డ్యూరాండ్ రేఖ
| ఆఫ్ఘనిస్తాన్–పాకిస్తాన్ సరిహద్దు | |
|---|---|
 డ్యూరాండ్ రేఖ సరిహద్దును ఎరుపు రంగులో సూచించే పటం | |
| లక్షణాలు | |
| పక్షాలు | ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ |
| పొడవు | 2,640 km (1,640 mi) |
| History | |
| ఏర్పాటు | 12 నవంబర్ 1893 రెండవ ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ యుద్ధం మొదటి దశ ముగింపులో డ్యూరాండ్ రేఖ ఒప్పందం సంతకం |
| ప్రస్తుత రూపు | 8 ఆగస్టు 1919 మూడవ ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ యుద్ధం ముగింపులో ఆమోదించబడిన 1919 ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ ఒప్పందం |
| ఒడంబడికలు | గండమాక్ ఒప్పందం, డ్యూరాండ్ రేఖ ఒప్పందం, రావల్పిండి ఒప్పందం |
డ్యూరాండ్ రేఖ (Durand Line), ఆఫ్ఘనిస్తాన్-పాకిస్తాన్ సరిహద్దు అని కూడా పిలువబడే ఈ రేఖ ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ల మధ్య 2640 కిలోమీటర్ల పొడవైన అంతర్జాతీయ సరిహద్దు.[1] దీని పశ్చిమ చివర ఇరాన్ సరిహద్దు వరకు, తూర్పు చివర చైనా సరిహద్దు వరకు విస్తరించి ఉంది.
తమ తమ ప్రభావ ప్రాంతాల పరిమితిని నిర్ణయించడానికి, దౌత్య సంబంధాలు, వాణిజ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి 1893లో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ఎమిరేట్, బ్రిటిష్ ఇండియన్ సామ్రాజ్యం మధ్య అంతర్జాతీయ సరిహద్దుగా డ్యూరాండ్ రేఖను ఏర్పాటు చేశారు. దీన్ని ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్కు చెందిన బ్రిటిష్ దౌత్యవేత్త మోర్టిమర్ డ్యూరాండ్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ఎమిర్ అబ్దుర్ రెహ్మాన్ ఖాన్ స్థాపించారు. బ్రిటన్ ఆ సమయంలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ను స్వతంత్ర రాజ్యంగా పరిగణించింది, అయితే వారు దాని విదేశీ వ్యవహారాలు, దౌత్య సంబంధాలను నియంత్రించారు.
నవంబర్ 12, 1893 నాటి ఒకే పేజీ ఒప్పందంలో ఏడు చిన్న కథనాలు ఉన్నాయి, డ్యూరాండ్ రేఖకు ఆవల జోక్యం చేసుకోకూడదనే నిబద్ధత ఇందులో ఉంది.[2] 1894 నుండి ఉమ్మడి బ్రిటిష్-ఆఫ్ఘన్ సరిహద్దు సర్వే జరిగింది, ఇది దాదాపు 800 మైళ్ల సరిహద్దును కవర్ చేసింది.[3][4] బ్రిటిష్-రష్యన్ శత్రుత్వం ముగింపు దశలో ఏర్పడిన ఈ రేఖ, ఈ ప్రాంతంలో బ్రిటిష్, రష్యన్ ప్రయోజనాల మధ్య బఫర్ జోన్గా ఆఫ్ఘనిస్తాన్ను మార్చింది. ఈ రేఖ పాక్షిక మార్పులతో 1919 ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ ఒప్పందం ద్వారా ఆమోదించబడి, 1947లో పాకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత దానికి వారసత్వంగా వచ్చింది.
డ్యూరాండ్ రేఖ ఈశాన్య, దక్షిణ ఆఫ్ఘన్ ప్రావిన్సుల నుండి పాకిస్తాన్లోని ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా, బలూచిస్తాన్, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ ప్రాంతాలను విభజిస్తుంది. భౌగోళిక, రాజకీయ, వ్యూహాత్మక కోణంలో ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రమాదకరమైన సరిహద్దులలో ఒకటిగా వర్ణించబడింది.
డ్యూరాండ్ రేఖ అంతర్జాతీయంగా పాకిస్తాన్ పశ్చిమ సరిహద్దుగా గుర్తింపు పొందినప్పటికీ, ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో దీనికి గుర్తింపు లేదు.[5]
చారిత్రక నేపథ్యం
[మార్చు]డ్యూరాండ్ రేఖ వెళ్ళే ప్రాంతంలో ప్రాచీన కాలం నుండి, కనీసం క్రీ.పూ. 500 నుండి స్థానిక పష్తూన్లు నివసిస్తున్నారు.[6] గ్రీకు చరిత్రకారుడు హెరోడోటస్ క్రీ.పూ 1వ సహస్రాబ్దిలోనే అరాకోసియా చుట్టుపక్కల నివసిస్తున్న పాక్టియన్స్ అనే వ్యక్తులను పేర్కొన్నాడు. రేఖ దక్షిణ చివర బలూచ్ తెగలు నివసిస్తాయి, ఇది జాతి బలూచ్ ప్రజలను వేరుచేసే బలూచిస్తాన్ ప్రాంతంలో నడుస్తుంది.[7]
1839లో మొదటి ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ నేతృత్వంలోని భారతీయ దళాలు ఆఫ్ఘనిస్తాన్పై దాడి చేసి ఆఫ్ఘన్ పాలకులతో యుద్ధాన్ని ప్రారంభించాయి. 1842లో బ్రిటిష్ వారు ఓడిపోయారు, యుద్ధం ముగిసింది. 1878లో రెండవ ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ వారు మళ్లీ దాడి చేశారు. బ్రిటిష్ వారు తమ వ్యతిరేకి అయిన అబ్దుర్ రెహ్మాన్ ఖాన్ను కొత్త అమీర్గా అంగీకరించారు, 1880లో గండమాక్ ఒప్పందం కుదిరింది. ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సరిహద్దు ప్రాంతాల నియంత్రణను భారత్కు అప్పగించింది. కాబూల్లో బ్రిటిష్ ప్రతినిధిని ఉంచాలనే లక్ష్యంలో బ్రిటిష్ వారు విఫలమైనప్పటికీ ఇతర భౌగోళిక రాజకీయ లక్ష్యాలను సాధించి వారు వెనుదిరిగారు.
1893లో తమ తమ ప్రభావ ప్రాంతాల పరిమితులను నిర్ణయించడానికి, దౌత్య సంబంధాలు, వాణిజ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి అమీర్ అబ్దుర్ రెహ్మాన్ ఖాన్తో ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడానికి భారత ప్రభుత్వం మోర్టిమర్ డ్యూరాండ్ను కాబూల్కు పంపింది. నవంబర్ 12, 1893న డ్యూరాండ్ రేఖ ఒప్పందం కుదిరింది.[2] సరిహద్దును వివరించడానికి రెండు పక్షాలు ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని ఖోస్ట్ సమీపంలోని పరాచినార్ అనే చిన్న పట్టణంలో క్యాంప్ చేశాయి, ఇది ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ లోని ఫెడరల్ అడ్మినిస్టర్డ్ ట్రైబల్ ఏరియాస్ (FATA) లో భాగంగా ఉంది.
రేఖ సర్వేలు
[మార్చు]ప్రారంభ ప్రాథమిక సర్వే ఉమ్మడి ఇండో-ఆఫ్ఘన్ మ్యాపింగ్ ప్రయత్నంగా 1894 నుండి 1896 వరకు 800 మైళ్లను కవర్ చేసింది. వందలాది సరిహద్దు స్తంభాలను గుర్తించే వివరణాత్మక టోపోగ్రాఫిక్ మ్యాప్లు త్వరలోనే ప్రచురించబడ్డాయి, ఇవి బ్రిటిష్ లైబ్రరీలోని సర్వే ఆఫ్ ఇండియా సేకరణలో అందుబాటులో ఉన్నాయి.[8]
భౌగోళికం
[మార్చు]సరిహద్దు హిందూకుష్కు దక్షిణాన ఉంది, చైనా వైపు ఉన్న తూర్పు చివర కారాకోరమ్ శ్రేణిలో ఉంది. ఇవి చాలా ఎత్తైన ప్రాంతాలు, కాబట్టి డ్యూరాండ్ రేఖలో ఎక్కువ భాగం పర్వతాలతో సరిహద్దులుగా ఉంటుంది. స్పిన్ ఘర్ (తెల్ల పర్వతాలు) శ్రేణి రేఖకు దాదాపు మధ్యలో ఉంది. పశ్చిమ భాగం తక్కువ ఎత్తులో ఉండి, రెగిస్తాన్ ఎడారితో కూడి ఉంటుంది.
అత్యంత ఎత్తైన శిఖరం నోషాక్ రెండు దేశాల సరిహద్దులో ఉంది, ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన శిఖరాలలో ఒకటైన K2 రేఖ తూర్పు చివరకు కొద్ది దూరంలో పాకిస్తాన్ వైపు ఉంది.
కునార్ నది, కాబూల్ నది, కుర్రం నది, గోమల్ నది డ్యూరాండ్ రేఖను దాటుతాయి. రేఖ పశ్చిమ చివరన గోడ్జరే డిప్రెషన్ ఉంది.
సరిహద్దు ప్రాంతాలు
[మార్చు]సరిహద్దు 2611 కిలోమీటర్ల పొడవు ఉంటుంది. పన్నెండు ఆఫ్ఘన్ ప్రావిన్సులు సరిహద్దు వెంబడి ఉన్నాయి: నిమ్రోజ్, హెల్మాండ్, కాందహార్, జబుల్, పక్టికా, ఖోస్ట్, పక్టియా, లోగార్, నంగర్హార్, కునార్, నూరిస్తాన్, బదక్షన్.
పాకిస్తాన్లోని ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా, బలూచిస్తాన్, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ ప్రాంతాలు డ్యూరాండ్ రేఖతో సరిహద్దును పంచుకుంటాయి.
సరిహద్దు దాటడం, ఆర్థిక వ్యవస్థ
[మార్చు]రెండు దేశాలు ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వాములు, కాబట్టి వివిధ సరిహద్దు దాటే పాయింట్లు విస్తృత ప్రాంతానికి ఆర్థికంగా ముఖ్యమైనవి. ముఖ్యంగా టోర్ఖమ్, ఖైబర్ పాస్ మధ్య ఆసియా, భారత ఉపఖండం మధ్య ప్రధాన భూ మార్గ సంబంధంగా ఉన్నాయి.
సమకాలీన కాలం
[మార్చు]1992లో సోవియట్ అనుకూల ఆఫ్ఘన్ ప్రభుత్వం పతనమైన తరువాత, డ్యూరాండ్ రేఖ ఒప్పందం లోని ఆర్టికల్ 2 "ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వైపు ఉన్న ఈ రేఖకు ఆవల ఉన్న భూభాగాల్లో భారత ప్రభుత్వం ఎప్పుడూ జోక్యం చేసుకోదు" అని పేర్కొన్నప్పటికీ, తాలిబాన్ల నియంత్రణకు ముందు పాకిస్తాన్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో తనకు అనుకూలమైన రాష్ట్రాన్ని సృష్టించడానికి ప్రయత్నించింది.
సరిహద్దు అడ్డంకి
[మార్చు]ఉగ్రవాదం, మాదకద్రవ్యాల రవాణా, శరణార్థులు, అక్రమ వలసలు, అక్రమ రవాణా, డ్యూరాండ్ రేఖ మీదుగా చొరబాట్లను నిరోధించడానికి పాకిస్తాన్ 2017 నుండి సరిహద్దు గోడను నిర్మిస్తోంది.[9] పాకిస్తాన్ ప్రకారం సరిహద్దు గుండా తీవ్రవాదుల చొరబాట్లను నిరోధించడానికి కూడా అడ్డంకి అవసరం. ఏప్రిల్ 2023 నాటికి 98% ఫెన్సింగ్, 85% కోటల నిర్మాణం పూర్తయింది.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Pakistan". CIA World Factbook. Archived from the original on 10 జనవరి 2021. Retrieved 30 సెప్టెంబరు 2020.
- 1 2 Smith, Cynthia (ఆగస్టు 2004). "A Selection of Historical Maps of Afghanistan – The Durand Line". United States: Library of Congress. Archived from the original on 9 జనవరి 2019. Retrieved 11 ఫిబ్రవరి 2011.
This article incorporates text from this source, which is in the public domain. - ↑ "The total length of the boundary which had been delimited and demarcated between March 1894 and May 1896, amounted to 800 miles". The long stretch from the Kabul River to China, including the Wakhan Corridor, was declared demarcated by virtue of its continuous, distinct watershed ridgeline, leaving only the section near the Khyber Pass, which was finally demarcated in 1921: Brig.-Gen. Sir Percy Sykes, K.C.I.E., C.B., C.M.G., Gold Medalist of the Royal Geographical Society (1940). "A History of Afghanistan Vol. II". London: MacMillan & Co. pp. 182–188, 200–208. Retrieved 5 డిసెంబరు 2009.
{{cite web}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link) - ↑ An adjustment to the demarcation was made at Arundu in the early 1930s: Hay, Maj. W. R. (అక్టోబరు 1933). "Demarcation of the Indo-Afghan Boundary in the Vicinity of Arandu". Geographical Journal. LXXXII (4): 351–354. Bibcode:1933GeogJ..82..351H. doi:10.2307/1785903. JSTOR 1785903.
- ↑ "No change in stance on Durand Line: Faizi". Pajhwok Afghan News. 24 అక్టోబరు 2012. Archived from the original on 10 మే 2013. Retrieved 11 ఏప్రిల్ 2013.
But Afghanistan has never accepted the legitimacy of this border, arguing that it was intended to demarcate spheres of influence rather than international frontiers.
- ↑ "Country Profile: Afghanistan" (PDF). Library of Congress Country Studies. ఆగస్టు 2008. Archived (PDF) from the original on 8 ఏప్రిల్ 2014. Retrieved 11 ఫిబ్రవరి 2011.
- ↑ Runion, Meredith L. (2007). The History of Afghanistan. Greenwood Press. ISBN 9798216972549.
- ↑ Brig.-Gen. Sir Percy Sykes, K.C.I.E., C.B., C.M.G., Gold Medalist of the Royal Geographic Society (1940). "A History of Afghanistan, Vol. II". London: Macmillian & Co. Ltd. pp. 182–188, 200–208. Retrieved 5 డిసెంబరు 2009.
{{cite web}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link) - ↑ "Pakistan-Afghanistan border fence, a step in the right direction". Al Jazeera. 25 ఫిబ్రవరి 2021. Retrieved 7 జనవరి 2022.
.jpg)
