డానిష్ భాష
| డానిష్ | |
|---|---|
| dansk | |
 కోడెక్స్ హోల్మియెన్సిస్లో 1241 నాటి జూట్లాండిక్ చట్టం మొదటి పేజీ, 1350లో నకలు చేయబడింది. మొదటి వాక్యం: " Mæth logh skal land byggas " ఆధునిక అక్షరక్రమం: " Med lov skal land bygges " ఆంగ్ల అనువాదం: 'చట్టంతో ఒక దేశం నిర్మించబడుతుంది' | |
| ఉచ్ఛారణ | [ˈtænˀsk][1] |
| స్థానిక భాష |
|
| ప్రాంతం | డెన్మార్క్, షెల్స్విగ్-హోల్స్టెయిన్(జర్మనీ); అదనంగా ఫారో దీవులు, గ్రీన్ల్యాండ్లో |
| స్వజాతీయత |
|
స్థానికంగా మాట్లాడేవారు | 5.5 మిలియన్లు (2012)[2] |
Early forms | పాత నార్స్
|
| ప్రాంతీయ రూపాలు |
|
| |
| అధికారిక హోదా | |
అధికార భాష | డెన్మార్క్ రాజ్యం
నార్డిక్ కౌన్సిల్ యూరోపియన్ యూనియన్ |
గుర్తింపు పొందిన అల్పసంఖ్యాకుల భాష |
|
| నియంత్రణ | డాన్స్క్ స్ప్రోగ్నేవ్న్ (డానిష్ భాషా మండలి) |
| భాషా సంకేతాలు | |
| ISO 639-1 | da |
| ISO 639-2 | dan |
| ISO 639-3 | Either:dan – ద్వీపకల్ప డానిష్jut – జూట్లాండిక్ |
| Glottolog | dani1285 డానిష్juti1236 జుటిష్ |
| Linguasphere | 5 2-AAA-bf & -ca to -cj |
| |
డానిష్ ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన ఉత్తర జర్మనీ భాష, దీనిని ప్రధానంగా డెన్మార్క్, దాని చుట్టుపక్కల సుమారు 5.5 మిలియన్ల మంది మాట్లాడతారు. డానిష్ మాట్లాడే కమ్యూనిటీలు గ్రీన్లాండ్, ఫారో దీవులు, ఉత్తర జర్మన్ ప్రాంతమైన దక్షిణ స్లేస్విగ్లో కూడా కనిపిస్తాయి, ఇక్కడ ఇది మైనారిటీ భాషా హోదాను కలిగి ఉంది.[5][6][7] నార్వే, స్వీడన్, యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడా, బ్రెజిల్, అర్జెంటీనా కూడా చిన్న డానిష్ మాట్లాడే సంఘాలు కనిపిస్తాయి.[8]
ఇతర ఉత్తర జర్మనీ భాషలతో పాటు, డానిష్ అనేది వైకింగ్ యుగం స్కాండినేవియా నివసించిన జర్మనీ ప్రజల సాధారణ భాష అయిన ఓల్డ్ నార్స్ వారసుడు. డానిష్, స్వీడిష్ భాషతో కలిసి, తూర్పు నార్స్ మాండలికం నుండి ఉద్భవించింది, అయితే మధ్య నార్వేజియన్ భాష (డానిష్, నార్వేజియన్ నినోర్స్క్ ప్రభావానికి ముందు ఫారోస్, ఐస్ల్యాండిక్లతో పాటు పశ్చిమ నార్స్ వర్గీకరించబడింది ( నార్వేజియన్ బోక్మాల్ను మిశ్రమ డానిష్-నార్వేజియన్గా, అందువల్ల మిశ్రమ తూర్పు-పశ్చిమ నార్స్గా భావించవచ్చు), అందువల్ల తూర్పు-పశ్చిమ నార్స్ భాషలను మిళితం చేశారు. అయితే, "ప్రధాన భూభాగం (లేదా ఖండాంతర స్కాండినేవియన్" భాషలు-ఆధునికంగా మాట్లాడే డానిష్, నార్వేజియన్, స్వీడిష్-ఒకదానితో ఒకటి పరస్పరం అర్థం చేసుకోగల, కానీ "ద్వీపకల్ప స్కాండినేవియన్", అంటే ఐస్లాండిక్, ఫారోస్తో కాదు. వ్రాత భాషలు అనుకూలంగా ఉన్నప్పటికీ, మాట్లాడే డానిష్ నార్వేజియన్, స్వీడిష్ల నుండి స్పష్టంగా భిన్నంగా ఉంటుంది, అందువల్ల ఈ రెండింటితో పరస్పర అవగాహన స్థాయి ప్రాంతాలు, మాట్లాడేవారిని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది.
16వ శతాబ్దం వరకు, డానిష్ భాష దక్షిణ జూట్ల్యాండ్, షెల్స్విగ్ నుండి స్కానియా వరకు మాట్లాడే మాండలికాల కొనసాగింపుగా ఉండేది, దీనికి ప్రామాణిక రకం గానీ లేదా అక్షరక్రమ సంప్రదాయాలు గానీ లేవు . ప్రొటెస్టంట్ సంస్కరణ,ముద్రణా యంత్రం ప్రవేశంతో , కోపెన్హాగన్ మాండలికం ఆధారంగా ఒక ప్రామాణిక భాష అభివృద్ధి చేయబడింది . ఇది విద్యా వ్యవస్థ, పరిపాలనలో ఉపయోగం ద్వారా వ్యాపించింది, అయినప్పటికీ 17వ శతాబ్దం వరకు జర్మన్, లాటిన్ అత్యంత ముఖ్యమైన లిఖిత భాషలుగా కొనసాగాయి. జర్మనీ, స్వీడన్లకు భూభాగాన్ని కోల్పోయిన తరువాత, ఒక జాతీయవాద ఉద్యమం ఈ భాషను డానిష్ గుర్తింపుకు చిహ్నంగా స్వీకరించింది, ఈ భాష వాడకం ప్రజాదరణలో బలమైన పెరుగుదలను చవిచూసింది. 18వ, 19వ శతాబ్దాలలో ప్రధాన సాహిత్య రచనలు వెలువడ్డాయి. నేడు, సాంప్రదాయ డానిష్ మాండలికాలు దాదాపుగా కనుమరుగయ్యాయి, అయినప్పటికీ ప్రామాణిక భాష ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి. భాషలోని ప్రధాన వ్యత్యాసాలు తరాల మధ్య ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా యువత భాష వినూత్నంగా ఉంటుంది.
డానిష్ భాషలో 27 ధ్వనిపరంగా విలక్షణమైన అచ్చులతో కూడిన చాలా పెద్ద అచ్చు జాబితా ఉంది, దాని ప్రోసోడి విలక్షణమైన దృగ్విషయం స్టోడ్, ఒక రకమైన స్వరపేటిక ధ్వని రకం ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది.[9] దాని పొరుగు భాషల నుండి డానిష్ను వేరుచేసే అనేక ఉచ్చారణ వ్యత్యాసాల కారణంగా, ముఖ్యంగా అచ్చులు, కష్టమైన ప్రోసోడి, "బలహీనంగా" ఉచ్ఛరించే హల్లులు, కొన్నిసార్లు దీనిని "నేర్చుకోవడం, పొందడం, అర్థం చేసుకోవడం కష్టమైన భాష" గా పరిగణిస్తారు, కొన్ని ఆధారాలు పిల్లలు ఇతర భాషలతో పోలిస్తే డానిష్ ధ్వనిశాస్త్ర వ్యత్యాసాలను పొందడంలో నెమ్మదిగా ఉన్నారని చూపిస్తుంది.[10] ఈ వ్యాకరణం బలమైన (క్రమబద్ధమైన) బలహీనమైన (క్రమబద్ధ సంయోగాలు, ప్రతిక్షేపాలతో మధ్యస్తంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. నామవాచకాలు, విశేషణాలు, ప్రదర్శనాత్మక సర్వనామాలు సాధారణ, తటస్థ లింగాన్ని వేరు చేస్తాయి. ఆంగ్లం వలె, డానిష్ లో పూర్వపు కేస్ సిస్టమ్ అవశేషాలు మాత్రమే ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా సర్వనామాలలో. ఆంగ్లం వలె కాకుండా, ఇది క్రియలపై అన్ని వ్యక్తులను గుర్తించడాన్ని కోల్పోయింది. దీనిలో పరిమిత క్రియ ఎల్లప్పుడూ వాక్యంలో రెండవ స్థానంలో ఉంటుంది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "dansk – Den Danske Ordbog". ordnet.dk. ఒరిజినల్ నుండి 4 November 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 May 2018.
- ↑ మూస:Ethnologue18
మూస:Ethnologue18 - ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian (2022-05-24). "Older Runic". Glottolog. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. ఒరిజినల్ నుండి 2022-11-13 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-11-13.
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "డానిష్ భాష". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ Frederiksen & Olsen 2017.
- ↑ "§ 82b LVwG, Regional- und Minderheitensprachen vor Behörden – Gesetze des Bundes und der Länder". www.lexsoft.de. ఒరిజినల్ నుండి 3 August 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2022.
- ↑ Nygaard, Jørgen; Møller, Ernst (14 May 2015). "Dansk er blevet officielt sprog i Slesvig". TV SYD (in డానిష్). ఒరిజినల్ నుండి 4 December 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2022.
- ↑ Kühl, Petersen & Hansen 2020.
- ↑ Haberland 1994, p. 318.
- ↑ Grønnum 2008a.