ఢోలక్
 ధోలక్ డ్రమ్ | |
| తాళవాద్యం | |
|---|---|
| వర్గీకరణ | తాళవాద్యం |
| Hornbostel–Sachs classification | 211.22.2 బారెల్ డ్రమ్స్ ((శరీరం బారెల్ ఆకారంలో ఉండి, రెండు ఉపయోగపడే పొరలను కలిగి ఉండే వాయిద్యాలు)) |
| Related instruments | |
| |
ధోలక్ అనేది దక్షిణాసియా మూలానికి చెందిన రెండు తలల చేతి డ్రమ్, జానపద పెర్కషన్ వాయిద్యం. ధోలక్ పొడవు 16 "నుండి 24" వరకు ఉంటుంది. దీనిని కవ్వాలి, కీర్తన, భజన, భాంగ్రా, చట్నీ, బైఠక్ గానా, హిందీ చలనచిత్ర సంగీతం, లోక్గీత్, హిందూస్థానీ, కర్ణాటక, ట్రినిడాడియన్ స్థానిక శాస్త్రీయ/గయానీస్ తాన్ వంటి వివిధ శాస్త్రీయ శైలులలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. డ్రమ్ రెండు వేర్వేరు పరిమాణాల డ్రమ్ హెడ్లను కలిగి ఉంటుంది. 5.5 నుండి 8 అంగుళాల వ్యాసం గల ఒక చిన్న డ్రమ్హెడ్ పదునైన స్వరాల కోసం తయారు చేయబడింది, అయితే 7.5 నుండి 10 అంగుళాల వ్యాసం గల పెద్ద డ్రమ్హెడ్ తక్కువ పిచ్ కోసం తయారు చేయబడింది. ఈ రెండు డ్రమ్హెడ్లు బాస్, ట్రెబుల్ స్వరాల కలయికతో పాటు లయబద్ధమైన ఎత్తుపల్లాల పిచ్లను అందిస్తాయి. ధోలక్ శరీరం లేదా పైభాగాన్ని శీశం లేదా మామిడి చెక్కతో తయారు చేయవచ్చు. పెద్ద డ్రమ్ హెడ్కు 'మసాలా' అని పిలువబడే తారు, బంకమట్టి, ఇసుక మిశ్రమాన్ని పూస్తారు. దీనిని శృతిని తగ్గించి, శబ్దాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. చిన్న డ్రమ్ హెడ్ను వాయించేవారు తమ ప్రధానమైన చేతితో వాయిస్తారు, అయితే పెద్ద డ్రమ్ హెడ్ను బలహీనమైన చేతితో వాయిస్తారు. ట్యూనింగ్ కోసం ధోలక్కు నట్స్, బోల్ట్లను గానీ లేదా తాడు, స్టీల్ రింగులను గానీ అమర్చవచ్చు. సాధారణంగా భారత ఉపఖండంలో, ధోలక్ ట్రెబుల్ భాగాన్ని ట్యూన్ చేయడానికి ఒకే రకమైన రింగులు ఉంటాయి, అయితే కరేబియన్లో (ట్రినిడాడ్, గయానా, సురినామ్), ట్రెబుల్, బాస్ రెండింటినీ ట్యూన్ చేయడానికి వీలుగా ధోలక్ పక్క భాగాలలో హుక్ స్క్రూలను అమరుస్తారు. ధోలక్ను మూడు విధాలుగా వాయించవచ్చు — వాయించేవారి ఒడిలో పెట్టుకుని, నిలబడి, లేదా నేలపై కూర్చుని ఒక మోకాలితో నొక్కి పట్టుకొని వాయించవచ్చు.
నిర్మాణం
[మార్చు]ధోలక్ చిన్న ఉపరితలం పదునైన స్వరాల కోసం మేక చర్మంతో తయారు చేయబడుతుంది, పెద్ద ఉపరితలం తక్కువ స్వరాల కోసం గేదె చర్మంతో తయారు చేస్తారు, ఇది లయబద్ధమైన అధిక, తక్కువ స్వరాలుతో బాస్, ట్రెబెల్ కలయికను అనుమతిస్తుంది.[1][2][3]
.jpg)
ఈ కవచాన్ని కొన్నిసార్లు షీషం కలప (డాల్బెర్జియా సిస్సూ) తో తయారు చేస్తారు, అయితే మామిడి వంటి ఏదైనా చెక్కతో చౌకైన ధోలక్లను తయారు చేయవచ్చు. శ్రీలంకలో, ధోలక్ భారతదేశం నుండి అరువు తీసుకోబడింది, ఇటీవలి కాలంలో అక్కడ కొంత ప్రజాదరణను మాత్రమే చూసింది.
వాడుక
[మార్చు]దీనిని కవ్వాలి, కీర్తన, లావణి, భాంగ్రా విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది గతంలో శాస్త్రీయ నృత్యంలో ఉపయోగించబడింది. వివాహానికి ముందు జరిగే ఉత్సవాలలో భారతీయ పిల్లలు దీనికి పాడతారు, నృత్యం చేస్తారు. ఇది తరచుగా చట్నీ సంగీతం, చట్నీ-సోకా, బైతాక్ గానా, తాన్ గానం, భజన, జమైకా, సురినామ్, గయానా, కరేబియన్, దక్షిణాఫ్రికా, మారిషస్, ట్రినిడాడ్ & టొబాగో స్థానిక భారతీయ జానపద సంగీతం ఉపయోగించబడుతుంది, ఇక్కడ దీనిని ఒప్పంద వలసదారులు తీసుకువచ్చారు. ఫిజీ దీవులలో భారతీయ జానపద సంగీతం, భజన, కీర్తనలకు ధోలక్ విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది.
ధోలక్ అధిక శృతి గల భాగం ఒక సాధారణ పొరతో తయారు చేయబడింది, అయితే సాధారణంగా ఎడమ చేతితో వాయించే బాస్ హెడ్లో శృతిని తగ్గించడానికి, ధోలక్ విలక్షణమైన జారే శబ్దాన్ని ("గిస్" లేదా "గిస్సా") పలికించడానికి ఒక సంయుక్త స్యాహి ఉంటుంది. ఈ శబ్దం తరచుగా ఆవనూనె పిండగా ఏర్పడిన గట్టిపడిన అవశేషం, దీనికి కొంత ఇసుక, నూనె లేదా తారు కూడా కలపవచ్చు.
ఆడే శైలి
[మార్చు]
డ్రమ్ను వాయించేవారు తమ ఒడిలో పెట్టుకుని గానీ, నిలబడి ఉన్నప్పుడు భుజం మీద గానీ, నడుము మీద గానీ వేలాడదీసుకుని గానీ, లేదా నేల మీద కూర్చుని ఒక మోకాలితో నొక్కి గానీ వాయిస్తారు.
కొన్ని వాయిద్య శైలులలో (పంజాబ్ వంటి వాటిలో) ఒక విలక్షణమైన "చక్" రిమ్ ధ్వనిని ఉత్పత్తి చేయడానికి ఇనుప బొటనవేలు ఉంగరాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఇతర శైలులలో (రాజస్థానీ వంటివి) అన్ని వేళ్లను సాధారణంగా ఉపయోగిస్తారు.
వినోదాన్ని అందించవచ్చు లేదా ప్రధాన డ్రమ్ వాయించవచ్చు. బహుశా డోలుపై వాయించే అత్యంత విశిష్టమైన లయ ఒక వేగవంతమైన జంట చుక్కల స్వరరూపం, దీనిని లయబద్ధమైన సోల్ఫేజ్లో "ఒకటి - తా & - తా, రెండు - తా & - తా, మూడు - ఏ - తా, నాలుగు అని లెక్కించవచ్చు లేదా కేవలం జంట చుక్కల స్వరాల పొడవైన పరంపరగా వాయించవచ్చు , దీనిపై బాస్ భాగాన్ని ఆశువుగా వాయించడానికి ఉపయోగిస్తారు..
ధోల్స్ అని పిలువబడే పెద్ద ధోలక్లలో, అధిక శృతి గల భాగాన్ని సన్నని (1/4" / 6 మి.మీ లేదా అంతకంటే తక్కువ), పొడవైన (14" / 30 సెం.మీ కంటే ఎక్కువ) బెత్తము లేదా వెదురు కర్రతో (దాని వశ్యత కారణంగా బెత్తముకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది) వాయించవచ్చు. తక్కువ శృతి గల డ్రమ్ భాగాన్ని కొంచెం మందపాటి, వంగిన కర్రను ఉపయోగించి వాయించవచ్చు.
వైవిధ్యాలు
[మార్చు]ధోల్కీ (హిందీ/ఉర్దూః నడక లేదా గొట్టం) తరచుగా వ్యాసంలో కొంచెం ఇరుకైనది, దాని మూడు చర్మాలపై తబలా-శైలి సయీ మసాలా ఉపయోగిస్తుంది. ఈ వాయిద్యంను నాల్ అని కూడా పిలుస్తారు. దీని ట్రెబెల్ చర్మం తూర్పు ఆసియా జాంగు లేదా షిమే-డైకో డ్రమ్స్ మాదిరిగానే ఇనుప ఉంగరంపై కుట్టబడుతుంది, ఇది తలను అమర్చడానికి ముందు బిగిస్తుంది. బాస్ చర్మం తరచుగా సాధారణ ధోలక్లో ఉన్న విధంగానే ఉంటుంది, వెదురు ఉంగరానికి అమర్చబడి ఉంటుంది, కానీ కొన్నిసార్లు అవి అదనపు ఒత్తిడిని తట్టుకోవటానికి తబలా లో కనిపించే విధంగా కినార్, మెత్తటి గజ్రా కలిగి ఉంటాయి.
ఇలాంటి పేర్లతో ఉన్న డ్రమ్స్ పశ్చిమ ఆసియాలో మరెక్కడా కనిపిస్తాయి.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Courtney, David. "Dholak - North Indian Hand Drum". Chandrakantha.com. the original నుండి 2012-05-04 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2013-03-03.
- ↑ "Dholak Sounds pi". Soundsnap.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2013-03-03.
- ↑ "Information about Dholak, Indian Percussion Instrument". Dholak.com. the original నుండి 2021-09-27 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2013-03-03.