Jump to content

డొనాల్డ్ గ్లేజర్

వికీపీడియా నుండి
డొనాల్డ్ గ్లేజర్
1960లో గ్లేసర్
జననండొనాల్డ్ ఆర్థర్ గ్లేసర్
(1926-09-21)1926 సెప్టెంబరు 21
క్లీవ్‌ల్యాండ్, ఓహియో, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
మరణం2013 ఫిబ్రవరి 28(2013-02-28) (వయసు: 86)
బర్క్లీ, కాలిఫోర్నియా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
రంగములు
వృత్తిసంస్థలు
చదువుకున్న సంస్థలు
పరిశోధనా సలహాదారుడు(లు)కార్ల్ డేవిడ్ ఆండర్సన్
ముఖ్యమైన విద్యార్థులుమార్టిన్ పెర్ల్[1]
ప్రసిద్ధిబబుల్ ఛాంబర్ ఆవిష్కరణ (1952)
ముఖ్యమైన పురస్కారాలు

డొనాల్డ్ ఆర్థర్ గ్లేసర్ (1926 సెప్టెంబరు 21 – 2013 ఫిబ్రవరి 28) ఒక అమెరికన్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, జీవశాస్త్రవేత్త. ఆయన 1952లో బబుల్ ఛాంబర్ ను ఆవిష్కరించినందుకు 1960లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నాడు.[2][3][4]

వ్యక్తిగత జీవితం

[మార్చు]

డొనాల్డ్ ఆర్థర్ గ్లేసర్ 1926 సెప్టెంబరు 21న క్లీవ్‌ల్యాండ్, ఓహియోలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లిదండ్రులు రష్యా నుండి వలస వచ్చిన రష్యన్ యూదు దంపతులు లీనా, వ్యాపారవేత్త విలియం జె. గ్లేసర్.[5][6] ఆయనకు సంగీతంపై ఆసక్తి ఉండేది. పియానో, వయోలిన్, వయోలా వాయించేవాడు. క్లీవ్‌ల్యాండ్ హైట్స్ హై స్కూల్లో చదువుతున్నప్పుడు భౌతిక ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకునే సాధనంగా భౌతిక శాస్త్రంపై ఆసక్తి పెంచుకున్నాడు.[3]: 2, 6, 8  2013 ఫిబ్రవరి 28న, 86 సంవత్సరాల వయస్సులో, బర్కిలీ, కాలిఫోర్నియా నిద్రలోనే ఆయన మరణించాడు.[7]

విద్య, వృత్తి జీవితం

[మార్చు]

గ్లేసర్ కేస్ స్కూల్ ఆఫ్ అప్లైడ్ సైన్స్ లో (ప్రస్తుతం కేస్ వెస్ట్రన్ రిజర్వ్ విశ్వవిద్యాలయం) విద్యనభ్యసించాడు. అక్కడ ఆయన 1946లో భౌతిక శాస్త్రం, గణితశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ పట్టాను పొందాడు.[3]: 10  అక్కడ చదువుతున్న కాలంలోనే ఆయనకు కణ భౌతిక శాస్త్రంపై ప్రత్యేక ఆసక్తి కలిగింది.[3]: 15  కేస్‌లో ఉన్నప్పుడు ఆయన క్లీవ్‌ల్యాండ్ ఫిల్హార్మోనిక్ లలో వయోలా వాయించేవాడు. పట్టభద్రుడైన తరువాత అదే కళాశాలలో గణితశాస్త్ర బోధకుడిగా కూడా పనిచేశాడు.[3]: 12 

తరువాత ఆయన క్యాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (కాల్‌టెక్)లో భౌతిక శాస్త్రంలో పీహెచ్‌డీ చేయడానికి చేరాడు. కణ భౌతిక శాస్త్రంపై ఉన్న ఆసక్తి కారణంగా నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత కార్ల్ డేవిడ్ ఆండర్సన్ పర్యవేక్షణలో కాస్మిక్ కిరణాలను క్లౌడ్ ఛాంబర్ల సహాయంతో అధ్యయనం చేశాడు.[3]: 22  అణు భౌతిక శాస్త్రంతో పోలిస్తే కాస్మిక్ కిరణాల పరిశోధన మరింత సులభంగా అందుబాటులో ఉండటాన్ని ఆయన ఇష్టపడ్డాడు. కాల్‌టెక్‌లో ఉన్న సమయంలో తన ప్రయోగాలకు అవసరమైన పరికరాలను స్వయంగా రూపకల్పన చేసి నిర్మించడం నేర్చుకున్నాడు.[3]: 22  ఈ నైపుణ్యం ఆయన మొత్తం వృత్తి జీవితంలో ఎంతో ఉపయోగపడింది. అదే సమయంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత మాక్స్ డెల్‌బ్రుక్ నిర్వహించిన అణు జన్యుశాస్త్రం సదస్సులకు కూడా హాజరయ్యాడు.[3]: 20  తరువాత ఆయన ఈ రంగానికి తిరిగి వచ్చాడు.

1949లో మిషిగన్ విశ్వవిద్యాలయంలో బోధకుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించిన తర్వాత, The Momentum Distribution of Charged Cosmic Ray Particles Near Sea Level అనే తన డాక్టరల్ పరిశోధనను పూర్తి చేశాడు.[8] ఆయన 1950లో కాల్‌టెక్ నుండి పీహెచ్‌డీ పట్టా పొందాడు. 1957లో మిషిగన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా పదోన్నతి పొందాడు.[3]: 43  1959లో కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్క్లీలో భౌతిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా చేరాడు.

ఈ కాలంలో ఆయన పరిశోధనలు స్వల్పాయుష్కాలం గల మౌలిక కణాలపై కేంద్రీకృతమయ్యాయి. బబుల్ ఛాంబర్ సహాయంతో ఈ కణాల మార్గాలను, ఆయుష్షును పరిశీలించడం సాధ్యమైంది. 1962 నుండి ఆయన తన పరిశోధనా రంగాన్ని అణు జీవశాస్త్రం వైపు మళ్లించాడు. ఇందులో భాగంగా అతినీలలోహిత కిరణాల వల్ల కలిగే క్యాన్సర్‌పై ఒక ప్రాజెక్టును ప్రారంభించాడు. 1964లో ఆయనకు అణు జీవశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ అనే అదనపు హోదా ఇచ్చారు. 1989 నుండి ఆయన పట్టభద్ర విద్యా విభాగంలో భౌతిక శాస్త్రం, నాడీ జీవశాస్త్రం ప్రొఫెసర్‌గా కొనసాగాడు.

బబుల్ ఛాంబర్

[మార్చు]
ఒక బబుల్ ఛాంబర్

మిషిగన్ విశ్వవిద్యాలయంలో బోధిస్తున్న సమయంలో గ్లేసర్, బబుల్ ఛాంబర్ ఆవిష్కరణకు దారితీసిన ప్రయోగాలను ప్రారంభించాడు.[3]: 37  కాల్‌టెక్‌లో క్లౌడ్ ఛాంబర్‌లతో పనిచేసిన అనుభవం వల్ల, మౌలిక కణాల అధ్యయనానికి అవి సరిపోవని ఆయన గ్రహించాడు. క్లౌడ్ ఛాంబర్‌లో కణాలు వాయువులో ప్రయాణిస్తూ లోహ పలకలతో ఢీకొనడం వల్ల సంఘటనలను స్పష్టంగా గమనించడం కష్టమయ్యేది. అలాగే ప్రతి నమోదు తర్వాత పరికరాన్ని మళ్లీ సిద్ధం చేయడానికి సమయం పట్టేది. అందువల్ల కణ త్వరణ యంత్రాలు ఉత్పత్తి చేసే అధిక వేగం గల కణాలను నమోదు చేయడం సాధ్యంకాలేదు.[3]: 31–32 

ఆయన గాజు పాత్రలో అతివేడి చేసిన ద్రవాన్ని ఉపయోగించే విధానంపై ప్రయోగాలు చేశాడు. విద్యుదావేశం గల కణాలు ద్రవం గుండా ప్రయాణించినప్పుడు బుడగల మార్గాన్ని వదిలిపెడతాయి; ఆ మార్గాలను ఫోటోలు తీయవచ్చు. మొదటి బబుల్ ఛాంబర్‌ను ఆయన ఈథర్తో నిర్మించాడు.[3]: 37–38  అనంతరం చికాగో విశ్వవిద్యాలయం సందర్శన సమయంలో హైడ్రోజన్ను ఉపయోగించి ప్రయోగాలు చేసి, హైడ్రోజన్ కూడా బబుల్ ఛాంబర్‌లో సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుందని నిరూపించాడు.[3]: 44 

గ్లేసర్‌కు బీరు గ్లాసులోని బుడగలను చూసి ఈ ఆవిష్కరణకు ప్రేరణ కలిగిందని తరచుగా చెప్పబడుతుంది. అయితే 2006లో ఇచ్చిన ఒక ఉపన్యాసంలో ఆయన ఈ కథనాన్ని ఖండించాడు. బబుల్ ఛాంబర్‌కు బీరు ప్రత్యక్ష ప్రేరణ కాకపోయినా, ప్రారంభ ప్రోటోటైప్ నమూనాలలో బీరు నింపి కొన్ని ప్రయోగాలు చేసినట్లు ఆయన పేర్కొన్నాడు.[9]

ఈ కొత్త ఆవిష్కరణ అధిక శక్తి గల కణ త్వరణ యంత్రాలతో ఉపయోగించడానికి అత్యంత అనుకూలంగా నిలిచింది.[3]: 47  అందువల్ల గ్లేసర్ తన విద్యార్థులతో కలిసి బ్రూక్‌హేవెన్ జాతీయ ప్రయోగశాలకు వెళ్లి అక్కడి త్వరణ యంత్రాన్ని ఉపయోగించి మౌలిక కణాలను అధ్యయనం చేశాడు. ఆయన బబుల్ ఛాంబర్‌తో తీసిన చిత్రాలు ఈ పరికర ప్రాముఖ్యతను ప్రపంచానికి చాటాయి. దీంతో మరింత పెద్ద ఛాంబర్‌లపై ప్రయోగాలు కొనసాగించడానికి ఆయనకు ఆర్థిక సహాయం లభించింది. ఆ సమయంలో లూయిస్ అల్వారెజ్ కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్క్లీలో హైడ్రోజన్ బబుల్ ఛాంబర్‌పై పరిశోధనలు చేస్తూ గ్లేసర్‌ను తన బృందంలో చేరమని ఆహ్వానించాడు.[3]: 59  గ్లేసర్ ఆ ఆహ్వానాన్ని స్వీకరించి, 1959లో అక్కడ భౌతిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా చేరాడు.[3]: 60 

నోబెల్ బహుమతి

[మార్చు]

గ్లేసర్‌కు బబుల్ ఛాంబర్ ఆవిష్కరణకు గాను 1960లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి ప్రదానం చేయబడింది. ఆయన ఆవిష్కరణ వల్ల శాస్త్రవేత్తలు కణ త్వరణ యంత్రం నుండి వెలువడే అధిక శక్తి గల కణ కిరణాలలో ఏమి జరుగుతుందో ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించగలిగారు. దీని ద్వారా అనేక ముఖ్యమైన శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలకు మార్గం సుగమమైంది.[3]: 64–65 

ఇతర పురస్కారాలు, గౌరవాలు

[మార్చు]
  • ఎలియట్ క్రెస్సన్ పతకం (1961)
  • నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ సభ్యునిగా ఎన్నిక (1962)[10]
  • అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ అచీవ్‌మెంట్ యొక్క గోల్డెన్ ప్లేట్ అవార్డు (1989)[11]
  • అమెరికన్ ఫిలాసఫికల్ సొసైటీ సభ్యునిగా ఎన్నిక (1997)[12]
  • అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్ సభ్యునిగా ఎన్నిక (2003)[13]

అణు జీవశాస్త్రానికి మార్పు

[మార్చు]

నోబెల్ బహుమతి అందుకున్న తర్వాత గ్లేసర్ భౌతిక శాస్త్రం నుండి కొత్త శాస్త్రరంగానికి మారాలని ఆలోచించడం ప్రారంభించాడు. తన దృష్టిని శాస్త్రీయ పరిశోధనపైనే కేంద్రీకరించాలని ఆయన కోరుకున్నాడు. ప్రయోగాలు, పరికరాలు పరిమాణం, వ్యయం పరంగా పెరుగుతుండటంతో తాను శాస్త్రీయ పరిశోధన కంటే పరిపాలనా పనులకే ఎక్కువ సమయం కేటాయిస్తున్నానని గ్రహించాడు. అధిక శక్తి భౌతిక శాస్త్రంలో మరింత క్లిష్టమైన పరికరాలు కొద్దిమంది కేంద్రాలలోనే కేంద్రీకృతమవుతాయని, దీని వల్ల భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు ఎక్కువ ప్రయాణాలు చేయాల్సి వస్తుందని ఆయన ముందుగానే అంచనా వేశాడు.[3]: 68 

కాల్‌టెక్‌లో మొదలైన అణు జన్యుశాస్త్రంపై తన ఆసక్తిని గుర్తుచేసుకొని గ్లేసర్ జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభించాడు. ఆయన ఎంఐటీలో ఆహ్వానిత ప్రొఫెసర్‌గా ఒక సెమిస్టర్ గడిపి అక్కడి జీవశాస్త్ర సదస్సులకు హాజరయ్యాడు. అలాగే ప్రముఖ డానిష్ అణు జీవశాస్త్రవేత్త ఓలె మాలోతో కలిసి కోపెన్‌హేగన్లో మరో సెమిస్టర్ గడిపాడు.[3]: 72 

సీటస్ (Cetus) సంస్థలో తన వ్యాపార సహచరులకు గ్లేసర్ ఇలా చెప్పాడు: నోబెల్ బహుమతి గెలుచుకున్న తర్వాత తన జీవితపు మొదటి భాగాన్ని భౌతిక ప్రపంచాన్ని అధ్యయనం చేయడంలో గడిపానని, ఇక జీవం యొక్క మూలాధారాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితో జీవశాస్త్రం, జన్యుశాస్త్రం వైపు మళ్లానని. "ఒక భౌతిక శాస్త్రవేత్తగా, అత్యంత శిక్షణ పొందిన ఇంజినీర్‌గా నా మొదటి జీవశాస్త్ర ప్రయోగశాలలో అడుగుపెట్టినప్పుడు, లూయీ పాశ్చర్ అక్కడ సౌకర్యంగా పనిచేయగలడని అనిపించింది" అని ఆయన వ్యాఖ్యానించాడు. అనంతరం వివిధ జీవశాస్త్ర ప్రక్రియలను స్వయంచాలకంగా నిర్వహించే పరికరాలను అభివృద్ధి చేశాడు. వాస్తవానికి, ఆయన ఆవిష్కరణలు, నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించుకోవడానికి సీటస్ సంస్థ స్థాపించబడింది. ప్రారంభంలో అధిక దిగుబడి గల యాంటీబయోటిక్ జాతులను అభివృద్ధి చేయడంపై దృష్టి సారించిన ఈ సంస్థ, తరువాత జీవసాంకేతిక రంగానికి పునాది వేసిన సంస్థలలో ఒకటిగా ఎదిగింది.

గ్లేసర్ కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్క్లీలోని వైరస్ ప్రయోగశాలలో (ప్రస్తుతం బయోకెమిస్ట్రీ అండ్ వైరస్ ల్యాబొరేటరీ) పనిచేశాడు.[3]: 76  అక్కడ బ్యాక్టీరియల్ ఫేజ్‌లు, బ్యాక్టీరియా,, క్షీరద కణాలపై ప్రయోగాలు నిర్వహించాడు. ముఖ్యంగా క్సెరోడెర్మా పిగ్మెంటోసమ్ అనే చర్మ క్యాన్సర్ సహా క్యాన్సర్ కణాల అభివృద్ధిని అధ్యయనం చేశాడు.[3]: 69  బబుల్ ఛాంబర్ అభివృద్ధిలోలాగే, ఇక్కడ కూడా తన పరికర రూపకల్పన నైపుణ్యాన్ని ప్రయోగాత్మక విధానాలను మెరుగుపరచడానికి వినియోగించాడు. అగర్ పోయడం, సంస్కృతిని వ్యాప్తి చేయడం, కణ కాలనీలను లెక్కించడం వంటి ప్రక్రియలను స్వయంచాలకంగా నిర్వహించే "డంబ్‌వేటర్" అనే యంత్రాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు. ఈ యంత్రం ఫోటోలు తీయడం, రసాయనాలను చేర్చడం,, యాంత్రిక చేతితో కణ కాలనీలను ఎంచుకోవడం వంటి పనులను చేయగలిగేది.[3]: 76–77 

వాణిజ్య కార్యక్రమాలు

[మార్చు]

కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్క్లీలో తన పరిశోధనలను కొనసాగిస్తూ గ్లేసర్, 1968లో బిల్ వాటెన్‌బర్గ్తో కలిసి బర్క్లీ సైంటిఫిక్ ల్యాబొరేటరీను స్థాపించాడు. ఈ స్వల్పకాలిక భాగస్వామ్యం వైద్య నిర్ధారణ ప్రక్రియలను స్వయంచాలకంగా మార్చే పనిలో నిమగ్నమైంది.[3]: 88 

1971లో ఆయన మోషే అలాఫీ, రాన్ కేప్, పీటర్ ఫార్లీతో కలిసి సీటస్ కార్పొరేషన్ను స్థాపించాడు.[3]: 89–90  ఈ సంస్థలో గ్లేసర్ శాస్త్రీయ సలహా మండలి అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించాడు.[3]: 96  డీఎన్‌ఏ గురించి శాస్త్రవేత్తలు సంపాదించిన జ్ఞానం ఇంకా వాస్తవ జీవిత సమస్యలను పరిష్కరించడానికి పూర్తిగా వినియోగించబడలేదని వ్యవస్థాపకులు భావించారు.[3]: 112  ఈ సంస్థ మొదట సూక్ష్మజీవుల జాతుల మెరుగుదలపై పనిచేసింది.[3]: 96–97  అనంతరం జన్యు ఇంజినీరింగ్ రంగంలోకి ప్రవేశించి, ప్రపంచంలోని తొలి జీవసాంకేతిక సంస్థగా గుర్తింపు పొందింది.[3]: 110  1991లో సీటస్‌ను చైరాన్ కార్పొరేషన్ కొనుగోలు చేసింది.[3]: 115 

నాడీ జీవశాస్త్రానికి మార్పు

[మార్చు]

అణు జీవశాస్త్రం క్రమంగా జీవరసాయన శాస్త్రంపై మరింత ఆధారపడుతున్న కొద్దీ, గ్లేసర్ మరోసారి తన వృత్తి దిశను మార్చాలని ఆలోచించాడు. భౌతిక శాస్త్రం, అణు జీవశాస్త్రంలో దృశ్య ఆధారిత పనులను స్వయంచాలకంగా నిర్వహించిన అనుభవం, మానవ దృష్టి, మెదడు చూసిన దృశ్యాలను ఎలా ప్రాసెస్ చేస్తుందనే అంశాలపై ఆయనకు ఆసక్తిని కలిగించింది. తదనంతరం ఆయన దృశ్య వ్యవస్థపై గణనాత్మక నమూనాలు, దృశ్య మనోభౌతిక శాస్త్రంపై పరిశోధనలు ప్రారంభించాడు. అలాగే రోలాండ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ సైన్స్లో ఒక విశ్రాంతి అధ్యయన కాలాన్ని గడిపాడు.[2][3]: 116 

మూలాలు

[మార్చు]
  1. "Donald A. Glaser - Neurotree". neurotree.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-08-01.
  2. 2.0 2.1 Poggio, Tomaso (2013). "Donald Arthur Glaser (1926–2013) Physicist and biotechnologist who invented the bubble chamber". Nature. 496 (7443): 32. Bibcode:2013Natur.496...32P. doi:10.1038/496032a. PMID 23552936.
  3. 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 3.16 3.17 3.18 3.19 3.20 3.21 3.22 3.23 3.24 3.25 3.26 3.27 3.28 3.29 Vettel, Eric (2006). "Donald Glaser: The Bubble Chamber, Bioengineering, Business Consulting, and Neurobiology – an oral history conducted in 2003–2004" (PDF). Regional Oral History Office, The Bancroft Library, University of California, Berkeley. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2013-03-02.
  4. Glaser, D. (1952). "Some Effects of Ionizing Radiation on the Formation of Bubbles in Liquids". Physical Review. 87 (4): 665. Bibcode:1952PhRv...87..665G. doi:10.1103/PhysRev.87.665.
  5. "Donald Glaser, Young Jewish Nobel Prize Winner, is Contributor to U.J.A". Archive.jta.org. November 7, 1960. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2013-03-02.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  6. "Donald A. Glaser – Biography". Nobelprize.org. 2005. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2013-03-02.
  7. Sanders, Robert (March 1, 2013). "Physics Nobelist and biotech pioneer Donald Glaser dies at 86". Newscenter.berkeley.edu. the original నుండి 2015-03-21 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2013-03-02.
  8. Glaser, Donald A. (1950). The momentum distribution of charged cosmic ray particles near sea level (PhD). California Institute of Technology. OCLC 1014494852. ProQuest 304364096.
  9. Anne Pinckard (21 July 2006). "Front Seat to History: Summer Lecture Series Kicks Off – Invention and History of the Bubble Chamber". Berkeley Lab View Archive. లారెన్స్ బర్క్లీ జాతీయ ప్రయోగశాల. the original నుండి December 24, 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-10-03.
  10. "Donald A. Glaser". www.nasonline.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-12-10.
  11. "Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement". www.achievement.org. American Academy of Achievement.
  12. "APS Member History". search.amphilsoc.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-12-10.
  13. "Donald A. Glaser". American Academy of Arts & Sciences (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-12-10.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
వికీవ్యాఖ్యలో ఈ విషయానికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యలు చూడండి.