డీగ్
డీగ్ | |
|---|---|
నగరం | |
 దీగ్ ప్యాలెస్ లేదా జల్ మహల్ దీగ్, రాజస్థాన్లోని దీగ్ | |
 రాజస్థాన్ లోని డీగ్ లోని డీగ్ కోట | |
  డీగ్ భారతదేశంలోని రాజస్థాన్లో స్థానం | |
| Coordinates: 27°28′N 77°20′E / 27.47°N 77.33°E | |
| దేశం |  భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | రాజస్థాన్ |
| జిల్లా | డీగ్ |
| Founded by | మహారాజా బదన్ సింగ్ |
| Government | |
| • Type | మున్సిపల్ కౌన్సిల్ |
| • Body | డీగ్ మున్సిపల్ కౌన్సిల్ |
| Elevation | 174 మీ (571 అ.) |
| Population (2011) | |
• నగరం | 44,999 |
| • Urban | 44,999 |
| • Rural | 1,81,711 |
| భాషలు | |
| • అధికారిక | హిందీ, రాజస్థానీ, బ్రజ్ భాసా |
| Time zone | UTC+5:30 (ఐఎస్టి) |
| Postal code | 321203 |
| Vehicle registration | ఆర్జె 05 |
| Website | |
డీగ్ భారతదేశంలోని తూర్పు రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని డీగ్ జిల్లా ఉన్న ఒక చారిత్రక నగరం. ఇది రాజభవనాలు, కోటలు, తోటలు , ఫౌంటైన్లతో సహా నిర్మాణ వారసత్వానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.[1] చారిత్రాత్మకంగా, భరత్పూర్ హిందూ జాట్లకు డీగ్ మొదటి రాజధానిగా మారింది. ఆగ్రా సమీపంలో ఉండటం వల్ల ఈ ప్రాంతం రాజకీయ, సాంస్కృతిక అభివృద్ధిలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది. తరువాత, మహారాజా సూరజ్ మాల్ డీగ్లో బహుళ భవనాలు, మైలురాళ్లను నిర్మించాలని, అలాగే ఉత్తర భారతదేశం ఏకైక హిందూ-శైలి రాజభవనమైన డీగ్ ప్యాలెస్ పునరుద్ధరణకు ఆదేశించారు.[2]
సినిమాలలో డీగ్
[మార్చు]నూర్జహాన్ (1967), మొఘల్-ఎ-ఆజం కొన్ని సన్నివేశాలను డీగ్ ప్యాలెస్ చిత్రీకరించారు. 1922లో హెర్మన్ హెస్సే రాసిన అదే పేరుతో వచ్చిన నవల ఆధారంగా రూపొందించిన ఇండో-అమెరికన్ డ్రామా మిస్టరీ సినిమా సిద్ధార్థ (1972) విషయంలో కూడా ఇదే నిజం. సిద్ధార్థ భరత్పూర్ కియోలాడియో నేషనల్ పార్క్లో కూడా కొన్ని దృశ్యాలు ఉన్నాయి.
భౌగోళికం
[మార్చు]డీగ్ ప్యాలెస్ భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ డీగ్ జిల్లాలోని భరత్పూర్ నగరానికి 32 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న డీగ్లోని ఒక రాజభవనం. భరత్పూర్ జాట్ పాలకుల కోసం విలాసవంతమైన వేసవి విడిదిగా 1772లో నిర్మించారు. ఈ రాజభవనం 1970ల ప్రారంభం వరకు చురుకుగా ఉపయోగంలో ఉంది.[3] డీగ్ ప్యాలెస్ ఉత్తర భారతదేశంలోని ఏకైక హిందూ -శైలి ప్యాలెస్.
డీగ్ 27°28′N 77°20′E / 27.47°N 77.33°E వద్ద ఉంది.[4] దీని సగటు ఎత్తు 174 మీ (571 అడుగులు).
చరిత్ర
[మార్చు]సింహాసనాన్ని పొందిన తరువాత, జాట్ పాలకుడు మహారాజా బదన్ సింగ్ తన బలమైన కోట రాజధానిగా డీగ్ను ఎంచుకున్నాడు. అందువల్ల, ఆయన ఇక్కడ డీగ్ ప్యాలెస్ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు. భరత్పూర్ నుండి కేవలం 32 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న జాట్ పాలకుల రాజధాని కావడంతో, ఆయన రాజభవనం రాజ కుటుంబానికి వేసవి భవనంగా పనిచేసింది. ఆయన భరత్పూర్లోని జాట్ హౌస్ స్థాపకుడు అయ్యాడు, అతని పాలనలో, డీగ్ అపారమైన శ్రేయస్సు, పట్టణీకరణను పొందాడు. వాస్తవానికి, బదన్ సింగ్ కుమారుడు మహారాజా సూరజ్ మల్ తరచుగా ఆధునిక జాట్లకు ఆదర్శంగా భావిస్తారు. దాని గొప్ప స్థానం, నిర్మాణ సౌందర్యం వైభవం కారణంగా, ఈ రాజభవనం అనేక సమకాలీన సామ్రాజ్యాలు, రాష్ట్రాల దృష్టిని ఆకర్షించింది. డీగ్ దాదాపు నిరంతరం మొఘల్ దండయాత్ర ముప్పులో ఉండింది. అందువల్ల, డీగ్ ప్యాలెస్ను రక్షించడానికి, మహారాజా సూరజ్ మాల్ ప్యాలెస్ చుట్టూ ఒక కోటను నిర్మించాలని ఆదేశించాడు.
1804లో డీగ్ యుద్ధం, డీగ్ ముట్టడి రెండూ బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ భరత్పూర్ జాట్ పాలకులు, వారి మరాఠా మిత్రపక్షాలతో ఈ ప్రాంతంపై నియంత్రణ కోసం ఘర్షణకు గురి చేశాయి.
ఆర్కిటెక్చర్
[మార్చు]ఈ ప్యాలెస్ కాంప్లెక్స్ దాని నీటి తోటలతో కలిసి భరత్పూర్ జాట్ మహారాజులకు వేసవి విడిది ప్రదేశంగా ఉండేది. ఈ లేఅవుట్లో భవన్లు అని పిలువబడే అనేక ప్యాలెస్ ఉన్నాయి, ఇవి చార్బాగ్లు నీటి తోటల శ్రేణిలో ముడిపడి ఉన్నాయి. ప్రధాన భవన్లలో గోపాల్ భవన్, దివాన్ I ఖాస్ లేదా కిషన్ భవన్, రెజ్లింగ్ ప్యాలెస్ లేదా నంద్ భవన్, కేశవ్ భవన్, హర్దీవ్ భవన్, సూరజ్ భవన్, సావన్ & భాదన్ సమానంగా ఏర్పాటు చేయబడిన జంట మంటపాలు ఉన్నాయి.[5]
జనాభా
[మార్చు]2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, డీగ్ జనాభా 44,999.[6] జనాభాలో పురుషులు 54%, మహిళలు 46% ఉన్నారు. డీగ్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 75.61%, ఇది జాతీయ సగటు 74.04% కంటే ఎక్కువగా ఉంది: పురుషుల అక్షరాస్యత 85.73% & స్త్రీల అక్షరాస్యత 64.23%%. డీగ్ జనాభాలో 17% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.
ఆకర్షణలు & పండుగలు
[మార్చు]- డీగ్ ప్యాలెస్ దాని 900 ఫౌంటెన్లతో, సంవత్సరానికి రెండుసార్లు ఫిబ్రవరి/మార్చిలో బ్రజ్ హోలీ పండుగ సెప్టెంబరులో అవమసాయ పండుగ సమయంలో పనిచేస్తుంది. మహారాజా జవహర్ సింగ్ పేరు మీద ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబరులో జరిగే జవహర్ ఎగ్జిబిషన్ ఫెయిర్ ఉంది. డీగ్ ప్యాలెస్ మ్యూజియం శుక్రవారం మూసివేయబడుతుంది.
- డీగ్ సత్తాప్న దివస్ జ్ఞాపకార్థం డీగ్లో డీగ్ పండుగను జరుపుకుంటారు. శోభయాత్ర, క్రీడా కార్యకలాపాలు, దుస్తుల పోటీ, దీపదాన్, రంగు ఫౌంటెన్, సాంస్కృతిక సాయంత్రం, మెహందీ రంగోలితో సహా అనేక కార్యకలాపాలు జరుపుకుంటారు.
- డీగ్ కోట దాని భద్రత, శక్తికి ప్రసిద్ధి చెందింది. డీగ్ కోట ఒక చతురస్రాకారంలో రూపకల్పన చేయబడింది, కొద్దిగా ఎత్తైన మైదానంలో ఉంది. దీని గోడలు శిథిలాలు, మట్టితో కూడి ఉన్నాయి. డీగ్ కోట అత్యంత ఆకర్షణీయమైన లక్షణాలైన పన్నెండు గంభీరమైన టవర్లతో బలోపేతం చేయబడ్డాయి. అతిపెద్ద టవర్ను లఖ-బుర్జ్ అని పిలుస్తారు (సాహిత్య అనువాదం: 100,000 టవర్లు) ఇది వాయవ్య మూలలో ఉంది. ముందుకు సాగుతున్న శత్రువులపై దాడి చేయడానికి ఈ గోపురాలను ఫిరంగులతో అమర్చారు. మొత్తం డీగ్ కోట చుట్టూ లోతులేని వెడల్పు గల కందకం ఉంది, దీనికి ఉత్తరాన ఉన్న వంతెన ద్వారా ప్రవేశం సాధ్యమవుతుంది, ఇది ఏకైక ద్వారంతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. పాక్షికంగా శిథిలమైన రాజభవనం లేదా హవేలీ డీగ్ కోట ప్రధాన భవనం. అసలు రాజభవనంలా కనిపించడానికి రాజభవనంలోని కొన్ని భాగాలను 20వ శతాబ్దంలో పునర్నిర్మించారు. ఈ రాజభవనంలో కంపార్ట్మెంట్లతో కప్పబడిన కోర్టు ఉంది. రాజభవనం ఎర్ర ఇసుక రాళ్ళు, కోణాల వంపు ఉపయోగించడం విశేషమైనది. కోటలోని ఇతర ముఖ్యమైన నిర్మాణాలలో కొన్ని భూగర్భ గదులు, మొఘల్ మీర్ బక్షి అయిన ముహమ్మద్ షఫీ సమాధి ఉన్నాయి.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "The keepers of Deeg, a lake-palace off the beaten track". BusinessLine (in ఇంగ్లీష్). 2017-07-14. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-06-22.
- ↑ Ahmad, Aijaz (2020-01-01). Cultural Heritage of Mewat (in ఇంగ్లీష్). Concept Publishing Company. ISBN 978-93-86682-72-7.
- ↑ PODDER, TANUSHREE (2007-03-18). "Summer symphony". The Hindu. the original నుండి 20 March 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 October 2013.
- ↑ Falling Rain Genomics, Inc - Deeg
- ↑ Chugh, Bharat; Chugh, Shalini (2014). Deeg Palace: Its Romance & Wonder. Niyogi Books, India. ISBN 9789383098538.
- ↑ "Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)". Census Commission of India. the original నుండి 2004-06-16 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2008-11-01.