డొమినిక్ లాపియర్
 | |
| జననం | 1931 జూలై 30 చాటెలైలోన్, ఛారెంటే-మారిటైమ్, ఫ్రాన్స్ |
|---|---|
| మరణం | 2022 డిసెంబరు 2 (వయసు: 91) సెయింట్-ట్రోపెజ్ , ఫ్రాన్స్[1] |
| చదివిన విశ్వవిద్యాలయాలు | లాఫాయెట్ కళాశాల |
Major works | ఫ్రీడమ్ ఎట్ మిడ్నైట్ (1975) సిటీ ఆఫ్ జాయ్ (1985) |
డొమినిక్ లాపియర్ (30 జూలై 1931 – 2 డిసెంబర్ 2022) ఫ్రెంచ్ రచయిత. ఆయనకు 2008 గణతంత్ర దినోత్సవ గౌరవాల జాబితాలో భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్ను ప్రదానం చేశారు.
జీవితం
[మార్చు]డొమినిక్ లాపియర్ ఫ్రాన్స్లోని చారెంట్-మారిటైమ్లో ఉన్న చాటెల్లైలాన్-ప్లాజ్లో జన్మించాడు. ఆయన పదమూడు సంవత్సరాల వయస్సులో దౌత్యవేత్త అయిన తన తండ్రితో (ఫ్రాన్స్ కాన్సుల్ జనరల్) కలిసి అమెరికా వెళ్ళాడు. ఆయన న్యూ ఓర్లీన్స్లోని జెసూట్ పాఠశాలలో చదివి, 'న్యూ ఓర్లీన్స్ ఐటమ్' పత్రికకు పేపర్ బాయ్గా మారారు. ఆయన ప్రయాణం, రచన & కార్లపై ఆసక్తిని పెంచుకున్నారు.
లాపియర్ తన తల్లి ఇచ్చిన 1927 నాష్ కారును బాగుచేసి , తన వేసవి సెలవుల్లో అమెరికా అంతటా ప్రయాణించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తన ఖర్చుల కోసం అతను మెయిల్ బాక్సులకు రంగులు వేసేవాడు. ఆయన తరువాత మెక్సికో అజ్టెక్ నాగరికత అధ్యయనం చేయడానికి స్కాలర్షిప్ పొందాడు. ఆయన అమెరికా అంతటా సాహసోపేతమైన ఉనికిని గడిపాడు, వ్యాసాలు రాశాడు, చర్చిలలో కిటికీలు కొట్టాడు, ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు, ఐరోపాకు తిరిగి వచ్చే పడవలో సైరన్ క్లీనర్గా ఉద్యోగం కూడా పొందాడు. ఒకరోజు చికాగో వెళ్లే దారిలో అతన్ని తీసుకువెళ్ళిన ఒక ట్రక్ డ్రైవర్ అతని సూట్కేస్ను దొంగిలించాడు. పోలీసులు పట్టుకోకముందే అతను ఆ డ్రైవర్ను పట్టుకున్నాడు. అతని ఈ ప్రత్యేక కథనానికి 'ది చికాగో ట్రిబ్యూన్' పత్రిక అతనికి 100 డాలర్లు చెల్లించింది. జేబులో కేవలం ముప్పై డాలర్లతో ప్రారంభమైన అతని ఇరవై వేల మైళ్ల సాహసయాత్ర, ఆయన మొదటి పుస్తకమైన 'ఎ డాలర్ ఫర్ ఎ థౌజండ్ కిలోమీటర్స్'కు దారితీసింది. ఇది యుద్ధానంతర ఫ్రాన్స్, ఇతర ఐరోపా దేశాలలో అత్యధికంగా అమ్ముడైన పుస్తకాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
ప్రారంభ పని
[మార్చు]లాపియర్కు పద్దెనిమిదేళ్ల వయసులో, పెన్సిల్వేనియాలోని ఈస్టన్లోని లాఫాయెట్ కాలేజీలో ఆర్థికశాస్త్రం చదవడానికి ఫుల్బ్రైట్ స్కాలర్షిప్ లభించింది, అక్కడ ఆయన 1952లో పట్టభద్రుడయ్యాడు.[2][3] అతని 21వ పుట్టినరోజున న్యూయార్క్ సిటీ హాల్లో వారి వివాహం జరిగింది, వారు తమ హనీమూన్ కోసం ఆ పాత క్రిస్లర్ కారులో మెక్సికోకు వెళ్లారు. వారి జేబుల్లో కేవలం 300 డాలర్లు మాత్రమే ఉండటంతో, గ్యాస్, శాండ్విచ్లు కొనడానికి , ట్రక్కర్ల మోటెల్స్లో చౌక గదులు తీసుకోవడానికి మాత్రమే వారికి సరిపడా డబ్బు ఉండేది. లాస్ ఏంజిల్స్లో వారు ఒక రేడియో గేమ్ షోలో క్యాంప్బెల్ సూప్ కోసం మరో 300 డాలర్లు గెలుచుకున్నారు. ఆ బహుమతిలో ఒక కేస్ సూప్ కూడా ఉంది, అదే వారికి మూడు వారాల పాటు ఉన్న ఏకైక ఆహారం. లాపియర్ శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో క్రిస్లర్ కారును 400 డాలర్లకు అమ్మి, జపాన్కు వెళ్లడానికి ఎస్ఎస్ ప్రెసిడెంట్ క్లీవ్ల్యాండ్ ఓడలో రెండు టిక్కెట్లు కొన్నాడు. వారి హనీమూన్ ఒక సంవత్సరం పాటు కొనసాగింది. వారు జపాన్, హాంగ్కాంగ్, థాయ్లాండ్, ఇండియా, పాకిస్తాన్, ఇరాన్, టర్కీ, లెబనాన్ దేశాల గుండా ప్రయాణించారు. వారు ఫ్రాన్స్కు తిరిగి వచ్చినప్పుడు లాపియర్ తన రెండవ పుస్తకమైన ' హనీమూన్ అరౌండ్ ది ఎర్త్'ను రాశాడు.
లారీ కాలిన్స్తో సహకారం
[మార్చు]హనీమూన్ తర్వాత పారిస్కు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతను ఫ్రెంచ్ సైన్యంలోకి బలవంతంగా చేర్చుకోబడ్డాడు. ట్యాంక్ రెజిమెంట్లో ఒక సంవత్సరం పనిచేసిన తర్వాత, అతను అనువాదకుడిగా పనిచేయడానికి SHAPE ప్రధాన కార్యాలయానికి బదిలీ చేయబడ్డాడు. ఒకరోజు క్యాంటీన్లో అతను యేల్ గ్రాడ్యుయేట్ బలవంతంగా సైన్యంలో చేర్చబడిన లారీ కాలిన్స్ అనే ఒక యువ అమెరికన్ కార్పోరల్ను కలిశాడు . వారు వెంటనే స్నేహితులయ్యారు. కాలిన్స్ సైన్యం నుండి విడుదలైనప్పుడు, అతనికి ప్రాక్టర్ & గాంబుల్ సంస్థలో ఉద్యోగం లభించింది . కొత్త ఉద్యోగంలో చేరడానికి రెండు రోజుల ముందు, యునైటెడ్ ప్రెస్ వారు ప్రాక్టర్ & గాంబుల్ ఇచ్చిన జీతం కంటే చాలా తక్కువ జీతానికి, తమ పారిస్ కార్యాలయంలో క్యాప్షన్ రైటర్గా అతనికి ఉద్యోగం ఇచ్చారు. కాలిన్స్ యునైటెడ్ ప్రెస్ ఇచ్చిన ఆఫర్ను అంగీకరించాడు త్వరలోనే న్యూస్వీక్ పత్రిక అతన్ని మధ్యప్రాచ్యానికి తమ కరస్పాండెంట్గా నియమించుకుంది. లాపియర్ సైన్యం నుండి విడుదలైనప్పుడు, అతను పారిస్ మ్యాచ్ పత్రికలో రిపోర్టర్గా ఉద్యోగం సంపాదించాడు . కాలిన్స్, లాపియర్ దంపతుల మొదటి బిడ్డ అలెగ్జాండ్రాకు గాడ్ఫాదర్ అయ్యాడు. పలు సందర్భాల్లో, కాలిన్స్, లాపియర్ ఒక పని మీద ఉన్నప్పుడు కలుసుకున్నారు. వారి స్నేహం ఉన్నప్పటికీ, వార్తల కోసం వారు ఒకరితో ఒకరు పోటీ పడవలసి వచ్చింది. కానీ ఫ్రెంచ్, ఆంగ్ల భాషా ప్రేక్షకులు ఇద్దరినీ ఆకట్టుకునే ఒక పెద్ద కథను చెప్పడానికి వారు ఏకం కావాలని నిర్ణయించుకున్నారు. వారి మొదటి బెస్ట్ సెల్లర్ ' ఈజ్ పారిస్ బర్నింగ్?' ముప్పై భాషలలో దాదాపు పది మిలియన్ల కాపీలు అమ్ముడైంది. ఈ పుస్తకంలో వారు పరిశోధనాత్మక జర్నలిజం ఆధునిక పద్ధతిని, చారిత్రక పరిశోధన సాంప్రదాయ పద్ధతులతో మిళితం చేశారు.
ఆ తరువాత వారు యెరూషలేము లో నాలుగు సంవత్సరాలు గడిపారు, ఓ యెరూషలేమును! అనే పుస్తకం కోసం ఇశ్రాయేలు రాజ్యం పుట్టుకను పునర్నిర్మించడానికి. జెరూసలేంలో చాలా సమయం గడిపిన తరువాత పవిత్ర నగరంలోని ప్రతి వీధి, భవనాన్ని తనకు సన్నిహితంగా తెలుసని లాపియర్ గర్వంగా భావించాడు.
లాపియర్ రాసిన రెండు పుస్తకాలు-ఈజ్ పారిస్ బర్నింగ్? (లారీ కాలిన్స్, సిటీ ఆఫ్ జాయ్ కలిసి రాసినవి-సినిమాలుగా రూపొందించబడ్డాయి. లాపియర్, కాలిన్స్ కలిసి అనేక ఇతర పుస్తకాలను రాశారు, వాటిలో చివరిది ‘ ఈజ్ న్యూయార్క్ బర్నింగ్?’ (2005).
లాపియర్ అనర్గళంగా బెంగాలీ మాట్లాడాడు.
సిటీ ఆఫ్ జాయ్ ఫౌండేషన్ & ఇతర మానవతా కారణాలు
[మార్చు]'ది సిటీ ఆఫ్ జాయ్' అనేది కోల్కతాలోని పిల్ఖానా మురికివాడలో నివసించే అనామక వీరుల గురించిన పుస్తకం. లాపియర్ ఈ పుస్తకం ద్వారా తాను సంపాదించిన రాయల్టీలలో సగభాగాన్ని కోల్కతాలోని అనేక మానవతా ప్రాజెక్టులకు విరాళంగా ఇచ్చారు. వీటిలో కుష్ఠు పోలియో పిల్లల కోసం ఆశ్రయ కేంద్రాలు, వైద్యశాలలు, పాఠశాలలు, పునరావాస కార్యశాలలు, విద్యా కార్యక్రమాలు, పారిశుధ్య చర్యలు, ఆసుపత్రి పడవలు వంటివి ఉన్నాయి. ఈ దాతృత్వ నిధులను నిర్వహించి, సరైన మార్గంలో మళ్లించడానికి, ఆయన 'యాక్షన్ ఎయిడ్ ఫర్ కలకత్తా లెపర్స్ చిల్డ్రన్' అనే ఒక సంఘాన్ని స్థాపించారు (ఇది ఫ్రాన్స్లో ' యాక్షన్ పౌర్ లెస్ ఎన్ఫాంట్స్ డెస్ లెప్రూక్స్ డి కలకత్తా ' అనే అధికారిక పేరుతో నమోదు చేయబడింది ). భారతదేశంలోని అవినీతి గురించి అవగాహన ఉన్న ఆయన, భారతదేశానికి చేసే తన నిధుల బదిలీలన్నింటినీ, ఆ డబ్బు సరైన ప్రయోజనం కోసం సరైన వ్యక్తికి చేరేలా నిర్ధారించుకునే విధంగా నిర్వహించారు. 1980 నుండి ఆయన భార్య అయిన డొమినిక్ కొంచన్-లాపియర్, 'ది సిటీ ఆఫ్ జాయ్ ఫౌండేషన్'లో ఆయన భాగస్వామిగా ఉన్నారు.
'ఫైవ్ పాస్ట్ మిడ్నైట్ ఇన్ భోపాల్' నుండి వచ్చే రాయల్టీలు, 1984 యూనియన్ కార్బైడ్ భోపాల్ విపత్తు బాధితులకు ఉచిత వైద్య చికిత్సను అందించే భోపాల్లోని సంభావన క్లినిక్కు వెళ్తాయి. 'ఫైవ్ పాస్ట్ మిడ్నైట్ ఇన్ భోపాల్'లో వర్ణించబడిన నివాస ప్రాంతాలలో ఒకటైన ఒరియా బస్తీలోని ఒక ప్రాథమిక పాఠశాలకు కూడా లాపియర్ నిధులు సమకూర్చారు.
కార్లు & ప్రయాణాల పట్ల మక్కువ
[మార్చు]ఆరేళ్ల వయసులో, అతనికి కార్లంటే అమితాసక్తి కలిగింది. ప్రతి వేసవిలో, తన తాతయ్య వాళ్ళ అట్లాంటిక్ తీరంలోని బీచ్ హౌస్లో ఉన్నప్పుడు, తన మామయ్య అమెరికన్ కార్ల అద్భుతాలను చూసి ఆశ్చర్యపోయేవాడు. లాఫాయెట్ కాలేజీలో ఫుల్బ్రైట్ ఎక్స్ఛేంజ్ విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు, ఒక పాత సామానుల గుట్టలో దొరికిన క్రిస్లర్ రాయల్ కన్వర్టిబుల్ కారును ముప్పై డాలర్లకు కొన్నాడు . నలభై ఐదు సంవత్సరాల తరువాత, ఒక ఫ్రెంచ్ వింటేజ్ కార్ల పత్రికలో అదే క్రిస్లర్ కారు ఫోటోను చూశాడు. ఆ కారును పోయిటియర్స్లో వేలం వేయబోతున్నారు. అతను వేలానికి పరుగెత్తుకెళ్లి, వేలంలో పాల్గొని, దాన్ని గెలుచుకున్నాడు. పారిస్ విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు , అతను ఒక పాత అమిల్ కారును సంపాదించాడు. దానిలో అతను, అతని సహవిద్యార్థి కలిసి టర్కీలోని అంకారా వరకు ప్రయాణించారు . కొండ మార్గాలను దాటడానికి అవసరమైన టార్క్ కోసం కారును రివర్స్లో ఎలా నడిపాడో అతను కథలుగా చెప్పాడు. ఆ తరువాత, తన నలభైవ పుట్టినరోజున కొన్న రోల్స్-రాయ్స్లో , పాకిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాన్, టర్కీల మీదుగా బొంబాయి నుండి సెయింట్ ట్రోపెజ్ వరకు ప్రయాణించాడు.
అవార్డులు
[మార్చు]లాపియర్కు 2008 గణతంత్ర దినోత్సవ గౌరవ జాబితాలో భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేశారు.[4]
మరణం
[మార్చు]లాపియర్ 2 డిసెంబర్ 2022న 91 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు.[5]
గ్రంథ పట్టిక
[మార్చు]నవలలు
[మార్చు]- ది ఫిఫ్త్ హార్స్మ్యాన్ ( లే సింక్వియెమ్ కావలీర్ ) (1980), లారీ కాలిన్స్తో , ISBN 0-671-24316-0
- ది సిటీ ఆఫ్ జాయ్ ( లా సిటే డి లా జోయి ) (1985), ISBN 0-385-18952-4
- బియాండ్ లవ్ ( ప్లస్ గ్రాండ్స్ క్యూ ఎల్'అమర్ ) (1990), ISBN 0-446-51438-1
- న్యూయార్క్ తగలబడుతోందా? ( న్యూ-యార్క్ బ్రూలే-టిల్? ) (2005), లారీ కాలిన్స్తో , ISBN 1-59777-520-7
నాన్-ఫిక్షన్
[మార్చు]ఆత్మకథలు
- ఎ థౌజండ్ సన్స్ ( మిల్లే సోలైల్ ) (1999), జ్ఞాపకాలు, ISBN 0-446-52535-9
- ఇండియా మోన్ అమౌర్ ( ఇండే మా బియెన్-ఐమీ ) (2010), మెమోయిర్, ISBN 978-8-8428-1681-2
జీవిత చరిత్రలు
- చెస్మ్యాన్ నాకు చెప్పాడు ( చెస్మ్యాన్ మ్'అ డిట్ ) (1960)
- లేదా నేను నిన్ను శోక వస్త్రాలు ధరింపజేస్తాను ( ...Ou tu porteras mon deuil ) (1968), లారీ కాలిన్స్తో
- చరిత్ర
- పారిస్ కాలిపోతుందా? ( Paris brûle-t-il? ) (1965), లారీ కాలిన్స్ , ISBN 9780785812463
- ఓ జెరూసలేమా! ( Ô జెరూసలేం ) (1972), లారీ కాలిన్స్తో , ISBN 0-671-21163-3
- ఫ్రీడమ్ ఎట్ మిడ్నైట్ ( Cette nuit la liberté ) (1975), లారీ కాలిన్స్ , ISBN 0-671-22088-8
- భోపాల్లో ఫైవ్ పాస్ట్ మిడ్నైట్ ( Il était minuit cinq à Bhopal ) (2001), జేవియర్ మోరోతో , ISBN 0-446-53088-3
- రాత్రిలో ఇంద్రధనస్సు: దక్షిణాఫ్రికా యొక్క కల్లోల జననం ( Un arc-en-ciel dans la nuit ) (2008), ISBN 978-1-4332-9156-2
- ప్రయాణాలు
- ఎ డాలర్ ఫర్ ఎ థౌజండ్ మైల్స్ ( అన్ డాలర్ లెస్ మిల్లీ కిలోమీటర్లు ) (1949)
- వన్స్ అపాన్ ఎ టైమ్ ఇన్ ది సోవియట్ యూనియన్ ( Il était une fois l'URSS ) (2005) జీన్-పియర్ పెడ్రాజినితో , ISBN 978-81-216-1247-0— 1956లో జీన్-పియెర్ పెడ్రాజినీతో కలిసి అతను సోవియట్ యూనియన్ అంతటా చేసిన ప్రయాణాన్ని వివరిస్తుంది
- భూమి చుట్టూ హనీమూన్ ( లూన్ డి మిల్ ఆటోర్ డి లా టెర్రే ) (2005)
అనుసరణలు
[మార్చు]- ఈజ్ పారిస్ బర్నింగ్? (1966), రెనే క్లెమెంట్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమా, ఈజ్ పారిస్ బర్నింగ్? అనే పుస్తకం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
- సిటీ ఆఫ్ జాయ్ (1992), రోలాండ్ జోఫే దర్శకత్వం వహించిన సినిమా, సిటీ ఆఫ్ జాయ్ నవల ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
- ఎ క్లౌడ్ ఓవర్ భోపాల్ (2001), గెరార్డో ఒలివారెస్, లారీ లెవెన్ దర్శకత్వం వహించిన డాక్యుమెంటరీ , ఫైవ్ పాస్ట్ మిడ్నైట్ ఇన్ భోపాల్ అనే పుస్తకం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
- ఓ జెరూసలేం (సినిమా) 2006లో ఎలీ చౌరాక్విచే
- వైస్రాయ్స్ హౌస్ (2017), గురిందర్ చద్దా దర్శకత్వం వహించిన సినిమా, ఫ్రీడమ్ ఎట్ మిడ్నైట్ అనే పుస్తకం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Acclaimed French author Dominique Lapierre of 'City of Joy' dies at 91".
- ↑ Murphy, Brian (6 December 2022). "Dominique Lapierre, author of best-selling historical narratives, dies at 91". Washington Post (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 28 December 2024.
- ↑ Murphy, Brian (21 December 2022). "Author of Historical Narratives that Sold Over 50 Million Copies Worldwide". Washington Post. Vol. 146, no. 53341. p. B4.
- ↑ "Padma Bhushan a gift from Sundarbans: Lapierre". Archived from the original on 23 July 2008. Retrieved 3 May 2008.
- ↑ Risen, Clay (11 December 2022). "Dominique Lapierre, 91, Dies; Popular Author Wrote 'Is Paris Burning?'". The New York Times. Vol. 172, no. 59634. p. A31.