తారాస్ హ్రిహొరోవిచ్

తారాస్ హ్రిహొరోవిచ్ షెవ్చెంకో
Тарас Шевченко
తారాస్ హ్రిహొరోవిచ్ షెవ్చెంకో; Тарас Шевченко
	1859లో షెవ్చెంకో
జననం	1814 మార్చి 9; మోరింట్సి, రష్యా సామ్రాజ్యం (ప్రస్తుతం ఉక్రెయిన్)
మరణం	1861 మార్చి 10 (వయసు: 47); సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్, రష్యా సామ్రాజ్యం
కలం పేరు	కోబ్జార్
వృత్తి	కవి; తత్వవేత్త; చిత్రకారుడు; గ్రాఫిక్ కళాకారుడు; జనజాతి శాస్త్రవేత్త; ఉద్యమకారుడు;
భాష	ఉక్రేనియన్; రష్యన్;
పూర్వ విద్యార్థి	ఇంపీరియల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్
కాల వ్యవధి	1832–1861
సాహిత్య ఉద్యమం	రోమాంటిసిజం
ప్రసిద్ధ రచనలుs	కోబ్జార్; హైడమాకి; డ్రీమ్;
సంతకం

తారాస్ హ్రిహొరోవిచ్ షెవ్చెంకో (Ukrainian: Тарас Григорович Шевченко; Ukrainian pronunciation: [tɐˈraz‿ɦrɪˈɦɔrowɪt͡ʃ ʃeu̯t͡ʃɛnko]; Russian: Тарас Григорьевич Шевченко, romanized: Taras Grigoryevich Shevchenko; 9 మార్చి 1814 – 10 మార్చి 1861) ఒక ఉక్రేనియన్ కవి, రచయిత, కళాకారుడు, ప్రజా, రాజకీయ నాయకుడు, జానపద శాస్త్రవేత్త, జనజాతి శాస్త్రవేత్త. ఆయన ఉక్రేనియన్ భాషలో కవిత్వం రచించారు, రష్యన్ భాషలో గద్య రచనలు (తొమ్మిది నవలలు, ఒక డైరీ, తన ఆత్మకథ) చేశారు.

షెవ్చెంకో ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా పరిపాలన ఉన్న కాలంలో, ఒక పేద సర్ఫ్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. చిన్న వయసులోనే కళల పట్ల ఆసక్తి కనబరిచిన ఆయన, తర్వాత సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ ఇంపీరియల్ అకాడమీలో విద్యార్థిగా చేరాడు. ఉక్రెయిన్‌కు తిరిగి వచ్చిన తరువాత, అభివృద్ధి చెందుతున్న జాతీయ ఉద్యమంలో చేరాడు.

సెయింట్స్ సిరిల్, మెథోడియస్ సోదరత్వంతో సంబంధం ఉన్నందున ఆయనను మధ్య ఆసియాకు ప్రవాసానికి పంపారు. అక్కడ ఆయనపై నిషేధాలు ఉన్నప్పటికీ, కవిత్వం, కళను కొనసాగించాడు. ఆయన రచనలు రష్యా సామ్రాజ్యంలో లిబరల్ భావజాలం కలిగిన వర్గాల్లో ప్రాచుర్యం పొందాయి. అలెగ్జాండర్ II సంస్కరణల తర్వాత ఆయన ప్రవాసం నుండి విడుదలైనప్పటికీ, ఉక్రెయిన్‌లో నివసించడానికి అనుమతి ఇవ్వలేదు. చివరికి ఆయన సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో మరణించాడు.

ఆయన సాహిత్య వారసత్వం, ముఖ్యంగా కోబ్జార్, ఆధునిక ఉక్రేనియన్ సాహిత్యంకు, కొంతవరకు ఆధునిక ఉక్రేనియన్ భాషకు పునాది వేసింది. షెవ్చెంకో సృజనాత్మక ప్రతిభ ఉక్రేనియన్, విస్తృత స్లావిక్ సంస్కృతిపై గాఢ ప్రభావం చూపింది. కొంతమంది ఆయనను రాబర్ట్ బర్న్స్తో పోల్చుతారు.^[1]

జీవిత చరిత్ర

బాల్యం, యౌవనం

తారాస్ షెవ్చెంకో 9 మార్చి [O.S. 25 ఫిబ్రవరి] 1814న మోరింట్సి, కీవ్ గవర్నరేట్, రష్యా సామ్రాజ్యంలో జన్మించాడు.^[2] ఆయన జననం జరిగిన ప్రాంతం, పోలాండ్ విభజనలు తర్వాత రష్యా సామ్రాజ్యంలో కలిసింది. ఆయన కుటుంబంలో అక్క కతెరినా, అన్న మైకిటా తర్వాత మూడవ సంతానంగా జన్మించాడు. తరువాత యోసిప్ అనే తమ్ముడు, అంధురాలిగా పుట్టిన మరియా అనే చెల్లెలు జన్మించారు.^[3]

ఆయన తల్లిదండ్రులు కతెరినా షెవ్చెంకో (పుట్టుక పేరు బోయ్కో), హ్రిహొరి ఇవానోవిచ్ షెవ్చెంకో. వీరు పోలిష్-లిథువేనియన్ సమాఖ్యకు చెందినవారు, తరువాత సర్ఫ్ రైతులుగా మారి వాసిలీ ఎంగెల్‌హార్డ్ [uk] అనే భూస్వామికి చెందిన భూమిలో పని చేశారు.^[4] షెవ్చెంకో జీవిత చరిత్రకారుడు ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ ప్రకారం, ఆయన తండ్రి అసలు ఇంటిపేరు "హ్రుషివ్‌స్కీ" కాగా, "షెవ్చెంకో" అనే పేరు (అంటే చెప్పుల కర్మాగారంతో సంబంధం ఉన్న వంశం) వారి పూర్వీకుల్లో ఒకరి వృత్తి కారణంగా వచ్చింది.

1816లో కుటుంబం షెవ్చెంకోవే (జ్వెనిగోరోడ్ జిల్లా) గ్రామానికి మారింది. అక్కడే తారాస్ పెరిగాడు.^[5] చిన్నప్పుడు ఒకసారి "ఆకాశాన్ని నిలబెట్టే స్తంభాలు" వెతుకుతూ వెళ్లి తప్పిపోయాడు. అతన్ని చూసిన చుమాక్ వ్యాపారులు తిరిగి గ్రామానికి తీసుకువచ్చారు.^[6]

1822లో అతను పాఠశాలకు వెళ్లి చదవడం, వ్రాయడం నేర్చుకున్నాడు. అతని గురువు గ్రామ చర్చి ప్రీసెంటర్ "సోవ్హిర్". అతను కఠిన శిక్షణా విధానంతో ప్రతి శనివారం పిల్లలను కొట్టే అలవాటు కలిగినవాడు.^[7]

1 సెప్టెంబర్ [O.S. 20 ఆగస్టు] 1823న అతని తల్లి మరణించింది.^[8] ఆరు పిల్లలను చూసుకోవాల్సిన పరిస్థితిలో అతని తండ్రి ఓక్సానా తెరెష్చెంకో అనే విధవరాలిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. చిన్నప్పుడు తారాస్‌ను అతని అక్క కతెరినా చూసుకుంది.^[9]

నా కుమారుడు తారాస్‌కు నేను ఏమీ వదిలిపెట్టడం లేదు. అతను సాధారణ మనిషి కాదు: అతను గొప్పవాడో లేక చెడ్డవాడో అవుతాడు. ఏదైనా జరిగినా నా ఆస్తి అతనికి ఉపయోగపడదు.

హ్రిహొరి షెవ్చెంకో చివరి మాటలు (దిమిత్రో దొరోషెంకో ప్రకారం)^[10]

తండ్రి చుమాక్గా పనిచేసేటప్పుడు తారాస్ కూడా అతనితో కలిసి ప్రయాణించి మొదటిసారిగా విస్తారమైన స్టెప్పె ప్రాంతాన్ని చూశాడు.^[11] 1825లో అతని తండ్రి మరణించాడు.^[12] తరువాత అతని సవతి తల్లి పిల్లలపై క్రూరంగా ప్రవర్తించింది. ఆ సమయంలో అతని చెల్లెలు ఇరీనా మాత్రమే అతనికి మద్దతుగా నిలిచింది.^[13]

కొంతకాలం తాత, బాబాయితో కలిసి నివసించి పందుల కాపరి, గుర్రాల పనివాడిగా పనిచేశాడు.^[14] 12 సంవత్సరాల వయసులో బోహోర్స్కీ అనే వ్యక్తి వద్ద పని చేశాడు. అతను చాలా క్రూరుడు. తారాస్ పని మృతుల కోసం కీర్తనలు చదవడం కూడా ఉండేది.^[15]

1827లో గ్రామం నుంచి పారిపోయి లిస్యాంకాలో కొద్ది రోజులు పనిచేసి, తరువాత తారాసివ్కాకు వెళ్లాడు. కళాకారుడిగా మారాలనే ప్రయత్నం విఫలమై తిరిగి గ్రామానికి వచ్చి గొర్రెల కాపరిగా పనిచేశాడు.^[16]

ఈ సమయంలో అతను Oksana Kovalenko [uk] అనే అమ్మాయిని కలిశాడు. ఆమె అతని మొదటి ప్రేమ. ఈ పరిచయం అతని జీవితంపై గొప్ప ప్రభావం చూపింది. తరువాత అతని రచనల్లో ఆమె గురించి ప్రస్తావించాడు.^[17]

నిజమే ఓక్సానా, నువ్వు నన్ను గుర్తుపెట్టుకోకపోవచ్చు,
అనాథ అయిన నన్ను...
కానీ నేను ఇప్పటికీ ఏడుస్తూనే ఉన్నాను,
నీ కోసం ప్రార్థిస్తూ ఉంటాను.

— తారాస్ షెవ్చెంకో, మారియానా, సన్యాసిని

ఈ కాలంలో అతను తన అన్న మైకోలా వద్ద చక్రాల తయారీదారుడుగా శిక్షణ పొందినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. అలాగే కిరిలివ్‌కా పూజారి కుటుంబంలో పనిచేసి వారి పిల్లలను పాఠశాలకు తీసుకెళ్లడం, మార్కెట్‌కు సరుకులు తీసుకెళ్లడం వంటి పనులు చేశాడు.^[18]

పావెల్ ఎంగెల్‌హార్డ్ సేవలో జీవితం

1828లో ఎంగెల్‌హార్డ్ మరణించాడు. అతని కుమారుల్లో ఒకరైన పావెల్ ఎంగెల్‌హార్డ్ [uk] షెవ్చెంకో కుటుంబానికి కొత్త యజమానిగా మారాడు. ఆ సమయంలో 14 సంవత్సరాల వయస్సున్న తారాస్ షెవ్చెంకోను వంటగది పనివాడిగా, kozachok (అంటే కోర్టు సేవకుడు)గా విల్షానా ఎస్టేట్‌లో పనిచేయడానికి శిక్షణ ఇచ్చారు.^[19] అక్కడే అతను మొదటిసారి రష్యా సామంత వర్గం యొక్క విలాసవంతమైన జీవనశైలిని చూశాడు.^[20]

1829లో షెవ్చెంకో ఎంగెల్‌హార్డ్ బృందంతో కలిసి వార్సాకు వెళ్లాడు, అక్కడ అతని రెజిమెంట్ స్థిరపడింది.^[21] అదే సంవత్సరాంతానికి వారు విల్నో (ప్రస్తుతం విల్నియస్) చేరుకున్నారు. 18 డిసెంబర్ [O.S. 6 డిసెంబర్] 1829న షెవ్చెంకో రాత్రి సమయంలో కోసాక్ సేనాధిపతి మాత్వే ప్లాటోవ్ చిత్రాన్ని వేస్తూ ఉండగా ఎంగెల్‌హార్డ్ పట్టుకున్నాడు. అతన్ని చెవులు కొట్టి, కొరడాతో కొట్టమని ఆదేశించాడు.^[22]

వార్సాకు చేరుకున్న తర్వాత, షెవ్చెంకోను ఒక చిత్రకారుడు-డెకరేటర్ వద్ద శిక్షణకు పంపించాడు. అతను బాలుడి ప్రతిభను గుర్తించి, పోలిష్ చిత్రకారుడు ఫ్రాన్సిజెక్ క్సావేరి లాంపి వద్ద శిక్షణ పొందాలని సూచించాడు.^[23]

విల్నో, వార్సాలో కళల అభ్యాసం చేస్తున్నప్పుడు, 16 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్న షెవ్చెంకో (ఇప్పటికీ బానిసగానే ఉన్నాడు) దునియా గుసికోవ్స్కా అనే పోలిష్ ప్రభువుల కుటుంబానికి చెందిన అమ్మాయిని ప్రేమించాడు. తన తరువాతి వ్యాఖ్యల ప్రకారం, ఈ ప్రేమ అతనిలో సామాజిక వర్గాల మధ్య సమానత్వం అనే భావనను మొదటిసారిగా మేల్కొలిపింది.^[24]

1830లో నవంబర్ తిరుగుబాటు ప్రారంభమైనప్పుడు, ఎంగెల్‌హార్డ్, అతని రెజిమెంట్ వార్సాను విడిచిపోవాల్సి వచ్చింది. షెవ్చెంకో సహా అతని సేవకులు నగరంనుంచి బలవంతంగా పంపించబడి, ఆయుధ రక్షణలో పోలాండ్ ప్రాంతాన్ని విడిచి సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్కు చేరుకున్నారు. అక్కడ షెవ్చెంకో మళ్లీ సేవకుడిగా (పేజ్ బాయ్‌గా) జీవితం ప్రారంభించాడు.^[25]

అతని కళా విద్య ఒక సంవత్సరం ఆలస్యమైంది.^[26] తరువాత అతనికి నాలుగు సంవత్సరాలు చిత్రకారుడు వద్ద శిక్షణ పొందే అవకాశం లభించింది. అయితే ఈ గురువు కూడా అతనిపై కఠినంగా ప్రవర్తించాడు.^[27]

వేసవి రాత్రుల్లో వెలుతురు ఎక్కువగా ఉండటంతో షెవ్చెంకో నగరంలోని సమ్మర్ గార్డెన్కు వెళ్లి అక్కడి విగ్రహాలను చిత్రించేవాడు.^[28]

తన Artist నవలలో షెవ్చెంకో అకాడమీకి చేరే ముందు కాలంలో తాను వేసిన చిత్రాలను ప్రస్తావించాడు. వాటిలో Apollo Belvedere, Fraklete, హెరాక్లిటస్, Architectural barelief, Mask of Fortune ఉన్నాయి. అతను బోల్షోయ్ థియేటర్ చిత్రలేఖనంలో శిక్షణార్థిగా కూడా పాల్గొన్నాడు.^[29]

Alexander of Macedon shows trust towards his doctor Philip అనే కృతి 1830లో ఇంపీరియల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పోటీలో పాల్గొనడానికి రూపొందించబడింది.^[30]

బానిసత్వం నుండి విముక్తి

సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ నగరంలోని సమ్మర్ గార్డెన్లో చిత్రాలను నకలు చేస్తూ ఉండగా, షెవ్చెంకో ఒక యువ ఉక్రేనియన్ కళాకారుడు ఇవాన్ సోషెంకోను కలిశాడు. అతను ఇంపీరియల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ విద్యార్థి, బొహుస్లావ్ ప్రాంతానికి చెందినవాడు.^[31] సోషెంకో షెవ్చెంకో చిత్రాలను గమనించి అతని ప్రతిభను గుర్తించాడు.^[32]

అతని సహాయంతో, షెవ్చెంకో వారాంతాల్లో డ్రాయింగ్, వాటర్ కలర్ చిత్రకళ పాఠాలు నేర్చుకున్నాడు. వారంలో ఖాళీ సమయాల్లో కూడా అభ్యాసం కొనసాగించాడు. అతను పోర్ట్రెయిట్ చిత్రకారుడుగా మంచి నైపుణ్యం సాధించడంతో, ఎంగెల్‌హార్డ్ తన పరిచయస్తుల చిత్రాలు వేయమని ఆదేశించాడు.^[33]

సోషెంకో షెవ్చెంకోను హెర్మిటేజ్ మ్యూజియం వంటి కళా ప్రదర్శనశాలలకు తీసుకెళ్లాడు.^[34] అలాగే అతన్ని రచయిత యెవ్హెన్ హ్రెబింకా, కళా చరిత్రకారుడు Vasyl Hryhorovych [uk], రష్యన్ చిత్రకారుడు అలెక్సే వెనెత్సియానోవ్ వంటి ప్రముఖులతో పరిచయం చేశాడు.^[2]

ఈ పరిచయాల ద్వారా, 1832 ప్రాంతంలో షెవ్చెంకో ప్రసిద్ధ చిత్రకారుడు కార్ల్ బ్రియులోవ్ను కలిశాడు.^[35] బ్రియులోవ్ అతని ప్రతిభను ప్రశంసించి, తన వద్ద శిక్షణ ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు. కానీ షెవ్చెంకో అప్పటికీ బానిస కావడంతో అకాడమీలో చదివే అర్హత అతనికి లేకపోయింది. బ్రియులోవ్ అతని విముక్తి కోసం ఎంగెల్‌హార్డ్‌ను కోరినా, అతను మొదట నిరాకరించాడు.^[36]

చివరకు ఎంగెల్‌హార్డ్ 2500 రూబుల్లు చెల్లిస్తే షెవ్చెంకోను విడుదల చేస్తానని ఒప్పుకున్నాడు. ఈ మొత్తాన్ని సేకరించడానికి బ్రియులోవ్ రష్యన్ కవి వాసిలీ జుకోవ్‌స్కీ చిత్రాన్ని వేసి, దానిని లాటరీ బహుమతిగా ఉంచారు. ఆ లాటరీలో విజేతను రాణి (త్సారినా) ఎంపిక చేసింది.^[37]

చివరికి 5 మే [O.S. 22 ఏప్రిల్] 1838న ఎంగెల్‌హార్డ్ షెవ్చెంకోను బానిసత్వం నుండి విడుదల చేసే పత్రంపై సంతకం చేశాడు.^[38]

చిత్రాలు, రేఖాచిత్రాలు

కోసాక్ విందు [uk] (పెన్సిల్ కాగితంపై, 1838), తారాస్ షెవ్చెంకో జాతీయ మ్యూజియం

సెంట్ సెబాస్టియన్ భంగిమలో మోడల్ [uk]

జిప్సీ జ్యోతిష్కురాలు [uk] (1841)

కింగ్ లియర్ పై ఒక చిత్రణ, గాల్వనోగ్రఫీ ద్వారా రూపొందించబడింది (1843)

ఇంపీరియల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్లో విద్యార్థిగా మారిన తర్వాత, కార్ల్ బ్ర్యూలోవ్ అతని గురువుగా ఉన్నప్పుడు, షెవ్చెంకో తన ఎక్కువ సమయాన్ని అకాడమీ, బ్ర్యూలోవ్ స్టూడియోలో గడిపాడు.^[39]^[40] ఇద్దరూ కలిసి సాహిత్య, సంగీత సమావేశాలకు హాజరయ్యేవారు, రచయితలు, కళాకారులను సందర్శించేవారు. షెవ్చెంకో యొక్క సామాజిక జీవితం విస్తరించి, అతని ఆలోచనలను అభివృద్ధి చేసి, సృజనాత్మకతను ప్రేరేపించింది.^[39]

ఈ కాలంలో అతని స్నేహితుల్లో యాకోవ్ కుఖారెంకో (బ్లాక్ సీ కోసాక్ హోస్ట్‌కు చెందిన రచయిత, అధికారి), కళాకారుడు కార్ల్ జోయాకిమ్ ఉన్నారు.^[39]

1838 జూన్ నుండి నవంబర్ వరకు షెవ్చెంకో పరీక్ష మార్కులు మెరుగుపడి, అతనికి కంపోజిషనల్ డ్రాయింగ్ తరగతిలో చేరే అవకాశం లభించింది. ఈ తరగతిలో రూపొందించిన ప్రారంభ చిత్రాలలో ఒకటి , ఇది అదే సంవత్సరం డిసెంబర్‌లో పూర్తయింది. తరువాతి నెలలో అతని ప్రతిభను ఇంపీరియల్ సొసైటీ ఫర్ ది ఎంకరేజ్‌మెంట్ ఆఫ్ ది ఆర్ట్స్ గుర్తించి, అతనికి నెలకు 30 రూబిళ్ల భృతి మంజూరు చేసింది.^[41]^[42]

1838లో బానిసత్వం నుండి విముక్తి పొందిన తరువాత, షెవ్చెంకో సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో సోషెంకోతో కలిసి నివసించాడు. ఇద్దరూ తమ యజమాని ఇంటి మేనకోడలు మానియాపై ప్రేమలో పడ్డారు. దీనివల్ల ఇద్దరి మధ్య విభేదాలు వచ్చాయి, షెవ్చెంకో అక్కడి నుండి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. తరువాత మానియా అతనిని కలుస్తూనే ఉన్నప్పటికీ, వారి సంబంధం సంతోషకరంగా ముగియలేదు. చివరికి అతను, సోషెంకో మళ్లీ కలిశారు.^[43]

1839 ఏప్రిల్‌లో అకాడమీ మండలి అతనికి వెండి పతకాన్ని ప్రదానం చేసింది.^[42] తరువాత అతను నూనె చిత్రకళను నేర్చుకోవడం ప్రారంభించాడు. సెంట్ సెబాస్టియన్ భంగిమలో మోడల్ [uk] అతని ప్రారంభ ప్రయత్నాలలో ఒకటి. నవంబర్‌లో అతనికి టైఫస్ వ్యాధి వచ్చింది.^[39]

అదే సంవత్సరంలో ది బెగ్గర్ బాయ్ గివింగ్ బ్రెడ్ టు ఎ డాగ్ అనే చిత్రానికి మరో వెండి పతకం పొందాడు.^[44] 1841 సెప్టెంబర్‌లో అకాడమీ అతనికి మూడవ వెండి పతకం ప్రదానం చేసింది, జిప్సీ జ్యోతిష్కురాలు [uk] చిత్రానికి.^[39]

తరువాతి సంవత్సరం తరగతులకు తరచూ హాజరు కాకపోవడం వల్ల, ఆర్టిస్టుల ప్రోత్సాహక సంఘం అతన్ని ఉచిత విద్యార్థుల జాబితా నుండి తొలగించింది.^[39]^[40] జీవనోపాధి కోసం అతను పుస్తకాల చిత్రణలు రూపొందించాడు. అందులో నికొలై నదెజ్డిన్ రచించిన ది పవర్ ఆఫ్ విల్, ఒలెక్సాండర్ బషుట్స్కీ రచించిన ఆవర్స్, వోల్ఫ్‌గాంగ్ ఫ్రాంజ్ వాన్ కోబెల్ యొక్క గాల్వనోగ్రఫీ (1843), నికొలై పోలేవోయ్ రచించిన రష్యన్ జనరల్స్ (1845) ఉన్నాయి.^[39]

1842 శరదృతువులో, షెవ్చెంకో స్వీడన్, డెన్మార్క్‌కు సముద్ర ప్రయాణం చేయాలని యోచించాడు. కానీ అనారోగ్యం కారణంగా, రెవెల్ (ప్రస్తుత టాలిన్) వరకు వెళ్లి తిరిగి వచ్చాడు.^[42]

ప్రారంభ కవిత్వం

1839 చివరలో, షెవ్చెంకో శిల్పి, కళా ఉపాధ్యాయుడు ఇవాన్ మార్టోస్ను కలిశాడు, అతను అతని కవితలపై గొప్ప ఆసక్తి చూపించాడు.^{[dubious – discuss]} అతను వాటిని ప్రచురించేందుకు ముందుకొచ్చినా, షెవ్చెంకో వెంటనే అంగీకరించలేదు.

కోబ్జార్ (1840) ప్రచురణలో హ్రెబింకా ముఖ్య పాత్ర పోషించాడు; ఆయనే ప్రతిని సెంట్ పీటర్స్‌బర్గ్ సెన్సార్ కమిటీ [ru]కి సమర్పించాడు.^[42] కోబ్జార్ త్వరగా అమ్ముడైపోయింది. ఇది స్పష్టంగా విప్లవ చర్యలకు పిలుపునివ్వకపోయినా, సామాజిక అన్యాయంపై నిరసనను, స్వేచ్ఛాయుత జీవితం పట్ల ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేసింది.^[39]

1840 మార్చిలో, హ్రెబింకా అల్మనాక్ లాస్తివ్కా ప్రతిని సెన్సార్‌లకు సమర్పించాడు, ఇందులో షెవ్చెంకో రచించిన ప్రిచిన్నా (The Wide Dniepr Roars and Moans) అలాగే గాలి ఉగ్రంగా వీచుతోంది! [uk], నీరు నీలి సముద్రంలోకి ప్రవహిస్తోంది [uk] వంటి కవితలు ఉన్నాయి.^[45]

1841లో, షెవ్చెంకో తన మహాకావ్యం హైదమాకీ ప్రచురణకు స్వయంగా ఖర్చు చేశాడు.^[39]^[45] ఈ కవితపై సాహిత్య విమర్శకుడు విస్సారియన్ బెలిన్స్కీ తీవ్ర విమర్శలు చేశాడు; ఒటెచెస్ట్వెన్నియే జపిస్కి పత్రికలో అతను షెవ్చెంకో యొక్క "రోమాంటిక్ ఆర్భాటమైన శైలి"పై విమర్శించాడు.^[39]

ఈ కాలంలో షెవ్చెంకో రచించిన ఇతర కవితలు "మార్యానా సన్యాసిని [uk]", "మునిగినది [uk]", "అంధుడు [uk]" ఉన్నాయి.^[39]

నాటకాలు

షెవ్చెంకో రచించిన బ్లైండ్ బ్యూటీ (Blind Beauty), సుమారు c. 1841లో రాయబడింది, కానీ అది ఇప్పటికి లభ్యం కాలేదు.^[39]

1842లో, ఆయన విషాద నాటకం Mykyta Haidaiలోని ఒక భాగాన్ని విడుదల చేశాడు. 1843లో ఆయన నజార్ స్టోడోలియా [uk] అనే నాటకాన్ని పూర్తిచేశాడు.

ఉక్రెయిన్‌కు ప్రయాణాలు

సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో నివసిస్తున్న సమయంలో, షెవ్చెంకో మూడు సార్లు ఉక్రెయిన్కు ప్రయాణించాడు: 1843, 1845, 1846లో. అక్కడి ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న కష్టమైన పరిస్థితులు ఈ కవి-చిత్రకారుడిపై గాఢమైన ప్రభావం చూపించాయి. షెవ్చెంకో తన ఇంకా బానిసత్వంలో ఉన్న సోదరులను, ఇతర బంధువులను సందర్శించాడు.

అతను ప్రముఖ ఉక్రెయిన్ రచయితలు, మేధావులు యెవ్హెన్ హ్రెబింకా, పాంటెలైమోన్ కులిష్, మిఖాయ్లో మక్సిమోవిచ్లను కలిశాడు. అలాగే రాజ కుటుంబానికి చెందిన రెప్నిన్ కుటుంబంతో స్నేహం ఏర్పడింది, ముఖ్యంగా లిటిల్ రష్యా గవర్నర్-జనరల్ నికొలై రెప్నిన్-వోల్కోన్స్కీ కుమార్తె వరవారా తో అతనికి సన్నిహిత సంబంధం ఏర్పడింది.^[46]

ఆ యువరాణి షెవ్చెంకో గానం పట్ల ఎంతో అభిమానాన్ని చూపింది, ఇద్దరి మధ్య స్నేహం మరింత గాఢమైంది.^[47] తన ఒక కవితకు అంకితం చేస్తూ షెవ్చెంకో వరవారాను ఒక దేవదూతతో పోల్చాడు. అతని కొన్ని రష్యన్ భాషా రచనలు ఆమె కోసం ప్రత్యేకంగా రాయబడ్డాయని కూడా ప్రచారం ఉంది.^[48]

1843 మేలో, షెవ్చెంకో ఉక్రెయిన్‌కు వెళ్లి, ఎక్కువ మంది మేధావులు, కవులు, కళాకారులను కలిసేందుకు ప్రయత్నించాడు. వీరిలో భవిష్యత్తులో సెయింట్స్ సిరిల్, మెథోడియస్ సంఘం సభ్యుడైన వాసిల్ బిలోజెర్స్కీ కూడా ఉన్నాడు.^[49]^[50]

కీవ్‌లో ఉన్న సమయంలో, షెవ్చెంకో ఆ నగరంలోని చారిత్రక ప్రదేశాలు, దృశ్యాలను చిత్రీకరించాడు. ఒక నెల తర్వాత అతను యాహోటిన్కు వెళ్లి, రెప్నిన్ కుటుంబంతో స్నేహం పెంచుకున్నాడు.^[50]

1843 అక్టోబర్‌లో, ఇటీవల జరిగిన పురావస్తు తవ్వకాలు ద్వారా బయటపడ్డ సమాధులపై సందర్శన అనంతరం, అతను "తవ్విన సమాధి [uk]" అనే కవిత రాశాడు. ఈ సమాధులను అనేక ఉక్రెయిన్ ప్రజలు కోసాక్‌ల వీరోచిత గతానికి చిహ్నంగా భావించేవారు.^[51]

అదే సంవత్సరంలో, షెవ్చెంకోను పిరియాటిన్ ప్రాంత భూస్వామి విక్టర్ జక్రెవ్‌స్కీ నిర్వహించిన "మగ్-వాటరింగ్ సొసైటీ" (Russian: Общество мочемордия) సభ్యులతో పరిచయం చేశారు. ఈ సంఘంలో సభ్యులు మద్యం సేవించే సామర్థ్యంపై పోటీ పడుతూ, దానికి అనుగుణంగా బిరుదులు, బహుమతులు పొందేవారు.^[52] వరవారా రెప్నినా షెవ్చెంకోకు ఈ వర్గంతో సంబంధం పెట్టుకోవద్దని హెచ్చరించింది.^[53]

1843 శరదృతువులో, తారాస్ కిరిలివ్కా గ్రామాన్ని సందర్శించి, 14 సంవత్సరాల తర్వాత తన సోదరులను, సోదరీమణులను కలిశాడు.^[54] అక్కడ అతను స్థానిక పూజారి హ్రిహోరి కోషిట్సియా కుమార్తె ఫెడోసియాను కలిశాడు.

తరువాతి సంవత్సరం ఆమెతో వివాహం చేసుకోవాలని అనుకున్నాడు, కానీ షెవ్చెంకో తనకు పూర్వం సేవకుడిగా ఉన్న కారణంగా ఆమె తల్లిదండ్రులు దీనికి అంగీకరించలేదు. తరువాత ఫెడోసియా మానసిక అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ వివాహం చేసుకోకుండా మరణించింది.^[55]

1844లో, రష్యన్ సామ్రాజ్యంలోని ఉక్రెయిన్ ప్రాంతాల పరిస్థితులతో బాధపడిన షెవ్చెంకో, తన స్వదేశంలోని చారిత్రక అవశేషాలు, సాంస్కృతిక స్మారకాలను పిక్చరెస్క్ ఉక్రెయిన్ అనే ఎచ్చింగ్‌ల ఆల్బమ్ రూపంలో చిత్రీకరించాలని నిర్ణయించాడు.

ఈ ఆల్బమ్‌లో ఉక్రెయిన్ చరిత్రకు సంబంధించిన ప్రదేశాలు, సంఘటనలపై అతని వివరణలతో కూడిన చిత్రాలు ఉండాలని భావించాడు. వాటి ద్వారా వచ్చే ఆదాయంతో తన కుటుంబ సభ్యుల స్వేచ్ఛను కొనుగోలు చేయాలని యోచించాడు.

ఈ ప్రాజెక్ట్‌కు ఆర్టిస్టుల ప్రోత్సాహక సంఘం అతనికి 300 రూబిళ్లు అందించింది.^[56] అయితే సరైన ప్రణాళిక లేకపోవడం, వ్యాపార నైపుణ్యాల లోపం వల్ల కొద్ది చిత్రాలే ప్రచురించబడ్డాయి, అమ్మకాల ద్వారా సరిపడా డబ్బు సమకూరలేదు.^[57]

అంతిమంగా, అవసరమైన వనరుల లేమి కారణంగా మొదటి ఆరు ఎచ్చింగ్‌లే ముద్రించబడ్డాయి. 1845లో చారిత్రక ప్రదేశాలపై నీటిరంగు చిత్రాలు, పెన్సిల్ చిత్రాల ఆల్బమ్‌ను కూడా రూపొందించాడు.^[58]

అరెస్టు, విచారణ

1845 మార్చి 22న, ఆర్ట్స్ అకాడమీ మండలి షెవ్చెంకోకు "నాన్-క్లాస్డ్ ఆర్టిస్ట్" బిరుదును ప్రదానం చేసింది. అనంతరం అతను మళ్లీ ఉక్రెయిన్కు వెళ్లి, కీవ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చిత్రలేఖన ఉపాధ్యాయుడిగా నియమితుడయ్యాడు. అక్కడ అతను చరిత్రకారుడు మైకొలా కొస్తోమారోవ్, రహస్య సంఘమైన సెయింట్స్ సిరిల్, మెథోడియస్ సంఘం సభ్యులను కలిశాడు. ఈ సంఘం ఉక్రేనియన్-స్లావిక్ సంఘంగా కూడా పిలువబడేది, సామ్రాజ్యంలోని లిబరలైజేషన్ను ప్రోత్సహిస్తూ, స్లావిక్ దేశాల సమాఖ్య రూపంలో మార్పు కోరుకుంది.^[59]^[60]

1847 జనవరిలో, షెవ్చెంకో పెళ్లి సహాయకుడుగా పాంటెలైమోన్ కులిష్, ఒలెనా బిలోజెర్స్కా వివాహంలో పాల్గొన్నాడు.^[61]

1847 ఏప్రిల్ 5న అతను అరెస్టయ్యాడు. అప్పటికి అతను కీవ్కు ప్రయాణిస్తూ, మైకొలా కొస్తోమారోవ్ వివాహానికి హాజరుకావడానికి వెళ్తున్నాడు. కానీ అతనికి తెలియకుండా కొస్తోమారోవ్, ఇతర సభ్యులు ముందుగానే అరెస్టయ్యారు.^[62]

...కోపంగా, ఎత్తుగా,
ఇదిగో తానే వస్తున్నాడు, జార్,
తన కాళ్లు చాచేందుకు; అతని పక్కన
అతని రాణి అలంకరించుకుంటూ నడుస్తోంది,
ఎండిపోయిన ద్రాక్షపండులా ముడతలు పడిన,
సన్నగా, పొడవుగా ఉన్న ఆమె,
ప్రతి అడుగులో ఆమె తల ఊగుతూ,
మెడపై కంపిస్తోంది.
ఇదేనా మీరు పొగిడే అందం?!
బాధగా ఉంది, మీరు నాశనమైపోయారు!
నేను మూర్ఖుడినై, మీను చూడకుండానే
మీ రచయితలు చెప్పింది నమ్మాను,
మీ కవుల అబద్ధాలను విశ్వసించాను.

డ్రీమ్ (1844) నుండి భాగం, జాన్ వెయిర్ అనువాదం^[63]

1844లో రాసిన షెవ్చెంకో కవిత డ్రీమ్, ఇందులో రష్యన్ ఉన్నత వర్గాలు ఉక్రెయిన్ ప్రజలపై చూపిన సామాజిక, జాతీయ అణచివేతను వివరించాడు,^[64] ఈ కవిత ప్రతులు సంఘ సభ్యుల వద్ద నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత పెద్ద వివాదానికి కారణమైంది.^[65]

రష్యా చక్రవర్తి నికొలస్ I స్వయంగా ఈ కవితను చదివాడు. విస్సారియన్ బెలిన్స్కీ ప్రకారం, చక్రవర్తి ఉక్రేనియన్ భాషను బాగా తెలిసినవాడిగా చెప్పబడింది. కవితలో తన గురించి ఉన్న భాగాన్ని చదివినప్పుడు అతను నవ్వినా, తన భార్య అలెగ్జాండ్రా ఫియోడొరోవ్నా గురించి ఉన్న భాగాన్ని చదివినప్పుడు అతని కోపం పెరిగింది. షెవ్చెంకో ఆమె రూపాన్ని, భయంతో వచ్చిన అలవాట్లను వ్యంగ్యంగా వర్ణించాడు. ఇది డిసెంబర్ తిరుగుబాటు సమయంలో ఆమెకు వచ్చిన భయంతో సంబంధం ఉంది.^[66]

అలెక్సీ ఫ్యోడరోవిచ్ ఒర్లోవ్ సమర్పించిన అధికార నివేదికలో, షెవ్చెంకోపై "లిటిల్-రష్యన్ భాష" (అంటే ఉక్రేనియన్ భాష)లో తీవ్రమైన విషయాలతో కవితలు రాసినట్లు ఆరోపించారు. అతను బానిసత్వం నుండి విముక్తి పొందినందుకు కృతజ్ఞత చూపకుండా, ఉక్రెయిన్ జాతీయ భావాలను ప్రోత్సహించడం, దేశం దాస్య స్థితిలో ఉందని చెప్పడం, కోసాక్ హెట్‌మాన్ పరిపాలనను మహిమాపరచడం, సామ్రాజ్య కుటుంబంపై విమర్శలు చేయడం వంటి నేరాలు అతనిపై మోపబడ్డాయి.^[60]

విచారణ సమయంలో, షెవ్చెంకోను సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్లోని ఇంపీరియల్ చాన్సలరీ మూడవ విభాగం (3rd Department) కట్టడంలోని కారాగార గదుల్లో నిర్బంధించారు.

మధ్య ఆసియాకు చేరిక

శిక్ష విధించబడిన తరువాత, షెవ్చెంకోను రష్యా సైన్యంలో ఒక ప్రైవేట్గా ఓరెన్‌బర్గ్లోని గారిసన్‌కు పంపించారు.^[60] అక్కడి నుండి అతన్ని ఓర్స్క్కు, ఉరాల్ పర్వతాలు సమీపంలో, బదిలీ చేశారు.

జార్ నికొలస్ I స్వయంగా అతని శిక్షను ధృవీకరించి,^[67] అదనంగా "కఠినమైన పర్యవేక్షణలో ఉంచాలి, రాయడం లేదా చిత్రాలు వేయడం నిషేధం" అని ఆదేశించాడు.^[60]

తదుపరి అతన్ని సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ నుండి ఓరెన్‌బర్గ్, ఓర్స్క్ వరకు బలవంతపు నడక ద్వారా తరలించారు.^{[citation needed]}

ఓర్స్క్ కోట రికార్డుల ప్రకారం, అతని ఎత్తు 2 అర్షిన్లు, 5 వెర్షోక్లు (సుమారు 164.5 సెం.మీ), జుట్టు గోధుమ రంగులో, కళ్ల రంగు గాఢ బూడిదగా ఉండేది.^[68]

ఇప్పటికే అతను టైఫస్ వ్యాధిని ఎదుర్కొన్నాడు.^[69] నిర్బంధ జీవితం లో అతను రుమాటిజం, స్కర్వీ వంటి వ్యాధులతో బాధపడడం ప్రారంభించాడు.^[70]

దారుణమైన జీవన పరిస్థితులు, కఠినమైన సైనిక సేవ కారణంగా అతని మానసిక స్థితి క్షీణించింది. ఈ సమయంలో అతను తన పాత స్నేహితులు పంపిన లేఖలను చదవడం ద్వారా కొంత ఆనందాన్ని పొందేవాడు.

చివరికి అతనికి చిత్రాలు గీయడానికి అనుమతి లభించింది. కవిత్వంతో పాటు చిత్రలేఖనం అతని మానసిక స్థితిని కొంత మెరుగుపరచడంలో సహాయపడింది.^[71]

అరాల్ సముద్ర యాత్ర

తదుపరి సంవత్సరం 1848లో, షెవ్చెంకోను రష్యా యొక్క మొదటి నౌకాదళ యాత్రకు, అంటే అరాల్ సముద్రం అన్వేషణకు, "కొన్స్టాంటిన్" అనే నౌకపై నియమించారు. ఈ యాత్రకు లెఫ్టినెంట్ బుటకోవ్ నాయకత్వం వహించాడు.

అధికారికంగా అతను ఒక సాధారణ ప్రైవేట్ అయినప్పటికీ, యాత్రలోని ఇతర సభ్యులు అతన్ని సమానంగా గౌరవించారు. అతనికి అరాల్ సముద్ర తీర ప్రాంతాల వివిధ దృశ్యాలను చిత్రీకరించే బాధ్యత అప్పగించబడింది.

1848–49 మధ్య 18 నెలల యాత్ర అనంతరం, షెవ్చెంకో తన చిత్రాలు, పెయింటింగ్‌లతో కూడిన ఆల్బమ్‌తో ఓరెన్‌బర్గ్కు తిరిగి వచ్చాడు. ఆ చిత్రాలలో చాలా యాత్ర వివరాల కోసం రూపొందించబడ్డాయి. అయినప్పటికీ, అతను అరాల్ సముద్ర ప్రకృతి, కజాఖ్ ప్రజలు గురించి అనేక ప్రత్యేక కళాఖండాలను సృష్టించాడు. ఈ కాలంలోనే మధ్య ఆసియాలో రష్యా ఆక్రమణ ప్రారంభమైంది.^[72]

అరాల్ యాత్ర సమయంలో, షెవ్చెంకో ఇతర సభ్యుల మాదిరిగానే తీవ్ర వేడి, దాహం, ఆహార కొరతను అనుభవించాడు. కరాకుమ్ ఎడారిని కాలినడకన దాటిన తరువాత, వారి బృందం కోసారాల్ కోటకు చేరుకుంది.

అక్కడి గారిసన్‌లో పనిచేస్తున్న ఉరాల్ కోసాక్‌లు అతన్ని ఎంతో గౌరవంగా స్వాగతించారు. యాత్ర సమయంలో పెరిగిన అతని గడ్డం కారణంగా అతన్ని ఒక పాత విశ్వాసి పూజారి అని పొరబడ్డారు.

కోటకు పోస్టు సేవలు లేకపోవడం అతనికి అసౌకర్యాన్ని కలిగించింది. దీనిని అతను కొత్త కవితలు రాయడం ద్వారా అధిగమించాడు.^[73]

1849 చివరికి, షెవ్చెంకోకు ఓరెన్‌బర్గ్ను సందర్శించే అనుమతి లభించింది. అక్కడ అతను తన స్నేహితులను కలుసుకుని కొత్త కవితలకు ప్రేరణ పొందాడు.^[74]

అయితే, అరాల్ సముద్రానికి మరో యాత్రలో అతని పాల్గొనడం గురించి వచ్చిన వార్తలు, అలాగే చిత్రలేఖనంపై మళ్లీ నిషేధం విధించడం అతన్ని మళ్లీ నిరాశలోకి నెట్టాయి.

1850 జనవరి 1న వరవరా రెప్నినా కు రాసిన ఒక లేఖలో, తాను మళ్లీ ఉక్రెయిన్ను చూడగలనా అనే సందేహాన్ని వ్యక్తం చేశాడు.^[75]

నోవోపետրోవ్స్క్‌లో నిర్బంధం

ఓరెన్‌బర్గ్‌లో సేవలందిస్తున్న ఒక అధికారి తో జరిగిన ఘర్షణ తరువాత, 1850 ఏప్రిల్‌లో షెవ్చెంకోను అరెస్టు చేసి ఓర్స్క్కు పంపించారు. అతనిపై పౌర దుస్తులు ధరించడం, చిత్రలేఖనంపై నిషేధాన్ని ఉల్లంఘించాడని ఆరోపణలు మోపారు, అయితే అరాల్ యాత్ర సమయంలో చిత్రలేఖనం అతని పనిలో భాగమే.^[76]

ఈ అరెస్టు ఫలితంగా అతన్ని అత్యంత కఠినమైన శిక్షా స్థావరాల్లో ఒకటైన నోవోపետրోవ్స్క్ కోటకు తరలించారు. ఇది కాస్పియన్ సముద్రం తీరంలోని మాంగిష్‌లాక్ ద్వీపకల్పంలో ఉంది. అతను అక్కడికి 1850 అక్టోబర్‌లో చేరాడు.^[77]

రాజకీయ ఖైదీగా గుర్తింపుపొందిన షెవ్చెంకోపై కఠినమైన డ్రిల్లులు, అధికారుల దుర్వినియోగం కొనసాగింది, ఇవి అతనికి తీవ్ర మానసిక వేదన కలిగించాయి.^[78]

దీనికి తోడు, కఠినమైన నిరోధం (సెన్సార్) కారణంగా అతను తన స్నేహితులతో లేఖలు మార్పిడి చేసుకోవడం కూడా సాధ్యపడలేదు.^[79]

1851లో, సహసైనికుడు బ్రోనిస్వావ్ జలెస్కీ సూచనపై, లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ మాయెవ్‌స్కీ షెవ్చెంకోను మాంగిష్‌లాక్ (కరటౌ) భూభౌతిక యాత్రలో పాల్గొనడానికి నియమించాడు.

కళా సృజనపై నిషేధాన్ని అధిగమించేందుకు, 1853లో షెవ్చెంకో మట్టితో శిల్పాలు రూపొందించాడు. అతను ఒక తక్కువ ఉపరితల శిల్పం (లో రీలీఫ్), అనేక చిన్న విగ్రహాలను సృష్టించాడు, అయితే అవి రవాణా సమయంలో నశించిపోయాయి.^[80]

1854లో, స్థానిక చర్చ్ కోసం ఒక చిత్రపటం (ఐకాన్) గీయడానికి అతను స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చాడు, కానీ సైనిక అధికారులు అనుమతి ఇవ్వలేదు.^[81]

నోవోపետրోవ్స్క్‌లో గడిపిన కాలంలో అతనికి లభించిన కొద్ది సానుకూల అనుభవాల్లో ఒకటి కోట కమాండెంట్ భార్య అగాటా ఉస్కోవాతో పరిచయం. ఆమెపై అతనికి ప్రేమాభిమానాలు కలిగాయి.^[82]

నిర్బంధం నుండి విడుదల

1857లో, కొత్త చక్రవర్తి నుంచి క్షమాభిక్ష పొందిన తర్వాత షెవ్చెంకో చివరకు నిర్బంధం నుండి విడుదలయ్యాడు. అయితే, అతనికి వెంటనే సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్కు వెళ్లడానికి అనుమతి ఇవ్వలేదు; బదులుగా అతను నిజ్నీ నోవ్గొరోడ్లోనే ఉండాల్సి వచ్చింది.

అక్కడ అతను యువ నటి ఎకటెరీనా పియునోవాతో పరిచయం పెంచుకుని, ఆమెకు తన స్నేహితులను పరిచయం చేశాడు, పాత్రల కోసం ఉక్రేనియన్ భాషలో శిక్షణ ఇచ్చాడు. కానీ, ఇద్దరి మధ్య వయస్సు తేడా ఎక్కువగా ఉండటంతో పియునోవా తల్లిదండ్రులు ఈ సంబంధానికి వ్యతిరేకించారు. చివరకు ఆమె కూడా అతని వివాహ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించింది.

1858 ఫిబ్రవరి 25న, తన పుట్టినరోజునే, షెవ్చెంకోకు అధికారుల నుండి సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్కు తిరిగి వెళ్లేందుకు అనుమతి లభించినట్లు సమాచారం అందింది.^[83]

1858 మార్చిలో మాస్కోకు చేరుకున్న తరువాత, అతను తన పాత స్నేహితురాలు వరవరా రెప్నినాను కలిశాడు. ఆమె తన స్మృతుల్లో షెవ్చెంకోను "నిస్సత్తువగా" కనిపించాడని, శారీరకంగా, మానసికంగా పూర్తిగా క్షీణించాడని పేర్కొంది.^[84]

11 సంవత్సరాల నిర్బంధం అనంతరం సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌కు తిరిగి వచ్చిన షెవ్చెంకోను చదువుకున్న వర్గాలు ఒక ప్రసిద్ధ వ్యక్తిగా స్వాగతించాయి. టోల్స్టాయ్ కుటుంబం ఇంట్లో జరిగిన విందులో, అతని స్వదేశమైన ఉక్రెయిన్‌పై ప్రేమను, కష్టసమయాల్లో కూడా తలొగ్గని ధైర్యాన్ని అందరూ ప్రశంసించారు. ఈ ప్రశంసలు అతనికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించాయి.

రాజధానికి వచ్చిన తరువాత, అతను ప్రముఖ వ్యక్తుల ఇళ్లకు తరచుగా ఆహ్వానించబడి, మిఖాయిల్ మికేశిన్, ఇవాన్ తుర్గెనేవ్ వంటి ప్రముఖ కళాకారులతో పరిచయం ఏర్పరుచుకున్నాడు.^[85]

తన కళారంగాన్ని కొనసాగించాలనే ఉద్దేశంతో, అతను హెర్మిటేజ్ మ్యూజియంను సందర్శించి, తన మొదటి ఆక్వాటింట్ ప్రతిరూపం కోసం ఒక చిత్రాన్ని ఎంపిక చేసుకున్నాడు. 1858 జూన్‌లో అతనికి కళల అకాడమీలో రెండు చిన్న గదులు నివాసం, వర్క్‌షాప్‌గా కేటాయించబడ్డాయి.^[86]

రోజువారీ ఖర్చుల కోసం, అతను తన స్నేహితుల పిల్లలకు కళా పాఠాలు చెప్పేవాడు. అలాగే సరటోవ్ నుండి వచ్చిన కోస్తోమారోవ్‌తో మళ్లీ సంబంధాలు పునరుద్ధరించాడు.^[87]

1858 శీతాకాలంలో, షెవ్చెంకో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ షేక్స్పియర్ నటుడు ఐరా ఆల్డ్రిడ్జ్ ప్రదర్శనను వీక్షించాడు. అనువాదకుల సహాయంతో ఇద్దరూ కళ, సంగీతంపై, అలాగే తమ అనుభవాలపై చర్చిస్తూ మంచి స్నేహితులయ్యారు. షెవ్చెంకో ఆల్డ్రిడ్జ్ చిత్రాన్ని గీశాడు.^[88]

1858 చివరలో లేదా 1859 ప్రారంభంలో, షెవ్చెంకో మార్కో వోవ్‌చోక్ను కలిశాడు. ఆమె రచనలతో ఆకర్షితుడైన అతను, ఆమెపై స్నేహభావం పెంచుకుని ఒక కవితను ఆమెకు అంకితం చేశాడు.^[89]

సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో ఉన్న తన పరిచయాల ద్వారా, షెవ్చెంకో ఉక్రెయిన్‌లో మిగిలిన తన కుటుంబ సభ్యులను బానిసత్వం నుండి విముక్తి చేయించేందుకు ప్రయత్నించాడు. అయితే కిరిలివ్‌కా గ్రామ యజమాని ఫ్లోరోవ్‌స్కీ, స్వేచ్ఛకు బదులుగా గ్రామాన్ని వదిలివెళ్లాలని షరతు విధించాడు. ఈ నిర్బంధం చివరకు జనవరి తిరుగుబాటు (1863) కారణంగా నిలిపివేయబడింది.^[90]

ఉక్రెయిన్‌కు చివరి సందర్శన

ఉక్రెయిన్‌కు ప్రయాణం చేయడానికి అనుమతి పొందిన తరువాత, 1859 జూన్‌లో షెవ్చెంకో సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ను విడిచిపెట్టాడు. లెబెడిన్ సమీపంలోని ఖ్రుష్చోవ్ కుటుంబం మానర్‌లో కొంతకాలం గడిపిన తరువాత, అతను తన పాత స్నేహితుడు మిఖాయిలో మక్సిమోవిచ్‌ను కలిశాడు, అతను కానివ్ పరిసర ప్రాంతంలో నివసించేవాడు.

అక్కడి నుండి షెవ్చెంకో హొరోడిష్చెకు చేరుకొని, పారిశ్రామికవేత్త ప్లాటోన్ సెమెరెంకో నిర్వహిస్తున్న చక్కెర కర్మాగారాన్ని సందర్శించాడు. అనంతరం అతను కిరిలివ్‌కాకు వెళ్లి, తన అన్న మికిటా, చెల్లి ఇరీనాను కలిశాడు.^[91]

తర్వాత షెవ్చెంకో కోర్సున్కు వెళ్లి, తన అక్క భర్త సోదరుడు వర్ఫోలోమేయ్ వద్ద నివసించాడు. ఈ ఇద్దరూ కలిసి డ్నిప్రో నది వెంట భూములను పరిశీలించి, భవిష్యత్తులో తాను నివసించడానికి ఒక ఇల్లు నిర్మించేందుకు అనువైన ప్రదేశాన్ని వెతికారు.^[92]

అయితే, జూలైలో షెవ్చెంకోపై స్థానిక పోలీసులకు ఫిర్యాదు రావడంతో అతన్ని అరెస్టు చేశారు. అతనిపై దైవనింద ఆరోపణలు మోపబడ్డాయి. తరువాత అతన్ని చెర్కాసి మార్గంగా కీవ్కు తరలించారు.^[93]

విడుదలైన తరువాత, షెవ్చెంకో కీవ్‌లోనే ఉండి, ప్రియోర్కాలో ఒక ఇల్లు అద్దెకు తీసుకున్నాడు. అక్కడ తన పాత స్నేహితుడు సోషెంకోను కలిసిన తరువాత, అతను తిరిగి సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌కు వెళ్లాడు.^[94]

తిరుగు ప్రయాణంలో, అతను కాచానివ్కాలోని టార్నోవ్‌స్కీ కుటుంబ నివాసాన్ని సందర్శించాడు.^[95]

విఫలమైన వివాహ ప్రయత్నాలు

దీర్ఘకాల నిర్బంధం నుండి విముక్తి పొందిన తరువాత, షెవ్చెంకో తన వ్యక్తిగత జీవితంపై తీవ్ర అసంతృప్తిని తన స్నేహితులతో పంచుకున్నాడు. వృద్ధాప్యంలో అతను వివాహం చేసుకుని భూమిపై స్థిరపడాలని కలగన్నాడు.^[96]

సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌కు తిరిగి వచ్చిన తరువాత, 1859 నవంబరులో షెవ్చెంకో తన వివాహం గురించి ఆసక్తి వ్యక్తం చేశాడు. ఉక్రెయిన్‌లోని తన బావమరిదిని సంప్రదించి, సమీప గ్రామానికి చెందిన సాధారణ యువతి ఖారిటినా దోవ్‌హోపొలెంకోతో తన వివాహ ఏర్పాట్లు చేయమని కోరాడు. అయితే వర్ఫోలోమేయ్ అతన్ని ఆ ఆలోచన నుండి దూరం చేయడానికి ప్రయత్నించి, మరింత సాంస్కృతికంగా అభివృద్ధి చెందిన యువతిని ఎంపిక చేసుకోవాలని సూచించాడు.^[97]

1859లో షెవ్చెంకో లికేరా పోలుస్మాకోవాతో పరిచయం ఏర్పరుచుకున్నాడు. ఆమె సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లోని తన ఉక్రేనియన్ స్నేహితుడి ఇంట్లో ఒక ఇంటి పనిమనిషిగా పనిచేసేది. అతను త్వరలోనే ఆమెపై ప్రేమలో పడ్డాడు.

క్షయవ్యాధి నుండి కోలుకున్న తరువాత, 1860లో లికేరా హన్నా బార్వినోక్ (పంతెలెయిమోన్ కులిష్ భార్య) ఇంటికి వెళ్లింది. అయితే, "ఆలస్యంగా ఉంటుంది" అనే ఆరోపణలతో ఆమెను అక్కడి నుండి బయటకు పంపించారు.

తర్వాత షెవ్చెంకో తన స్నేహితురాలు, కౌంటెస్ టోల్స్టాయ్ సోదరి ఇంట్లో ఆమెకు వసతి కల్పించాడు. అక్కడ ఒక గురువు ఆమెకు బోధించగా, అతను ఆమెను ప్రేమించడానికి ప్రయత్నించాడని చెబుతారు.

ఈ విషయం షెవ్చెంకోకు తీవ్ర కోపాన్ని కలిగించింది. అతను లికేరాపై ఆగ్రహంతో శపించి, వెళ్లిపోవాలని చెప్పడంతో వారి సంబంధం ముగిసింది.

తరువాత లికేరా త్సార్స్కోయే సెలోకు వెళ్లి ఒక క్షౌరుడును వివాహం చేసుకుంది. తన భర్త మద్యపానం కారణంగా, తరువాత ఆమె ఆ వ్యాపారాన్ని స్వయంగా నిర్వహించింది.^[96]

చివరి నెలలు, మరణం

పోలుస్మాకోవాతో జరిగిన విరహం షెవ్చెంకోకు తీవ్రమైన మానసిక దెబ్బ ఇచ్చింది.^[98] కోస్తోమారోవ్ ప్రకారం, ఆ తరువాత కవి అధికంగా రమ్ మద్యం సేవించడం ప్రారంభించాడు, త్వరలోనే తీవ్రమైన ఛాతి నొప్పితో బాధపడసాగాడు.

ఆరోగ్యం క్షీణిస్తున్నప్పటికీ, అతను తన పనిని కొనసాగిస్తూ బుక్వార్ యుజ్నోరుస్స్కీ [uk] అనే వ్యాకరణ పుస్తకంను ప్రచురించాడు. ఇది ఉక్రెయిన్‌లోని ఆదివారం పాఠశాలలులో ఉపయోగం కోసం రూపొందించబడింది.^[99]

1860 డిసెంబర్ నాటికి కవి కొంత కోలుకుని, క్రిస్మస్ సందర్భంగా తన స్నేహితులను సందర్శించాడు. అయితే త్వరలోనే అతని ఆరోగ్యం మళ్లీ క్షీణించి, అతనికి డ్రాప్సీ వ్యాధి నిర్ధారణ అయ్యింది. వైద్యులు మద్యం సేవించడం మానాలని సూచించగా, అతను ఆపాడు, కానీ అప్పటికే ఆలస్యమైంది.

ఫిబ్రవరి 14న అతను తన చివరి కవిత Surely The Time Has Comeను రచించడం ప్రారంభించాడు, కానీ అది అసంపూర్ణంగానే మిగిలిపోయింది. తీవ్రమైన నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు ఉన్నప్పటికీ, షెవ్చెంకో స్పష్టమైన అవగాహనతోనే ఉండి, చక్రవర్తి ప్రకటించనున్న 1861 విమోచన సంస్కరణ గురించి వార్తల కోసం ఆసక్తిగా ఎదురుచూశాడు.

ఫిబ్రవరి 25న, తన పుట్టినరోజున, అతను తీవ్రమైన నొప్పి కారణంగా పడుకోలేకపోయాడు, మంచం మీద కూర్చొని అతిథులను స్వాగతించాడు. ఆ రాత్రి పలువురు వైద్యులు అతన్ని పరిశీలించి, అతనికి ఫెఫుసాల వాపు (పల్మనరీ ఎడీమా) ఉన్నట్లు నిర్ధారించారు, బాధను తగ్గించడానికి వేదన నివారిణి మందులు ఇచ్చారు.

ఫిబ్రవరి 26, 1861 ఉదయం 5 గంటలకు, షెవ్చెంకో తన సేవకుడిని పిలిచి ఒక కప్పు పాలు టీ తీసుకురమ్మన్నాడు. దానిని తాగిన తరువాత, అతను మంచం నుండి లేచి తన వర్క్‌షాప్‌కు వెళ్లే మెట్ల వైపు నడిచాడు. ఉదయం సుమారు 5:30 గంటలకు వర్క్‌షాప్‌లోకి వెళ్లిన వెంటనే అతను ఊపిరి పీల్చుకోలేక నేలపై కుప్పకూలి, 47 ఏళ్ల వయసులో మరణించాడు.^[100]

ప్రేమలో, జీవితంలో అనేక దురదృష్టాలను ఎదుర్కొన్న ఈ కవి, రష్యాలో 1861 బానిస విమోచన సంస్కరణ ప్రకటించబడే ఏడు రోజుల ముందు మరణించాడు.^{[citation needed]} అతని రచనలు, జీవితం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉక్రెయిన్ ప్రజలచే గౌరవించబడుతున్నాయి, ఉక్రేనియన్ సాహిత్యంపై అతని ప్రభావం అపారంగా ఉంది.

సమాధి

షెవ్చెంకోను ప్రారంభంలో సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లోని స్మోలెన్స్క్ సమాధి స్థలంలో సమాధి చేశారు. సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో జరిగిన ఆయన అంత్యక్రియలకు రష్యన్ సాహిత్య ప్రముఖులు ఫ్యోదర్ దోస్తోయెవ్స్కీ, ఇవాన్ తుర్గెనెవ్, సాల్టికోవ్-ష్చెడ్రిన్, నికోలై లెస్కోవ్ హాజరయ్యారు.^[102]

అయితే, తన కవిత "టెస్టమెంట్" ("జపోవిట్")లో వ్యక్తం చేసిన తన కోరిక ప్రకారం ఉక్రెయిన్లో సమాధి కావాలని భావించిన షెవ్చెంకో కోసం, అతని స్నేహితులు అతని అవశేషాలను రైలు ద్వారా మాస్కోకు, అక్కడి నుండి గుర్రపు బండిపై అతని స్వస్థలానికి తరలించారు. డ్నిప్రో నదిపై ఆవిరి నౌక ద్వారా తరలించిన తరువాత, 1861 మే 22 (O.S. 8)న షెవ్చెంకో అవశేషాలను చెర్నెచా హోరా (సన్యాసి కొండ; ప్రస్తుత తారాస్ హిల్)లోని కానివ్లో మళ్లీ సమాధి చేశారు.

ఆ సమాధి స్థలం మొదట షెవ్చెంకో మేనల్లుడు వర్ఫొలోమియ్ అద్దెకు తీసుకున్నాడు, తరువాత దానిని కొనుగోలు చేసి కానివ్ నగరానికి బదిలీ చేశారు. సమాధిపై ఒక ఎత్తైన మound నిర్మించి, దానిపై దాత వసిల్ టార్నోవ్‌స్కీ ది యంగర్ ద్వారా ఒక పిగ్ ఐరన్ క్రాస్ ఏర్పాటు చేశారు. సమీపంలో ఒక తాత్కాలిక మ్యూజియం కూడా స్థాపించబడింది.^[103]

ప్రస్తుతం ఈ స్మారక సముదాయం కానివ్ మ్యూజియం-సంరక్షణ కేంద్రంలో భాగంగా ఉంది.

కావ్య రచనలు

షెవ్చెంకో మొత్తం 237 కవితలను రచించాడు, అయితే వాటిలో కేవలం 28 మాత్రమే రష్యన్ సామ్రాజ్యంలో ప్రచురించబడ్డాయి. మరిన్ని ఆరు కవితలు అతని జీవితకాలంలోనే ఆస్ట్రియన్ సామ్రాజ్యంలో ప్రచురించబడ్డాయి.

ప్రారంభ రచనలు

షెవ్చెంకో ప్రారంభ రచనలు ఉక్రేనియన్ సాహిత్యం పునరుజ్జీవన కాలంలో ఏర్పడిన సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించాయి. ఈ పునరుజ్జీవనాన్ని ఇవాన్ కొట్లియారెవ్స్కీ, హ్రిహోరి క్విట్‌కా-ఓస్నోవియానెంకో ప్రారంభించారు. వీరు సాధారణ ఉక్రేనియన్ భాషలో రచనలు చేసి, గ్రామీణ జీవితాన్ని తమ రచనల్లో ప్రతిబింబించారు.

తన సాహిత్య ప్రారంభ దశలో షెవ్చెంకోపై రష్యన్, పోలిష్ రోమాంటిక్ సాహిత్యం ప్రభావం ఉంది, ముఖ్యంగా ఆడమ్ మిక్కేవిచ్, ఝూకోవ్‌స్కీ ప్రభావం కనిపిస్తుంది. అయినప్పటికీ, అదే సమయంలో యువ రచయిత ఉక్రేనియన్ జానపదం నుండి అనేక అంశాలను ఉపయోగించాడు. ఈ ప్రభావం ది బివిచ్డ్, ది పోప్లార్ ట్రీ, ది డ్రౌన్డ్ వంటి బాల్లడ్లలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.^[104]

షెవ్చెంకో ప్రారంభ రచనలు ఉక్రెయిన్ చరిత్రలో కూడా బలంగా స్థిరపడ్డాయి. అనామక గ్రంథం రూతేనియన్ల చరిత్ర అతని కాలంలో విస్తృతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది, మిఖాయిలో ద్రాహొమానోవ్ ప్రకారం, అది కవిపై ప్రభావం చూపడంలో బైబిల్ తరువాతి స్థానంలో ఉంది. అదనంగా, అనేక చారిత్రక స్మృతులు అతను తన పరిసరాల్లోని మౌఖిక సంప్రదాయాల ద్వారా నేర్చుకున్నాడు.

జపొరోజియన్ కోసాక్‌లును ఉక్రెయిన్ రక్షకులుగా చూపించే ప్రజాదరణ గల భావన షెవ్చెంకో కవితలైన నలీవైకో, తారాస్ రాత్రి, హమాలియా, ఇవాన్ పిడ్‌కోవా, హైదమాకీలో ప్రతిబింబిస్తుంది.^[105]

ప్రపంచ సాహిత్యంలో ఒక కవి కూడా మహిళల పూర్తి మానవ హక్కుల కోసం ఇంతగా, ఇంత స్థిరంగా పోరాడినవాడిని నేను చూడలేదు.

ఇవాన్ ఫ్రాంకో^[106]

తన ప్రారంభ రచనలలో షెవ్చెంకో తన కాలంలో ఉక్రెయిన్‌లో ఉన్న దాస్య వ్యవస్థ పరిస్థితులపై తీవ్ర సానుభూతిని వ్యక్తం చేశాడు. ముఖ్యంగా యువతులపై జరిగే అన్యాయాలు అతనికి బాధ కలిగించాయి. ఈ అంశం కాటెరినా (కవిత), మారియానా ది నన్, ది విచ్, ది వాటర్‌నింఫ్, ది లిల్లీ, ది ప్రిన్సెస్, పెట్రస్, మారినా, ది వాగబాండ్, ది సర్వెంట్ వంటి కవితల్లో కనిపిస్తుంది.^[107]

తరువాతి కాలం

1845లో షెవ్చెంకో చేసిన ఉక్రెయిన్ పర్యటన అతనికి ఒక కీలక అనుభవంగా మారింది. అతను ఎడమ తీర ఉక్రెయిన్ ప్రాంతాన్ని సందర్శించాడు, ఇది కోసాక్ హెట్‌మనేట్ పాలనలో ఉండేది. అక్కడి సామాజిక పరిస్థితులు అతని ఊహించినంత మంచిగా లేవు. స్థానిక భూస్వాములు రష్యన్ ప్రభుత్వంతో కలిసి తమ ప్రజలను దాస్యానికి గురిచేసేవారు.

ఈ అనుభవాలు షెవ్చెంకో భావజాలాన్ని పూర్తిగా మార్చాయి. అతను గతంలో ఉన్న రొమాంటిక్ దృక్పథాన్ని వదిలి, చరిత్రను విమర్శాత్మకంగా చూడటం ప్రారంభించాడు. ఇకపై పోలాండ్, జెస్యూయిట్లు ఉక్రెయిన్ సమస్యలకు ప్రధాన కారణమని భావించడం మానేసి, రష్యన్ జార్ వ్యవస్థనే ప్రధాన శత్రువుగా గుర్తించాడు. అతని విమర్శలు ముఖ్యంగా పీటర్ ది గ్రేట్, కాథరిన్ ది గ్రేట్పై కేంద్రీకృతమయ్యాయి.^[108]

ఈ కాలంలో అతను రచించిన ముఖ్యమైన కవితలు రాజకీయ స్వభావం కలిగినవి. ది డ్రీమ్ అనే వ్యంగ్య కవితలో రష్యన్ రాజ్యాన్ని విమర్శించాడు. అలాగే ది కాక్‌కేసస్ కవితలో స్వేచ్ఛ కోసం పోరాటాన్ని ప్రోమిథియస్ రూపంలో చూపించాడు, నికోలస్ Iను నిరంకుశుడిగా విమర్శించాడు.^[109]

ఇతర ముఖ్య రచనలలో ది హెరెటిక్ (జాన్ హస్ జీవితం ఆధారంగా), నియోఫైట్స్, మారియా ఉన్నాయి. షెవ్చెంకో మానవ విలువలపై దృష్టి పెట్టడం వల్ల ఆల్ఫ్రెడ్ జెన్సెన్ అతన్ని ఒక విశ్వవ్యాప్త ప్రతిభగా అభివర్ణించాడు.^[110]

అనువాదాలు

షెవ్చెంకో కవితలు అతని జీవితకాలంలోనే రష్యన్ భాషలోకి అనువదించబడ్డాయి. తరువాత అవి అనేక భాషల్లోకి అనువదించబడ్డాయి. 1911లో ఎథెల్ లిలియన్ వోయ్నిచ్ ఇంగ్లీషులో ఒక సంకలనాన్ని ప్రచురించింది. తరువాతి అనువాదాలు 1922, 1933లో విన్నిపెగ్లో, 1933–1936లో న్యూయార్క్ నగరంలో వెలువడ్డాయి.^[111]

1961లో అతని మరణ శతాబ్ది సందర్భంగా వెరా రిచ్ చేసిన అనువాదాలు లండన్లో ప్రచురించబడ్డాయి.

కవిత ఉదాహరణ: టెస్టమెంట్ (జపోవిట్)

1845లో రచించిన షెవ్చెంకో కవిత టెస్టమెంట్ (జపోవిట్) 150కి పైగా భాషల్లోకి అనువదించబడింది, 1870లలో హోర్డీ హ్లాడ్కీ సంగీతబద్ధం చేశారు.^[112]

రాజకీయ, తాత్విక సౌందర్య దృక్కోణాలు

షెవ్చెంకోను తరచుగా 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో ఉన్న ఉక్రెయిన్ రైతుల ప్రయోజనాలను ప్రతినిధ్యం వహించిన వ్యక్తిగా భావిస్తారు. ఇది రష్యన్ సామ్రాజ్యంలో సామంత-దాస్య వ్యవస్థ సంక్షోభ కాలం.^[113]

అతను ప్రస్తుత సామాజిక వ్యవస్థ శాశ్వతమని నమ్మలేదు. ఆవిరి యంత్రం అభివృద్ధి కారణంగా దాస్య వ్యవస్థ అంతరించిపోతుందని, ఇది భూస్వాములను "తినివేస్తుంది" అని అతను నమ్మాడు. సామాజిక మార్పులో ప్రధాన పాత్ర ప్రజలదేనని భావించాడు.

షెవ్చెంకో రష్యన్ భూస్వాములు, జార్‌పై తీవ్ర విమర్శలు చేసినప్పటికీ, అతను పాన్-స్లావిజం భావజాలాన్ని కూడా పంచుకున్నాడు, రష్యన్ బుద్ధిజీవులుతో సంబంధాలు కొనసాగించాడు. అతని అభిప్రాయాలు 17వ శతాబ్దపు ఉక్రెయిన్ కోసాక్‌లు నాయకుడు బోహ్దాన్ ఖ్మెల్నిట్స్కీపై అతని దృక్కోణంలో కనిపిస్తాయి. అతన్ని "గొప్పవారిలో గొప్పవాడు"గా ప్రశంసించినప్పటికీ, ఉక్రెయిన్ స్వయంప్రభుత్వం కోల్పోవడానికి కారణమయ్యాడని విమర్శించాడు.^[114]

షెవ్చెంకోపై పోలాండ్ విభజనల చరిత్రకు చెందిన విప్లవోద్యమ ఆలోచనలు కూడా ప్రభావం చూపించాయి, ముఖ్యంగా ఆడమ్ మిక్కేవిచ్ రచనలు. ప్రారంభంలో పోలాండ్‌పై విమర్శలు చేసినప్పటికీ, తరువాత అతను పోలిష్ ప్రజలతో కలిసి జార్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని తన సహచరులను పిలిచాడు.^[115]

అతను స్లావిక్ ప్రజలును ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో ఏకీకృతం చేయాలని వాదించాడు.^[116] తన ది హెరెటిక్ కవితలో, 15వ శతాబ్దపు బోహీమియా సంస్కర్త జాన్ హస్ను ప్రజల సమానత్వం కోసం పోరాడిన నాయకుడిగా ప్రశంసించాడు.^[117]

షెవ్చెంకో తన డైరీలో వ్యక్తం చేసిన సౌందర్య దృక్కోణాల ప్రకారం, అందం యొక్క మూలం ప్రకృతి. ప్రకృతి సహజ సౌందర్యం నుండి దూరమయ్యే కళాకారుడు "నైతిక రాక్షసుడు" అవుతాడని అతను భావించాడు.^[118]

అతను జాతీయ (జానపద), వాస్తవిక కళను ప్రోత్సహించాడు. ఈ కారణంగా నికోలై చెర్నిషెవ్స్కీ, రష్యన్ పెరెద్విజ్నికి చిత్రకారుడు ఇవాన్ క్రామ్‌స్కోయ్ అతన్ని ప్రశంసించారు.

తన తాత్విక దృక్కోణంలో, ఆత్మ యొక్క శక్తి పదార్థం లేకుండా వ్యక్తమవదని అతను భావించినప్పటికీ, తన భావజాలాన్ని "పదార్థవాదం"గా పిలవలేదు. ఎందుకంటే ఆ కాలంలో ఉన్న సాధారణ పదార్థవాద భావజాలాలను (లుడ్విగ్ బ్యూచ్నర్, జాకబ్ మోలెషాట్, కార్ల్ వోగ్ట్) అతను తిరస్కరించాడు.

సోవియట్ యూనియన్ కాలంలో షెవ్చెంకోను జాతీయ ప్రవక్తగా మాత్రమే కాకుండా, సామాజిక విప్లవ సిద్ధాంతకర్తగా కూడా చూపించారు. సోవియట్ రచనలు అతన్ని "ఉక్రెయిన్ సామాజిక ఆలోచనలో విప్లవ ప్రజాస్వామ్య ధోరణి స్థాపకుడు"గా పేర్కొన్నాయి.^[119]

అతన్ని ఒక యూటోపియన్ సోషలిజం అనుచరుడిగా కూడా చూపించారు, అతని భావజాలాన్ని అలెగ్జాండర్ హెర్జెన్, విస్సారియన్ బెలిన్స్కీ, డోబ్రోల్యూబోవ్, చెర్నిషెవ్స్కీ వంటి రష్యన్ విప్లవవాదుల ప్రభావంగా పేర్కొన్నారు. అలాగే అతను పెట్రషెవ్స్కీ వర్గంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడని కూడా భావించారు.

షెవ్చెంకో కవితలలో దేవుడు, మతానికి సంబంధించిన భాగాలను తొలగించి, కమ్యూనిస్టు సిద్ధాంతాలకు అనుగుణంగా మార్పులు చేసినట్లు సోవియట్ సంపాదకులు విమర్శలకు గురయ్యారు.^[120]

రష్యన్ విమర్శకుడు, సోవ్రెమెన్నిక్ పత్రిక సంపాదకుడు నికోలై డోబ్రోల్యూబోవ్ షెవ్చెంకోను "ప్రజల కవి"గా పేర్కొన్నాడు. అతను ప్రజల మధ్య జీవించి, వారి జీవితంతో బలమైన సంబంధం కలిగి ఉన్నాడని చెప్పాడు.^[121]

అయితే, ఉక్రెయిన్ పర్యటనల సమయంలో షెవ్చెంకో స్థానిక సామంతుల సమాజంతో కూడా సంబంధాలు కలిగి ఉండేవాడు. అతని సన్నిహిత మిత్రుల్లో లిజొహుబ్ కుటుంబం, టార్నోవ్‌స్కీ కుటుంబం, ప్రిన్సెస్ రెప్నిన్, కౌంట్ డే బాల్మైన్, జనరల్ యాకివ్ కుఖారెంకో ఉన్నారు.

ద్మిత్రో దోరోషెంకో ప్రకారం, షెవ్చెంకో భవిష్యత్తులో ఒక సామాజిక విప్లవం జరుగుతుందని ఊహించినప్పటికీ, రక్తపాతం జరగకుండా పాలక వర్గాలు స్వయంగా తమ హక్కులను వదులుకోవాలని కోరుకున్నాడు. అతని పిలుపు మొత్తం ఉక్రెయిన్ ప్రజలకు ఉద్దేశించినది, వివిధ సామాజిక వర్గాల మధ్య ఐక్యతను తీసుకురావడమే లక్ష్యంగా ఉంది.^[122]

కళా కృతులు

తారాస్ షెవ్చెంకోకు సంబంధించిన చిత్రాలు, రేఖాచిత్రాలలో, ప్రధానంగా ఉక్రెయిన్, రష్యా, కజకస్తాన్ ప్రాంతాలకు సంబంధించినవి, మొత్తం 835 కృతులు అసలు రూపంలో లేదా ముద్రణ కళ రూపంలో లేదా ఆయన జీవితకాలంలో తయారైన ప్రతుల రూపంలో ఇప్పటికీ లభ్యమవుతున్నాయి; మరో 270 కృతులు మాత్రం నష్టపోయాయి.

షెవ్చెంకో వ్యక్తి చిత్రాలు (పోర్ట్రెట్లు), పురాణ, చారిత్రక, గృహ జీవితానికి సంబంధించిన కూర్పులు, నిర్మాణ చిత్రాలు, ప్రకృతి దృశ్యాలను రూపొందించారు. ఆయన ఆయిల్ రంగులు (క్యాన్వాస్‌పై), జలరంగ చిత్రకళ, సెపియా రంగు, మషి, పెన్సిల్‌ను ఉపయోగించారు; అలాగే ఎచింగ్‌లు కూడా చేశారు.

అలాగే, ఆయన రూపొందించిన స్కెచ్‌లు, అధ్యయన చిత్రాలు ఆయన కళా శైలి, విధానాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఆయన కృతుల్లో కొన్నింటికే సంతకాలు ఉన్నాయి, ఇంకా చాలా కొద్ది మాత్రమే తేదీలతో గుర్తించబడ్డాయి.

వారసత్వం, ప్రభావం

తారాస్ షెవ్చెంకో కవితా రచనలు ఉక్రెయిన్ సాహిత్యంపై, మొత్తం ఉక్రెయిన్ జాతీయ ఉద్యమంపై గొప్ప ప్రభావం చూపాయి.^[123] ఆయన ప్రభావంతో ప్రేరణ పొందిన ఉక్రెయిన్ రచయితలలో ఇవాన్ ఫ్రాంకో, మిఖాయిలో కోట్స్యూబిన్స్కీ, లెస్యా ఉక్రైన్కా తదితరులు ఉన్నారు.^[124]

ఆయన కవితా సంకలనం కోబ్జార్ ఉక్రెయిన్‌లో అత్యంత విస్తృతంగా చదవబడే పుస్తకంగా ఉంది, దానిని జాతీయ గాస్పెల్తో పోలుస్తారు. కవి మరణదినం (అదే ఆయన పుట్టినరోజు) జాతీయ పండుగగా జరుపుకుంటారు.

ఉక్రెయిన్‌తో పాటు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఉక్రెయిన్ ప్రవాస సమాజంలో వేలాది పాఠశాలలు, గ్రంథాలయాలు, పఠన మందిరాలు, నాటకశాలలు ఆయన పేరుతో ఉన్నాయి. షెవ్చెంకో శాస్త్రీయ సంఘం కూడా ఆయన పేరును ధరించింది, ఇది ఉక్రెయిన్ జాతీయ శాస్త్ర అకాడమీ ఏర్పాటుకు ముందు అత్యంత ముఖ్యమైన శాస్త్రీయ సంస్థగా పనిచేసింది.^[125]

ఆయన చిత్రాలు, రేఖాచిత్రాలు, ఎచింగ్‌లు ఆయన అసాధారణ కళా ప్రతిభను చూపిస్తున్నాయి. ఆయన ఫోటోగ్రఫీలో కూడా ప్రయోగాలు చేశారు. రష్యా సామ్రాజ్యంలో ఎచింగ్ కళకు మార్గదర్శకుడిగా కూడా పరిగణించబడతారు (1860లో ఆయనకు ఇంపీరియల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ నుండి అకాడెమిషియన్ బిరుదు లభించింది).^[126]

ఆయన యూరోమైదాన్ ఉద్యమ సమయంలో కూడా నిరసనకారులకు ప్రేరణగా నిలిచారు.^[127] ఆయన కవిత "టెస్టమెంట్" 2022లో జరిగిన రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై దాడి సమయంలో కూడా ప్రజలకు ప్రేరణనిచ్చింది.^[128]

స్మారకాలు, విగ్రహాలు

కవి మరణం తరువాత త్వరలోనే కానివ్లోని ఆయన సమాధి ఒక పుణ్యక్షేత్రంలా మారింది.^[129] మొదటి విగ్రహం 1918 అక్టోబరులో రోమ్నిలో నిర్మించబడింది.

సోవియట్ యూనియన్ కాలంలో అనేక విగ్రహాలు నిర్మించబడ్డాయి. మాస్కో, పెట్రోగ్రాడ్లో 1918లో నిర్మించిన విగ్రహాలు నాణ్యతలేమి కారణంగా తరువాత తొలగించబడ్డాయి.^[130]

ఉక్రెయిన్‌లో కీవ్, ఖార్కివ్, ల్వివ్, లుహాన్స్‌క్ వంటి నగరాలలో ఆయన స్మారకాలు ఉన్నాయి. సోవియట్ యూనియన్ పతనానంతరం కొన్ని వ్లాదిమిర్ లెనిన్ విగ్రహాల స్థానంలో షెవ్చెంకో విగ్రహాలు ప్రతిష్టించబడ్డాయి.

అమెరికాలోని వాషింగ్టన్ డి.సి., ఇటలీలో రోమ్, న్యూయార్క్ రాష్ట్రం, బ్రెజిల్‌లోని కురిటిబా, ప్రుడెంటోపోలిస్, మోంటెనెగ్రోలోని పోడ్గొరిచా, అలాగే క్రొయేషియాలోని జాగ్రెబ్ వంటి ప్రాంతాల్లో కూడా ఆయన విగ్రహాలు నిర్మించబడ్డాయి.^[131]

ఇతర స్మరణలు

కజకస్తాన్లోని అక్తౌ పట్టణం సోవియట్ కాలంలో షెవ్చెంకో పేరుతో పిలవబడింది.

1957లో ఉక్రెయిన్-అమెరికన్ సంగీతకారుడు ఆంటిన్ రుడ్నిట్స్కీ షెవ్చెంకో కవిత ఆధారంగా పోస్లానియే అనే కాంటాటాను రచించారు.^[132]

1966లో సోవియట్ నౌకాయాన సంస్థ టారాస్ షెవ్చెంకో అనే క్రూయిజ్ నౌకను ప్రవేశపెట్టింది.^[133]

1966–1968 మధ్య కళాకారిణి హన్నా వెరెస్ షెవ్చెంకోకు అంకితంగా అలంకార వస్త్రాలను రూపొందించారు.

కీవ్ మెట్రోలోని తారాసా షెవ్చెంకా మెట్రో స్టేషన్ ఆయన పేరుతో ఉంది.

ఉజ్బెకిస్తాన్‌లోని ఒక వీధికి కూడా షెవ్చెంకో పేరు పెట్టబడింది.

మూలాలు

↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 5.
↑ ^2.0 ^2.1 Antokhii, Myroslav; Darewych, Daria; Stech, Marko Robert; Struk, Danylo Husar. "Shevchenko, Taras". Internet Encyclopaedia of Ukraine. Canadian Institute of Ukrainian Studies. Archived from the original on 18 సెప్టెంబరు 2023. Retrieved 13 సెప్టెంబరు 2023.
↑ ^[1]
↑ ^[2]
↑ ^[1]
↑ ^[3]
↑ ^[4]
↑ ^[4]
↑ ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 33, 36.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 15.
↑ ^[5]
↑ ^[6]
↑ ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 40–41.
↑ ^[7]
↑ ^[8]
↑ ^[9]
↑ ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 51–53.
↑ ^[10]
↑ ^[11]
↑ ^[12]
↑ ^[13]
↑ ^[14]
↑ ^[15]
↑ ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 68–71.
↑ "Taras Szewczenko – biografia, wiersze, utwory – poezja.org". poezja.org (in పోలిష్). Retrieved 2 జనవరి 2026.
↑ ^[16]
↑ ^[17]
↑ ^[15]
↑ ^[18]
↑ ^[19]
↑ "Soshenko, Ivan". Internet Encyclopaedia of Ukraine. Canadian Institute of Ukrainian Studies. Archived from the original on 18 సెప్టెంబరు 2023. Retrieved 15 సెప్టెంబరు 2023.
↑ ^[20]^[21]
↑ ^[21]
↑ ^[22]
↑ ^[20]^[23]
↑ ^[23]
↑ ^[24]
↑ ^[20]
↑ ^39.00 ^39.01 ^39.02 ^39.03 ^39.04 ^39.05 ^39.06 ^39.07 ^39.08 ^39.09 ^39.10 ^39.11 Kirilyuk, Shablyuvs'ky & Shubravs'ky 1984, pp. 52–80.
↑ ^40.0 ^40.1 Zhulynskyi 2015, pp. 270–271.
↑ "Taras Grigorovič Ševčenko (1814-1861)". BnF Data. ఫ్రాన్స్ జాతీయ గ్రంథాలయం. Retrieved 17 సెప్టెంబరు 2023.
↑ ^42.0 ^42.1 ^42.2 ^42.3 Zhur 2003, p. 44–87.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 90–94.
↑ "డాక్యుమెంట్స్ 1–101. తారాస్ షెవ్చెంకో: జీవితానికి సంబంధించిన పత్రాలు". litopys.org.ua. Retrieved 20 జూన్ 2020.
↑ ^45.0 ^45.1 Kirilyuk 1974.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine. p. 19.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 132–133.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 141.
↑ Zaĭt︠s︡ev 1988, p. 101.
↑ ^50.0 ^50.1 Bilyk & Galganova 2014, p. 77.
↑ Zaĭt︠s︡ev 1988, p. 86.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 135–136.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 149.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 140.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 169.
↑ Zaĭt︠s︡ev 1988, pp. 105–106.
↑ Zaĭt︠s︡ev 1988, pp. 107–108.
↑ "షెవ్చెంకో పోర్టల్". kobzar.ua. Retrieved 8 సెప్టెంబరు 2021.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine. p. 19.
↑ ^60.0 ^60.1 ^60.2 ^60.3 "కిరిల్-మెథోడియస్ సంఘంపై నివేదిక". Litopys. 26 మే 1847.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 215–216.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 233–234.
↑ "A Dream (Taras Shevchenko poem)".
↑ Shevchenko 2003.
↑ "సోన్ (డ్రీమ్)". Litopys.
↑ విస్సారియన్ బెలిన్స్కీ (1847). అన్నెన్‌కోవ్‌కు లేఖ.
↑ పీటర్ క్రోపోట్కిన్ (1901). "The Present Crisis in Russia". The North American Review.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 256.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 180.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 270–271.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 274–276.
↑ "అరాల్ టెంగిజి 1848–1849. తారాస్ షెవ్చెంకో చిత్రాలు" (PDF) (in ఉక్రెయినియన్). కోజాక్ నెవాడా, నాటిలస్. ల్వివ్, 2019.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 280–283.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 287–290.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 293–294.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 303–318.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 319.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 326–329.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 330–331.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 350–352.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 356–357.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 364–367.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 428–436.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 442.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 450–455.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 458-459.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 464–468.
↑ Corbett, Demetrius M. (1964). "Taras Shevchenko and Ira Aldridge". The Journal of Negro Education. 33 (2): 143–150.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 471–472.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 551–555.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 491–498.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 499–504.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 506–507.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 506–507.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 520.
↑ ^96.0 ^96.1 షెవ్చెంకో గురించి స్మృతులు. Dnipro. 1982. p. 318.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 535–542.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 576.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 579–582.
↑ కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 584–590.
↑ Андрій Тіток (6 December 2014), కోబ్జార్ చివరి ప్రయాణం: చెర్నిహివ్ ప్రాంతం తారాస్ షెవ్చెంకోకు ఎలా వీడ్కోలు చెప్పింది. Archived 26 సెప్టెంబరు 2015 at the Wayback Machine
↑ "Taras Grigoryevich Shevchenko". Archived from the original on 4 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ "తండ్రి తారాస్‌ను సందర్శించుట: శతాబ్దాల పాటు కొనసాగిన ఉక్రేనియన్ పవిత్ర స్థలం". 22 మే 2025. Retrieved 12 మార్చి 2026.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 30–33.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 33–35.
↑ Ivan Franko (1924–1925). "Taras Shevchenko". Slavోనిక్ రివ్యూ. Vol. 3. London. p. 116.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 35–37.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 38–40.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 40–43.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 44–47.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 57.
↑ Smindak, Helen (10 మే 1998). "Dateline New York: Echoes of Ukrainian melodies" (PDF). The Ukrainian Weekly. p. 9. Retrieved 12 జూలై 2025.
↑ "Шевченко Тарас Григорьевич". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ "Якби то ти, Богдане пʼяний". Archived from the original on 1 మే 2009. Retrieved 24 సెప్టెంబరు 2024.
↑ "Inventing Anti-Imperial Poetic Discourse: Adam Mickiewicz and Taras Shevchenko, with Alexander Pushkin in the Tsar's Shadow". Archived from the original on 24 సెప్టెంబరు 2024. Retrieved 24 సెప్టెంబరు 2024.
↑ "Н. Сумцов (1907): Шевченко". Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ "Тарас Шевченко — Еретик". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ "Дневник (Шевченко)". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ Rosenthal, Mark & Yudin, Pavel (1954). "Three Ukrainian Enlighteners". A Short Philosophical Dictionary. Translated by P., Anton. Moscow: State Publishing House of the USSR. Archived from the original on 27 జనవరి 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 48.
↑ "Добролюбов Николай Александрович (1860): Кобзарь Тараса Шевченка". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 48-49.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 54.
↑ "М. Н. Пархоменко (1978): Шевченко Тарас Григорьевич". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 54-55.
↑ Utevskaya, Paola; Dmitriy Gorbachev (ఆగస్టు 1997). 'Он мог бы понять самого Пикассо' [He could have understood Picasso himself]. Zerkalo Nedeli (in రష్యన్). 30 (147). zerkalo-nedeli.com. Archived from the original on 18 January 2005.
↑ Ayres, Sabra (9 మార్చి 2014). "In divided Ukraine, inspiration from a poet of the underdog". The Christian Science Monitor. Archived from the original on 15 మార్చి 2014. Retrieved 15 మార్చి 2014.
↑ "Will and Testament by Taras Shevchenko — a Ukrainian poem that resonates today", Financial Times (in ఇంగ్లీష్), 10 మార్చి 2022, archived from the original on 10 డిసెంబరు 2022, retrieved 2 ఏప్రిల్ 2022
↑ D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 55-56.
↑ Shurkhalo, Dmytro (14 అక్టోబరు 2018). "100 років тому за Гетьманату спорудили перший монументальний пам'ятник Тарасу Шевченку". Cуспільство (in ఉక్రెయినియన్). Radio Svoboda. Archived from the original on 23 డిసెంబరు 2018. Retrieved 19 సెప్టెంబరు 2023.
↑ "Monuments to Shevchenko around the world". Taras Shevchenko Museum. Archived from the original on 22 ఫిబ్రవరి 2020. Retrieved 30 ఏప్రిల్ 2020.
↑ Wytwycky, Wasyl. "Rudnytsky, Antin". Internet Encyclopaedia of Ukraine. Canadian Institute of Ukrainian Studies. Archived from the original on 16 నవంబరు 2023. Retrieved 13 సెప్టెంబరు 2023.
↑ Maber, John M (1980). Channel Packets and Ocean Liners. London: National Maritime Musem. p. 57. ISBN 0 11 290316 9.

[1] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 5.

[Ant-2] 2.0 ^2.1 Antokhii, Myroslav; Darewych, Daria; Stech, Marko Robert; Struk, Danylo Husar. "Shevchenko, Taras". Internet Encyclopaedia of Ukraine. Canadian Institute of Ukrainian Studies. Archived from the original on 18 సెప్టెంబరు 2023. Retrieved 13 సెప్టెంబరు 2023.

[3] [1]

[4] [2]

[5] [1]

[6] [3]

[7] [4]

[8] [4]

[9] ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 33, 36.

[10] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 15.

[11] [5]

[12] [6]

[13] ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 40–41.

[14] [7]

[15] [8]

[16] [9]

[17] ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 51–53.

[18] [10]

[19] [11]

[20] [12]

[21] [13]

[22] [14]

[23] [15]

[24] ఓలెక్సాండర్ కొనిస్కీ (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-హ్రుషివ్‌స్కీ: జీవిత చరిత్ర. pp. 68–71.

[25] "Taras Szewczenko – biografia, wiersze, utwory – poezja.org". poezja.org (in పోలిష్). Retrieved 2 జనవరి 2026.

[26] [16]

[27] [17]

[28] [15]

[29] [18]

[30] [19]

[Ukr2-31] "Soshenko, Ivan". Internet Encyclopaedia of Ukraine. Canadian Institute of Ukrainian Studies. Archived from the original on 18 సెప్టెంబరు 2023. Retrieved 15 సెప్టెంబరు 2023.

[32] [20]^[21]

[33] [21]

[34] [22]

[35] [20]^[23]

[36] [23]

[37] [24]

[38] [20]

[FOOTNOTEKirilyukShablyuvs'kyShubravs'ky198452–80-39] 39.00 ^39.01 ^39.02 ^39.03 ^39.04 ^39.05 ^39.06 ^39.07 ^39.08 ^39.09 ^39.10 ^39.11 Kirilyuk, Shablyuvs'ky & Shubravs'ky 1984, pp. 52–80.

[FOOTNOTEZhulynskyi2015270–271-40] 40.0 ^40.1 Zhulynskyi 2015, pp. 270–271.

[Bnf1-41] "Taras Grigorovič Ševčenko (1814-1861)". BnF Data. ఫ్రాన్స్ జాతీయ గ్రంథాలయం. Retrieved 17 సెప్టెంబరు 2023.

[FOOTNOTEZhur200344–87-42] 42.0 ^42.1 ^42.2 ^42.3 Zhur 2003, p. 44–87.

[43] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 90–94.

[44] "డాక్యుమెంట్స్ 1–101. తారాస్ షెవ్చెంకో: జీవితానికి సంబంధించిన పత్రాలు". litopys.org.ua. Retrieved 20 జూన్ 2020.

[FOOTNOTEKirilyuk1974-45] 45.0 ^45.1 Kirilyuk 1974.

[46] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine. p. 19.

[47] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 132–133.

[48] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 141.

[FOOTNOTEZaĭt︠s︡ev1988101-49] Zaĭt︠s︡ev 1988, p. 101.

[FOOTNOTEBilykGalganova201477-50] 50.0 ^50.1 Bilyk & Galganova 2014, p. 77.

[FOOTNOTEZaĭt︠s︡ev198886-51] Zaĭt︠s︡ev 1988, p. 86.

[52] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 135–136.

[53] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 149.

[54] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 140.

[55] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 169.

[FOOTNOTEZaĭt︠s︡ev1988105–106-56] Zaĭt︠s︡ev 1988, pp. 105–106.

[FOOTNOTEZaĭt︠s︡ev1988107–108-57] Zaĭt︠s︡ev 1988, pp. 107–108.

[auto-58] "షెవ్చెంకో పోర్టల్". kobzar.ua. Retrieved 8 సెప్టెంబరు 2021.

[59] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine. p. 19.

[Orlov_report-60] 60.0 ^60.1 ^60.2 ^60.3 "కిరిల్-మెథోడియస్ సంఘంపై నివేదిక". Litopys. 26 మే 1847.

[61] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 215–216.

[62] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 233–234.

[63] "A Dream (Taras Shevchenko poem)".

[FOOTNOTEShevchenko2003-64] Shevchenko 2003.

[65] "సోన్ (డ్రీమ్)". Litopys.

[66] విస్సారియన్ బెలిన్స్కీ (1847). అన్నెన్‌కోవ్‌కు లేఖ.

[67] పీటర్ క్రోపోట్కిన్ (1901). "The Present Crisis in Russia". The North American Review.

[68] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 256.

[69] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 180.

[70] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 270–271.

[71] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 274–276.

[72] "అరాల్ టెంగిజి 1848–1849. తారాస్ షెవ్చెంకో చిత్రాలు" (PDF) (in ఉక్రెయినియన్). కోజాక్ నెవాడా, నాటిలస్. ల్వివ్, 2019.

[73] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 280–283.

[74] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 287–290.

[75] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 293–294.

[76] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 303–318.

[77] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 319.

[78] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 326–329.

[79] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 330–331.

[80] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 350–352.

[81] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 356–357.

[82] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 364–367.

[83] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 428–436.

[84] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 442.

[85] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 450–455.

[86] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 458-459.

[87] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 464–468.

[88] Corbett, Demetrius M. (1964). "Taras Shevchenko and Ira Aldridge". The Journal of Negro Education. 33 (2): 143–150.

[89] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 471–472.

[90] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 551–555.

[91] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 491–498.

[92] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 499–504.

[93] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 506–507.

[94] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 506–507.

[95] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 520.

[spo-96] 96.0 ^96.1 షెవ్చెంకో గురించి స్మృతులు. Dnipro. 1982. p. 318.

[97] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 535–542.

[98] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. p. 576.

[99] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 579–582.

[100] కొనిస్కీ ఓ. యా. (1991). తారాస్ షెవ్చెంకో-గ్రుషివ్‌స్కీ: జీవన చరిత్ర. pp. 584–590.

[101] Андрій Тіток (6 December 2014), కోబ్జార్ చివరి ప్రయాణం: చెర్నిహివ్ ప్రాంతం తారాస్ షెవ్చెంకోకు ఎలా వీడ్కోలు చెప్పింది. Archived 26 సెప్టెంబరు 2015 at the Wayback Machine

[102] "Taras Grigoryevich Shevchenko". Archived from the original on 4 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[tyzh-103] "తండ్రి తారాస్‌ను సందర్శించుట: శతాబ్దాల పాటు కొనసాగిన ఉక్రేనియన్ పవిత్ర స్థలం". 22 మే 2025. Retrieved 12 మార్చి 2026.

[104] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 30–33.

[105] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 33–35.

[106] Ivan Franko (1924–1925). "Taras Shevchenko". Slavోనిక్ రివ్యూ. Vol. 3. London. p. 116.

[107] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 35–37.

[108] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 38–40.

[109] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 40–43.

[110] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). pp. 44–47.

[111] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 57.

[112] Smindak, Helen (10 మే 1998). "Dateline New York: Echoes of Ukrainian melodies" (PDF). The Ukrainian Weekly. p. 9. Retrieved 12 జూలై 2025.

[113] "Шевченко Тарас Григорьевич". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[114] "Якби то ти, Богдане пʼяний". Archived from the original on 1 మే 2009. Retrieved 24 సెప్టెంబరు 2024.

[115] "Inventing Anti-Imperial Poetic Discourse: Adam Mickiewicz and Taras Shevchenko, with Alexander Pushkin in the Tsar's Shadow". Archived from the original on 24 సెప్టెంబరు 2024. Retrieved 24 సెప్టెంబరు 2024.

[116] "Н. Сумцов (1907): Шевченко". Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[117] "Тарас Шевченко — Еретик". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[118] "Дневник (Шевченко)". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[119] Rosenthal, Mark & Yudin, Pavel (1954). "Three Ukrainian Enlighteners". A Short Philosophical Dictionary. Translated by P., Anton. Moscow: State Publishing House of the USSR. Archived from the original on 27 జనవరి 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[120] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 48.

[121] "Добролюбов Николай Александрович (1860): Кобзарь Тараса Шевченка". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[122] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 48-49.

[123] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 54.

[124] "М. Н. Пархоменко (1978): Шевченко Тарас Григорьевич". Archived from the original on 23 ఏప్రిల్ 2023. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2023.

[125] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 54-55.

[Zerkalo147-126] Utevskaya, Paola; Dmitriy Gorbachev (ఆగస్టు 1997). 'Он мог бы понять самого Пикассо' [He could have understood Picasso himself]. Zerkalo Nedeli (in రష్యన్). 30 (147). zerkalo-nedeli.com. Archived from the original on 18 January 2005.

[127] Ayres, Sabra (9 మార్చి 2014). "In divided Ukraine, inspiration from a poet of the underdog". The Christian Science Monitor. Archived from the original on 15 మార్చి 2014. Retrieved 15 మార్చి 2014.

[128] "Will and Testament by Taras Shevchenko — a Ukrainian poem that resonates today", Financial Times (in ఇంగ్లీష్), 10 మార్చి 2022, archived from the original on 10 డిసెంబరు 2022, retrieved 2 ఏప్రిల్ 2022

[129] D.Doroshenko (1936). Taras Shevchenko the National Poet of Ukraine (PDF). p. 55-56.

[Shu-130] Shurkhalo, Dmytro (14 అక్టోబరు 2018). "100 років тому за Гетьманату спорудили перший монументальний пам'ятник Тарасу Шевченку". Cуспільство (in ఉక్రెయినియన్). Radio Svoboda. Archived from the original on 23 డిసెంబరు 2018. Retrieved 19 సెప్టెంబరు 2023.

[She1-131] "Monuments to Shevchenko around the world". Taras Shevchenko Museum. Archived from the original on 22 ఫిబ్రవరి 2020. Retrieved 30 ఏప్రిల్ 2020.

[Wyt-132] Wytwycky, Wasyl. "Rudnytsky, Antin". Internet Encyclopaedia of Ukraine. Canadian Institute of Ukrainian Studies. Archived from the original on 16 నవంబరు 2023. Retrieved 13 సెప్టెంబరు 2023.

[133] Maber, John M (1980). Channel Packets and Ocean Liners. London: National Maritime Musem. p. 57. ISBN 0 11 290316 9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

[88]

[89]

[90]

[91]

[92]

[93]

[94]

[95]

[96]

[97]

[98]

[99]

[100]