు పొందిన లేదా గుర్తింపు పొందని రాష్ట్రాలు ఒకదానితో ఒకటి స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కొనసాగిస్తూ, దేశాల ప్రజాస్వామ్యం, హక్కుల కోసం కమ్యూనిటీని ఏర్పరుస్తాయి.[26][27][28]

2022 మార్చిలో యూరప్ కౌన్సిల్ పార్లమెంటరీ అసెంబ్లీ ఆ భూభాగాన్ని రష్యా సైనిక ఆక్రమణలో ఉన్నట్లు నిర్వచించే తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది.[29]

పేరువెనుక చరిత్ర

[మార్చు]

ఈ ప్రాంతాన్ని ఆంగ్లంలో డ్నీస్టీరియా, ట్రాన్స్-డ్నీస్టర్,[30] ట్రాన్స్‌డ్నీస్టర్ [31] లేదా ట్రాన్స్‌డ్నీస్ట్రియా [32] అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ పేర్లు ఈ ప్రాంతం రొమేనియన్ వ్యావహారిక పేరు ట్రాన్స్నిస్ట్రియా నుండి తీసుకోబడ్డాయి. దీని అర్థం " డ్నీస్టర్ దాటి". దీనికి చివరి సోవియట్ నాయకుడు మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్ సంస్కరణల సమయంలో ఏర్పడిన పాపులర్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ మోల్డోవా డిప్యూటీ సభ్యత్వం ఉంది. లియోనిడా లారి ఎన్నికల నినాదంలో 1989లో [33][34][35] తూర్పు మోల్డోవాకు సంబంధించి ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా అనే పదాన్ని మొదటిసారిగా ఉపయోగించారు.[36][37][38]

నేను ఆక్రమణదారులను, గ్రహాంతరవాసులను, మన్‌కుర్ట్‌లను డైనిస్టర్ మీదుగా తరిమివేస్తాను, నేను వారిని ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా నుండి తరిమివేస్తాను, మీరు, రొమేనియన్లు, ఈ దీర్ఘశాంత భూమికి నిజమైన యజమానులు ... మేము వారిని రొమేనియన్ మాట్లాడేలా చేస్తాము, మన భాషను, మన సంస్కృతిని గౌరవిస్తాము!

మోల్డోవా ప్రభుత్వ పత్రాలు ఈ ప్రాంతాన్ని స్టింగా నిస్త్రులుయి అని పిలుస్తాయి. అంటే "డెనిస్టర్ ఎడమ (బ్యాంక్)", లేదా పూర్తిగా, యునిటటిలె అడిమిస్ట్రేటివ్-టెరియలే డిన్ స్టింగా నిస్ట్రులుయి ("డ్నీస్టర్ ఎడమ ఒడ్డు పరిపాలనా-ప్రాదేశిక యూనిట్(లు).[39]

మోల్డోవా ప్రభుత్వ పత్రాలు ఈ ప్రాంతాన్ని స్టింగా నిస్ట్రులుయిగా సూచిస్తాయి, దీని అర్థం "డెనిస్టర్ యొక్క ఎడమ (బ్యాంక్)", లేదా పూర్తిగా, స్టింగా నిస్ట్రులుయి యొక్క అడ్మినిస్ట్రేటివ్-టెరిటోరియల్ యూనిట్(లు) ("డిఎన్‌ఆర్ లెఫ్ట్ బ్యాంక్ యొక్క "అడ్మినిస్ట్రేటివ్-టెరిటోరియల్ యూనిట్(లు)". [40]

సుప్రీం కౌన్సిల్ 2024 సెప్టెంబరు 4న ఒక చట్టాన్ని ఆమోదించింది. ఇది ఆ ప్రాంతంలో ట్రాన్స్నిస్ట్రియా అనే పదాన్ని ఉపయోగించడాన్ని నిషేధించింది. బహిరంగంగా ఆ పేరును ఉపయోగించినందుకు 360 రూబిళ్లు జరిమానా లేదా 15 రోజుల వరకు జైలు శిక్ష విధించబడింది. [41][42][43]

చరిత్ర

[మార్చు]

సోవియట్ రొమేనియన్ పరిపాలన

[మార్చు]
మోల్దవియన్ ఎఎస్ఎస్ఆర్ (నారింజ) - రొమేనియా, 1924–1940

1924లో మోల్దవియన్ ఎఎస్ఎస్ఆర్ ఉక్రేనియన్ ఎస్ఎస్ఆర్ లోపల ప్రకటించబడింది. ఎఎస్ఎస్ఆర్ లో నేటి ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ( 4,100 kమీ2; 1,600 చ. మై. కూడా ఉంది. ), ఒక ప్రాంతం ( 4,200 kమీ2; 1,600 చ. మై. ) బాల్టా నగరం చుట్టూ ఈశాన్యంలో ఉంది. కానీ ఆ సమయంలో రొమేనియా రాజ్యంలో భాగమైన బెస్సరాబియా నుండి ఏమీ లేదు. మోల్దవియన్ ఎఎస్ఎస్ఆర్ ఏర్పడటానికి గల కారణాలలో ఒకటి. ఆ సమయంలో సోవియట్ యూనియన్ చివరికి బెస్సరాబియాను విలీనం చేయాలనే కోరిక.[44] 1940 జూన్ 28న యుఎస్ఎస్ఆర్ మోలోటోవ్-రిబ్బెంట్రాప్ ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం బెస్సరాబియా, ఉత్తర బుకోవినాలను రొమేనియా నుండి స్వాధీనం చేసుకుంది. 1940 ఆగస్టు 2న యుఎస్ఎస్ఆర్ సుప్రీం సోవియట్ స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగంలో కొంత భాగాన్ని ప్రస్తుత ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు సమానమైన పూర్వ మోల్దవియన్ ఎఎస్ఎస్ఆర్ లో కొంత భాగాన్ని కలిపి మోల్దవియన్ ఎస్ఎస్ఆర్ సృష్టించింది.

1941లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో అక్ష రాజ్య దళాలు సోవియట్ యూనియన్‌ మీద దాడి చేసిన తర్వాత వారు ఈ ప్రాంతంలో సోవియట్ దళాలను ఓడించి దానిని ఆక్రమించారు. డ్నీస్టరు సదరన్ బగ్ నదుల మధ్య ఉన్న మొత్తం ప్రాంతాన్ని రొమేనియా నియంత్రించింది. స్థానిక రాజధానిగా ఒడెసా నగరం కూడా ఉంది.[45] 39,733 kమీ2 (15,341 చ. మై.) విస్తీర్ణంలో ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా గవర్నరేట్ అని పిలువబడే రొమేనియన్-పరిపాలన ప్రాంతం 2.3 మిలియన్ల జనాభా 13 కౌంటీలుగా విభజించబడింది: అననీవ్, బాల్టా, బెర్జోవ్కా, దుబాసరి, గోల్టా, జుగాస్ట్రు, మోవిలౌ, ఓసీకోవ్, ఒడెస్సా, ఒవిడియోపోల్, రిబ్నిటా, టిరస్పోల్, టుల్సిన్. ఈ విస్తరించిన ట్రాన్స్నిస్ట్రియా దాదాపు 2,00,000 మంది రొమేనియన్ మాట్లాడే నివాసితులకు నిలయంగా ఉంది. ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలోని రొమేనియన్ పరిపాలన రొమేనియన్ నియంత్రణలో ఉన్న ప్రాంతంలో పరిస్థితిని స్థిరీకరించడానికి ప్రయత్నించింది. రొమేనియన్ ప్రక్రియను అమలు చేసింది.[46] 1941–44లో రొమేనియన్ ఆక్రమణ సమయంలో 1,50,000 నుండి 2,50,000 మంది ఉక్రేనియన్, రొమేనియన్ యూదులను ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు బహిష్కరించారు; వీరిలో ఎక్కువ మంది గవర్నరేటు ఘెట్టోలు, నిర్బంధ శిబిరాలలో హత్య చేయబడ్డారు లేదా ఇతర కారణాల వల్ల మరణించారు.[47]

1944లో ఎర్ర సైన్యం ఈ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత సోవియట్ అధికారులు తరువాతి నెలల్లో రోమేనియన్ ఆక్రమణదారులతో సహకరించారనే ఆరోపణల మీద మోల్దవియన్ ఎస్ఎస్ఆర్ నివాసితులను ఉరితీశారు. బహిష్కరించారు లేదా జైలులో పెట్టారు. తరువాత ధనిక రైతు కుటుంబాలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ప్రచారం వారిని కజఖ్ ఎస్ ఎస్ ఆర్, సైబీరియాకు బహిష్కరించింది. రెండు రోజుల వ్యవధిలో 1949 జూలై 6-7 "ఆపరేషన్ సౌత్" అనే ప్రణాళిక ప్రకారం మోల్దవియన్ దేశ భద్రతా మంత్రి ఐయోసిఫ్ మోర్డోవెట్స్ ఆదేశం మేరకు 11,342 కుటుంబాలను బహిష్కరించారు.[48]

విభజన

[మార్చు]
ఇగోర్ స్మిర్నోవ్, 1991 నుండి 2011 వరకు ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మొదటి అధ్యక్షుడు.

1980లలో సోవియట్ యూనియన్‌లో మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్ అనుసరించిన పెరెస్ట్రోయికా గ్లాస్నోస్ట్ విధానాలు ప్రాంతీయ స్థాయిలో రాజకీయ సరళీకరణను అనుమతించాయి. ఇది దేశవ్యాప్తంగా వివిధ అనధికారిక ఉద్యమాల సృష్టికి దారితీసింది. చాలా సోవియట్ రిపబ్లిక్‌లలో జాతీయవాదం పెరగడానికి దారితీసింది. ముఖ్యంగా మోల్దవియన్ ఎస్ ఎస్ ఆర్ లో, మోల్దవోన్లలో రొమేనియన్ అనుకూల జాతీయవాదం గణనీయంగా పునరుజ్జీవనం పొందింది. [49] ఈ ఉద్యమాలలో ప్రముఖమైనది పాపులర్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ మోల్డోవా (పిఎఫెం) . 1988 ప్రారంభంలో, పిఎఫ్ఎం సోవియట్ అధికారులు మోల్డోవన్‌ను ఏకైక రాష్ట్ర భాషగా ప్రకటించాలని లాటిన్ వర్ణమాల వాడకానికి తిరిగి రావాలని మోల్డోవన్లు, రొమేనియన్ల ఉమ్మడి జాతి గుర్తింపును గుర్తించాలని డిమాండ్ చేసింది. పిఎఫ్ ఎం మరింత రాడికల్ వర్గాలు తీవ్ర మైనారిటీ వ్యతిరేక, జాతి కేంద్రీకృత దురభిమాన దృక్పథాలను సమర్థించాయి.[50][51] మైనారిటీ జనాభాను, ముఖ్యంగా స్లావ్‌లను (ప్రధానంగా రష్యన్లు, ఉక్రేనియన్లు), గగాజ్‌లను మోల్డోవా నుండి బయటకు వెళ్లమని లేదా బహిష్కరించాలని పిలుపునిచ్చాయి.[52]

1989 ఆగస్టు 31న మోల్దవియన్ ఎస్ ఎస్ ఆర్ సుప్రీం సోవియట్ మోల్దవియన్‌ను అధికారిక భాషగా స్వీకరించింది. రష్యన్‌ను ద్వితీయ ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే ఉంచింది. మోల్దవియన్‌ను లాటిన్ వర్ణమాల పునరుద్ధరించబడింది. ఉమ్మడి మోల్దవియన్-రొమేనియన్ భాషా గుర్తింపును ప్రకటించింది. మోల్డోవాలో ప్రధాన సాంస్కృతిక మార్పులకు ప్రణాళికలు బహిరంగపరచడంతో ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. అధికారిక భాషగా రష్యన్ భాషను తొలగించే అవకాశాలు తలెత్తాయి. అప్పటివరకు ఇది పరస్పర సమాచార మాధ్యమంగా ఉపయోగపడింది. భవిష్యత్తులో మోల్డోవా, రొమేనియా పునరేకీకరణ, అలాగే పిఎఫెమ్ జాతికేంద్రీకృత వాక్చాతుర్యం వల్ల జాతి మైనారిటీలు బెదిరింపులకు గురయ్యారు. మోల్డోవాలోని స్లావిక్ జనాభా స్థాపించిన యెడిన్స్ట్వో (ఐక్యత) ఉద్యమం, రష్యన్, మోల్డోవన్ భాషలకు సమాన హోదా కోసం ఒత్తిడి చేసింది.[53] ట్రాన్స్నిస్ట్రియా జాతి భాషా కూర్పు మోల్డోవాలోని మిగిలిన ప్రాంతాల నుండి గణనీయంగా భిన్నంగా ఉంది. ముఖ్యంగా జాతి రష్యన్లు ఉక్రేనియన్ల నిష్పత్తి ఎక్కువగా ఉంది. మొత్తం జనాభాలో ఎక్కువ మంది వారిలో కొందరు మోల్డోవన్లు, రష్యన్‌ను వారి మాతృభాషగా మాట్లాడేవారు.[54]

1990 ప్రారంభంలో మోల్దవియన్ ఎస్ ఎస్ ఆర్ జరిగిన మొదటి ఉచిత పార్లమెంటరీ ఎన్నికలలో జాతీయవాద పిఎఫ్ఎం విజయం సాధించింది. [55] దాని ఎజెండా నెమ్మదిగా అమలు కావడం ప్రారంభమైంది. 1990 సెప్టెంబరు 2న ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రజల ప్రతినిధుల రెండవ కాంగ్రెస్ ద్వారా విజయవంతమైన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తర్వాత ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్ (పిఎంఎస్ ఎస్ ఆర్)ను సోవియట్ రిపబ్లిక్‌గా ఒక తాత్కాలిక అసెంబ్లీ ప్రకటించారు. 1990 అక్టోబర్‌లో జాతి మైనారిటీలు ఇంకా ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్న గగౌజియాలో స్వయంప్రతిపత్తి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ఆపడానికి సాయుధ మిలీషియాలను ఏర్పాటు చేయాలని స్వచ్ఛంద సేవకులకు పిఎఫ్ ఎం పిలుపునిచ్చినప్పుడు హింస పెరిగింది. ప్రతిస్పందనగా ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో స్వచ్ఛంద మిలీషియాలు ఏర్పడ్డాయి. 1990 ఏప్రిల్ లో జాతీయవాద మూకలు జాతి రష్యన్ పార్లమెంటు సభ్యుల మీద దాడి చేశాయి. అయితే మోల్డోవన్ పోలీసులు జోక్యం చేసుకోవడానికి లేదా శాంతిని పునరుద్ధరించడానికి నిరాకరించారు. [56]

యు ఎస్ ఎస్ అర్ లో ఏకీకృత మోల్దవియన్ ఎస్ఎస్ ఆర్ ను కాపాడటానికి పరిస్థితి మరింత తీవ్రతరం కాకుండా నిరోధించడానికి, అప్పటి సోవియట్ అధ్యక్షుడు మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్, మోల్డోవా జాతి మైనారిటీల పౌర హక్కులను పరిమితం చేయడమే వివాదానికి కారణమని పేర్కొంటూ, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రకటన చట్టబద్ధమైన ఆధారం లేనిదని ప్రకటించి 1990 డిసెంబర్ 22న అధ్యక్ష ఉత్తర్వు ద్వారా దానిని రద్దు చేశాడు.[57][58] అయినప్పటికీ ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మీద ఎటువంటి ముఖ్యమైన చర్య తీసుకోలేదు. కొత్త అధికారులు నెమ్మదిగా ఆ ప్రాంతం మీద నియంత్రణను స్థాపించగలిగారు.

1991 సోవియట్ తిరుగుబాటు ప్రయత్నం తరువాత ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ ఎస్ ఎస్ ఆర్ సోవియట్ యూనియన్ నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. 1991 నవంబరు 5న ట్రాన్స్నిస్ట్రియా తన సోషలిస్టు భావజాలాన్ని విడిచిపెట్టి "ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ రిపబ్లిక్"గా పేరు మార్చుకుంది.[59]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా యుద్ధం

[మార్చు]

1990 నవంబరు నాటికి దుబాసరి వద్ద ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ వేర్పాటువాదులు మోల్డోవా మధ్య పరిమిత స్థాయిలో జరిగిన సాయుధ ఘర్షణల తరువాత ట్రాన్స్నిస్ట్రియా యుద్ధం ప్రారంభమైంది. వేర్పాటువాద పక్షానికి సహాయం చేయడానికి కోసాక్కులతో సహా స్వచ్ఛంద సేవకులు రష్యా నుండి వచ్చారు. [60] 1992 ఏప్రిల్ మధ్యలో మునుపటి 15 రిపబ్లిక్‌ల మధ్య మునుపటి సోవియట్ యూనియన్ సైనిక పరికరాల విభజన మీద జరిగిన ఒప్పందాల ప్రకారం మోల్డోవా తన సొంత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖను సృష్టించుకుంది. దాని సృష్టి మీద జారీ చేసిన డిక్రీ ఆధారంగా 14వ గార్డ్స్ ఆర్మీ సైనిక పరికరాలలో ఎక్కువ భాగాన్నిబ్ మోల్డోవా అధీనంలోకి తీసుకోవాలి.[61] 1992 మార్చి 2 నుండి మోల్డోవా, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మధ్య సమిష్టి సైనిక చర్య జరిగింది. 1992 ప్రారంభం అంతా పోరాటం తీవ్రమైంది. మాజీ సోవియట్ 14వ గార్డ్స్ ఆర్మీ చివరి దశలో సంఘర్షణలోకి ప్రవేశించి మోల్డోవన్ దళాల మీద కాల్పులు జరిపింది;[61] దాదాపు 700 మంది మరణించారు. అప్పటి నుండి మోల్డోవా ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారుల మీద ఎటువంటి ప్రభావవంతమైన నియంత్రణ లేదా ప్రభావాన్ని చూపలేదు. 1992 జూలై 21న సంతకం చేయబడిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం నేటికీ కొనసాగుతోంది.

యుద్ధానంతర కాలం

[మార్చు]
18 మార్చి 2009న బార్విఖాలో వ్లాదిమిర్ వోరోనిన్, డిమిత్రి మెద్వెదేవ్ లతో ఇగోర్ స్మిర్నోవ్

ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ సెక్యూరిటీ అండ్ కో-ఆపరేషన్ ఇన్ యూరప్ (ఒఎస్ సి ఇ) చర్చల ద్వారా పరిష్కారాన్ని సులభతరం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. ఒఎస్ఎస్ఇ ఆధ్వర్యంలో 1997 మే 8 న మోల్డోవా అధ్యక్షుడు పెట్రు లుసిన్చి, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా అధ్యక్షుడు ఇగోర్ స్మిర్నోవ్, "రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మోల్డోవా, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మధ్య సంబంధాల సాధారణీకరణ సూత్రాల మీద మెమోరాండం"మీద సంతకం చేశారు. దీనిని "ప్రిమాకోవ్ మెమోరాండం" అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది చట్టపరమైన రాష్ట్ర సంబంధాల స్థాపనను కొనసాగిస్తుంది అయితే మెమోరాండం నిబంధనలను రెండు ప్రభుత్వాలు భిన్నంగా అర్థం చేసుకున్నాయి.

నవంబరు 2003లో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ సలహాదారు డిమిత్రి కోజాక్, మోల్డోవా మెజారిటీని కలిగి ఉండి ట్రాన్స్నిస్ట్రియా సమాఖ్యలో మైనారిటీ భాగంగా ఉండేలా సమాఖ్య మోల్డోవన్ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం మీద ఒక మెమోరాండంను ప్రతిపాదించాడు.[62] " కోజాక్ మెమోరాండం " అని పిలువబడే ఇది ట్రాన్స్నిస్ట్రియా, మోల్డోవా మధ్య సమాన హోదాను కోరుకునే ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ వైఖరితో ఏకీభవించలేదు. కానీ భవిష్యత్ రాజ్యాంగ మార్పుల మీద ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు వీటో అధికారాలను ఇచ్చింది. తద్వారా ట్రాన్స్నిస్ట్రియా దాని మీద సంతకం చేయమని ప్రోత్సహించింది. మోల్డోవన్ అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ వోరోనిన్ మొదట్లో ఈ ప్రణాళికకు మద్దతు ఇచ్చాడు కానీ ఒఎస్‌సిఇ యుఎస్ నుండి అంతర్గత వ్యతిరేకత అంతర్జాతీయ ఒత్తిడి కారణంగా ఉద్దేశించిన సమాఖ్యకు హామీగా రాబోయే 20 సంవత్సరాలు రష్యన్ సైనిక ఉనికిని కొనసాగించాలనే ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ డిమాండ్‌ను రష్యా ఆమోదించిన తర్వాత దాని మీద సంతకం చేయడానికి నిరాకరించారు.[63]

సమస్యలను పరిష్కరించడానికి 2005లో 5+2 ఫార్మాట్ (లేదా ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా, మోల్డోవా, ఉక్రెయిన్, రష్యా, ఒఎస్‌సిఇ , యునైటెడ్ స్టేట్సు, ఇయు బాహ్య పరిశీలకులుగా ఉండే 5+2 చర్చలు) చర్చలు ప్రారంభించబడ్డాయి. కానీ అది నిలిపివేయబడినందున చాలా సంవత్సరాలు ఫలితాలు రాలేదు. 2011 ఫిబ్రవరి లో వియన్నాలో చర్చలు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి.[64][65] కొన్ని చిన్న ఒప్పందాలు 2018 వరకు కొనసాగాయి. .[66] 2023 నాటికి మోల్డోవా దౌత్య చర్చలలో 5+2 అనే పదాన్ని తొలగించింది.

2014 మార్చిలో రష్యన్ ఫెడరేషన్ క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ పార్లమెంట్ అధిపతి రష్యాలో చేరాలని కోరారు. [67][68][69]

2022లో ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దండయాత్ర ప్రారంభమైన తర్వాత ఉక్రెయిన్ ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాతో తన సరిహద్దును మూసివేసింది. ఇది ఈ ప్రాంతంలోకి వస్తువులు ప్రవేశించడానికి ప్రాథమిక మార్గం. అందువలన ట్రాన్స్నిస్ట్రియా తన సొంత సరిహద్దు ద్వారా దిగుమతులను అనుమతించడానికి మోల్డోవా మీద పూర్తిగా ఆధారపడుతుంది. ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ రాజకీయ నాయకులు ఈ పరిస్థితి గురించి మరింత ఆందోళన చెందుతున్నార. 2006 తరువాత 2024 లో సుప్రీం కౌన్సిల్ మొదటిసారి సమావేశమైంది. మోల్డోవా ఈ ప్రాంతంలో మారణహోమానికి పాల్పడుతోందని పేర్కొంది కౌన్సిల్ రష్యా నుండి ఆర్థిక సహాయం కోరింది.[70][71]

మోల్డోవా పట్ల కఠినమైన చర్యలు, రష్యా మద్దతుతో జరిగిన షోర్ నిరసనలు, వాగ్నర్ గ్రూప్ కుట్ర పన్నిందని చెప్పబడుతున్న కుట్ర ప్రయత్నం మోల్డోవాను యూరోపియన్ యూనియన్ వైపు మళ్లించాయి. ట్రాన్స్నిస్ట్రియా నుండి ఆర్థిక ఉపశమనం కోసం చర్చలలో పాల్గొనే అవకాశం తక్కువ. .[70] రష్యా నుండి "రక్షణ" కోసం ట్రాన్స్నిస్ట్రియా చేసిన అభ్యర్థనతో పాటు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం కొన్ని పిలుపులు రావడంతో 2022లో ఆక్రమిత ఉక్రెయిన్‌తో చేసినట్లుగా రష్యా ఈ ప్రాంతాన్ని "విలీనం" చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించవచ్చనే సూచనలు వస్తున్నాయి.[72][73]

2025 జనవరి 1న ఉక్రెయిన్ ద్వారా రష్యన్ గ్యాస్ సరఫరాకు సంబంధించిన ఒప్పందం ముగిసింది. దీని వలన ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు రష్యన్ గ్యాస్ ప్రవాహాన్ని నిలిపివేసి తీవ్రమైన ఇంధన సంక్షోభం ఏర్పడింది. [74][75] ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు మోల్డోవా నుండి మార్కెట్ ధరలకు గ్యాస్ కొనుగోలు చేయడానికి నిరాకరించారు. రష్యా ప్రత్యామ్నాయ మార్గం ద్వారా డెలివరీని తిరిగి ప్రారంభించలేదు.[76]

భౌగోళికం

[మార్చు]
ట్రాన్స్నిస్ట్రియా సాధారణ పటం
బెండర్ (టిఘినా) లోని డ్నీస్టర్ నది

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా భూపరివేష్టిత ప్రాంతం. పశ్చిమానబెస్సరాబియా (మోల్డోవా రిపబ్లిక్ ఆధారంగా ఉన్న ప్రాంతం, 411 kమీ.; 255 మై. సరిహద్దు ఉంది.), తూర్పున ఉక్రెయిన్ ( 405 kమీ.; 252 మై. కి ) ఉంది. ఇది డ్నీస్టర్ నది ఒడ్డున ఉత్తరం-దక్షిణం వైపు విస్తరించి ఉన్న ఇరుకైన లోయ. ఇది మోల్డోవాతో సరిహద్దులో ఎక్కువ భాగం సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది.

పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉన్న భూభాగం ఎక్కువగా, కానీ పూర్తిగా కాదు, డ్నీస్టర్ ఎడమ (తూర్పు) ఒడ్డుకు సమానంగా ఉంటుంది. ఇందులో పది నగరాలు, పట్టణాలు, 69 కమ్యూన్‌లు ఉన్నాయి. మొత్తం 147 ప్రాంతాలు (ఇక్కడ ఇన్కార్పొరేటెడ్ కానివి కూడా ఉన్నాయి). 1992 ట్రాన్స్నిస్ట్రియా యుద్ధం తర్వాత ఎడమ ఒడ్డున ఉన్న ఆరు కమ్యూన్‌లు ( కోసియరీ, మోలోవాటా నౌవా, కోర్జోవా, పిరిటా, కోస్నిటా, డోరోస్కైయా ) దుబాసరి జిల్లాలో భాగంగా మోల్డోవన్ ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉన్నాయి. అవి దుబాసరి నగరానికి ఉత్తరం, దక్షిణం వైపున ఉన్నాయి. ఇది కూడా పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉంది. మోలోవాటా నౌవా కమ్యూన్‌లోని రోఘి గ్రామం కూడా పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉంది (ఆరు కమ్యూన్‌లలోని 10 గ్రామాలలో మిగిలిన తొమ్మిది గ్రామాలను మోల్డోవా నియంత్రిస్తుంది).

బెస్సరాబియాలోని పశ్చిమ ఒడ్డున, బెండర్ నగరం (టిఘినా), దాని తూర్పు, ఆగ్నేయ దక్షిణాన నాలుగు కమ్యూన్‌లు (ఆరు గ్రామాలు ఉంటాయి), టిరాస్పోల్ నగరం ( ప్రొటీగైలోవ్కా, గిస్కా, చిస్కాని, క్రెమెన్సియుగ్ ) నుండి డ్నీస్టర్ నదికి ఎదురుగా ఉన్న ఒడ్డున పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉన్నాయి.

తూర్పు ఒడ్డున మోల్డోవా నియంత్రణలో ఉన్న ప్రాంతాలు, రోగి గ్రామం, దుబాసరి నగరం (తూర్పు ఒడ్డున ఉంది. పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉంది) కలిసి ఒక భద్రతా జోన్‌ను ఏర్పరుస్తాయి, పశ్చిమ ఒడ్డున పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉన్న ఆరు గ్రామాలు, ఒక నగరం, అలాగే మోల్డోవన్ నియంత్రణలో ఒకే పశ్చిమ ఒడ్డున ఉన్న రెండు ( వర్నిటా, కోపాంకా ) ఉన్నాయి. దాని లోపల భద్రతా పరిస్థితి జాయింట్ కంట్రోల్ కమిషన్ రూలింగ్‌లకు లోబడి ఉంటుంది.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ప్రధాన రవాణా మార్గం టిరాస్పోల్ నుండి దుబాసరి మీదుగా రిబ్నిటాకు వెళ్లే ఎమ్4 రోడ్డు . ఈ హైవే పూర్తిగా పిఎంఆర్ ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది. [77] దుబాసారికి ఉత్తరం, దక్షిణం వైపున ఇది డోరోస్కైయా, కోసియేరి, రోఘి, వాసిలీవ్కా గ్రామాలలో మోల్డోవా నియంత్రణలో ఉన్న భూ కారిడార్ల గుండా వెళుతుంది. తరువాతిది పూర్తిగా రహదారికి తూర్పున ఉంది. ఈ రోడ్డు ఆ ప్రాంతంలో మోల్డోవా, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మధ్య వాస్తవ సరిహద్దు.[78] రోడ్డుకు తూర్పున ఉన్న గ్రామస్తులు తమ వ్యవసాయ భూమికి చేరుకోకుండా పిఎంఆర్ నిరోధించినప్పుడు అనేక సందర్భాలలో ఘర్షణలు చెలరేగాయి. [79][80]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్లు పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉన్న భూభాగంలోకి, వెలుపల పొరుగున ఉన్న మోల్డోవన్ నియంత్రణలో ఉన్న భూభాగానికి, ఉక్రెయిన్‌కు (సాధారణంగా ఎటువంటి ఇబ్బంది లేకుండా) ప్రయాణించగలరు. అంతర్జాతీయ విమాన ప్రయాణికులు మోల్డోవన్ రాజధాని చిసినావులోని విమానాశ్రయం లేదా ఉక్రెయిన్‌లోని ఒడెసాలోని విమానాశ్రయం మీదఆధారపడతారు.

వాతావరణం తేమతో కూడిన ఖండాంతర ఉపఉష్ణమండల లక్షణాలతో ఉంటుంది. ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో వెచ్చని వేసవికాలాలు చల్లని శీతాకాలాలు ఉంటాయి. ఏడాది పొడవునా అవపాతం మారదు. అయితే వేసవి నెలల్లో స్వల్ప పెరుగుదల ఉంటుంది.

పరిపాలనా విభాగాలు

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ఐదు జిల్లాలు ( రైయన్లు ), ఒక మునిసిపాలిటీగా ఉపవిభజన చేయబడింది. టిరాస్పోల్ నగరం (ఇది పూర్తిగా స్లోబోజియా జిల్లాతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది కానీ పరిపాలనాపరంగా భిన్నంగా ఉంటుంది), ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి క్రింద జాబితా చేయబడింది (రష్యన్ పేర్లు, లిప్యంతరీకరణలు కుండలీకరణాల్లో జోడించబడ్డాయి). అదనంగా బెస్సరాబియాలోని డ్నీస్టర్ పశ్చిమ ఒడ్డున భౌగోళికంగా ట్రాన్స్నిస్ట్రియా వెలుపల ఉన్న మరొక మునిసిపాలిటీ, బెండర్ నగరం, మోల్డోవన్ కేంద్ర అధికారులు నిర్వచించిన ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రాదేశిక విభాగంలో భాగం కాదు. కానీ ఇది పిఎంఆర్ అధికారులచే నియంత్రించబడుతుంది. వారు దీనిని పిఎంఆర్ పరిపాలనా సంస్థలో భాగంగా భావిస్తారు:

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా జిల్లాలు
ట్రాన్సినిస్ట్రియా పాలనా విభాగాలు
పేరు రాజధాని ప్రాంతం జనసంఖ్య (2015) సంప్రదాయ సమూహాల జానాభా (2004)[81]
కమేన జిల్లా కమెంకా 436 square kilometres (168 sq mi) 21,000 47.82% మోల్డోవియన్లు, 42.55% ఉక్రెనియన్లు, 6.89% రష్యన్లు, 2.74% ఇతరులు
రిబ్నిటా జిల్లా రిబ్నిటా 850 square kilometres (330 sq mi) 69,000 29.90% మోల్డోవియన్లు, 45.41% ఉక్రెనియన్లు, 17.22% రష్యన్లు, 7.47% ఇతరులు
దుబసరి జిల్లా (ట్రాన్సినిస్ట్రియా) దుబసరి 381 square kilometres (147 sq mi) 31,000 50.15% మోల్డోవియన్లు, 28.29% ఉక్రెనియన్లు, 19.03% రష్యన్లు, 2.53%
గ్రిగొరిపూల్ జిల్లా గ్రిగొరిపూల్ 822 square kilometres (317 sq mi) 40,000 64.83% మోల్డోవియన్లు, 15.28% ఉక్రెనియన్లు, 17.36% రష్యన్లు, 2.26% ఇతరులు
స్లొబోజియా జిల్లా స్లోబొజియా(మోల్డోవా) 873 square kilometres (337 sq mi) 84,000 41.51% మోల్డోవియన్లు, 21.71% ఉక్రెనియన్లు, 26.51% రష్యన్లు, 10.27% ఇతరులు
టిరస్పోల్ నగరం టిరస్పోల్ 205 square kilometres (79 sq mi) 129,000 18.41% మోల్డోవియన్లు, 32.31% ఉక్రెనియన్లు, 41.44% రష్యన్లు, 7.82% ఇతరులు
బెండర్ నగరం (మొడోవా) టిరస్పోల్ (మోల్డోవా) 97 square kilometres (37 sq mi) 91,000 25.03% మోల్డోవియన్లు, 17.98% ఉక్రెనియన్లు, 43.35% రష్యన్లు, 13.64% ఇతరులు

ప్రతి జిల్లా నగరాలు, కమ్యూన్‌లుగా విభజించబడింది.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా లైసెన్స్ ప్లేట్

రాజకీయ స్థితి

[మార్చు]
మోల్డోవాలోని మిగిలిన ప్రాంతాలకు సంబంధించి ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ భూభాగం, ఉక్రెయిన్ సరిహద్దు వెంట భూపరివేష్టితమైనది . ఈ మ్యాప్ డ్నీస్టర్ పశ్చిమ ఒడ్డున ఉన్న భూములను ( బెండర్ వంటివి) వివాదాస్పద ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ భూభాగంగా పరిగణిస్తుందని గమనించండి.
వాస్తవ ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ రిపబ్లిక్, డి జ్యూర్ అటానమస్ డ్నీస్ట్రియన్ టెరిటరీ మధ్య తేడాలతో ట్రాన్స్నిస్ట్రియా రాజకీయ పటం.

అన్ని యుఎన్ సభ్య దేశాలు ట్రాన్స్నిస్ట్రియాను మోల్డోవా రిపబ్లిక్‌లో చట్టబద్ధమైన భాగంగా పరిగణిస్తాయి. 1990లో మోల్డోవా నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించిన తరువాత టిరాస్పోల్‌ను దాని రాజధానిగా ప్రకటించిన తరువాత పాక్షికంగా గుర్తింపు పొందిన లేదా గుర్తింపు పొందని దక్షిణ ఒస్సేటియా, అబ్ఖాజియా దేశాలు మాత్రమే ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాను సార్వభౌమ సంస్థగా గుర్తించాయి.

1929 - 1940 మధ్య టిరాస్పోల్ మోల్దవియన్ ఎఎస్ఎస్ఆర్ రాజధానిగా పనిచేసింది. ఇది 1924 నుండి 1940 వరకు ఉక్రేనియన్ ఎస్ఎస్ఆర్ లోపల ఉనికిలో ఉన్న స్వయంప్రతిపత్తి గణతంత్ర రాజ్యం.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా భూభాగం మీద ప్రత్యక్ష నియంత్రణ లేనప్పటికీ మోల్డోవన్ ప్రభుత్వం 2005 జూలై 22న "డ్నీస్టర్ ఎడమ ఒడ్డు నుండి స్థానికుల ప్రత్యేక చట్టపరమైన హోదా ప్రాథమిక నిబంధనల మీద చట్టం"ని ఆమోదించింది. దీని ప్రకారం ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో కొంత భాగం (మోల్డోవా నియంత్రణలో ఉన్న (బెండర్ , భూభాగాలు లేకుండా) ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ రిపబ్లిక్ భూభాగం) మోల్డోవా రిపబ్లిక్‌లోని డ్నీస్టర్ ఎడమ ఒడ్డు పరిపాలనా-ప్రాదేశిక యూనిట్లుగా స్థాపించబడింది.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మాజీ అధ్యక్షుడు యెవ్జెనీ షెవ్చుక్, మాస్కో పాట్రియార్క్, ఆల్ రస్ కిరిల్, మోల్డోవన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి డియోసెసన్ బిషప్ సబ్బాస్ తో

2004 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ట్రాన్స్నిస్ట్రియా జనాభా 5,55,347 మంది కాగా 2015 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభా 4,75,373 కు తగ్గింది. 2004లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియా జనాభాలో 90% మంది ట్రాన్స్నిస్ట్రియా పౌరులు ఉన్నారు.[82] ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్లు అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన దేశాల ద్వంద్వ, మూడు లేదా నాలుగు పౌరసత్వాలు కలిగి ఉండవచ్చు. వాటిలో:

    • మోల్డోవా పౌరులు:[83] దాదాపు 3,00,000 మంది (మోల్డోవా, రష్యా ద్వంద్వ పౌరులతో సహా, దాదాపు 20,000 [84])

లేదా మోల్డోవా,ఇయు రాష్ట్రాల (సుమారు 80%) రొమేనియా,[85][86] బల్గేరియా, లేదా చెక్ రిపబ్లిక్

    • రొమేనియా పౌరులు: తెలియని సంఖ్య[87]
    • రష్యా పౌరులు: సుమారు 1,50,000 మంది (బెలారస్, ఇజ్రాయెల్, టర్కీకి చెందిన దాదాపు 15,000 మంది ద్వంద్వ పౌరులతో సహా); రష్యా, మోల్డోవా ద్వంద్వ పౌరసత్వం కలిగి ఉన్నవారిని మినహాయించి (సుమారు 20,000)
    • ఉక్రెయిన్ పౌరులు: దాదాపు 100,000 మంది.[88] ద్వంద్వ పౌరసత్వం (మోల్డోవా, ఉక్రెయిన్, లేదా రష్యా, ఉక్రెయిన్) లేదా ట్రిపుల్ పౌరసత్వం (మోల్డోవా, రష్యా, ఉక్రెయిన్) కలిగిన దాదాపు 20,000–30,000 మంది ఉన్నారు. వారు ఉక్రేనియన్ పౌరుల సంఖ్యలో చేర్చబడ్డారు. [89]
    • పౌరసత్వం లేని వ్యక్తులు: సుమారు 20,000–30,000 మంది 

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా యుద్ధంలో స్థానిక నివాసితులు మోల్డోవన్ దళాల పక్షాన పాల్గొన్న తరువాత, డ్యూసరి జిల్లాలోని 11 కమ్యూన్‌ల నుండి పదిహేను గ్రామాలు, భౌగోళికంగా డ్నీస్టర్ తూర్పు ఒడ్డున (ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రాంతంలో) ఉన్న కోసియరీ, డోరోస్కైయాతో సహా, మోల్డోవా కేంద్ర ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉన్నాయి. బెండరు, టిరాస్పోల్ సమీపంలోని వార్నిటా, కోపాంకాతో పాటు ఈ గ్రామాలు పిఎంఆర్ చేత క్లెయిమ్ చేయబడ్డాయి. పశ్చిమ ఒడ్డున ఉన్న ఒక నగరం (బెండర్), ఆరు గ్రామాలు (బెస్సరాబియా ప్రాంతంలో) పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉన్నాయి. కానీ మోల్డోవా వీటిని ప్రత్యేక మునిసిపాలిటీగా (బెండరు, ప్రోటీగైలోవ్కా గ్రామం) లేదా కౌసేని జిల్లాలో (మూడు కమ్యూన్‌లలో ఐదు గ్రామాలు) భాగంగా పరిగణిస్తుంది.

ఈ ప్రాదేశిక వివాదాల కారణంగా క్రమానుగతంగా ఉద్రిక్త పరిస్థితులు తలెత్తాయి. ఉదాహరణకు 2005లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ దళాలు వాసిలీవ్కాలోకి ప్రవేశించినప్పుడు.[90] 2006లో వార్నిటా చుట్టూ, 2007లో దుబాసరి-కోసియేరి ప్రాంతంలో మోల్డోవన్ - ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ దళాల మధ్య ఘర్షణ జరిగినప్పుడు ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదు.

2010 జూన్ సర్వేలు ట్రాన్స్నిస్ట్రియా జనాభాలో 13% మంది ప్రాదేశిక స్వయంప్రతిపత్తి స్థితిలో ఆ ప్రాంతం మోల్డోవాలో తిరిగి విలీనం కావాలని కోరుకుంటున్నారని, 46% మంది ట్రాన్స్నిస్ట్రియా రష్యన్ ఫెడరేషన్‌లో భాగం కావాలని కోరుకుంటున్నారని సూచించాయి.[91]

అంతర్జాతీయ సంబంధాలు

[మార్చు]
ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ పాస్‌పోర్ట్

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా అనేది అబ్ఖాజియా, దక్షిణ ఒస్సేటియా ద్వారా మాత్రమే స్వతంత్రంగా గుర్తించబడిన యుఎన్ సభ్య దేశం కాని దేశం, రెండూ పరిమిత గుర్తింపు కలిగిన యుఎన్ సభ్య దేశాలు కావు.

నినా ష్టాన్స్కీ 2012 నుండి 2015 వరకు ట్రాన్స్నిస్ట్రియా విదేశాంగ మంత్రిగా పనిచేశారు. [ రు ] ఆమె తర్వాత విటలి ఇగ్నేటివ్ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. 2024లో ఉక్రెయిన్ ప్రాదేశిక సమగ్రతపై సహకారం ఆక్రమణ అనుమానం కారణంగా విటాలీ ఇగ్నాటీవ్‌ను ఉక్రెయిన్ భద్రతా సేవ వాంటెడ్‌గా ప్రకటించింది.[92]

ప్రభుత్వం - రాజకీయాలు

[మార్చు]
టిరాస్పోల్‌లోని సుప్రీం కౌన్సిల్ భవనం, ఎదురుగా వ్లాదిమిర్ లెనిన్ విగ్రహం ఉంది.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా శక్తివంతమైన అధ్యక్ష పదవి కలిగిన సెమీ-ప్రెసిడెన్షియల్ రిపబ్లిక్ . అధ్యక్షుడు గరిష్టంగా రెండు వరుస ఐదు సంవత్సరాల పదవీకాలానికి ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోబడతారు. ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు వాడిమ్ క్రాస్నోసెల్స్కీ

సుప్రీం కౌన్సిల్ అనేది ఏకసభ్య శాసనసభ. దీనిలో 5 సంవత్సరాల కాలానికి ఎన్నుకోబడిన 43 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. ఎన్నికలు బహుళ పార్టీ వ్యవస్థలో జరుగుతాయి.[93] సుప్రీం కౌన్సిల్‌లో మెజారిటీ సభ్యులు పునరుద్ధరణ ఉద్యమానికి చెందినవారు ఉన్నారు. వారు 2005లో ఇగోర్ స్మిర్నోవ్‌తో అనుబంధంగా ఉన్న రిపబ్లిక్ పార్టీని ఓడించి 2010 - 2015 ఎన్నికలలో మరింత మెరుగ్గా పనిచేశారు. ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ఎన్నికలను యూరోపియన్ యూనియన్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు, అలాగే అనేక వ్యక్తిగత దేశాలు గుర్తించవు. అవి పెరిగిన ఉద్రిక్తతలకు మూలంగా పేర్కొన్నాయి.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ఎన్నికలు స్వేచ్ఛగా, నిష్పాక్షికంగా జరుగుతాయా లేదా అనే దాని మీద భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. 2011 రాజ్యాంగ సంస్కరణకు ముందు రాజకీయ పాలనను "సూపర్- ప్రెసిడెన్షియలిజం "గా అభివర్ణించారు.[94] 2006 అధ్యక్ష ఎన్నికల సమయంలో ప్రతిపక్ష అభ్యర్థి ఆండ్రీ సఫోనోవ్ నమోదు ఓటింగ్‌కు కొన్ని రోజుల ముందు వరకు ఆలస్యం అయింది. తద్వారా అతనికి ఎన్నికల ప్రచారం నిర్వహించడానికి తక్కువ సమయం లభించింది.[95][96] కొన్ని వర్గాలు ఎన్నికల ఫలితాలను అనుమానాస్పదంగా భావిస్తున్నాయి. 2001లో ఒక ప్రాంతంలో ఇగోర్ స్మిర్నోవ్ 103.6% ఓట్లను సాధించినట్లు నివేదించబడింది.[97] 2005 డిసెంబర్ 11న జరిగిన ఎన్నికలకు "అంతర్జాతీయ పరిశీలకులు హాజరు కావద్దని ఒప్పించే లక్ష్యంతో మోల్డోవా ప్రభుత్వం ఒక ప్రచారాన్ని ప్రారంభించింది" అని పిఎంఆర్ ప్రభుత్వం తెలిపింది. – కానీ రష్యా నేతృత్వంలోని కామన్వెల్త్ ఆఫ్ ఇండిపెండెంట్ స్టేట్స్ ఎన్నికల పరిశీలకులు దానిని విస్మరించి బ్యాలెట్‌ను ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ప్రకటించారు.

టిరాస్పోల్ నగర మండలి

2000 సంవత్సరం ప్రారంభంలో ప్రతిపక్ష నరోడోవ్లాస్టీ పార్టీ, పవర్ టు ది పీపుల్ ఉద్యమం నిషేధించబడ్డాయి.[98] చివరికి రద్దు చేయబడ్డాయి. [99][100]

యూరోపియన్ యూనియన్ ప్రచురించిన జాబితా ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ నాయకత్వంలోని కొంతమంది సభ్యులకు ఇయు కు ప్రయాణాన్ని నిషేధించింది. [101] 2012 నాటికి ఎత్తివేయబడింది.[102]

2007లో సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ రిజిస్ట్రేషన్‌కు అనుమతి లభించింది. మాజీ వేర్పాటువాద నాయకుడు పిఎంఆర్ ప్రభుత్వ సభ్యుడు ఆండ్రీ సఫోనోవ్ నేతృత్వంలోని ఈ పార్టీ, మోల్డోవాతో యూనియన్‌కు అనుకూలంగా ఉందని ఆరోపించబడింది.

సెప్టెంబర్ 2007లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ నాయకుడు ఒలేగ్ ఖోర్జాన్‌కు అనుమతి లేని నిరసన చర్యలను నిర్వహించినందుకు 1½ సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించబడింది.[103]

ఫిఎంఆర్ ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2006 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రకారం 97.2% జనాభా "మోల్డోవా నుండి స్వాతంత్ర్యం, రష్యాతో స్వేచ్ఛా సహవాసానికి" అనుకూలంగా ఓటు వేశారు.[104] ఇయు అనేక ఇతర దేశాలు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఫలితాలను గుర్తించడానికి నిరాకరించాయి.

2024 శరదృతువులో జరగనున్న ఇయులో చేరడం మీద మోల్డోవా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో నివాసితులకు ఓటు వేసే అవకాశం ఉంటుంది. ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ఓటింగ్ కేంద్రాలు ఉండవు; అయితే, నివాసితులు మోల్డోవాలోని ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లి ఓటు వేయవచ్చు.[105]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా సరిహద్దు కస్టమ్స్ వివాదం

[మార్చు]

2006 మార్చి 3న ఉక్రెయిన్ ట్రాన్స్నిస్ట్రియాతో తన సరిహద్దులో కొత్త కస్టమ్స్ నిబంధనలను ప్రవేశపెట్టింది. 2005 డిసెంబర్ 30న ఉక్రెయిన్, మోల్డోవా మధ్య కుదిరిన ఉమ్మడి కస్టమ్స్ ప్రోటోకాల్ అమలులో భాగంగా మోల్డోవన్ కస్టమ్స్ కార్యాలయాలు ప్రాసెస్ చేసిన పత్రాలతో మాత్రమే ట్రాన్స్నిస్ట్రియా నుండి వస్తువులను దిగుమతి చేసుకుంటామని ఉక్రెయిన్ ప్రకటించింది. ట్రాన్స్నిస్ట్రియా, రష్యా ఈ చర్యను "ఆర్థిక దిగ్బంధనం"గా అభివర్ణించాయి.

యునైటెడ్ స్టేట్స్, యూరోపియన్ యూనియన్, ఒఎస్ సిఐ ఉక్రేనియన్ చర్యను ఆమోదించాయి. అయితే రష్యా దీనిని రాజకీయ ఒత్తిడి సాధనంగా భావించింది. మార్చి 4న ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రతిస్పందనగా ట్రాన్స్నిస్ట్రియా సరిహద్దుల వద్ద మోల్డోవన్, ఉక్రేనియన్ రవాణాను అడ్డుకున్నది. రెండు వారాల తర్వాత ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ బ్లాక్ ఎత్తివేయబడింది. అయితే మోల్డోవన్/ఉక్రేనియన్ బ్లాక్ అలాగే ఉంది. ఇరుపక్షాల పరిష్కార చర్చలలో పురోగతిని నిలుపుకుంటుంది.[106] నిబంధనలు అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత నెలల్లో, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా నుండి ఎగుమతులు బాగా తగ్గాయి. ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ఈ ప్రాంతంలో "మానవతా విపత్తు"గా ప్రకటించింది, అయితే మోల్డోవా ఈ ప్రకటనను "ఉద్దేశపూర్వకంగా తప్పుడు సమాచారం" అని పిలిచింది.[107] ప్రతిస్పందనగా రష్యా నుండి మానవతా సహాయం సరుకులు పంపబడ్డాయి.

తిరస్పోల్‌లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం నాటి సోవియట్ T-34

ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో రష్యన్ సైనిక ఉనికి

[మార్చు]

1992లో మోల్డోవా, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మధ్య జరిగిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో రష్యన్ "శాంతి పరిరక్షక" ఉనికిని ఏర్పాటు చేసింది. ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో 1,200 మంది సభ్యుల రష్యన్ సైనిక దళం ఉంది. యుఎస్ ఎస్ఆర్ కాలం నుండి ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మినహా మోల్డోవాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో మోహరించిన రష్యన్ దళాలను 1993 జనవరి నాటికి రష్యాకు పూర్తిగా ఉపసంహరించుకున్నారు.

1995 ఏప్రిల్ లో సోసియట్ 14వ గార్డ్స్ ఆర్మీ ఆపరేషనల్ గ్రూప్ ఆఫ్ రష్యన్ ఫోర్సెస్‌గా మారింది. ఇది 2010ల నాటికి రెండు బెటాలియన్లకు 1,500 కంటే ఎక్కువ సైనికులకు చేరింది.

1994 అక్టోబర్ 21న రష్యా, మోల్డోవా ఒక ఒప్పందం మీద సంతకం చేశాయి. ఈ ఒప్పందం అమలులోకి వచ్చిన తేదీ నుండి మూడు సంవత్సరాలలోపు రష్యా తన దళాలను ఉపసంహరించుకుంటుందని హామీ ఇచ్చింది; ;[108] అయితే రష్యన్ డూమా దీనిని ఆమోదించకపోవడంతో ఇది అమలులోకి రాలేదు. [19] ఐరోపాలో సాంప్రదాయ సాయుధ దళాల ఒప్పందం (సిఎఫ్ఐ)లో మోల్డోవా భూభాగం నుండి రష్యన్ దళాలను తొలగించడం గురించి ఒక పేరాను చేర్చారు, 2002 చివరి నాటికి ట్రాన్స్నిస్ట్రియా నుండి రష్యా తన దళాలను ఉపసంహరించుకుంటామని కట్టుబడి ఉన్న ఒఎస్ సిఇ సమ్మిట్ డిక్లరేషన్ ఆఫ్ ఇస్తాంబుల్ (1999) పాఠ్యంలో దీనిని ప్రవేశపెట్టారు.[109] అయితే 2002 తర్వాత కూడా రష్యన్ పార్లమెంట్ ఇస్తాంబుల్ ఒప్పందాలను ఆమోదించలేదు. 2004 జూలై 19న పార్లమెంటు ద్వారా చివరకు ఆమోదించబడిన తర్వాత అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఐరోపాలో సిఎఫ్ఐ ఒప్పందం ఆమోద చట్టం మీద సంతకం చేశారు. ఈ ఒప్పందం ద్వారా పరిమితం చేయబడిన భారీ ఆయుధాలను తొలగించడానికి రష్యాకు ఇది కట్టుబడి ఉంది.[110] 2000–2001 సమయంలో సిఎఫ్ ఇ ఒప్పందం పూర్తిగా ఆమోదించబడనప్పటికీ దానిని పాటించడానికి మాస్కో మోల్డోవాలోని ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ ప్రాంతం నుండి 125 ట్రీటీ లిమిటెడ్ ఎక్విప్‌మెంట్ (టిఎల్ ఇ) మందుగుండు సామగ్రిని కలిగి ఉన్న 60 రైల్వే వ్యాగన్‌లను ఉపసంహరించుకుంది. 2002లో రష్యా మోల్డోవాలోని ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ ప్రాంతం నుండి మూడు రైలు లోడ్‌ల (118 రైల్వే వ్యాగన్‌లు) సైనిక పరికరాలు, రెండు (43 వ్యాగన్‌లు) మందుగుండు సామగ్రిని ఉపసంహరించుకుంది. 2003లో సైనిక పరికరాలను రవాణా చేసే 11 రైలు కాన్వాయ్‌లు, 31 రవాణా మందుగుండు సామగ్రిని ఉపసంహరించుకుంది. మోల్డోవాకు చెందిన ఒఎస్ సి ఇ మిషన్ ప్రకారం ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో నిల్వ చేయబడిన మొత్తం 42,000 టన్నుల మందుగుండు సామగ్రిలో 2001లో 1,153 టన్నులు (3%), 2002లో 2,405 టన్నులు (6%), 2003లో 16,573 టన్నులు (39%) రష్యాకు తిరిగి రవాణా చేయబడ్డాయి.

మోల్డోవా విదేశాంగ మంత్రి ఆండ్రీ స్ట్రాటన్ 2004 డిసెంబర్ 6-7 తేదీలలో సోఫియాలో జరిగిన 12వ ఒఎస్ సి ఇ మంత్రివర్గ మండలి సమావేశంలో తన ప్రసంగంలో మోల్డోవా రిపబ్లిక్ భూభాగంలో రష్యన్ దళాల ఉనికి మోల్డోవా రాజ్యాంగ అధికారుల రాజకీయ సంకల్పానికి విరుద్ధం. ఇది ఏకగ్రీవంగా గుర్తించబడిన అంతర్జాతీయ నిబంధనలు, సూత్రాలను ధిక్కరిస్తుంది. దీనిని మోల్డోవా అధికారులు దేశ భూభాగంలో చట్టవిరుద్ధంగా మోహరించిన విదేశీ సైనిక ఆక్రమణగా భావించారు " అని పేర్కొన్నారు.[111][112] 2007 నాటికి రష్యా ఆ బాధ్యతలను ఇప్పటికే నెరవేర్చిందని నొక్కి చెబుతోంది. మిగిలిన దళాలు 1992 కాల్పుల విరమణ కింద అధికారం పొందిన శాంతి పరిరక్షకులుగా పనిచేస్తున్నాయని ఇస్తాంబుల్ ఒప్పందాలను ఉల్లంఘించడం లేదని, వివాదం పూర్తిగా పరిష్కారం అయ్యే వరకు ఉంటాయని అది పేర్కొంది.[113] మరోవైపు కాల్పుల విరమణ ప్రకారం 500 కంటే తక్కువ మంది సైనికులకు అధికారం ఉందని మోల్డోవా విశ్వసిస్తుంది. 2015 లో అదనపు దళాలలో భాగమ మోల్డోవన్ విమానాశ్రయాలను ఉపయోగించుకోవడానికి ప్రయత్నించే రష్యన్ సైనికులను అరెస్టు చేసి బహిష్కరించడం ప్రారంభించింది.[114]

దుబసరి వద్ద ట్రాన్స్నిస్ట్రియా, మోల్డోవా సరిహద్దు వద్ద రష్యన్ సైనికులు

2008 నవంబరు 18 న నాటో తీర్మానంలో "మోల్డోవా ట్రాన్స్‌నెస్ట్రియన్ ప్రాంతం" నుండి రష్యా తన సైనిక ఉనికిని ఉపసంహరించుకోవాలని కోరింది. [115]

2011లో యుఎస్ సెనేటర్ జాన్ మెక్‌కెయిన్ మోల్డోవాను సందర్శించినప్పుడు మాస్కో మోల్డోవా, జార్జియా ప్రాదేశిక సమగ్రతను, "అంతర్జాతీయ ప్రవర్తన" "ప్రాథమిక నిబంధనలలో" ఒకదాన్ని ఉల్లంఘిస్తోందని పేర్కొన్నారు. [116] 2015 మే 21 న ఉక్రెయిన్ పార్లమెంట్ రష్యాతో ఐదు సహకార ఒప్పందాలను రద్దు చేస్తూ ఒక చట్టాన్ని ఆమోదించింది. ఈ చట్టం 1998 డిసెంబరు 4 నాటి "ఉక్రెయిన్ భూభాగం ద్వారా మోల్డోవా రిపబ్లిక్ భూభాగంలో తాత్కాలికంగా ఉన్న రష్యన్ సైనిక విభాగాల రవాణాపై ఒప్పందం"ను సమర్థవంతంగా రద్దు చేస్తుంది.[114][117]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు ప్రయాణించే రష్యన్ సైనికులకు చిసినావ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, అక్కడి నుండి టిరాస్పోల్‌కు ఒక చిన్న భూమార్గ ప్రయాణం అందుబాటులో ఉన్నాయి. సంవత్సరాలుగా మోల్డోవా రష్యన్ అధికారులు, సైనికులు ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు వెళ్ళేటప్పుడు విమానాశ్రయం ద్వారా ప్రయాణించడానికి ఎక్కువగా అనుమతించింది. అయితే అప్పుడప్పుడు అంతర్జాతీయ శాంతి పరిరక్షకులుగా స్పష్టంగా గుర్తించబడని లేదా తగినంత ముందస్తు నోటీసు ఇవ్వని వారిని నిరోధించింది. చిసినావు విమానాశ్రయం ఉద్యోగులు, అధికారులు, స్థిరపడిన దళాల సైనికులను తరలించే అవకాశాన్ని మాత్రమే అంగీకరిస్తుంది. 14వ గార్డ్సు ఆర్మీ సైనికులు ప్రయాణించడం చట్టవిరుద్ధం.[118]

2016 జూన్ 27న ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ఒక కొత్త చట్టం అమలులోకి వచ్చింది. దీని ప్రకారం మాస్ మీడియా, సమాచార, టెలికమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్‌లు లేదా ఇంటర్నెట్ ద్వారా ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో మోహరించిన రష్యన్ సైన్యం సైనిక మిషన్‌ను విమర్శించడం లేదా రష్యన్ సైన్యం సైనిక మిషన్ ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ ప్రభుత్వం "తప్పు" అని భావించే వివరణలను ప్రదర్శించడం వంటి చర్యలు లేదా బహిరంగ ప్రకటనలను శిక్షించవచ్చు. సాధారణ వ్యక్తులకు మూడు సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష లేదా ముందస్తు ఒప్పందం ద్వారా బాధ్యతాయుతమైన వ్యక్తి లేదా వ్యక్తుల సమూహం నేరం చేసి ఉంటే ఏడు సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష విధించబడుతుంది.[119]

ఉక్రెయిన్ పై రష్యా దాడి

[మార్చు]

2022లో ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దాడి చేసిన తర్వాత ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా ఈ పరిస్థితిలో తన తటస్థతను కొనసాగిస్తామని ప్రకటించింది. ఉక్రెయిన్‌ మీద దాడికి సహాయం చేస్తుందనే వాదనలను ఖండించింది.[120]

2022లో ఉక్రెయిన్‌ రష్యా దండయాత్రకు ముందుమాటగా ఉక్రేనియన్ సైనిక నిఘా 2022 జనవరి 14న ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాలో మోహరించిన రష్యన్ సైనికుల మీద రష్యా ప్రభుత్వం రహస్యంగా తప్పుడు "రెచ్చగొట్టే చర్యలను" ప్లాన్ చేస్తోందని ఉక్రెయిన్‌ మీద రష్యా దండయాత్రను సమర్థించడానికి దీనిని ఉపయోగించుకుంటుందని చెప్పడానికి తమ వద్ద ఆధారాలు ఉన్నాయని పేర్కొంది. రష్యన్ ప్రభుత్వం ఈ వాదనలను ఖండించింది.[121] ఆ ముందుమాటలో 2022 ఫిబ్రవరి లో డాన్‌బాస్‌లో ఇలాంటి ఆపాదించబడని ఘర్షణలు జరిగాయి: ఉక్రెయిన్ ఆ సంఘటనలలో తమ ప్రమేయం లేదని ఖండించింది. వాటిని తప్పుడు ఫ్లాగ్ ఆపరేషన్ అని కూడా పేర్కొంది.[122]

2022 మార్చి 15 న యూరప్ కౌన్సిల్ పార్లమెంటరీ అసెంబ్లీ ట్రాన్స్నిస్ట్రియాను రష్యా ఆక్రమించిన మోల్డోవన్ భూభాగంగా గుర్తించింది.[29]

2022 ఏప్రిల్ 14న ఉక్రెయిన్ డిప్యూటీ రక్షణ మంత్రులలో ఒకరైన హన్నా మాలియర్ రష్యా ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా సరిహద్దుల వెంట తన సైన్యాన్ని మోహరిస్తోందని కానీ ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియన్ అధికారులు దానిని తిరస్కరించారని పేర్కొన్నారు.[123] ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారుల ప్రకారం ఏప్రిల్ 25న రాష్ట్ర భద్రతా మంత్రిత్వ శాఖ ప్రాంగణం దాడి జరిగింది. మరుసటి రోజు ఉక్రెయిన్ సరిహద్దుకు సమీపంలోని గ్రిగోరియోపోల్ ట్రాన్స్మిటర్ వద్ద రష్యన్ రేడియో కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేస్తున్న రెండు ట్రాన్స్మిటింగ్ యాంటెన్నాలను పేల్చివేశారు. [124] ఈ ప్రాంతంలో పరిస్థితిని అస్థిరపరిచే లక్ష్యంతో జరిగిన రెచ్చగొట్టే చర్యగా మోల్డోవన్ అధికారులు ఈ సంఘటనలను అభివర్ణించారు. రష్యన్ సైన్యం ఒక సైనిక స్థావరం పెద్ద మందుగుండు సామగ్రి నిల్వ స్థలం, ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో దాదాపు 1,500 మంది సైనికులను కలిగి ఉంది. వారు అక్కడ "శాంతి పరిరక్షకులు"గా ఉన్నారని పేర్కొన్నారు.[124]

ఉక్రెయిన్ దండయాత్ర తర్వాత ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ఉక్రెయిన్‌తో తన ఆర్థిక సంబంధాలను కోల్పోయింది. మోల్డోవా ఇయు తో వాణిజ్య సంబంధాల మీద మరింత ఆధారపడవలసి వచ్చింది. ఆధారపడవలసి వచ్చింది దీని ఫలితంగా ఉక్రేనియన్ శరణార్థులకు అందించిన సహాయం వంటి సంభాషణ, సహకారం తీవ్రతరం అయింది.[125]

చట్టం

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా చట్టాన్ని అనేక విభాగాలుగా వర్గీకరించారు:

  • రాజ్యాంగం [126] 28 ఏకీకృత శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్సుగా ఉంటుంది.

ఈ చట్ట విభాగం సుప్రీం కోర్టు, ఆర్బిట్రేషన్ కోర్టు, రాజ్యాంగ న్యాయస్థానం, ప్రిడ్నెస్ట్రోవియన్ మోల్దవియన్ రిపబ్లిక్, న్యాయ, ప్రభుత్వ వ్యవస్థ స్థాపనకు సంబంధించిన విభాగాలు ఉంటాయి. ఇందులో న్యాయమూర్తులు, సుప్రీం కౌన్సిల్ డిప్యూటీలు, ప్రాసిక్యూటర్ల కార్యాలయం వంటి కొంతమంది ప్రభుత్వ అధికారుల హోదాల ఏర్పాటు ఉంటుంది. ఇది మానవ హక్కులు, ప్రత్యేక చట్టపరమైన విధానాలు, పౌరసత్వ చట్టం కోసం ఒక కమిషనర్‌ను కూడా ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఈ వర్గంలో రాజ్యాంగ క్రమంలో సవరణలు, రాజ్యాంగంలో మార్పులు చేసే విధానం కూడా ఉన్నాయి.

  • పునాది చట్టం, రాజ్యాంగ వ్యవస్థకు సంబంధించిన చట్టాలు,[127] 81 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్స్.
  • బడ్జెట్, ఆర్థిక, ఆర్థిక, పన్నులకు సంబంధించిన చట్టాలు, [128] 55 శాసన చర్యలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్స్.
  • న్యాయ వ్యవస్థ, దాని విధానాలకు సంబంధించిన చట్టాలు, [129] 13 శాసన చర్యలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్స్.
  • క్రిమినల్, కస్టమ్స్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ చట్టానికి సంబంధించిన చట్టాలు,[130] 12 శాసన చర్యలను కలిగి ఉన్న కోడెక్స్.
  • సైనిక, రక్షణ రంగానికి సంబంధించిన చట్టాలు,[131] 16 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న కోడెక్స్.
  • పౌర, గృహ, కుటుంబ చట్టానికి సంబంధించిన చట్టాలు,[132] 28 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్స్.
  • ఆరోగ్య సంరక్షణ, సామాజిక రక్షణకు సంబంధించిన చట్టాలు,[133] 49 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్స్.
  • వ్యవసాయం, జీవావరణ శాస్త్ర రంగానికి సంబంధించిన చట్టాలు,[134] 28 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న కోడెక్స్.
  • పరిశ్రమ, వాణిజ్యం, ప్రైవేటీకరణ, నిర్మాణం, రవాణా, శక్తి, సమాచారాలకు సంబంధించిన చట్టాలు,[135] 42 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్స్.
  • విద్య, సంస్కృతి, క్రీడలు, యువజన విధానం, మీడియా, పౌరుల రాజకీయ హక్కులు, స్వేచ్ఛల అమలుకు సంబంధించిన చట్టాలు,[136] 43 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న ఒక కోడెక్స్.
  • ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు, ప్రభుత్వ లక్ష్య కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన చట్టాలు,[137] 20 శాసన చట్టాలను కలిగి ఉన్న కోడెక్స్.

సైనికం

[మార్చు]
2013లో ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియన్ సైనికులు

2007 నాటికి ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా సాయుధ దళాలు, పారామిలిటరీలో దాదాపు 4,500–7,500 మంది సైనికులు ఉన్నారు. టిరాస్పోల్, బెండర్, రిబ్నిటా, దుబాసరిలలో నాలుగు మోటరైజ్డ్ ఇన్‌ఫాంట్రీ బ్రిగేడ్‌లుగా విభజించబడ్డారు.[138] వారికి 18 ట్యాంకులు, 107 ఆర్మర్డ్ పర్సనల్ క్యారియర్లు, 73 ఫీల్డ్ గన్‌లు, 46 యాంటీ-ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ ఇన్‌స్టాలేషన్‌లు, 173 ట్యాంక్ డిస్ట్రాయర్ యూనిట్లు ఉన్నాయి.[139][140] వైమానిక దళం 1 ఎంఐ-8టి, 1 ఎంఐ-24 హెలికాప్టర్‌లతో కూడి ఉంది. గతంలో ఆంటోనోవ్ ఎ ఎన్-26, ఆంటోనోవ్ ఎ ఎన్-2, యాకోవ్లెవ్ యాక్-52 ఫిక్స్‌డ్ వింగ్, మిల్ ఎంఐ-2, ఇతర ఎంఐ-8టి, ఎంఐ-24 హెలికాప్టర్‌లు నిర్వహించబడుతున్నాయి.[141]

గణాంకాలు

[మార్చు]
ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ ప్రాంతాలు, టిరాస్పోల్ నగరంలో జనాభా పరిణామం. ఊదా రంగు: మోల్డోవన్లు (రొమేనియన్లు), ఆకుపచ్చ: ఉక్రేనియన్లు, నీలం: రష్యన్లు.

2015 జనాభా గణాంకాలు

[మార్చు]

అక్టోబరు 2015లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు 2014 మోల్డోవన్ జనాభా గణన నుండి మరొక ప్రత్యేక జనాభా గణనను నిర్వహించారు.[142] 2015 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ ప్రాంత జనాభా 4,75,373. ఇది 2004 జనాభా లెక్కల కంటే 14.5% తక్కువ. పట్టణీకరణ రేటు 69.9%. ట్రాన్స్నిస్ట్రియా జనాభా ఈ క్రింది విధంగా పంపిణీ చేయబడింది: రష్యన్లు - 29.1%, మోల్డోవన్లు - 28.6%, ఉక్రేనియన్లు - 22.9%, బల్గేరియన్లు - 2.4%, గగౌజియన్లు - 1.1%, బెలారసియన్లు - 0.5%, ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్లు - 0.2%, ఇతర జాతీయులు - 1.4%. జనాభాలో దాదాపు 14% మంది తమ జాతీయతను ప్రకటించలేదు. అలాగే మొదటిసారిగా జనాభాకు "ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్" గా గుర్తించే అవకాశం లభించింది.[8]

మరొక మూలం ప్రకారం 2015 లో అతిపెద్ద జాతి సమూహాలు 1,61,300 రష్యన్లు (34%), 1,56,600 మోల్డోవన్లు (33%), 126,700 ఉక్రేనియన్లు (26.7%). బల్గేరియన్లు 13,300 (2.8%), గగాజ్ 5,700 (1.2%), బెలారసియన్లు 2,800 (0.6%) ఉన్నారు. జర్మన్లు 1,400 లేదా 0.3%, పోలాండియన్లు 1,000 (0.2% ) ఉన్నారు. అన్ని ఇతర జాతి సమూహాలు కలిపి 5,700 మంది లేదా 1.2% ఉన్నారు [143].

2004 జనాభా గణాంకాలు

[మార్చు]

2004లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు 2004 మోల్డోవన్ జనాభా గణన నుండి ప్రత్యేక జనాభా గణనను నిర్వహించారు.[144] 2004 జనాభా లెక్కల ప్రకారం పిఎంఆర్ ప్రభుత్వం నియంత్రించే ప్రాంతాలలో, 5,55,347 మంది ఉన్నారు. వీరిలో 1,77,785 మోల్డోవాన్లు (32.1%) 1,68,678 రష్యన్లు (30.4%) 1,60,069 ఉక్రేనియన్లు (28.8%) 13,858 బల్గేరియన్లు (2.5%) 4,096 గగౌజియన్లు (0.7%), 1,791 పోలండియన్లు (0.3%), 1,259 యూదులు (0.2%), 507 రోమన్లు (0.1%), 27,454 మంది ఇతరులు (4.9%) ఉన్నారు. [145]

వీరిలో 4,39,243 మంది ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలోనే నివసించారు. మంది పిఎంఆర్ ప్రభుత్వం నియంత్రణలో ఉన్న ప్రాంతాలలో 1,16,104 నివసించారు. కానీ అధికారికంగా మోల్డోవాలోని ఇతర జిల్లాలకు చెందినవారు: బెండర్ (టిఘినా) నగరం, ప్రోటీగైలోవ్కా, గిస్కా, చిస్కాని, క్రెమెన్సియుగు మోలోవాటా నౌవా కమ్యూన్‌లోని రోఘి గ్రామం ప్రజలు ఉన్నారు.

మోల్డోవన్లు అతిపెద్ద జాతి సమూహంగా ఉన్నారు. వారు మధ్య ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలోని రెండు జిల్లాల్లో (డుబాసరి జిల్లా, 50.2%, గ్రిగోరియోపోల్ జిల్లా, 64.8%) మొత్తం మెజారిటీని సూచిస్తున్నారు. ఉత్తర కామెన్కా జిల్లాలో 47.8% సాపేక్ష మెజారిటీ, దక్షిణ (స్లోబోజియా జిల్లా)లో 41.5% సాపేక్ష మెజారిటీ ఉంది. రిబ్నిటా జిల్లాలో వారు 29.9% మైనారిటీ, టిరాస్పోల్ నగరంలో, వారు జనాభాలో 15.2% మైనారిటీగా ఉన్నారు.

గత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, రష్యన్లు రెండవ అతిపెద్ద జాతి సమూహంగా ఉండేది. టిరాస్పోల్ నగరంలో 41.6% సాపేక్ష మెజారిటీ, స్లోబోజియాలో 24.1% మైనారిటీ, దుబాసారిలో 19.0% మైనారిటీ, రాబ్నిటాలో 17.2% మైనారిటీ, గ్రిగోరియోపోల్‌లో 15.3% మైనారిటీ, కామెన్కాలో 6.9% మైనారిటీని సూచిస్తున్నారు.

ఉక్రేనియన్లు మూడవ అతిపెద్ద జాతి సమూహం, ఉత్తర రిబ్నిటా జిల్లాలో 45.41% సాపేక్ష మెజారిటీ, కామెన్కాలో 42.6% మైనారిటీ, టిరాస్పోల్‌లో 33.0% మైనారిటీ, దుబాసరిలో 28.3% మైనారిటీ, స్లోబోజియాలో 23.4% మైనారిటీ, గ్రిగోరియోపోల్‌లో 17.4% మైనారిటీని సూచిస్తున్నారు. సోవియట్ పాలనలో ఉత్తర ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ఉన్న గణనీయమైన సంఖ్యలో పోలడియన్లు ఉక్రేనియన్ ఆధీనంలోకి వచ్చాయి.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో బల్గేరియన్లు నాల్గవ అతిపెద్ద జాతి సమూహంగా ఉంది. అయినప్పటికీ మూడు పెద్ద జాతుల కంటే చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నారు. ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలోని చాలా మంది బల్గేరియన్లు ఉన్నారు. వీరిలో బెస్సరేబియన్ బల్గేరియన్లు, 18వ-19వ శతాబ్దంలో బెస్సరేబియాలో స్థిరపడిన ప్రవాసుల వారసులు ఉన్నారు. ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలోని బల్గేరియన్ల ప్రధాన కేంద్రం పార్కాని అనే పెద్ద గ్రామం (టిరాస్పోలు, బెండరు, నగరాల మధ్య ఉంది), ఇది బల్గేరియన్ల మెజారిటీ, మొత్తం జనాభా సుమారు 10,000.

బెండర్ (టిఘినా), పిఎంఆర్ నియంత్రణలో ఉన్న ఇతర ట్రాన్స్నిస్ట్రియాయేతర ప్రాంతాలలో జాతి రష్యన్లు 43.4% సాపేక్ష మెజారిటీని ప్రాతినిధ్యం వహించారు. తరువాత మోల్డోవన్లు 26.2%, ఉక్రేనియన్లు 17.1%, బల్గేరియన్లు 2.9%, గగౌజియన్లు 1.0%, యూదులు 0.3%, పోల్స్ 0.2%, రోమా 0.1%, ఇతరులు 7.8% ఉన్నారు.

1989 జనాభా గణాంకాలు

[మార్చు]

1989 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభా 6,79,000 (భద్రతా జోన్‌లోని అన్ని ప్రాంతాలు, మోల్డోవన్ నియంత్రణలో ఉన్న ప్రాంతాలతో సహా). ఇటీవలి చరిత్రలో ఈ ప్రాంతం జాతి కూర్పు అస్థిరంగా ఉంది. అత్యంత ముఖ్యమైన మార్పు ఏమిటంటే మోల్డోవన్, యూదు జనాభా విభాగాల వాటా తగ్గడం, రష్యన్ల పెరుగుదల జరిగింది. ఉదాహరణకు 1926లో 13.7% ఉన్న రష్యన్ల శాతం 1989లో 25.5%కి, 2004లో 30.4%కి పెరిగింది. అయితే మోల్డోవన్ జనాభా 1926లో 44.1% నుండి 1989లో 39.9%కి, 2004లో 31.9%కి తగ్గింది. ఉక్రేనియన్ల నిష్పత్తి మాత్రమే సహేతుకంగా స్థిరంగా ఉంది. – 1926లో 27.2%, 1989లో 28.3%, 2004లో 28.8%.

 
ట్రాన్సినిస్ట్రియాలో పెద్ద నగరాలు లేక పట్టణాలు
ప్రిడ్నెస్ట్రోవీ రాష్ట్ర గణాంకాలు[8][146]
స్థాయి సంఖ్య జిల్లా జనాభా
టిరస్పోల్
టిరస్పోల్
బెండర్(మొల్డోవా)
బెండర్(మొల్డోవా) 		1 టిరస్పోల్ టిరస్పోల్ 129,367 (2015 census) రిబ్నిస్టా
రిబ్నిస్టా
దుబాసరి
దుబాసరి
2 బెండర్(మొల్డోవా) బెండర్, మొల్డోవా 91,197 (2015 census)
3 రిబ్నిస్టా రిబ్నిస్టా జిల్లా 46,000 (2015 census)
4 దుబాసరి దుబాసరి జిల్లా 23,650 (2004 census)
5 స్లొబోజియా, మోల్డోవా స్లొబోజియా జిల్లా 16,062 (2004 census)
6 డ్నెస్ట్రోవిక్ స్లొబోజియా జిల్లా 10,000 (2015 census)
7 కమెంకా కమెంకా జిల్లా 10,323 (2004 census)
8 గ్రిగోరిపూల్ గ్రిగోరిపూల్ జిల్లా 10,252 (2004 census)
9 సుక్లియా స్లొబొజియా జిల్లా 10,001 (2004 census)
10 పర్కానీ, ట్రాన్సినిస్ట్రియా స్లొబొజియా జిల్లా 8,000 (2004 census)

మతం

[మార్చు]
నౌల్ నీమ్ట్ మొనాస్టరీ

పిఎంఆర్ అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ జనాభాలో 92% మంది తూర్పు ఆర్థడాక్స్ క్రైస్తవ మతానికి కట్టుబడి ఉన్నారు. 4% మంది రోమన్ కాథలిక్కులకు కట్టుబడి ఉన్నారు.[147] రోమన్ కాథలిక్కులు ప్రధానంగా ఉత్తర ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ఉన్నారు. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన పోలండినియన్లు మైనారిటీ నివసిస్తున్నారు.[148]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రభుత్వం కొత్త ఆర్ధడాక్సు పునరుద్ధరణ, నిర్మాణానికి మద్దతు ఇచ్చింది. ఇది గణతంత్ర రాజ్యానికి మత స్వేచ్ఛ ఉందని ధృవీకరిస్తుంది. 114 మత విశ్వాసాలు, సమ్మేళనాలు అధికారికంగా నమోదు చేయబడ్డాయని పేర్కొంది. అయితే 2005 నాటికి కొన్ని మతపరమైన సమూహాలు, ముఖ్యంగా యెహోవాసాక్షులు రిజిస్ట్రేషన్ అడ్డంకులను ఎదుర్కొన్నారు.[149] 2007లో యుఎస్-ఆధారిత క్రిస్టియన్ బ్రాడ్‌కాస్టింగు నెట్‌వర్క్ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాలో ప్రొటెస్టంట్ మీద జరుగుతున్న హింసను ఖండించింది.[150]

ఆర్ధికం

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. 1990ల చివరలో పెద్ద ఎత్తున ప్రైవేటీకరణ ప్రక్రియ తర్వాత [151] ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాలోని చాలా కంపెనీలు ఇప్పుడు ప్రైవేట్ యాజమాన్యంలో ఉన్నాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థ భారీ పరిశ్రమ (ఉక్కు ఉత్పత్తి), విద్యుత్ ఉత్పత్తి, తయారీ (వస్త్ర ఉత్పత్తి) మిశ్రమం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి మొత్తం పారిశ్రామిక ఉత్పత్తిలో 80% వాటా కలిగి ఉన్నాయి.[152]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు దాని స్వంత కేంద్ర బ్యాంకుట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ రిపబ్లికన్ బ్యాంక్ ఉంది. ఇది దాని జాతీయ కరెన్సీ అయిన ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ రూబుల్‌ను జారీ చేస్తుంది. ఇది స్వేచ్ఛగా చెలామణిలో ఉన్న మారకపు రేటుతో మార్చదగినది కానీ ఇది ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో మాత్రమే.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా కేంద్ర బ్యాంకు, ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ రిపబ్లికన్ బ్యాంక్

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ఆర్థిక వ్యవస్థ తరచుగా నిషిద్ధ వస్తువుల మీద [153] రవాణా మీద ఆధారపడి ఉంటుందని వర్ణించబడింది. [154][155][156] జ్బిగ్నివ్ బ్రజెజిన్స్కీతో సహా కొంతమంది వ్యాఖ్యాతలు దీనిని మాఫియా రాష్ట్రంగా కూడా ముద్ర వేశారు.[157][158] ఈ ఆరోపణలను ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ ప్రభుత్వం ఖండించింది. కొన్నిసార్లు రష్యా, ఉక్రెయిన్ అధికారులు తక్కువ అంచనా వేశారు.[159]

ఆర్ధికచరిత్ర

[మార్చు]

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ట్రాన్స్నిస్ట్రియా భారీగా పారిశ్రామీకరణ చెందింది. 1990 నాటికి మోల్డోవా జిడిపి లో 40%, దాని విద్యుత్తులో 90% [160] కు ఇది బాధ్యత వహించింది. అయినప్పటికీ మోల్డోవా జనాభాలో ఇది కేవలం 17% మాత్రమే ఉంటుంది. సోవియట్ యూనియన్ పతనం తరువాత ట్రాన్స్నిస్ట్రియా "బ్రెజ్నెవ్ తరహా ప్రణాళికాబద్ధమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ "కి తిరిగి రావాలని కోరుకుంది. [161] అయితే చాలా సంవత్సరాల తరువాత అది మార్కెట్టు ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకుంది.

టిరస్పోల్, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా రాజధాని

సూక్ష్మ ఆర్ధికం

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రభుత్వం ప్రకారం 2007 జిడిపి 6789 మిలియన్ రూబిళ్లు (సుమారు యుఎస్$799 మిలియన్లు), తలసరి జిడిపి దాదాపు యుఎస్$1,500. జిడిపి 11.1% పెరిగింది. ద్రవ్యోల్బణ రేటు 19.3%గా ఉంది. తలసరి జిడిపి $2,140గా ఉంది. ఇది సమకాలీన మోల్డోవన్ తలసరి జిడిపి $2,040 కంటే ఎక్కువ.[162] 2007 సంవత్సరానికి ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రభుత్వ బడ్జెట్టు యుఎస్$246 మిలియన్లు, దాదాపు యుఎస్$100 మిలియన్లు లోటు అంచనా వేయబడింది. ప్రైవేటీకరణల నుండి వచ్చే ఆదాయంతో ప్రభుత్వం కవర్ చేయాలని ప్రణాళిక వేసింది. [163][164] 2008 బడ్జెట్టు యుఎస్$331 మిలియన్లు. దాదాపు యుఎస్$80 మిలియన్లు లోటు ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది. మిలియన్.[165]

2004లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు యుఎస్$1.2 బిలియన్ల అప్పులు ఉన్నాయి. బిలియన్ (మూడింట రెండు వంతులు రష్యాతో ఉన్నాయి). ఇది మోల్డోవా (ట్రాన్స్నిస్ట్రియా లేకుండా) కంటే ఆరు రెట్లు ఎక్కువ.[166] 2007 మార్చి లో సహజ వాయువు సముపార్జన కోసం గాజ్‌ప్రోమ్‌కు ఉన్న అప్పు యుఎస్$1.3 బిలియన్లు పెరిగింది. బిలియన్. 2007 మార్చి 22న గాజ్‌ప్రోమ్ ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా గ్యాస్ రుణాన్ని రష్యన్ వ్యాపారవేత్త అలిషర్ ఉస్మానోవ్‌కు విక్రయించింది. ఆయన ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాలో అతిపెద్ద సంస్థ అయిన మోల్డోవా స్టీల్ వర్క్స్‌ను నియంత్రిస్తాడు. "ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాకు గాజ్‌ప్రోమ్‌కు చట్టబద్ధమైన రుణం లేదు" కాబట్టి ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా గ్యాస్ రుణాన్ని చెల్లించదని ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా అధ్యక్షుడు ఇగోర్ స్మిర్నోవ్ ప్రకటించారు. [167][168] 2007 నవంబరు లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ప్రభుత్వ రంగం మొత్తం అప్పు యుఎస్$1.64 బిలియన్లు వరకు ఉంది. బిలియన్.[165]

2023 ప్రథమార్థంలో దిగుమతులు 12% పెరిగి $1.32 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఎగుమతులు 10% తగ్గి $346 మిలియన్లకు చేరుకోవడంతో ఆర్థిక పరిస్థితి మరింత దిగజారింది. 2021 మొత్తం ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా జిడిపి కి దాదాపు సమానమైన $970 మిలియన్ల వాణిజ్య లోటు, రష్యా నుండి సహజ వాయువు సరఫరాలకు చెల్లింపులు చేయకపోవడం ద్వారా నిధులు సమకూరాయి. [169]

బాహ్యవాణిజ్యం

[మార్చు]

2020లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ కస్టమ్సు యుఎస్$633.1 మిలియన్ల ఎగుమతులు, . మిలియన్లు యుఎస్$1,052.7 మిలియన్ల దిగుమతులు మిలియన్. .[170] 2000ల ప్రారంభంలో 50% కంటే ఎక్కువ ఎగుమతులు సిఐఎస్‌కు ప్రధానంగా రష్యాకు), అలాగే బెలారస్, ఉక్రెయిన్, మోల్డోవా (ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు విదేశీయులుగా భావిస్తారు)కి కూడా వెళ్ళాయి. [151][152] ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ వస్తువులకు ప్రధాన సిఐఎస్ కాని మార్కెట్లు ఇటలీ, ఈజిప్ట్, గ్రీస్, రొమేనియా, జర్మనీ.[151] దిగుమతుల్లో సిఐఎస్ వాటా 60% పైగా ఉండగా ఇయు వాటా దాదాపు 23%. ప్రధాన దిగుమతులలో విలువైనవి కాని లోహాలు, ఆహార ఉత్పత్తులు, విద్యుత్తు ఉన్నాయి.

2014లో మోల్డోవా ఇయుతో అసోసియేషన్ ఒప్పందం మీద సంతకం చేసిన తర్వాత, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా – మోల్డోవాలో భాగంగా క్లెయిమ్ చేయబడుతోంది – ఇయుకి సుంకం లేని ఎగుమతులను ఆస్వాదించారు. ఫలితంగా, 2015లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియా యుఎస్ $189 మిలియన్ల ఎగుమతుల్లో 27% ఇయుకి వెళ్లగా, రష్యాకు ఎగుమతులు 7.7%కి తగ్గాయి. ఇయు మార్కెట్ వైపు ఈ మార్పు 2016 లో పెరుగుతూనే ఉంది. [171]

2022 మార్చి నుండి, ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు ఉక్రేనియన్ సరిహద్దు మూసివేయబడినందున, ట్రాన్స్నిస్ట్రియాకు, అక్కడి నుండి వచ్చే అన్ని వాణిజ్య వస్తువులు మోల్డోవా గుండా చేరవేయాలి. ట్రాన్స్నిస్ట్రియా ఇప్పుడు ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేసేటప్పుడు మోల్డోవన్ ప్రమాణాలను పాటించాలని [172] 2023 ప్రథమార్థంలో వాణిజ్యంపై ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా నివేదించింది. 48% ఎగుమతులు మోల్డోవాలోని మిగిలిన ప్రాంతాలకు, 33% కంటే ఎక్కువ ఇయుకి, 9% రష్యాకు జరిగాయి. దిగుమతులలో 68% రష్యా నుండి, 14% ఇయు నుండి, 7% మోల్డోవా నుండి వచ్చాయి.[169]

2024లో మోల్డోవా, యూరోపియన్ యూనియన్ మధ్య స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం ఫలితంగా, ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా కూడా ప్రయోజనం పొందుతుంది. ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాకు దిగుమతులు,ఎగుమతులను మోల్డోవాకు దిగుమతులు ఎగుమతుల మాదిరిగానే పరిగణించాలని మోల్డోవా నిర్ణయించింది. తదనుగుణంగా మోల్డోవా దిగుమతి చేసుకోవాలనుకునే ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా దిగుమతిదారులు తప్పనిసరిగా నమోదు చేసుకోవాలి. వస్తువులను అనుసరించి దిగుమతి చేసుకున్న వస్తువుల మీద పన్నులు విధించబడవచ్చు ఇవి మోల్డోవాకు చెల్లించాలి.[173]

2024 డిసెంబరు 30న టిరాస్టెప్లోనెగ్రో ఉక్రెయిన్‌తో గాజ్‌ప్రోం ఒప్పందం ముగియనుందని అంచనా వేస్తూ, అత్యవసర పరిస్థితులలో మాత్రమే పైపులు, బ్యాటరీలను వాడాలని, నీటి సరఫరా అదృశ్యమైతే అది తిరిగి ఆన్ అయినప్పుడు వరదలను నివారించడానికి తెరచిన ప్రతి కుళాయిని మూసివేయాలని, శీతాకాలం శరదృతువులలో వెచ్చదనం కొరకు మంట వేయకుండా నివారించడానికి, "వెచ్చగా దుస్తులు ధరించాలని", గదులను వేడి చేయడానికి గ్యాస్ లేదా ఎలక్ట్రిక్ స్టవ్‌లను ఉపయోగించకూడదని, ఎందుకంటే ఇది విషాదానికి దారితీయవచ్చు. బదులుగా ఫ్యాక్టరీలో తయారు చేసిన ఎలక్ట్రిక్ హీటర్‌లను మాత్రమే ఉపయోగించాలని చెప్పింది; ఇంట్లో తయారు చేసినవి కాదు.[174]

2025 నూతన సంవత్సరంలో ఉక్రెయిన్ ద్వారా గ్యాస్ రవాణా చేయడానికి గాజ్‌ప్రోమ్ ఒప్పందం గడువు ముగిసింది. ఉక్రెయిన్ ఒప్పందాన్ని పొడిగించడానికి నిరాకరించింది. దీనిని "చారిత్రక క్షణం" అని అభివర్ణించింది.[175] దీని వలన తీవ్రమైన గ్యాస్ కొరత ఏర్పడింది. కాబట్టి కీలకమైన మౌలిక సదుపాయాలను మాత్రమే వేడి చేయడానికి అనుమతించారు. గ్యాస్ ఆదా చేయడానికి ఇళ్లను దాని నుండి తొలగించారు.[176] ట్రాన్స్నిస్ట్రియా, మోల్డోవా రెండింటికీ ప్రధాన ప్లాంట్ అయిన కుసియుర్గాన్ విద్యుత్ కేంద్రం ఇప్పుడు బొగ్గును ఇంధనంగా వాడుతూ పనిచేస్తోంది. అయితే సరఫరా 50 రోజులకు మాత్రమే సరిపోతుంది. [177][176]

ఆర్ధికవిభాగాలు

[మార్చు]

రిబ్నిటాలోని మోల్డోవా స్టీల్ వర్క్స్ (రష్యన్ మెటల్లోఇన్వెస్ట్ హోల్డింగ్‌లో భాగం) కారణంగా ఉక్కు పరిశ్రమ ప్రముఖంగా ఉంది. ఇది ట్రాన్స్నిస్ట్రియా బడ్జెట్ ఆదాయంలో దాదాపు 60% వాటాను కలిగి ఉంది.[104] యూరప్‌లో రెండవ అతిపెద్ద వస్త్ర కంపెనీ టిరోటెక్స్ అనే వస్త్ర పరిశ్రమ ట్రాన్సినిస్ట్రియా లో ఉంది.[178] ఇంధన రంగంలో రష్యన్ కంపెనీలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి. డ్నెస్ట్రోవ్స్క్‌లో అతిపెద్ద విద్యుత్తు సంస్థ మోల్డావ్స్కాయ జిఆర్ ఇఎస్ ( కుసియుర్గాన్ విద్యుత్ కేంద్రం ) ఉంది. ఇంటర్ రాఎఒ యుఇఎస్ యాజమాన్యంలో ఉంది.[179] గ్యాస్ ట్రాన్స్‌మిషన్, పంపిణీ సంస్థ టిరాస్పోల్ట్రాన్స్‌గాజ్ బహుశా గాజ్‌ప్రోమ్ నియంత్రణలో ఉంటుంది. అయినప్పటికీ గాజ్‌ప్రోం యాజమాన్యాన్ని అధికారికంగా నిర్ధారించలేదు. ట్రాన్స్నిస్ట్రియా బ్యాంకింగు రంగంలో గాజ్‌ప్రోమ్‌బ్యాంక్‌తో సహా 8 వాణిజ్య బ్యాంకులు ఉన్నాయి. టిరాస్పోల్‌లో ఉన్న పురాతన ఆల్కహాల్ ఉత్పత్తిదారు కెవిఐఎన్ టి , బ్రాందీ, వైన్లు, వోడ్కాను ఉత్పత్తి చేసి ఎగుమతి చేస్తుంది.

విద్య

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా రష్యన్ విద్యా ప్రమాణాలకు కట్టుబడి ఉంది. ప్రధానంగా రష్యన్ పాఠ్యాంశాలను ఉపయోగిస్తుంది. [180]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు జారీ చేసే ఉన్నత విద్య డిప్లొమాలను చాలా దేశాలు గుర్తించడం లేదు. ఫలితంగా గ్రాడ్యుయేట్లు మోల్డోవా లేదా పాశ్చాత్య దేశాలలో మంచి జీతంతో కూడిన ఉద్యోగాలను పొందలేకపోతున్నారు. దీనివల్ల విద్యార్థులు, గ్రాడ్యుయేట్లకు రష్యా డిఫాల్టు స్థానంగా మారింది.[180]

మానవ హక్కులు

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారుల మానవ హక్కుల రికార్డును అనేక ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు విమర్శించాయి.  యుఎస్-ఆధారిత ఫ్రీడమ్ హౌస్ ప్రచురించిన 2007 ఫ్రీడమ్ ఇన్ ది వరల్డ్ నివేదిక, దీనిని "స్వేచ్ఛ లేని" భూభాగంగా అభివర్ణించింది. రాజకీయ హక్కులు, పౌర స్వేచ్ఛలు రెండింటిలోనూ సమానంగా అభ్యంతరకర పరిస్థితిని కలిగి ఉంది.[181]

2006 యుఎస్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టేట్ నివేదిక ప్రకారం: [182]

పౌరులు తమ ప్రభుత్వాన్ని మార్చుకునే హక్కు పరిమితం చేయబడింది ... అధికారులు హింస, ఏకపక్ష అరెస్టు, నిర్బంధాన్ని ఉపయోగించడం కొనసాగించారని నివేదించబడింది ... ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో అధికారులు వాక్ స్వేచ్ఛ, పత్రికా స్వేచ్ఛను పరిమితం చేశారు ... అధికారులు సాధారణంగా స్వేచ్ఛగా సమావేశమయ్యేలా అనుమతించలేదు ... ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలోని వేర్పాటువాద ప్రాంతంలో అధికారులు రిజిస్ట్రేషన్‌ను నిరాకరిస్తూనే ఉన్నారు. అనేక మైనారిటీ మత సమూహాలను వేధించారు ... వేర్పాటువాద ప్రాంతం వ్యక్తుల అక్రమ రవాణాకు ముఖ్యమైన వనరుగా, రవాణా ప్రాంతంగా మిగిలిపోయింది

ఎల్ జిబిటిక్యూ హక్కులు

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియా స్వలింగ సంయోగాలను గుర్తించదు. 2002 లో అమల్లోకి వచ్చిన వివాహ, కుటుంబ నియమావళి వివాహం అనేది పురుషుడు, స్త్రీ మధ్య స్వచ్ఛంద వైవాహిక యూనియన్ అని పేర్కొంది. వివాహం కాకుండా వ్యతిరేక లింగ, స్వలింగ జంటలకు ఇతర రకాల భాగస్వామ్యాలను కోడ్ గుర్తించదు.[183]

రోమన్ భాషా పాఠశాలలు

[మార్చు]
టిరాస్పోల్‌లోని మోల్డోవన్ సిరిలిక్‌లో స్వాగతం ( బైన్ అటే వెనిట్! ) సైన్ ఇన్ చేయండి. 1989లో మోల్డోవాలో సిరిలిక్ వర్ణమాల స్థానంలో లాటిన్ వర్ణమాల వచ్చింది, కానీ ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో ఇప్పటికీ వాడుకలో ఉంది.

రొమేనియన్ భాషలో (ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో అధికారికంగా మోల్డోవన్ భాష అని పిలుస్తారు) ప్రభుత్వ విద్య సోవియట్-మూలం కలిగిన మోల్డోవన్ సిరిలిక్ వర్ణమాల ఉపయోగించి జరుగుతుంది. లాటిన్ లిపి వాడకం కేవలం ఆరు పాఠశాలలకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. వీటిలో నాలుగు పాఠశాలలు అధికారిక గుర్తింపు కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవడానికి నిరాకరించాయని ఆరోపిస్తూ అధికారులు బలవంతంగా మూసివేశారు.[184] ఈ పాఠశాలలు తరువాత ప్రైవేటు పాఠశాలలుగా నమోదు చేయబడి తిరిగి ప్రారంభించబడ్డాయి. యూరోపియన్ యూనియన్ ఒత్తిడి కారణంగా ఈ అభివృద్ధి వేగవంతమై ఉండవచ్చు.[185]

మోల్డోవాకు చెందిన ఒఎస్ సి ఇ మిషన్, ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ నగరమైన రిబ్నిటాలోని స్థానిక అధికారుల చేత జప్తు చేయబడిన భవనాన్ని నగరంలోని మోల్డోవన్ లాటిన్ లిపి పాఠశాలకు తిరిగి ఇవ్వమని కోరింది. 2004లో అసంపూర్తిగా ఉన్న భవనం నిర్మాణం పూర్తయ్యే దశలో ఉండగా ఆ సంవత్సరం పాఠశాల సంక్షోభ సమయంలో ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా దానిని తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంది.[186]

2005 నవంబరు లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలోని ఒక రొమేనియన్ భాషా పాఠశాల ప్రిన్సిపాలు, మానవ హక్కుల కోసం పోరాడే న్యాయవాది, ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ నాయకత్వం విమర్శకుడైన అయాన్ ఇయోవ్సెవ్ వేర్పాటువాద పాలన మీద చేసిన విమర్శలకు బెదిరింపు కాల్సు అందుకున్నాడు. [187]

2021 ఆగస్టు లో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ ప్రభుత్వం టిరాస్పోల్‌లోని లూసియన్ బ్లాగా హై స్కూల్‌ను నమోదు చేయడానికి నిరాకరించింది. ఫలితంగా దాని కార్యకలాపాలను మూడు నెలల పాటు నిలిపివేయవలసి వచ్చింది. ఇది పాఠశాల విద్యార్థుల విద్యా సంవత్సరాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. పిల్లల హక్కుల మీద కన్వెన్షన్ అనేక ఆర్టికల్‌లను ఉల్లంఘించడమే అవుతుంది.[188]

మాద్యమం

[మార్చు]

ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో అనేక టెలివిజన్ స్టేషన్లు, వార్తాపత్రికలు, రేడియో స్టేషన్లతో ఆధునిక వార్తా మాధ్యమాల క్రమం తప్పకుండా మిశ్రమంగా ఉంటుంది.

ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ సెక్యూరిటీ అండ్ కో-ఆపరేషన్ ఇన్ యూరప్ (ఒఎస్ సి ఇ) ప్రకారం ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో మీడియా వాతావరణం మీద నిర్బంధం ఉంది. స్వతంత్ర ప్రతిపక్ష స్వరాలు, సమూహాలను నిశ్శబ్దం చేయడానికి అధికారులు దీర్ఘకాలిక పోరాటం కొనసాగిస్తున్నారు.[189]

2006 సంవత్సరానికి యుఎస్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టేట్ నివేదిక ప్రకారం, "ఈ ప్రాంతంలోని రెండు ప్రధాన వార్తాపత్రికలు అధికారులచే నియంత్రించబడ్డాయి. బెండర్‌లో ఒక స్వతంత్ర వారపత్రిక, ఉత్తర నగరమైన రిబ్నిటాలో మరొకటి ఉన్నాయి. ... ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ పాలన గురించి విమర్శనాత్మకంగా నివేదించినందుకు వేర్పాటువాద అధికారులు స్వతంత్ర వార్తాపత్రికలను వేధించారు. ... చాలా టెలివిజన్, రేడియో స్టేషన్లు, ముద్రణ ప్రచురణలను ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు నియంత్రించేవారు. వారు వారి సంపాదకీయ విధానాలు, ఆర్థిక కార్యకలాపాలను మాత్రమే వివరించే వారు. టిఎస్ వి టెలివిజన్ స్టేషన్, ఇంటర్-ఎఫ్ ఎం రేడియో స్టేషన్ వంటి కొన్ని ప్రసార నెట్‌వర్క్‌లు ట్రాన్స్నిస్ట్రియా అతిపెద్ద గుత్తాధిపత్యం అయిన షెరీఫ్ యాజమాన్యంలో ఉన్నాయి. ఇది ఈ ప్రాంత శాసనసభలో మెజారిటీని కలిగి ఉంది. 2005 జూలైలో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ సుప్రీం కౌన్సిల్ ఎన్నికల నియమావళిని సవరించి ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారుల నియంత్రణలో ఉన్న మీడియా ఎన్నికల ఫలితాలు, ఎన్నికలకు సంబంధించిన సూచనలను ప్రచురించకుండా నిషేధించింది." [187]

ఆయుధాలు - నిరాయుధీకరణ

[మార్చు]

మాజీ సోవియట్ యూనియన్ పతనం తరువాత, రష్యన్ 14వ సైన్యం ట్రాన్స్నిస్ట్రియాలో 40,000 టన్నుల ఆయుధాలు, మందుగుండు సామగ్రిని వదిలి వెళ్ళింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఆందోళనలు ఉన్నాయి. ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు ఈ స్టాక్‌లను అంతర్జాతీయంగా విక్రయించడానికి ప్రయత్నిస్తారని, రష్యా వీటిని తొలగించాలని తీవ్ర ఒత్తిడి తీసుకురాబడింది.

2000 - 2001లో రష్యా రైలు ద్వారా 141 స్వీయ చోదక ఫిరంగి ముక్కలు ఇతర సాయుధ వాహనాలను ఉపసంహరించుకుంది. ఐరోపాలో సాంప్రదాయ సాయుధ దళాల ఒప్పందం (సిఎఫ్ ఇ) ద్వారా పరిమితం చేయబడిన 108 టి -64 ట్యాంకులు, 139 ఇతర సైనిక పరికరాలను స్థానికంగా ధ్వంసం చేసింది. 2002 - 2003 సంవత్సరాల్లో రష్యన్ సైనిక అధికారులు మరో 51 సాయుధ వాహనాలను ధ్వంసం చేశారు. అవన్నీ సిఎఫ్ఇ ఒప్పందం ద్వారా పరిమితం కాని రకాలు. 2003లో సైనిక పరికరాలు, మందుగుండు సామగ్రితో కూడిన 48 రైళ్లను ఉపసంహరించుకోవడాన్ని ఒఎస్ సిఇ కూడా గమనించి ధృవీకరించింది. అయితే 2004 మార్చి నుండి తదుపరి ఉపసంహరణ కార్యకలాపాలు జరగలేదు. ఇంకా 20,000 టన్నుల మందుగుండు సామగ్రిని, అలాగే కొన్ని మిగిలిన సైనిక పరికరాలను ఇంకా తొలగించాల్సి ఉంది.

2006 శరదృతువులో ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ నాయకత్వం ఒఎస్ సి ఇ ఇన్‌స్పెక్టరేట్ ఆయుధాలను పరిశీలించడానికి అనుమతించడానికి అంగీకరించింది. ఆయుధ ఉపసంహరణ ప్రక్రియ ఇది మరింత సహకరించింది.

ఇటీవలి ఆయుధ తనిఖీలను ట్రాన్స్నిస్ట్రియా అనుమతించింది ఒఎస్ సి ఇ నిర్వహించింది. మిగిలిన సామాగ్రిని తొలగించే బాధ్యత రష్యా మీద ఉంది.

ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారులు ఆయుధాల తయారీ లేదా ఎగుమతిలో పాల్గొనడం లేదని ప్రకటించారు. ట్రాన్స్నిస్ట్రియా "ఆయుధాలు లేదా అణు పదార్థాలను ఎప్పుడూ అక్రమంగా రవాణా చేసిందని" ఎటువంటి ఆధారాలు లేవని ఒఎస్ సిఇ యూరోపియన్ యూనియన్ అధికారులు 2005లో పేర్కొన్నారు. మోల్డోవన్ ప్రభుత్వం ట్రాన్స్నిస్ట్రియా మీద ఒత్తిడి తీసుకురావడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నాల కారణంగానే ఎక్కువ ఆందోళన నెలకొంది.[190]

2007లో ఐక్యరాజ్యసమితి తరపున పనిచేస్తున్న విదేశీ నిపుణులు, చారిత్రాత్మకంగా తక్కువ స్థాయి పారదర్శకత, అంతర్జాతీయ మానిటర్లకు పూర్తి దర్యాప్తులను నిరంతరం తిరస్కరించడం వల్ల ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ ప్రభుత్వం పట్ల ప్రతికూల అవగాహనలు బలపడ్డాయని అన్నారు. ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ అధికారుల ఇటీవలి సహకారం ట్రాన్స్నిస్ట్రియా వైఖరిలో మార్పును ప్రతిబింబించి ఉండవచ్చు.[191] ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాలోకి అక్కడి నుండి ఆయుధాల అక్రమ ఉత్పత్తి రవాణాకు సంబంధించిన ఆధారాలు గతంలో అతిశయోక్తిగా ఉన్నాయని వారి నివేదిక పేర్కొంది. అయితే తేలికపాటి ఆయుధాల అక్రమ రవాణా 2001 కి ముందు జరిగి ఉండవచ్చు (గత సంవత్సరం ఎగుమతి డేటా ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా నుండి యుఎస్$9.00,000 విలువైన 'ఆయుధాలు, మందుగుండు సామగ్రి, వాటి భాగాలు, ఉపకరణాలు' ఎగుమతి చేయబడినట్లు చూపించింది). ఈ నివేదిక ప్రకారం అటువంటి ఆయుధాల ఉత్పత్తికి కూడా ఇది వర్తిస్తుంది. ఇది 1990లలో ప్రధానంగా ట్రాన్స్నిస్ట్రియన్ దళాలను సన్నద్ధం చేయడానికి నిర్వహించబడి ఉండవచ్చు.

ఒఎస్ సియు మిషన్ ప్రతినిధి క్లాస్ న్యూకిర్చ్ ఈ పరిస్థితి గురించి ఇలా మాట్లాడారు: "ట్రాన్స్నిస్ట్రియా నుండి ఆయుధాల అమ్మకం గురించి తరచుగా చర్చ జరుగుతుంది. కానీ నమ్మదగిన ఆధారాలు లేవు". [192]

2010లో ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా మీద ఉక్రెయిన్ ప్రత్యేక రాయబారి విక్టర్ క్రిజానివ్‌స్కీ, ఆ సమయంలో ఉక్రేనియన్-మోల్డోవన్ సరిహద్దులోని ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియన్ విభాగం ద్వారా ఎటువంటి ఆయుధాలు లేదా మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా జరగలేదని పేర్కొన్నాడు.[193]

క్రీడలు

[మార్చు]

షెరీఫ్ టిరాస్పోల్ ఫుట్‌బాల్ క్లబ్‌కు నిలయంగా ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది 2021 లో యుఇఎఫ్ ఎ ఛాంపియన్స్ లీగ్ గ్రూప్ దశకు అర్హత సాధించిన మోల్డోవాకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన మొదటి జట్టుగా నిలిచింది.[194] 2022లో యుఇఎఫ్ ఎ షెరీఫ్‌ను ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాలో హోమ్ గేమ్సు ఆడకుండా నిరోధించింది.[195]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ В ПМР российский флаг разрешили использовать наравне с государственным [In the PMR, the Russian flag is allowed to be used on par with the state flag]. RIA Novosti (in రష్యన్). 12 ఏప్రిల్ 2017. Archived from the original on 5 మార్చి 2020. Retrieved 26 ఫిబ్రవరి 2025.
  2. ↑ Smoltczyk, Alexander (24 ఏప్రిల్ 2014). "Hopes Rise in Transnistria of a Russian Annexation". Der Spiegel. Retrieved 25 నవంబరు 2018. The breakaway region has its own military, its own constitution, a national anthem (called "We Sing the Praises of Transnistria") and a symphony orchestra which is known abroad.
  3. ↑ "On the situation of Russian schools in Moldova". OSCE. 14 జూలై 2011.
  4. ↑ "Law of the Moldavian Soviet Socialist Republic on the Functioning of Languages on the Territory of the Moldavian SSR". U.S. English Foundation Research. 2016. Archived from the original on 21 సెప్టెంబరు 2016.
  5. ↑ "Russian language in Moldova could lose their status (Русский язык в Молдове может потерять свой статус)". KORRESPONDENT. 6 ఏప్రిల్ 2013.
  6. ↑ The Supreme Soviet changed the official name of the republic from Pridnestrovian Moldavian Soviet Socialist Republic to Pridnestrovian Moldavian Republic on 5 November 1991. See: "Postanovlenie verkhovnogo soveta Pridnestrovskoi Moldavskoi Respubliki ob izmenenii nazvaniia respubliki", Dnestrovskaia pravda, 6 November 1991, 1.
  7. ↑ "Peste 358 mii de locuitori din Regiunea Transnistreană dețin cetățenia Republicii Moldova și peste 367 mii figurează în registrul de stat al populației". www.gov.md/ro (in రొమేనియన్). Guvernul Republicii Moldova (Biroul Politici de Reintegrare). 17 ఏప్రిల్ 2024. Retrieved 19 ఏప్రిల్ 2024.
  8. ↑ 8.0 8.1 8.2 Перепись населения ПМР [Population census of PMR]. newspmr.com (in రష్యన్). 9 మార్చి 2017. Archived from the original on 29 జనవరి 2021. Retrieved 23 జనవరి 2021.
  9. ↑ "Макроэкономика: Динамика и структура валового внутреннего продукта в 2021 году [Macroeconomics: Dynamics and structure of GDP in 2021] / Nr.2/249 - pg.3 (2022)" (PDF). www.cbpmr.net. Приднестровский Республиканский Банк [Pridnestrovian Republican Bank]. Retrieved 30 ఏప్రిల్ 2023.
  10. ↑ Law No. 173 from 22 July 2005 "About main notes about special legal status of settlements of left bank of Dnestr (Transnistria)": Romanian Archived 15 జనవరి 2013 at the Wayback Machine, Russian Archived 15 జనవరి 2013 at the Wayback Machine
  11. ↑ "Moldova. territorial unit: Stinga Nistrului (Transnistria)". CIA World Factbook. CIA. Archived from the original on 27 మే 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  12. ↑ Herd, Graeme P.; Moroney, Jennifer D. P. (2003). Security Dynamics in the Former Soviet Bloc. Routledge. ISBN 0-415-29732-X.
  13. ↑ Zielonka, Jan (2001). Democratic Consolidation in Eastern Europe. Oxford University Press. ISBN 0-19-924409-X.
  14. ↑ "TRANSDNIESTRIAN CONFLICT" (PDF). State Department. Retrieved 2 మే 2024.
  15. ↑ Article 55 of the Constitution of the Pridnestrovian Moldavian Republic
  16. ↑ Jos Boonstra, Senior Researcher, Democratisation Programme, FRIDE. Moldova, Transnistria and European Democracy Policies Archived 8 ఆగస్టు 2018 at the Wayback Machine, 2007
  17. ↑ Hinteregger, Gerald; Heinrich, Hans-Georg (2004). Russia – Continuity and Change. Springer. p. 174. ISBN 3-211-22391-6.
  18. ↑ Rosenstiel, Francis; Lejard, Edith; Boutsavath, Jean; Martz, Jacques (2002). Annuaire Europeen 2000/European Yearbook 2000. Martinus Nijhoff Publishers. ISBN 90-411-1844-6.
  19. ↑ 19.0 19.1 Bartmann, Barry; Tozun, Bahcheli (2004). De Facto States: The Quest for Sovereignty. Routledge. ISBN 0-7146-5476-0.
  20. ↑ European Union Border Assistance Mission to Moldova and Ukraine (EUBAM) Archived 16 అక్టోబరు 2017 at the Wayback Machine, November 2007
  21. ↑ "Background – EU Border Assistance Mission to Moldova and Ukraine". Eubam.org. Archived from the original on 11 మే 2013. Retrieved 30 మే 2013.
  22. ↑ Der n-tv Atlas. Die Welt hinter den Nachrichten. Bertelsmann Lexicon Institute. 2008. page 31
  23. ↑ "Education and Information – the golden passport for young Transnistrians". 26 సెప్టెంబరు 2019. Retrieved 30 జనవరి 2021.
  24. ↑ "Transnistria: Russia's satellite state an open wound in Eastern Europe". Deutsche Welle. 28 మే 2019. Retrieved 30 జనవరి 2021.
  25. ↑ Vladimir Socor,"Frozen Conflicts in the Black Sea-South Caucasus Region". Archived from the original on 5 జూన్ 2013. Retrieved 26 మార్చి 2014., IASPS Policy Briefings, 1 March 2004
  26. ↑ Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же (in రష్యన్). Newsru. 17 నవంబరు 2006. Retrieved 26 మార్చి 2014.
  27. ↑ "Head of Foreign Ministry of the Republic of South Ossetia congratulated Minister of Foreign Affairs of the PMR with Sixth Anniversary of Creation of Community for Democracy and Rights of Nations". The Ministry of Foreign Affairs of the PMR. 15 జూన్ 2012. Archived from the original on 30 మే 2024. Retrieved 29 మే 2024.
  28. ↑ Vichos, Ioannis F. "Moldova's Energy Strategy and the 'Frozen Conflict' of Transnistria". Ekemeuroenergy.org.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  29. ↑ 29.0 29.1 Necșuțu, Mădălin (16 మార్చి 2022). "Council of Europe Designates Transnistria 'Russian Occupied Territory'". balkaninsight.com. Balkan Insight. Retrieved 19 మార్చి 2022.
  30. ↑ Regions and territories: Trans-Dniester, BBC News, 7 March 2007
  31. ↑ Breakaway Moldovan Region Of Transdniester Celebrates 30 Years Of 'Independence'
  32. ↑ "The black hole that ate Moldova". The Economist. 3 మే 2007. Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.
  33. ↑ "Лига русской молодежи: Антирусские речи Лари упоительны для румынских патриотов Бессарабии". Regnum. Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.
  34. ↑ "На похороны Леониды Лари правительство выделило 20 тысяч леев". Archived from the original on 4 మార్చి 2016. Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.
  35. ↑ "Новости: Молдова: Пусть у меня будут руки по локти в крови, но я вышвырну оккупантов, пришельцев и манкуртов за Днестр". Terra. Archived from the original on 24 ఆగస్టు 2022. Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.
  36. ↑ "Пусть у меня будут руки по локти в крови, но я вышвырну оккупантов, пришельцев и манкуртов за Днестр". Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.[dead link]
  37. ↑ "Рошка считает, что у его партии благородное и уважаемое прошлое". Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.[dead link]
  38. ↑ ""Немного О "Героях" Или 20 Лет По Кругу" Печальные Итоги Молдавской Независимости". Archived from the original on 20 మే 2017. Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.
  39. ↑ "Regarding the basic provisions of the special legal status of the localities on the left side of the Dniester (Transnistria)". lex.justice.md/. Archived from the original on 15 జనవరి 2013. Retrieved 17 డిసెంబరు 2022.
  40. ↑ "Union of Moldovans in Transnistria: We have no grounds to distrust Smirnov". Strategiya-pmr.ru. 7 డిసెంబరు 2011. Archived from the original on 16 జూన్ 2013. Retrieved 30 మే 2013.
  41. ↑ "Breakaway Moldovan Region Transnistria Bans Use of Name 'Transnistria'". 5 సెప్టెంబరు 2024.
  42. ↑ Mihai, Catalina (5 సెప్టెంబరు 2024). "Separatist region of Moldova bans the term 'Transnistria'". Euractiv. Retrieved 5 సెప్టెంబరు 2024.
  43. ↑ "Prohibition of the term "transnistria"". The Supreme Council of the Pridnestrovian Moldavian Republic. 4 సెప్టెంబరు 2024. Retrieved 5 సెప్టెంబరు 2024.[permanent dead link]
  44. ↑ "Bessarabia region, Eastern Europe". Archived from the original on 28 ఏప్రిల్ 2023.
  45. ↑ "Map of Romania in 1941–1944". Archived from the original on 14 ఫిబ్రవరి 2022. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  46. ↑ Dallin, Alexander (1957). "Romanization". Odessa, 1941–1944: A Case Study of Soviet Territory Under Foreign Rule. Center for Romanian Studies. pp. 87–90. ISBN 978-9739839112. Retrieved 18 మార్చి 2014. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  47. ↑ "Romania and The Nazi-Soviet war, 1941–1944". United States Holocaust Memorial Museum. Retrieved 18 మార్చి 2014.
  48. ↑ Casu, Igor. Stalinist terror in Soviet Moldova, by Igor Casu. Usm-md.academia.edu. Retrieved 30 మే 2013.
  49. ↑ Timeline: Moldova BBC Country Profile: Moldova
  50. ↑ Chechnya: Tombstone of Russian Power, Anatol Lieven, Yale University Press, 1999, ISBN 0-300-07881-1, pp. 246
  51. ↑ Can Liberal Pluralism Be Exported?, Will Kymlicka, Magdalena Opalski, Oxford University Press, 2001, ISBN 0-19-924063-9, pp. 208
  52. ↑ The painful past retold Social memory in Azerbaijan and Gagauzia, Hülya Demirdirek, Postkommunismens Antropologi, University of Copenhagen, 12–14 April 1996.
  53. ↑ Andrei Panici. Romanian Nationalism in the Republic of Moldova, Global Review of Ethnopolitics, vol. 2 no. 2 (January 2003), pp. 37–51.
  54. ↑ "Could Transnistria be the next Crimea?". Channel 4 News. 23 మార్చి 2014.
  55. ↑ Hare, Paul (1999). "Who are the Moldovans?". In Paul Hare; Mohammed Ishaq; Judy Batt (eds.). Reconstituting the market: the political economy of microeconomic transformation. Taylor & Francis. pp. 363, 402. ISBN 90-5702-328-8. Retrieved 30 అక్టోబరు 2009.
  56. ↑ Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War, Stuart J. Kaufman, Cornell University Press, 2001, ISBN 0-8014-8736-6, pp. 143
  57. ↑ Kolsto, et al. "The Dniester Conflict: Between Irredentism and Separatism", Europe-Asia Studies, Vol. 45, No. 6 (1993): 108.
  58. ↑ "Ukaz Prezidenta Soiuza Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik O Merakh po Normalizatsii Obstanovki v SSR Moldova", Sovetskaia Moldova, no. 295 (17249), 1990-12-23, 1.
  59. ↑ "Postanovlenie verkhovnogo soveta Pridnestrovskoi Moldavskoi Respubliki ob izmenenii nazvaniia respubliki", Dnestrovskaia Pravda, 6 November 1991
  60. ↑ "Приднестровский конфликт - серьёзная, нерешенная проблема Молдовы: Несколько хронологических данных о начале и эволюции войны". transnistria.md (in రష్యన్). Archived from the original on 21 జూలై 2011.
  61. ↑ 61.0 61.1 "Бергман Вождь в чужой стае". femida-pmr.narod.ru.
  62. ↑ Moldova Matters: Why Progress is Still Possible on Ukraine's Southwestern Flank, Pamela Hyde Smith, The Atlantic Council of the United States, March 2005
  63. ↑ Netherlands Institute of International Relations – The OSCE Moldova and Russian diplomacy 2003 Archived 11 అక్టోబరు 2006 at the Wayback Machine page 109
  64. ↑ "Talk conditions of Transnistria on March 2011". Osw.waw.pl. 2 మార్చి 2011. Archived from the original on 24 జూన్ 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  65. ↑ Popescu, Liliana (2013). "The futiliy of the negotiations on Transnistria". European Journal of Science and Theology. 9 (2): 115–126.
  66. ↑ "Press releases and statements related to the 5+2 negotiations on the Transdniestrian settlement process". 21 జూన్ 2023.
  67. ↑ "Transnistria wants to merge with Russia". Vestnik Kavkaza. 24 ఫిబ్రవరి 2012. Retrieved 18 మార్చి 2014.
  68. ↑ "Moldova's Trans-Dniester region pleads to join Russia". Bbc.com. 1 జనవరి 1970. Retrieved 18 మార్చి 2014.
  69. ↑ "Dniester public organizations ask Russia to consider possibility of Transnistria accession". En.itar-tass.com. Retrieved 18 మార్చి 2014.
  70. ↑ 70.0 70.1 Higgins, Andrew (28 ఫిబ్రవరి 2024). "A Breakaway Region of Moldova Asks Russia for Protection". The New York Times. Retrieved 28 ఫిబ్రవరి 2024.
  71. ↑ Grau, Lina (28 ఫిబ్రవరి 2024). "Moldova's Breakaway Region Appeals for Help From Russia". Bloomberg News. Retrieved 28 ఫిబ్రవరి 2024.
  72. ↑ García-Ajofrín, Lola. "Transnistria tensions: Will Russia try to annex Moldova's breakaway region?". Al Jazeera English. Retrieved 28 ఫిబ్రవరి 2024.
  73. ↑ Leven, Denis (28 ఫిబ్రవరి 2024). "Transnistria begs Putin to 'protect' it against Moldova". Politico. Retrieved 28 ఫిబ్రవరి 2024.
  74. ↑ Higgins, Andrew (6 జనవరి 2025). "With No Gas, Breakaway Sliver of Moldova Is Left in the Cold". New York Times. p. A6.
  75. ↑ Higgins, Andrew (8 జనవరి 2025). "Breakaway Region Toils Without Russia Energy". New York Times. p. A9.
  76. ↑ Christian Edwards; Anna Chernova (10 జనవరి 2025). "A Russia-backed sliver of Moldova is fast running out of energy. Here's what to know". CNN. Retrieved 11 జనవరి 2025.
  77. ↑ "Moldova - 2.3 Road Network | Digital Logistics Capacity Assessments". lca.logcluster.org. Retrieved 15 సెప్టెంబరు 2024.
  78. ↑ Roney, Anthony II (2023). "The Devil's Advocate: An Argument for Moldova and Ukraine to Seize Transnistria". Journal of Advanced Military Studies. 14 (2): 121–150. doi:10.21140/mcuj.20231402007. ISSN 2770-260X.
  79. ↑ Trygve Kalland and Claus Neukirch, Moldovan Mission seeks solution to Dorotcaia's bitter harvest Archived 2007-06-10 at the Wayback Machine, Organization for Security and Co-operation in Europe, 10 August 2005
  80. ↑ (in Romanian) Locuitorii satului Vasilievca de pe malul stâng al Nistrului trăiesc clipe de coșmar, Deutsche Welle, 17 March 2005.
  81. ↑ "2004 Census: PMR urban, multilingual, multicultural | Pridnestrovie.net - Tiraspol, PMR: Pridnestrovskaia Moldavskaia Respublica (Transnistria)". web.archive.org. 18 మార్చి 2009. Archived from the original on 18 మార్చి 2009. Retrieved 22 ఫిబ్రవరి 2025.
  82. ↑ "Archived copy". Archived from the original on 27 మే 2013. Retrieved 30 మే 2013.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  83. ↑ CHISINAU overstates the number of Moldovan citizens living in Transnistria, MD: Press, 2006, archived from the original on 23 మే 2013
  84. ↑ 170,000 with citizenship Russia, Profvesti, 21 ఏప్రిల్ 2013, archived from the original on 18 అక్టోబరు 2015, retrieved 30 మే 2013
  85. ↑ Double citizenship Moldova and Romania in 2013, RU: Rosbalt, 2 ఏప్రిల్ 2013, archived from the original on 21 జూన్ 2013, retrieved 4 ఏప్రిల్ 2025
  86. ↑ Romanian passport received 80 percent of Moldovans, MD: NBM, archived from the original on 3 జూన్ 2016, retrieved 4 ఏప్రిల్ 2025
  87. ↑ Radu, Alina (26 సెప్టెంబరు 2019). "Education and Information – the golden passport for young Transnistrians". Foreign Policy Centre.
  88. ↑ Double citizenship Moldova and Romania in 2013. Citizenship Russia or Ukraine in PMR, RU: Rosbalt, 2 ఏప్రిల్ 2013, archived from the original on 21 జూన్ 2013, retrieved 4 ఏప్రిల్ 2025
  89. ↑ Transdniestrian Ukrainians will continue to vote in the territory of the Republic of Moldova, RU: NR2, archived from the original on 16 మే 2013
  90. ↑ "Transnistrian Militia Withdrew Its Posts from Vasilievca", Azi, MD, archived from the original on 27 సెప్టెంబరు 2007, retrieved 18 అక్టోబరు 2006
  91. ↑ John O'Loughlin, Vladimir Kolossov & Gerald Toal, "Inside the post-Soviet de facto states: a comparison of attitudes in Abkhazia, Nagorny Karabakh, South Ossetia, and Transnistria, in Eurasian Geography and Economics, 2015, p. 451.
  92. ↑ Не з'явився на допит у СБУ. Україна оголосила у розшук "главу МЗС" Придністров'я
  93. ↑ "PMR Supreme Council (Parliament of Transnistria's official website)". Vspmr.org. 17 జూన్ 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  94. ↑ Moldova and the Dniestr Region: Contest Past, Frozen Present, Speculative Futures? Archived 9 జూన్ 2008 at the Wayback Machine Herd, Graeme P., Conflict Studies Research Centre, 2005. Accessed 25 May 2007.
  95. ↑ "Tiraspol not willing to register opposition representative in electoral race". Politicom.moldova.org. 21 నవంబరు 2006. Archived from the original on 12 మార్చి 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  96. ↑ "Candidate to Office of Transnistrian Vice-President Comments on Opposition's Chances". Archived from the original on 27 సెప్టెంబరు 2007. Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.
  97. ↑ "US Department of State, Country Report on Human Rights Practices in Moldova – 2003". State.gov. 25 ఫిబ్రవరి 2004. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  98. ↑ Original Communism, Sorin Ozon, Romanian Center for Investigative Journalism, 13 July 2006.Accessed:31 October 2010. Archived 27 సెప్టెంబరు 2007 at the Wayback Machine
  99. ↑ Țăranu, A; Grecu, M. "The policy of linguistic cleansing in Transnistria". Archived from the original on 29 మే 2006. Retrieved 30 మార్చి 2017., pp. 26–27. Retrieved 27 December 2006.
  100. ↑ (in Russian) Министерство юстиции ПМР вынесло предупреждение общественному движению "Власть народу! За социальную справедливость!" и "Партии народовластия" Archived 3 మార్చి 2016 at the Wayback Machine (Ministry of Justice of PMR warned Power to the People movement and Narodovlastie party), Ольвия Пресс, 27–02–01.
  101. ↑ Council Decision 2006/96/CFSP of 14 February 2006 implementing Common Position 2004/179/CFSP concerning restrictive measures against the leadership of the Transnistrian region of the Republic of Moldova Archived 11 మే 2013 at the Wayback Machine European Union Law – Official Journal. 2 February 2006. Retrieved 27 December 2006.
  102. ↑ "Moldova". 26 అక్టోబరు 2022.
  103. ↑ "Transnistrian Communist Party leader released on probation". Transnistria.md. 26 సెప్టెంబరు 2007. Archived from the original on 15 అక్టోబరు 2007. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  104. ↑ 104.0 104.1 Moldova Strategic Conflict Assessment (SCA), Stuart Hensel, Economist Intelligence Unit. Archived 25 అక్టోబరు 2007 at the Wayback Machine
  105. ↑ "Moldova will hold referendum on EU membership without Transnistria: Sandu". 29 డిసెంబరు 2023.
  106. ↑ "Valeri Litskai: A situation based on pressure and threats cannot be considered favorable for the revival of contacts". Olvia.idknet.com. Archived from the original on 5 ఫిబ్రవరి 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  107. ↑ "Russia's humanitarian assistance is a planned propagandist action, Chișinău claims". Politicom.moldova.org. 23 మార్చి 2006. Archived from the original on 6 అక్టోబరు 2011. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  108. ↑ "Nezavisimaya Moldova", 25 October 1994; Informative Report of FAM of RM, nr.2, October 1994, pp. 5–6
  109. ↑ Mihai Grecu, Anatol Țăranu, Trupele Ruse în Republica Moldova (Culegere de documente și materiale). Chișinău, 2004, p. 600.
  110. ↑ "Interfax", Moscow, in Russian, 0850 gmt, 7 July 2004
  111. ↑ Mihai Gribincea, "Russian troops in Transnistria – a threat to the security of the Republic of Moldova", Institute of Political and Military Studies, Chișinău, Moldova Archived 12 మే 2013 at the Wayback Machine Russia continues to 'sustain the Dniestr region as a quasi-independent entity through direct and indirect means'
  112. ↑ MC.DEL/21/04, 6 December 2004
  113. ↑ Interfax. NATO must recognize Russia's compliance with Istanbul accords 14 July 2007. Retrieved 18 November 2007. Archived 4 జూన్ 2011 at the Wayback Machine
  114. ↑ 114.0 114.1 Kucera, Joshua (25 మే 2015). "Russian Troops In Transnistria Squeezed By Ukraine And Moldova". Eurasianet. Open Society Foundations. Retrieved 31 మే 2015.
  115. ↑ iBi Center (18 నవంబరు 2008). "NATO-resolution. 11. b". Nato-pa.int. Archived from the original on 20 మార్చి 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  116. ↑ "McCain Backs Demand For Russian Troop Withdrawal From Transdniester". Rferl.org. 13 జూన్ 2011. Retrieved 30 మే 2013.
  117. ↑ "Ukraine blocked Russian contingent to Transnistria (Moldova)". 22 మే 2015. Retrieved 31 మే 2015.
  118. ↑ "With Russia Boxed In, Frozen Transdniester Conflict Could Heat Up". Radio Free Europe Radio Liberty. 31 మే 2015.
  119. ↑ Liubec, Igor (29 జూన్ 2016). "La Tiraspol, faci pușcărie, dacă negi "rolul pozitiv" al armatei ruse" [Those who deny the "positive role" of the Russian Army in Tiraspol face prison]. Deschide Știrea (in రొమేనియన్). Archived from the original on 2 జనవరి 2018. Retrieved 2 జనవరి 2017.
  120. ↑ "Transnistria denies preparing to join Russia's war with Ukraine". The Jerusalem Post | Jpost.com (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 7 మార్చి 2022.
  121. ↑ "Russia is preparing a pretext for invading Ukraine: US official". Al Jazeera English. 14 జనవరి 2022.
  122. ↑ "Russia says it prevented border breach from Ukraine, Kyiv calls it fake news". Reuters. 21 ఫిబ్రవరి 2022. Retrieved 21 ఫిబ్రవరి 2022.
  123. ↑ "Russia says crippled warship to be towed back to port, as Ukraine claims missile hit". Reuters (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 14 ఏప్రిల్ 2022.
  124. ↑ 124.0 124.1 tagesschau.de. "Moldauische Konfliktregion Transnistrien meldet Explosionen". tagesschau.de (in జర్మన్). Retrieved 26 ఏప్రిల్ 2022.
  125. ↑ "Why Russian-Backed Separatists Welcome Ukrainian Refugees". 12 జూన్ 2023. Archived from the original on 19 అక్టోబరు 2023. Retrieved 1 సెప్టెంబరు 2023.
  126. ↑ "Конституционные законы Приднестровской Молдавской Республики — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  127. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере конституционного строя, основ правопорядка, а также деятельности органов государственной власти и управления — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  128. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере бюджетного, финансового, экономического, налогового законодательства — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  129. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере судоустройства и процессуального права — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  130. ↑ "Законодательные акты в сфере уголовного, таможенного, административного права — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  131. ↑ "Законодательные акты в военной сфере и в сфере обороны — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  132. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере гражданского, жилищного, семейного права — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  133. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере здравоохранения и социальной защиты, трудового законодательства — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  134. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере агропромышленного комплекса и экологии — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  135. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере промышленности, торговли, приватизации, строительства, транспорта, энергетики и связи — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  136. ↑ "Законодательные акты Приднестровской Молдавской Республики в сфере образования, культуры, спорта, молодежной политики, средств массовой информации, а также в сфере реализации политических прав и свобод граждан — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  137. ↑ "Государственные программы, государственные целевые программы — Верховный Cовет ПМР". www.vspmr.org. Retrieved 11 మార్చి 2024.
  138. ↑ km.ru, Приднестровье показало мускулы Archived 4 ఆగస్టు 2012 at archive.today, 6 September 2007 (in Russian)
  139. ↑ "Приднестровье показало мускулы". km.ru (in రష్యన్). 15 మార్చి 2008. Archived from the original on 15 మార్చి 2008. Retrieved 7 ఆగస్టు 2020.
  140. ↑ "Law enforcement and armed forces of Pridnestrovie". Pridnestrovie.net (in ఇంగ్లీష్). 27 సెప్టెంబరు 2007. Archived from the original on 4 నవంబరు 2009. Retrieved 7 ఆగస్టు 2020.
  141. ↑ MilAvia Press. "Order of Battle – Transnistria". Milaviapress.com. Archived from the original on 17 అక్టోబరు 2017. Retrieved 30 ఏప్రిల్ 2022.
  142. ↑ "Краткие предварительные итоги переписи населения Приднестровья 2015 года". gov-pmr.org.
  143. ↑ "Статистический ежегодник 2017 – Министерство экономического развития Приднестровской Молдавской Республики". mer.gospmr.org. Archived from the original on 26 అక్టోబరు 2019. Retrieved 7 నవంబరు 2017.
  144. ↑ Trends in Europe and North America (Explanatory Notes), United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). Archived 19 మార్చి 2011 at the Wayback Machine
  145. ↑ "Official data from 2004 census and comparison with the 1989 census, by Olvia Press". Olvia.idknet.com. Archived from the original on 5 నవంబరు 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  146. ↑ "МЭПМР". 5 సెప్టెంబరు 2018.
  147. ↑ "World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Transnistria (unrecognised state): Overview". Refworld. United Nations High Commissioner for Refugees. Archived from the original on 16 అక్టోబరు 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  148. ↑ "Ethnic map of Transnistria", CEU monitor, archived from the original (JPEG) on 26 ఫిబ్రవరి 2010
  149. ↑ "Moldova", International Religious Freedom Report, US: Department of State Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, 2005
  150. ↑ Lane, Gary (6 ఏప్రిల్ 2007), "Christians Face Abuse from Corrupt Regime", CBN News, archived from the original on 18 ఏప్రిల్ 2009
  151. ↑ 151.0 151.1 151.2 Moldova: Regional tensions over Transdniestria (PDF), International Crisis Group, 17 జూన్ 2004, archived from the original (PDF) on 5 ఆగస్టు 2019, retrieved 31 అక్టోబరు 2010
  152. ↑ 152.0 152.1 Transnistria, Center for Economic Policies of IDIS "Viitorul"
  153. ↑ "An illegal business that's smoking". Business New Europe. 18 ఏప్రిల్ 2012. Archived from the original on 2 జనవరి 2014. Retrieved 3 సెప్టెంబరు 2013.
  154. ↑ "Ющенко: Украина недополучает из-за контрабанды из Приднестровья". Korrespondent. 23 మార్చి 2006. Retrieved 3 సెప్టెంబరు 2013.
  155. ↑ "Hotbed of weapons deals". The Washington Times. 18 జనవరి 2004. Retrieved 3 సెప్టెంబరు 2013.
  156. ↑ СВИРИДЕНКО, АЛЕКСАНДР; НЕПРЯХИНА, НАТАЛИЯ (10 మార్చి 2006). "Приднестровье самоизолировалось". Kommersant-Ukraine. Archived from the original on 2 జనవరి 2014. Retrieved 3 సెప్టెంబరు 2013.
  157. ↑ "Fear, football and torture – undercover in Transnistria". Channel 4. 1 ఏప్రిల్ 2014.
  158. ↑ "Moldova: Situation Analysis and Trend Assessment" (PDF). Refworld.org. Retrieved 10 డిసెంబరు 2021.
  159. ↑ Queremos zonas de libre comercio tanto al Este como hacia el Oeste El Pais. 4 June 2013.
  160. ↑ Mackinlay, John; Cross, Peter, eds. (2003), Regional Peacekeepers: The Paradox of Russian Peacekeeping, United Nations University Press, p. 135, ISBN 92-808-1079-0
  161. ↑ Dunlop, John B (Autumn 1993), "Will a Large-Scale Migration of Russians to the Russian Republic Take Place over the Current Decade?", International Migration Review, 27 (3): 605–629, doi:10.1177/019791839302700306, PMID 12287571, S2CID 46346187, citing "Russian Radio", Russia and CIS Today, WPS, 21 సెప్టెంబరు 1992, p. 976/16
  162. ↑ Доклад "Социально-экономическое развитие Приднестровской Молдавской Республики" за года (уточнение) [Socio-economical development of the Pridnestrovian Moldavian Republic], Statistical service of the Ministry of Economy of Transnistria, 2007, archived from the original on 16 జూన్ 2013
  163. ↑ Transnistrian parliament adopts region's budget for 2007, MD: Conflict, archived from the original on 27 సెప్టెంబరు 2007
  164. ↑ "Privatization will solve the budget problem", PMR News, RU: Tiras, 21 ఫిబ్రవరి 2007, archived from the original on 16 అక్టోబరు 2007
  165. ↑ 165.0 165.1 "Евгений Шевчук: бюджет Приднестровья–отражение реальной ситуации в экономике". RU: Nr2. Archived from the original on 14 మార్చి 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  166. ↑ Popescu, Nicu (2005–2006), Democracy in Secessionism: Transnistria and Abkhazia's Domestic Policies (PDF), International Policy Fellowship Program, archived from the original (PDF) on 5 ఆగస్టు 2019, retrieved 20 జనవరి 2007
  167. ↑ "Moscow's Hand Tired of Giving", Kommersant, 6 ఏప్రిల్ 2007, archived from the original on 28 మే 2007
  168. ↑ ""Газпром" передал Приднестровье Алишеру Усманову", Nezavisimaya Gazeta, RU, 23 మార్చి 2007
  169. ↑ 169.0 169.1 "Transnistria's trade gap soars to $974mn in H1". 1 ఆగస్టు 2023.
  170. ↑ "Показатели статистики внешней торговли в 2020 году" (PDF). PMR Customs (in రష్యన్). Archived from the original (PDF) on 10 అక్టోబరు 2021. Retrieved 10 అక్టోబరు 2021.
  171. ↑ "Moldova: Separatist Transnistria Region Reorienting Trade from Russia to EU" EurasiaNet, 4 May 2016.
  172. ↑ "What you need to know about Transnistria". 5 మే 2022.
  173. ↑ "Moldova Tells Companies in Breakaway Transnistria: Time to Pay Taxes". 5 జనవరి 2024.
  174. ↑ Константин (30 డిసెంబరు 2024). "Уважаемые потребители тепла и горячей воды". Tirasteploenegro. Retrieved 2 జనవరి 2025.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  175. ↑ "Russian gas supply to Europe via Ukraine halted after transit deal expires". Al Jazeera (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 3 జనవరి 2025.
  176. ↑ 176.0 176.1 "Moldova faces energy crisis as flow of Russian gas ends". www.bbc.com (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). జనవరి 2025. Retrieved 3 జనవరి 2025.
  177. ↑ Herald, Maltese (2 జనవరి 2025). "Ukraine halts last Russian gas flows to Europe through its territory: gas prices elevated but winding down". The Maltese Herald (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 3 జనవరి 2025. Retrieved 3 జనవరి 2025.
  178. ↑ "Tirotex official website". Tirotex.com. Archived from the original on 5 ఫిబ్రవరి 2012. Retrieved 30 జూన్ 2012.
  179. ↑ "Annual Report of Inter RAO UES" (PDF). Archived from the original (PDF) on 18 డిసెంబర్ 2019. Retrieved 30 June 2012. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  180. ↑ 180.0 180.1 "Transnistria: stuck in the middle without EU". సెప్టెంబరు 2022.
  181. ↑ Freedom House, 2007 "Freedom in the World" report Archived 14 ఫిబ్రవరి 2007 at the Library of Congress Web Archives
  182. ↑ United States Department of State: Country Reports on Human Rights Practices – 2006
  183. ↑ "'Progress is possible after Putin falls': Transnistria's LGBT community fights for its voice". Euronews. జూన్ 2023. Retrieved 15 నవంబరు 2023.
  184. ↑ Statement by the Ministry of Education, Pridnestrovian Moldavian Republic, on the question of children's educational rights insurance Archived 28 ఫిబ్రవరి 2016 at the Wayback Machine, published by Olvia-Press 15 July 2004
  185. ↑ "Several Transnistrian officials were banned from traveling through EU" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 జూన్ 2016. Retrieved 30 మే 2013.
  186. ↑ "Russian version". Archived from the original on 15 ఏప్రిల్ 2011.
  187. ↑ 187.0 187.1 United States Department of State report for 2006
  188. ↑ "Singurul liceu cu predare în limba română din Tiraspol, forțat să își suspende activitatea pentru 3 luni". HotNews (in రొమేనియన్). 6 ఆగస్టు 2021.
  189. ↑ "OSCE – Media in Transdniestria". Archived from the original on 28 మే 2013.
  190. ↑ Lobjakas, Ahto (11 అక్టోబరు 2005). "Western Diplomats Say Reports Of Smuggling From Transdniester Likely Exaggerated". RFE/RL. Retrieved 30 మే 2013.
  191. ↑ UNDP: 2006 Small arms and light weapons survey of Moldova Archived 23 మే 2013 at the Wayback Machine, SEESAC 1 July 2007, ISBN 86-7728-014-6
  192. ↑ Conflict Studies Research Centre, Moldova & The Dniestr Region: Contested Past, Frozen Present, Speculative Futures?Archived 26 జూన్ 2008 at the Wayback Machine, Graeme P. Herd.
  193. ↑ Kravchenko, Vladimir (19 మార్చి 2010). Спецпредставитель Украины: Заявления Молдовы о транзите наркотиков и оружия через Приднестровье – безосновательны. Zerkalo Nedeli (in రష్యన్). Archived from the original on 21 మార్చి 2017. Retrieved 2 జనవరి 2014.
  194. ↑ "Sheriff becomes 1st Moldovan club to reach Champions League". USA TODAY. 25 ఆగస్టు 2021. Retrieved 5 ఏప్రిల్ 2024.
  195. ↑ Iveson, Ali (25 జూన్ 2022). "UEFA blocks matches being played in breakaway Moldovan region Transnistria". insidethegames.biz. Retrieved 5 ఏప్రిల్ 2024.

ఇతర మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ 1.0 1.1 1.2 "Moldovan" (also spelt "Moldavian") is the official name in Transnistria for the language usually called "Romanian". It is written in the Moldovan Cyrillic alphabet, as opposed to the Romanian Latin alphabet.
  2. ↑ The flag of Russia shares equal legal status with the state flag of Transnistria.[1]
  3. ↑ It is a matter of controversy whether Moldovans are the same as Romanians or a distinct ethnic group.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ట్రాన్సినిస్ట్రియా&oldid=4839050" నుండి వెలికితీశారు