Jump to content

తారాపీఠ్ ఆలయం

Coordinates: 24°06′48″N 87°47′49″E / 24.1133183°N 87.7969825°E / 24.1133183; 87.7969825
వికీపీడియా నుండి
తారాపీఠ్ ఆలయం
తారాపీఠ ఆలయ దృశ్యం
తారాపీఠ ఆలయ దృశ్యం
భౌగోళికం
భౌగోళికాంశాలు24°06′48″N 87°47′49″E / 24.1133183°N 87.7969825°E / 24.1133183; 87.7969825
దేశం భారతదేశం
రాష్ట్రంపశ్చిమ బెంగాల్
ప్రదేశంతారాపీఠం
సంస్కృతి
దైవంమా తారా
ముఖ్యమైన పర్వాలు
వాస్తుశైలి
నిర్మాణ శైలులుబెంగాల్ శిల్పకళలోని ఛాలా శైలి (బెంగాల్ శిల్పకళ)
చరిత్ర, నిర్వహణ
నిర్వహకులు/ధర్మకర్తతారాపీఠ్ రాంపూర్‌హాట్ అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ

తారాపీఠ ఆలయం అనేది భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం, బీర్‌భూమి జిల్లాలోని తారాపీఠ ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక ప్రముఖ హిందూ ఆలయం. ఇది హిందూ దేవి అయిన తారా దేవికు అంకితమైంది. తారా దేవి, హిందూమతంలోని పది మహావిద్యలలో రెండవదిగా గౌరవించబడుతుంది.[4][5] ఈ ఆలయం ఒక శక్తిపీఠంగా, ఒక సిద్ధపీఠంగా గుర్తించబడింది. ఇది ఎంతోకాలంగా తంత్రం, శక్తి ఉపాసనకు చెందిన అత్యంత ప్రముఖమైన, చారిత్రాత్మకంగా ముఖ్యమైన కేంద్రాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది.[6][7][8] దేవీ భాగవత పురాణం, కాళికా పురాణం, మార్కండేయ పురాణం, శక్తి పీఠ స్తోత్రం ప్రకారం, దేవి సతీ దేవి యొక్క మూడవ కన్ను ఈ ప్రదేశంలో పడిందని విశ్వాసం. విష్ణువు తన సుదర్శన చక్రం ద్వారా ఆమె శరీరాన్ని అనేక భాగాలుగా విభజించి, మహాదేవుని ఆగ్రహాన్ని శాంతింపజేయడానికి ఇది జరిగినట్లు పురాణ గాథ చెబుతుంది.[9][4] ఈ పవిత్ర స్థలాన్ని తొలిసారిగా దర్శించిన వశిష్ఠ ముని అక్కడే దేవిని ఆరాధించడం ప్రారంభించాడని, తరువాత ఆ స్థలం ఆలయంగా రూపుదిద్దుకున్నదని చెప్పబడుతుంది. ఆలయం కాకుండా, తారాపీఠం ఆధ్యాత్మిక సంత్ బామాఖేపాతో కూడా సన్నిహితంగా అనుసంధానమై ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో ఆయనకు లోతైన దివ్య అనుభూతులు కలిగినట్లు విశ్వాసం.[10] ఆలయానికి అనుబంధంగా ఉన్న దహన భూమి శాక్తమతంలోని తంత్రసాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన, ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.[11][12]

భూగోళశాస్త్రం

[మార్చు]

తారాపీఠ ఆలయం ద్వారకా నది సమీపంలో, రాంపూర్‌హాట్-II తహసీల్‌లోని ప్రశాంత గ్రామీణ ప్రాంతంలో ఉంది. ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం, భక్తుల సందడి మధ్య వెలసిన ఈ ఆలయం ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది యాత్రికులను ఆకర్షిస్తుంది. సమీప రైల్వే స్టేషన్ రాంపూర్‌హాట్ రైల్వే స్టేషన్ కాగా, సమీప బస్ స్టాప్ తారాపీఠ బస్ స్టాప్. నేతాజీ సుభాష్ చంద్ర బోస్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం దీనికి సమీప విమానాశ్రయం.[13]

పురాణ కథలు, ప్రాముఖ్యత

[మార్చు]
తారాపీఠ ఆలయం

తారాపీఠ, అక్కడి ఆలయ ఉద్భవం, ప్రాముఖ్యత గురించి అనేక పురాణ కథనాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ తారాపీఠ ఆలయంలో దేవీకృతమైన తారా దేవతతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.[14]

ఒక ప్రసిద్ధ కథనం శక్తి పీఠాలుకి సంబంధించినది.[15] సతి (శివుని సహచరి) తన తండ్రి దక్షుడు నిర్వహించిన మహా యజ్ఞానికి శివుని ఆహ్వానించకపోవడం వల్ల తీవ్రంగా బాధపడింది. ఆహ్వానం లేనప్పటికీ సతి అక్కడికి చేరుకున్నప్పుడు, దక్షుడు అందరి సమక్షంలో శివుని అపమానిస్తూ దూషణ పదాలు ఉపయోగించాడు. తన భర్త అవమానాన్ని సహించలేక సతి యజ్ఞాగ్నిలో దూకి ప్రాణత్యాగం చేసింది. ఈ విషాద ఘటనతో శివుడు ఉగ్రరూపం దాల్చాడు. అప్పుడు శివుని శాంతింపజేయడానికి విష్ణువు తన చక్రంతో సతి శరీరాన్ని ఖండించాడు. సతి శరీర భాగాలు భారత ఉపఖండం అంతటా పడ్డాయి. ఆ శరీర భాగాలు పడిన ప్రదేశాలు దేవి యొక్క వివిధ రూపాలలో పూజించబడే పవిత్ర కేంద్రాలుగా మారాయి. ఇటువంటి 51 పవిత్ర ఆలయాలను శక్తి పీఠాలుగా పిలుస్తారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో కూడా ఇలాంటి అనేక శక్తి పీఠాలు ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు కాలీఘాట్.[16][17]

వశిష్ఠుడు ఈ రూపాన్ని దర్శించి, తార రూపంలో సతి దేవిని పూజించాడని ఒక కథనం చెబుతుంది. మరో పురాణ కథనం ప్రకారం: సముద్ర మథనం సమయంలో ఉద్భవించిన విషాన్ని శివుడు విశ్వాన్ని రక్షించేందుకు సేవించాడు. అతని కంఠంలో కలిగిన తీవ్రమైన దహనాన్ని తగ్గించేందుకు, సతి తార రూపంలో శివునికి పాలు ఇచ్చి విష ప్రభావాన్ని నివారించిందని చెబుతారు.[18] ఇంకొక స్థానిక కథనం ప్రకారం, ఈ ప్రాంతం ఇప్పటికే తారాపీఠగా ప్రసిద్ధి కావడంతో వశిష్ఠుడు ఇక్కడ సతి పూజను ప్రారంభించాడని నమ్మకం.[19]

శక్తి పీఠాలలో తారాపీఠ ఒక సిద్ధ పీఠంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది జ్ఞానం, ఆనందం, మోక్షదాయకత, వివిధ సిద్ధులను ("అతీంద్రియ శక్తులు") ప్రసాదిస్తుందని విశ్వాసం ఉంది.[20]

ఆలయం గురించి మరో మౌఖిక పురాణం ప్రకారం, మహర్షి వశిష్ఠుడు తారాదేవిని చేరుకోవడానికి తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు. అయితే అతనికి విజయము కలగలేదు. అప్పుడు ఒక దైవ స్వరం సూచన మేరకు, అతడు బుద్ధుని – కొన్ని హిందూమతం పాఠశాలల ప్రకారం విష్ణువు యొక్క ఒక అవతారంగా పరిగణింపబడే వ్యక్తిని – టిబెట్లో కలిసేందుకు వెళ్లాడు.

బుద్ధుడు వశిష్ఠునికి వామాచార విధానాల ద్వారా తారాదేవిని ఆరాధించమని సూచించాడు. ఈ సమయంలో, తారాపీఠం ఒక ఆలయం నిర్మించడానికి అనువైన ఆదర్శ ప్రదేశంగా బుద్ధునికి దివ్య దర్శనం కలిగింది. ఆ ఆలయం తారా రూపాన్ని ప్రతిష్ఠించేందుకు ఉండాలని భావించాడు. బుద్ధుడు వశిష్ఠునికి తారా నివాసమైన తారాపీఠానికి వెళ్లమని సూచించాడు. తారాపీఠంలో వశిష్ఠుడు తార మంత్రాన్ని 300,000 సార్లు జపిస్తూ ఘోర తపస్సు చేశాడు. వశిష్ఠుని తపస్సుకు తారాదేవి ప్రసన్నమై అతని ముందు ప్రత్యక్షమయ్యింది. వశిష్ఠుడు, బుద్ధుడు దర్శించినట్లుగా శివునికి తన స్తన్యాన్ని ఇస్తున్న తల్లిరూపంలో తనకు దర్శనమివ్వాలని తారాదేవిని ప్రార్థించాడు.

అప్పుడు తారాదేవి అదే రూపంలో వశిష్ఠునికి అవతరించి, తరువాత ఒక శిలారూప విగ్రహంగా మారింది. అప్పటి నుండి తారాపీఠ ఆలయంలో తారాదేవిని శివునికి తన స్తన్యాన్ని ఇస్తున్న తల్లిరూపంలో పూజిస్తున్నారు.[19][21]

తారాపీఠం, కాలీఘాట్, నవద్వీప్ వంటి క్షేత్రాలు బెంగాలీ హిందువులకు అత్యంత ముఖ్యమైన తీర్థస్థలాలలో (పవిత్ర జలాశయం కలిగిన పుణ్య ప్రదేశాలు) కొన్ని గా పరిగణించబడుతున్నాయి.[20][22]

సిద్ధ పీఠంగా తారాపీఠ క్షేత్రం

[మార్చు]
తారాపీఠ ప్రవేశద్వారం
ప్రధాన వ్యాసాలు: దక్ష యాగం and శక్తి పీఠాలు

ఈ దేవాలయానికి సిద్ధ పీఠంగా పేరొందిన తారామాత పవిత్ర ఆలయం కావడం వల్ల "సిద్ధ పీఠం" అనే పేరు వచ్చింది.[23][18] ఇవి సతి దేవి శరీరభాగాలు ఆమె మృతదేహం నుండి విడిపడి పడిన సందర్భానికి సంబంధించి ఉద్భవించాయని నమ్ముతారు. శివుడు ఆమె దేహాన్ని మోసుకుంటూ శోకంతో తిరుగుతున్నప్పుడు ఈ సంఘటన జరిగిందని పురాణకథనం. దక్షిణ ఆసియా అంతటా మొత్తం 51 శక్తి పీఠాలు ఉన్నాయి. ఇవి సంస్కృతంలోని 51 అక్షరాలతో అనుసంధానించబడినట్లు భావిస్తారు. శక్తి పీఠాలు దక్ష యాగం, సతి ఆత్మదహనం పురాణగాథతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఈ క్షేత్రాలు తంత్ర సాధకులకు ముఖ్యమైన ఆరాధనా స్థలాలుగా పరిగణించబడుతాయి.[24][25]

మా తారా, ఆచారాలు

[మార్చు]
తారాపీఠంలోని ముండమాలినీ ఆలయంలో మా ముండమాలినీ
ఆలయ ప్రాంగణం లోపలి దృశ్యం

తారాపీఠంలోని తారా ఆలయం బెంగాల్ గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఉన్న మధ్యస్థ పరిమాణపు దేవాలయం. ఇందులో ప్రతిష్ఠింపబడిన తారా దేవత కారణంగా ఇది ఒక ప్రముఖ తీర్థయాత్ర క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.[26][27]

ఈ ఆలయం ఎర్ర ఇటుకలతో నిర్మించబడింది, దాని పునాది మందమైన గోడలతో బలంగా ఉంటుంది. పైభాగ నిర్మాణంలో అనేక వంతెనల మాదిరి దారులు, వంపులతో కూడిన గవాక్షాలు ఉంటాయి. ఇవి పై భాగంలో ఉన్న శిఖరానికి (శిఖరం) చేరేలా నిర్మించబడ్డాయి. ప్రధాన గర్భగృహంలో దేవత విగ్రహం పైకప్పు అంచుల కింద ప్రతిష్ఠింపబడి ఉంది.

గర్భగృహంలో తారా దేవి యొక్క రెండు విగ్రహాలు ఉన్నాయి. శివుడిని పాలిచ్చే తల్లిగా చూపబడిన తారా రాతి విగ్రహాన్ని “మూల విగ్రహం”గా భావిస్తారు (తారా ఉగ్రరూప విగ్రహంలో అంతర్భాగంగా ఇది కనిపిస్తుంది). అయితే భక్తులు సాధారణంగా దర్శించే రూపం మూడు అడుగుల ఎత్తు గల లోహ విగ్రహం, ఇది మూల విగ్రహాన్ని కప్పివేస్తుంది.[28] ఆ విగ్రహం తారాను ఉగ్రరూపంలో చూపిస్తుంది. ఆమెకు నాలుగు భుజాలు ఉంటాయి, కపాలాల మాల ధరించి, బయటకు వచ్చిన నాలుకతో దర్శనమిస్తుంది.[29] ఈ లోహ విగ్రహానికి వెండి కిరీటం ధరింపజేస్తారు. జుట్టు పొడవుగా ప్రవహిస్తూ ఉండగా, విగ్రహాన్ని ఒక చీరతో కప్పి, గోంతుల పూల మాలలతో అలంకరిస్తారు. తలపై వెండి గొడుగు ఉంచుతారు.[30][31] లోహ విగ్రహం నుదుటిపై ఎర్ర కుంకుమంతో అలంకరణ చేస్తారు. అర్చకులు ఆ కుంకుమంలో కొద్దిగా తీసుకుని భక్తుల నుదుటిపై పెట్టి, ఇది తారా దేవి ఆశీర్వాద సూచనగా భావిస్తారు.[32]

బీర్భూమ్‌లోని తారాపీఠ ఆలయంలో భక్తులు

భక్తులు ఇక్కడ కొబ్బరికాయలు, అరటిపళ్ళు, పట్టు చీరలను సమర్పిస్తారు. కొంతమంది భక్తులు అసాధారణంగా విస్కీ సీసాలను కూడా నైవేద్యంగా అర్పిస్తారు.[33][34] తారా దేవి యొక్క మూల విగ్రహాన్ని “తారా దేవి యొక్క సౌమ్య స్వరూపాన్ని హృద్యంగా చూపించే ఒక ప్రభావవంతమైన హిందూ రూపం”గా వర్ణించారు.[19] ఆలయ పూజారులు భక్తులలో దేవి యొక్క మాతృస్వరూపాన్ని ప్రదర్శించేందుకు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో పూజ నిర్వహిస్తారు.[35]

ఇక్కడ జరిగే ఆరాధనలో, ఉత్తర భారతదేశంలో దేవి సతీ పురాణానికి సంబంధించిన భయంకరమైన స్వరూపాన్ని, అలాగే బౌద్ధ తంత్ర సంప్రదాయంలో బుద్ధుడు, ఆయన శిష్యుడు వశిష్ఠుడు దర్శించిన తారా దేవి యొక్క శాంతమైన మాతృమూర్తి స్వరూపాన్ని కలిపిన సమ్మేళనం కనిపిస్తుంది. ఇది బౌద్ధ తారా రూపంగా భావించబడుతుంది.[36] అయితే తారాపీఠంలో దేవి యొక్క భయంకర స్వరూపం కంటే ఆమె మృదువైన మాతృరూపానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ఆమెను స్తుతిస్తూ భక్తులు స్తోత్రాలు లేదా హిమ్నులు పఠించడం కూడా ఇక్కడి భక్తి ఆచారంలో ఒక ముఖ్య భాగం.[36]

భక్తులు ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రవేశించే ముందు, అలాగే పూజ అనంతరం కూడా ఆలయ సమీపంలోని పవిత్ర జలాశయమైన జీవిత కుండలో స్నానం చేస్తారు. ఈ కుండలోని నీటికి ఆరోగ్యాన్ని పునరుద్ధరించే శక్తి ఉందని, మరణించినవారికీ ప్రాణం పోసే సామర్థ్యం ఉందని స్థానిక విశ్వాసం.[37][36] ఈ ఆలయంలో మేకల రక్తబలి రోజువారీ ఆచారంగా కొనసాగుతుంది. ఇలాంటి మేకబలులు సమర్పించే భక్తులు దేవత ఆశీర్వాదాలను కోరుకుంటారు.[38]

బలి సమర్పణకు ముందు మేకలను ఆలయం దగ్గర ఉన్న పవిత్ర కుండలో స్నానం చేయిస్తారు. భక్తులు కూడా దేవతకు పూజ చేసేముందు అదే కుండలో స్నానం చేసి శుద్ధి చేసుకుంటారు. అనంతరం మేకను ఇసుక గుంటలో ఏర్పాటు చేసిన నిర్దిష్ట స్థంభానికి కట్టివేసి, ప్రత్యేకమైన కత్తితో ఒక్క దెబ్బలో దాని మెడను కోసి బలిచేస్తారు.

ఆ మేక రక్తంలో కొంత భాగాన్ని ఒక పాత్రలో సేకరించి దేవతకు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. అలాగే భక్తులు ఆ గుంటలోని కొద్దిపాటి రక్తాన్ని తీసుకొని తమ నుదుటిపై తిలకంగా పెట్టుకోవడం కూడా దేవతపై భక్తి సూచనగా భావిస్తారు.[34][39]

ప్రసాదం

[మార్చు]

భారతదేశంలో మాంసాహారాన్ని ప్రసాదంగా అందించే కొద్ది ఆలయాలలో తారాపీఠ ఒకటి.[40] ప్రాచీన సంప్రదాయాల ప్రకారం తారాపీఠ ఒక తాంత్రిక ఆలయంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ దేవి ఆశీస్సులు పొందేందుకు మేక బలులు నిర్వహించబడతాయి. ప్రసాద భోగంలో మేక మాంసం (మటన్), శోల్ మాఛ్ (ఒక రకం చేప) అత్యంత ముఖ్యమైన భాగాలుగా పరిగణించబడతాయి.[41] కౌశికీ అమావాస్య, ఫలహారిణీ అమావాస్య, అంబుబాచీ వంటి ప్రత్యేక సందర్భాలలో ప్రత్యేక భోగం సమర్పించబడుతుంది. ఇందులో అన్నం, ఫ్రైడ్ రైస్, పులావ్, మూంగ్ దాల్, ఐదు రకాల వేయించిన కూరగాయలు, ఐదు రకాల కూరలు, బలిచేసిన మటన్, శోల్ మాఛ్ పొరా, మాఛ్ భాజా, ఐదు రకాల తియ్యని పదార్థాలు, పాయేశ్ కూడా ఉంటాయి.[42]

ఆలయ సముదాయం

[మార్చు]

మా తారకు అంకితమైన ప్రధాన ఆలయంతో పాటు, ఈ ఆలయ సముదాయంలో మరో నాలుగు దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో:

ఇంకా బామాఖ్యప గౌరవార్థంగా నిర్మించిన బామాఖ్యప ఆలయం కూడా ఉంది. ఆయన దహన సంస్కారాలు జరిగిన ప్రదేశంలో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారు.[43]

ఆధ్యాత్మిక పర్యాటకం

[మార్చు]

తారాపీఠ పశ్చిమ బెంగాల్తో పాటు తూర్పు భారతదేశంలో ఆధ్యాత్మిక పర్యాటకానికి ముఖ్య కేంద్రంగా పరిగణించబడుతుంది.[44] ప్రతిరోజూ సగటున 12,000 మంది భక్తులు, సంవత్సరానికి సుమారు 7 మిలియన్ల మంది భక్తులు తారాపీఠను సందర్శిస్తారు. దీని వలన ఈ పట్టణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆలయం చుట్టూ వికసిస్తుంది.[45] తారాపీఠ ఆలయంతో పాటు, ఇస్కాన్ ఆలయం, జగన్నాథ ఆలయం, నళతేశ్వరి ఆలయం, అకలీపూర్ కాళీ ఆలయం కూడా పెద్ద సంఖ్యలో పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తాయి. అలాగే "బామఖెపా", "నిత్యానంద ఠాకూర్" వంటి ప్రసిద్ధ ఉపదేశకుల జన్మస్థలంగా కూడా ఈ ప్రదేశం సందర్శించబడుతుంది.[13]

2023లో, పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నుండి అనుమతి పొందిన తరువాత, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తారాపీఠంలోని తారాపీఠ ఆలయం సమీపంలో 14,682 హెక్టార్ల భూమిపై 51 సతి పీఠాల ప్రతిరూపాలను నిర్మించేందుకు నిర్ణయించింది. ఈ ప్రాజెక్టుకు మమతా బెనర్జీ 2017లోనే ఆమోదం ఇచ్చినప్పటికీ, కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి ఆలస్యంగా రావడం వల్ల ఇది ఆలస్యమైంది. ఈ ప్రణాళిక వల్ల సాధారణ ప్రజలు ఒకే స్థలంలో అన్ని సతి పీఠాలను దర్శించగలుగుతారు. ఆర్థిక కారణాల వల్ల ప్రత్యక్షంగా అన్నింటిని సందర్శించడం వారికి సాధ్యపడకపోవచ్చు.

ఇది తారాపీఠంలో ఆధ్యాత్మిక పర్యాటకాన్ని మరింత ప్రోత్సహిస్తుందని భావిస్తూ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పర్యాటక శాఖ ఈ భారీ ప్రాజెక్టుకు ₹2 కోట్ల నిధులను మంజూరు చేసింది.[46] మమతా బెనర్జీ మరో ప్రాజెక్టు "తారాబితాన్" ను కూడా ప్రకటించారు. ఇది ఆలయం నుండి 6–7 కి.మీ పరిధిలో 7 ఎకరాల భూమిపై నిర్మించనున్న 21 కాటేజీలతో కూడిన ప్రణాళిక. ఈ ప్రాజెక్టులో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ₹5.16 కోట్ల పెట్టుబడి పెట్టింది. ఇందులో హెలిప్యాడ్, అనేక రెస్టారెంట్లు, పార్కింగ్ ప్లాజా, షాపింగ్ కాంప్లెక్స్, ఆడిటోరియం కూడా ఉండనున్నాయి.[47]

పునరుద్ధరణ

[మార్చు]

2023లో, కొన్ని రైళ్లు 20 రోజులపాటు రద్దు కావడంతో భక్తుల రద్దీ తగ్గింది. ఆ సమయంలో ప్రధాన ఆలయాన్ని మూసివేసి 7 రోజులపాటు ఆలయ పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టారు.[48] ఇది ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ 2021లో ఆలయ పునరుద్ధరణ కోసం రెండు దశల్లో ₹10.5 కోట్లు, ₹6 కోట్లు కలిపి మొత్తం ₹16.5 కోట్లను మంజూరు చేసిన రెండు సంవత్సరాల తరువాత జరిగింది. పునరుద్ధరణలో ఆలయ అంతర్గత నేలను మార్బుల్‌తో అలంకరించడం, లోపలి గోడలను రంగులు వేయడం, "బేది"ను పునరుద్ధరించడం, బాహ్య గోడలకు మళ్లీ రంగులు వేయడం వంటివి ఉన్నాయి. ముందుగా 1000 మంది యాత్రికులను మాత్రమే తట్టుకునే "భోగ్ ఘర్"ను మరింత విస్తరించి, ఒకేసారి ఎక్కువ మంది భక్తులను accommodate చేయగలిగేలా చేశారు.[43] ఆ సమయంలో తారామాత విగ్రహాన్ని ఆలయ సముదాయం లోపల ఉన్న శివాలయంలో ఉంచారు. ఆ వారం భక్తులు దేవతను కేవలం దర్శించడానికి మాత్రమే అనుమతించబడ్డారు; శివాలయం లోపల స్థలం తక్కువగా ఉండటం వల్ల లోపల ప్రవేశించడానికి అనుమతి ఇవ్వలేదు.[49] ప్రధాన ఆలయాన్ని మినహాయించి, ఆలయ సముదాయంలో ఉన్న నాలుగు పాత ఆలయాలు బలహీన స్థితిలో ఉండటంతో అవి తరువాత కూల్చివేయబడ్డాయి. వాటికి బదులుగా కొత్త ఆలయాలను నిర్మించారు. పునర్నిర్మించబడిన ఆలయాలు ఇవి: "చంద్రచూడ శివాలయం", "బజరంగ్‌బలి ఆలయం", "మా షష్ఠీ ఆలయం", "బామాఖ్యాపా ఆలయం".[50][51]

శ్మశాన భూమి

[మార్చు]
తారాపీఠంలోని శ్మశాన భూమి

తారాపీఠంలోని శ్మశాన భూమి (మహా శ్మశానం) దట్టమైన అడవి వాతావరణం మధ్య, పట్టణ పరిమితి చివరలో నదీ తీరాన ఉంది. ఇది గ్రామ జీవితం, బెంగాలీ సామాజిక వ్యవస్థలోని సాధారణ ఆచారాలకు దూరంగా ఉంటుంది. బెంగాల్‌లో తారాపీఠ శ్మశాన భూమిని శక్తిపీఠంలో అంతర్భాగంగా కూడా పరిగణిస్తారు. ప్రతి రోజు తారా దేవి బలిపీఠం వద్ద మేకలను బలి ఇచ్చి, ఆమె కోపాన్ని శాంతింపజేసి అనుగ్రహం పొందేందుకు ప్రయత్నిస్తారని నమ్మకం ఉంది. ఈ సమయంలో దేవి తారా నీడల మధ్య కనిపిస్తూ బలిచేసిన మేకల రక్తాన్ని త్రాగుతుందని విశ్వసించబడుతోంది.[52] తాంత్రిక సాధకుల విశ్వాసం ప్రకారం, తారా దేవి ఎముకలు, అస్థిపంజరాల పట్ల ఆకర్షితురాలవుతుందని, అందువల్ల శ్మశాన భూమియే ఆమెకు ఇష్టమైన నివాసమని భావిస్తారు. తారా దేవి ప్రతిమా రూప వర్ణనలలో కూడా ఆమెను శ్మశాన భూమి నేపథ్యంలో చూపిస్తారు.[53] అందువల్ల తాంత్రిక సాధకులు తరతరాలుగా ఈ శ్మశాన భూమికి వచ్చి తమ తాంత్రిక సాధన (ఆధ్యాత్మిక అభ్యాసం) నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. అనేక మంది సాధువులు ఇక్కడ శాశ్వతంగా నివసిస్తారు.[54][55] ఈ ప్రాంతం బూడిద పూసుకున్న, భయంకరమైన జటలతో ఉన్న సాధువులతో నిండిపోయి ఉంటుంది.[56]

సాధువులు మర్రిచెట్ల మధ్య తమ గుడిసెలను నిర్మించుకుని, వాటి మట్టిగోడలలో ఎర్ర రంగుతో రంగరించిన కపాలాలను అమర్చి అలంకరిస్తారు. అదనంగా, గుడిసెల ముందు హిందూ దేవతల క్యాలెండర్ చిత్రాలు, తారాపీఠ సంతుల చిత్రాలు, అలాగే పూల మాలలతో, కపాలాలతో అలంకరించిన ఒక త్రిశూలం ప్రవేశద్వారంలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. మానవ కపాలాలతో పాటు, నక్కలు, గద్దల వంటి జంతువుల కపాలాలు — ఇవి సాధారణంగా తాంత్రిక కర్మలకు అనర్హమైనవిగా భావించబడుతాయి — అలాగే పాముల చర్మాలు కూడా గుడిసెలను అలంకరిస్తాయి. తాంత్రిక కర్మకాండలలో ఉపయోగించే “మంచి” కపాలాలను వినియోగానికి ముందు శుద్ధి చేస్తారు. ముఖ్యంగా తాంత్రికులు పానీయాల కోసం ఉపయోగించే కపాలాలు ప్రత్యేకంగా శుభ్రపరచబడతాయి. కన్యల కపాలాలు, ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారి కపాలాలు అత్యంత శక్తివంతమైనవిగా చెప్పబడుతున్నాయి.[55][57]

బామాఖేపా

[మార్చు]
19వ శతాబ్దంలో తారాపీఠానికి చెందిన తాంత్రిక సంతుడు బామాఖేపా
ప్రధాన వ్యాసం: బామాఖేపా

తారాపీఠంలో అత్యంత భక్తితో గౌరవించబడే ఒక సంతుడు బామాఖేపా (1837–1911)[54]. ఆయనను ప్రజలు “పిచ్చి సంతుడు” అని కూడా పిలిచేవారు. ‘‘బామాఖేపా’’ అనే పేరు అర్థం ప్రకారం, ‘‘ఎడమచేతి మార్గం’’ (వామ లేదా బామ) అనే తాంత్రిక ఉపాసనా పద్ధతిని అనుసరించే ‘‘ఖేపా’’ (అంటే పిచ్చివాడిగా భావించబడిన) భక్తుడు అని సూచిస్తుంది. ఇది తంత్రంలోని ప్రత్యేకమైన ఆరాధనా మార్గం.[18]

బామాఖేపా దేవి తార యొక్క అతి నిష్టావంతుడైన భక్తుడు. ఆయన ఆలయ సమీపంలో నివసిస్తూ, శ్మశాన భూముల్లో ధ్యానం, తాంత్రిక సాధన చేసేవాడు.[54] ఆయన మరో ప్రముఖ బెంగాలీ సంతుడు రామకృష్ణ పరమహంసకు సమకాలీనుడు. యువ వయసులోనే ఆయన ఇంటిని విడిచి తారాపీఠానికి వచ్చి, అక్కడ నివసించే కైలాశపతి బాబా అనే సంతుడి వద్ద శిష్యరికం చేసాడు. యోగం, తాంత్రిక సాధనలో పరిపూర్ణత సాధించిన ఫలితంగా, తారాపీఠానికి ఆధ్యాత్మిక గురువుగా మారాడు. అతను మాలుతి గ్రామంలోని దేవి మౌలాక్షి ఆలయానికి కూడా పూజ కోసం వెళ్లేవాడు. ప్రజలు ఆశీర్వాదాలు పొందేందుకు, అనారోగ్య నివారణ కోరుతూ లేదా కష్టాలలో ఉన్నప్పుడు ఆయనను దర్శించేందుకు వచ్చేవారు. బామాఖేపా ఆలయ నియమ నిబంధనలను పెద్దగా పాటించేవాడు కాదు. ఒకసారి దేవతకు సమర్పించాల్సిన ప్రసాదాన్ని తిన్నందుకు ఆలయ పూజారులు ఆయనపై దాడి చేసిన సంఘటన కూడా జరిగింది. అయితే ఆ తరువాత నాటోర్ యొక్క మహారాణి రాణి అన్నదాసుందరి దేవికి కలలో తారామాత ప్రత్యక్షమై, బామాఖేపాను ముందుగా భోజనం పెట్టాలని, ఎందుకంటే అతడు తన కుమారుడని చెప్పిందని కథనం ఉంది.[58]

ఈ సంఘటన తరువాత ఆలయంలో దేవతకు నైవేద్యం సమర్పించే ముందు బామాఖేపాకు ముందుగా ఆహారం ఇవ్వడం ప్రారంభించారు. ఇకపై ఎవరూ ఆయనను అడ్డుకోలేదని చెప్పబడుతుంది.[59] శ్మశానంలో దేవి తారా తన భయంకర స్వరూపంతో బామాఖేపాకు దర్శనం ఇచ్చి, తరువాత మాతృస్వరూపంలో అతడిని తన వక్షస్థలానికి చేర్చిందని విశ్వాసం.[54][60]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "অম্বুবাচীতেও খোলা তারাপীঠ মন্দির, চলছে পুজোপাঠ, জানুন এর রহস্য". Indian Express (in Bengali). 25 June 2022. Retrieved 10 December 2024.
  2. ↑ "Security arrangements discussed ahead of Tarapith temple festival". The Statesman. 29 August 2024. Retrieved 9 December 2024. The Kaushiki Amavasya is the biggest festival of Tarapith temple and attracts lakhs of pilgrims from all over the country in the temple town.
  3. ↑ Mitra, Anamika (5 June 2024). "Phalaharini Kali Puja: তারাপীঠে ফলহারিণী অমাবস্যার পুজোয় মায়ের রাজেশ্বরী বেশ, সঙ্গে থাকে বিশেষ ভোগ". Hindustan Times (in Bengali). Retrieved 10 December 2024.
  4. ↑ 4.0 4.1 "তারাপীঠ কেন 'মহাপীঠ' জানেন?". Ei Samay (in Bengali). 30 March 2019. Retrieved 9 December 2024.
  5. ↑ Majumder, Suparna (8 October 2022). "মা তারার রাজবেশ দেখতে তারাপীঠে উপচে পড়া ভিড়, মহা ধুমধামে পালিত দেবীর আবির্ভাব দিবস". Sangbad Pratidin (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  6. ↑ আচার্য, পার্থপ্রতিম (7 January 2019). "৫১ পীঠের অবস্থান এবং কোথায় দেবীর কোন অঙ্গ পড়েছিল জানেন?". Anandabazar Patrika (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  7. ↑ "Tarapith temple bans cell phones inside". The Statesman. 19 December 2023. Retrieved 9 December 2024. Tarapith is one of the main Shaktipeeths in India.
  8. ↑ Bharat, E. T. V. (2023-09-11). "Tarapith Temple: সতীপীঠ তারাপীঠ কেন সিদ্ধপীঠ ? কীভাবে দেবীর আবির্ভাব ? জানুন পৌরাণিক কাহিনি". ETV Bharat News (in Bengali). Retrieved 2025-12-07.
  9. ↑ আনন্দ উৎসব ডেস্ক (8 October 2025). "Tarapith Legends (History and Myth of Tarapith in Birbhum) / শক্তিক্ষেত্র তারাপীঠের সঙ্গে জড়িয়ে রয়েছে কতই না কিংবদন্তী!". Ananda Utsav (Anandabazar) (in Bengali). Anandabazar Patrika. Retrieved 8 December 2025.
  10. ↑ "Kaushiki Amavasya- Bamakhyapa in Tarapith: ধ্যানমগ্ন বামাক্ষ্য়াপা মা তারার আবির্ভাব পান কৌশিকী অমাবস্যাতেই , অজানা কাহিনি". Aaj Tak (in Bengali). 13 September 2023. Retrieved 18 December 2024.
  11. ↑ "The Last Destination: Manikarnika And Tarapith". Times Now. 2 February 2024. Retrieved 9 December 2024. The two crematorium grounds are sacred for Hindus and it's believed that souls who get cremated here have the blessings of Lord Shiva and Maa Tara respectively.
  12. ↑ "এই তিন কালীসাধকের মৃত্যু ঘিরে রয়েছে রহস্য, রইল সেই সব অতিলৌকিক কাহিনি". Anandabazar Patrika (in Bengali). 3 November 2021. Retrieved 18 December 2024.
  13. ↑ 13.0 13.1 "Tarapith". Ministry of Rural Tourism India. Retrieved 21 December 2024.
  14. ↑ মুখোপাধ্যায়, ভাস্কর (31 October 2024). "Tarapith: পঞ্চ উপাচারে মঙ্গলারতি, বিশেষ নিশি পুজো, তারাপীঠে সাড়ম্বরে তারা মায়ের পুজো". ABP Ananda (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  15. ↑ Dalrymple, pp. 210-211
  16. ↑ Kinsley p. 109
  17. ↑ Saha, Pritam (30 May 2023). "10 Most Popular Maa Kali Temples in India". Zee News. Retrieved 10 December 2024.
  18. ↑ 18.0 18.1 18.2 "Satipeeth Tarapeeth became Siddhapeeth, the influence of Maa Tara is still alive, know the secret behind it". Prabhat Khabar (in హిందీ). 13 September 2023. Retrieved 10 October 2024.
  19. ↑ 19.0 19.1 19.2 Kinsely, p. 106
  20. ↑ 20.0 20.1 Bowen, Paul, ed. (1998). Themes and issues in Hinduism. World Religions: Themes and issues. Continuum International Publishing Group. pp. 237, 239. ISBN 9780304338511.
  21. ↑ Kinsley pp. 97-8
  22. ↑ "বছরের শেষ দিনে তারাপীঠ মন্দিরে ভিড়, পরিস্থিতি সামলাতে বাড়তি পুলিশ মোতায়েন". Anandabazar Patrika (in Bengali). 31 December 2022. Retrieved 9 December 2024.
  23. ↑ Sen, Sayani (14 September 2023). "মাঝরাত থেকে পুজোর লাইন, কৌশিকী অমাবস্যায় তারাপীঠে ভক্তের ঢল". Sangbad Pratidin (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  24. ↑ "Kottiyoor Devaswam Temple Administration Portal". kottiyoordevaswom.com. Kottiyoor Devaswam. Retrieved 20 July 2013.
  25. ↑ Roy Chowdhury, Arpita (2 September 2024). "Kaushiki Amavasya Bhog at Tarapith Temple: ভাত, লুচি, পোড়া শোলমাছ...কৌশিকী অমাবস্যায় দেবীকে কী কী ভোগ নিবেদন করা হয় তারাপীঠে, জানুন এই পুণ্যতিথিতে". News18 (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  26. ↑ "Kali Puja: Devotees visit Tarapith in WB to offer prayers". ANI. 24 October 2022. Retrieved 9 December 2024.
  27. ↑ "8 temples in India that are famous for their non-vegetarian Prasad". Times of India. 13 July 2022. Retrieved 9 December 2024.
  28. ↑ "তারাপীঠে কৌশিকী সন্ধ্যায় দ্বারকার আরতি". Anandabazar Patrika (in Bengali). 2 September 2024. Retrieved 9 December 2024.
  29. ↑ Dey, Pallabi (30 May 2022). "Tarapith: ফলের মালায় সেজে উঠলেন মা, ফলহারিণী অমাবস্যায় নিশিরাতে বিশেষ পুজো তারাপীঠে". ABP Ananda (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  30. ↑ Roy Chowdhury, Arpita (12 September 2024). "Tarapith Temple Arati Rituals: তারাপীঠের মন্দিরে পঞ্চপ্রদীপের বদলে আরতি শুরু হয় ধূপকাঠি দিয়ে!". News18 (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  31. ↑ "Tarapith: পঞ্চ উপাচারে মঙ্গলারতি, বিশেষ নিশি পুজো, তারাপীঠে সাড়ম্বরে তারা মায়ের পুজো". ABP Ananda (in Bengali). 31 October 2024. Retrieved 9 December 2024.
  32. ↑ Roy Chowdhury, Arpita (29 May 2024). "Tarapith Temple Phalaharini Amavasya 2024: আসছে ফলহারিণী অমাবস্যা, তারাপীঠ মন্দিরে পুণ্যলগ্নে মহাপুজোর প্রস্তুতি তুঙ্গে". News18 (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  33. ↑ Dalrymple, p. 211
  34. ↑ 34.0 34.1 Kinsely, p. 110
  35. ↑ "Ambubachi 2024- Tarapith Mandir Maa Tara: অম্বুবাচীতে সব মাতৃ শক্তির মুখ ঢাকা থাকলেও খোলা থাকে তারাপীঠ, কেন জানেন?". Aaj Tak (in Bengali). 22 June 2024. Retrieved 9 December 2024.
  36. ↑ 36.0 36.1 36.2 Kinsely, p. 109
  37. ↑ Neogi, Arjun (1 September 2023). "সাপের কামড়ে মৃত পুত্র জীবিত তারাপীঠের জীবিত কুণ্ডু ঘাটে স্নান করাতেই, ইতিহাস আজও বহুল প্রচলিত". News18 (in Bengali). Retrieved 10 December 2024.
  38. ↑ Chakraborty, Snehamoy (13 September 2018). "Tarapith, one of the most famous abodes of goddess Kali in Bengal, clocked a record six lakh footfall last weekend". The Telegraph.
  39. ↑ "Hindu Temples in India Where Nonveg Prasad is Distributed". Times Now. 9 January 2024. Retrieved 9 December 2024.
  40. ↑ "8 temples in India that are famous for their non-vegetarian Prasad". Times of India. 13 July 2022. Retrieved 10 December 2024.
  41. ↑ Roy Chowdhury, Arpita (10 April 2024). "Tarapith Temple: তারাপীঠে মা তারার ভোগপ্রসাদে কেন দেওয়া হয় পাঁঠার মাংস ও শোল মাছ! জানুন কারণ". News18 (in Bengali). Retrieved 10 December 2024.
  42. ↑ "দীপান্বিতা অমাবস্যা অর্থাৎ কালীপুজোয় সিদ্ধপীঠ তারাপীঠে বিশেষ আরতির পাশাপাশি দেওয়া হয় বিশেষ ভোগ ৷". ETV Bharat (in Bengali). 31 October 2024. Retrieved 10 December 2024.
  43. ↑ 43.0 43.1 Basu, Pritesh (4 January 2021). "Four temples at Tarapith Temple's premises set to be renovated after CM announced grant of Rs 6 cr". Millennium Post. Retrieved 21 December 2024.
  44. ↑ Kundu, Suman Kumar. "Economic empowerment through rural tourism: The case of Tarapith – A religious tourism destination in Birbhum District of West Bengal, India" (PDF). Core. Retrieved 21 December 2024.
  45. ↑ "Mega Tourism Project at Tarapith, Birbhum".
  46. ↑ চট্টোপাধ্যায়, শর্মিষ্ঠা (18 March 2023). "তারাপীঠেই ৫১ সতীপীঠের দর্শন, মিলল ছাড়পত্র, কাজ শুরু শীঘ্রই". Ei Samay (in Bengali). Retrieved 21 December 2024.
  47. ↑ "Work starts to develop 'Tarabitan' near Tarapith temple at Rs 5.16 cr". Millennium Post. 5 July 2021. Retrieved 21 December 2024.
  48. ↑ "Tarapith Mandir: গর্ভগৃহ থেকে সরানো হল মা তারাকে". TV9 Bangla (in Bengali). 21 August 2023. Retrieved 21 December 2024.
  49. ↑ Dey, Pallabi (21 August 2023). "Tarapith: তারা মায়ের মূর্তি গেল অন্য মন্দিরে! তারাপীঠে গেলেও দর্শন হবে না মায়ের?". ABP Ananda (in Bengali). Retrieved 21 December 2024.
  50. ↑ "ভিড় কম বলে মন্দির সংস্কার শুরু তারাপীঠে". Anandabazar Patrika (in Bengali). 22 August 2023.
  51. ↑ "Tarapith Mandir: তারার বিগ্রহ নিয়ে যাওয়া হল অন্য মন্দিরে, এখন কোথায় দেখা মিলবে মায়ের?". Aaj Tak (in Bengali). 21 August 2023. Retrieved 21 December 2024.
  52. ↑ Dalrymple, p. 205
  53. ↑ "ভূত চতুদর্শীর রাতে তারাপীঠে হোম-যজ্ঞ, চলে পূর্বপুরুষদের স্বর্গযাত্রার প্রার্থনা". ETV Bharat (in Bengali). 30 October 2024. Retrieved 9 December 2024.
  54. ↑ 54.0 54.1 54.2 54.3 Kinsely, p. 111
  55. ↑ 55.0 55.1 Dalrymple, p. 206
  56. ↑ "Kaushik Amavasya: কৌশিকী অমাবস্যায় তারা মায়ের রাজবেশ, মন্দিরে ভিড় তন্ত্রসাধক-ভক্তদের". ABP Ananda (in Bengali). 14 September 2023. Retrieved 9 December 2024.
  57. ↑ "রামমন্দিরের উদ্বোধন উপলক্ষে যজ্ঞ তারাপীঠে". Anandabazar Patrika (in Bengali). 22 January 2024. Retrieved 9 December 2024.
  58. ↑ ব্যানার্জী, প্রীতম (19 October 2022). "Bamakhepa Tarapith : তারা মা-কে নিবেদনের আগেই ভোগ খেয়ে ফেলেছিলেন বামাক্ষ্যাপা, তারপর?". Aaj Tak (in Bengali). Retrieved 9 December 2024.
  59. ↑ Harding, Elizabeth U. (1998). Kali: the black goddess of Dakshineswar. Motilal Banarsidass Publ. pp. 275–279. ISBN 81-208-1450-9. Retrieved 2010-06-26.
  60. ↑ Mitra, Anamika (21 July 2022). "তারাপীঠ: ছেলে-মায়ের ভালোবাসার অনন্য গল্প বামাক্ষ্যাপার তিরোধান দিবসে". Hindustan Times (in Bengali). Retrieved 10 December 2024.

గ్రంథసూచిక

[మార్చు]

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=తారాపీఠ్_ఆలయం&oldid=4752694" నుండి వెలికితీశారు