ట్రైపోఫోబియా
| ట్రైపోఫోబియా | |
|---|---|
| ఇతర పేర్లు | త్రిపోఫోబియా |
| తామర గింజల గుత్తిలో కనిపించే చిన్న రంధ్రాల వరుస కొందరిలో అసహ్యం లేదా అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తాయి. [1] | |
| ప్రత్యేకత | మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం, మనోవైద్యం |
| లక్షణాలు | భయం, ఆందోళన, వికారం |
| రోగనిర్ధారణ పద్ధతి | తీవ్రమైన భయం, దైనందిన జీవితంలో ఆటంకం కలిగితే నిర్దిష్ట భయ రుగ్మతగా నిర్ధారించవచ్చు |
| చికిత్స | ఎక్స్పోజర్ థెరపీ |
| తరుచుదనము | కొంతమందిలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది[2] |
ట్రైపోఫోబియా (Trypophobia) అంటే చిన్న చిన్న రంధ్రాలు, గుంతలు లేదా గడ్డలు గుంపులుగా కనిపించే ఆకృతులను చూసినప్పుడు కలిగే అసహ్యం, భయం లేదా తీవ్రమైన అసౌకర్య భావన. దీనిని అధికారికంగా ప్రత్యేక మానసిక రుగ్మతగా గుర్తించకపోయినా, కొందరిలో ఈ ప్రతిస్పందన చాలా తీవ్రంగా ఉంటుంది.[3]
లక్షణాలు
[మార్చు]ఈ స్థితిలో కనిపించే ప్రధాన లక్షణాలు అసహ్యం, ఆందోళన, భయం, వికారం, దురద లేదా శరీరమంతా జలదరించడం వంటివి. కొందరిలో గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, చెమటలు పట్టడం వంటి లక్షణాలు కూడా కనిపించవచ్చు.
ట్రైపోఫోబియాకు కారణం ఇంకా స్పష్టంగా తెలియలేదు. అయితే, విషపూరిత జంతువులు, పరాన్నజీవులు లేదా అంటువ్యాధుల నుంచి మనుషులను రక్షించడానికి పరిణామ క్రమంలో ఏర్పడిన సహజ ప్రతిస్పందన కావచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.[4]
కారణాలు
[మార్చు]ఈ ప్రతిస్పందనకు కారణమయ్యే వస్తువుల్లో తేనెగూడు, తామర గింజల గుత్తి, స్పాంజి, బుడగలు ఏర్పడిన కాఫీ, పగడపు నిర్మాణాలు, కొన్ని మొక్కల విత్తనాలు వంటివి ఉన్నాయి.
రోజువారీ జీవితానికి అంతరాయం కలిగించేంత తీవ్రంగా లక్షణాలు ఉంటే, మనోవైద్యుడు లేదా మనోవిజ్ఞాన నిపుణుడు నిర్దిష్ట భయ రుగ్మతగా నిర్ధారించవచ్చు. చికిత్సలో ప్రధానంగా ఎక్స్పోజర్ థెరపీ ఉపయోగిస్తారు. అవసరమైతే ఆందోళన తగ్గించే ఇతర మానసిక చికిత్సా విధానాలను కూడా అనుసరిస్తారు.
తామర గింజల గుత్తి వంటి చిత్రాలను చూసినప్పుడు సుమారు 16 శాతం మందిలో కొంత మేర ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తాయని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. మహిళల్లో ఇది పురుషులతో పోలిస్తే కొద్దిగా ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
Trypophobia అనే పదం 2005లో ఒక ఆన్లైన్ చర్చావేదికలో మొదట ఉపయోగించారు. ఈ పేరు గ్రీకు భాషలోని trypa (రంధ్రం) మరియు phobos (భయం) అనే పదాల నుంచి వచ్చింది. 2000వ దశకంలో సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా ఈ అంశం విస్తృతంగా ప్రచారం పొందింది. అనంతరం దీనిపై మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు ప్రారంభించారు.[5]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ name=Mil2015/><ref name='Sch2015'>Schacter, Daniel; Gilbert, Daniel; Wegner, Daniel; Hood, Bruce (2015). Psychology: Second European Edition. Palgrave Macmillan. p. 1391. ISBN 978-1137406750. Archived from the original on October 14, 2018. Retrieved October 25, 2017.
- ↑ Martínez-Aguayo, Juan Carlos; Lanfranco, Renzo C.; Arancibia, Marcelo; Sepúlveda, Elisa; Madrid, Eva (2018). "Trypophobia: What Do We Know So Far? A Case Report and Comprehensive Review of the Literature". Frontiers in Psychiatry. 9: 15. doi:10.3389/fpsyt.2018.00015. ISSN 1664-0640. PMC 5811467. PMID 29479321.
- ↑ Kupfer, T. R.; Fessler, D. M. T. (19 July 2018). "Ectoparasite defence in humans: relationships to pathogen avoidance and clinical implications". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 373 (1751): 20170207. doi:10.1098/rstb.2017.0207. PMC 6000138. PMID 29866920.
{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link) - ↑ Skaggs, William (1 March 2014). "Are You Afraid of Holes?". Scientific American. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 18 August 2022.
- ↑ Abbasi, Jennifer (July 25, 2011). "Is Trypophobia a Real Phobia?". Popular Science. Archived from the original on April 7, 2016. Retrieved October 2, 2012.