తారా తరిణి మందిర్
| తారా తారిణి మందిరం | |
|---|---|
 | |
  ఒడిశా రాష్ట్రం, గంజాం జిల్లా, బ్రహ్మపూర్ సమీపంలోని పురుషోత్తంపూర్ వద్ద స్థానం  తారా తరిణి మందిర్ (India) | |
| భౌగోళికం | |
| భౌగోళికాంశాలు | 19°29′22.83″N 84°53′59.23″E / 19.4896750°N 84.8997861°E |
| దేశం | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | ఒడిశా |
| జిల్లా | గంజాం |
| ప్రదేశం | కుమారి కొండలు, పురుషోత్తంపూర్ |
| సంస్కృతి | |
| దైవం | తారా, తారిణి |
| ముఖ్యమైన పర్వాలు | చైత్ర మేళా/చైత్ర పర్వ/చైత్ర యాత్ర, డోలా పర్వ, దసరా, నవరాత్రి, దీపబలి,, సంక్రాంతి |
| వాస్తుశైలి | |
| నిర్మాణ శైలులు | కలింగ శిల్పకళ |
| దేవాలయాల సంఖ్య | ఐదు |
| శాసనాలు | రెండు – ఆలయ పాదభాగంలోని కొండదిగువ వద్ద (శివ ఆలయం సమీపంలో) |
| చరిత్ర, నిర్వహణ | |
| సృష్టికర్త | ప్రాచీన కాలంలో కలింగ సామ్రాజ్య చక్రవర్తులు, మధ్యయుగ కాలంలో 17వ శతాబ్దంలో బాసుప్రహరాజ్, ప్రస్తుతం తారా తారిణి అభివృద్ధి మండలి |
| వెబ్సైట్ | http://taratarini.nic.in/ |
తారా తారిణి పీఠం అనేది ఆది శక్తికి అంకితమైన ఒక ప్రముఖ హిందూ ఆలయం. ఇది ముఖ్యమైన శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా, అలాగే ఆది శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ ఆలయం ఒడిశా రాష్ట్రంలోని గంజాం జిల్లాలో, పురుషోత్తంపూర్ సమీపంలో ఉన్న కుమారి కొండలపై, రుషికుల్య నది ఒడ్డున ఉంది.[1] ఇది బ్రహ్మపూర్ నగరానికి సుమారు 28 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
ఆలయ వివరణ
[మార్చు]ఈ ఆలయ గర్భగుడిలో ప్రధాన దేవతలుగా రెండు రాతితో తయారైన స్త్రీ ముఖ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. వీటిని బంగారు, వెండి ఆభరణాలతో అలంకరిస్తారు. వాటి మధ్యలో వారి చలంతి ప్రతిమకు ప్రతీకగా రెండు పిత్తల తలలు ఉన్నాయి. గర్భగుడిలో ఒక చిన్న బుద్ధుని మూర్తి కూడా ఉంది.[2]
పురాణ కథనాలు
[మార్చు]
శక్తి పీఠాలు అనేవి మాతా సతీ శరీర భాగాలు పడిన ప్రదేశాలని విశ్వాసం. దక్ష యజ్ఞం సందర్భంలో, విష్ణువు యొక్క సుదర్శన చక్రం ద్వారా ఆమె శరీరం విభజించబడినప్పుడు ఆయా భాగాలు వివిధ ప్రాంతాలలో పడినట్లు పురాణ కథనం చెబుతుంది.[3] తారా తారిణీ మందిరం ఉన్న ప్రదేశంలో మాతా సతీ యొక్క స్తనాలు పడినట్లు చెప్పబడుతుంది.[4] ఈ ఆలయం నాలుగు ఆది శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. మిగతా మూడు పీఠాలు:
- కామాఖ్యా ఆలయం – అక్కడ యోని భాగం పడిందని విశ్వాసం
- విమల ఆలయం – అక్కడ పాదాలు పడినట్లు చెబుతారు
- కాలీఘాట్ కాళీ ఆలయం – అక్కడ కుడి పాదపు వేళ్లు పడినట్లు నమ్మకం
ఇవి అన్నీ కలిసి నాలుగు ఆది శక్తి పీఠాలుగా గుర్తించబడతాయి.[2]
పండుగలు
[మార్చు]చైత్ర జాత్ర
[మార్చు]చైత్ర జాత్రను తారా తారిణి జాత్ర అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది హిందూ నెల చైత్రంలో ప్రతి మంగళవారం (లేదా మంగళబారలో) జరుగుతుంది. ఈ కాలంలో పిల్లలకు తల ముండనం చేయించడం శుభప్రదమని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.[5] భక్తులకు సహాయం చేయడానికి ఆలయం సమీపంలో వందలాది క్షౌరులు ఏర్పాటు చేయబడతారు.[6] ఈ ఉత్సవ సమయంలో దేవతలకు ప్రత్యేకమైన ఖేచిడి భోగం సమర్పించబడుతుంది. తరువాత అదే భక్తులకు ఒక్కో వడ్డనకు ₹7 చొప్పున సోమవారం అర్ధరాత్రి నుండి మంగళవారం సాయంత్రం 6 గంటల వరకు విక్రయించబడుతుంది.[7]
సంక్రాంతి మేళా
[మార్చు]సంక్రాంతి మేళా ప్రతి సంక్రాంతి రోజున నిర్వహించబడుతుంది, అంటే ప్రతి హిందూ నెలలో మొదటి రోజున జరుగుతుంది. ఈ రోజు తంత్ర సాధకులకు అత్యంత శుభప్రదమైనదిగా భావిస్తారు. దేవతల దర్శనం కోసం ఆలయం ఉదయం 5:30 నుండి రాత్రి 10 గంటల వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ఈ పండుగ సమయంలో గర్భగృహంలోకి నైవేద్యాలు సమర్పించడానికి అనుమతి ఉండదు. బదులుగా ఆలయ ద్వారం సమీపంలో ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన బీజే పీఠస్థలంపై ఉంచబడిన బీజే ప్రతిమకు నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. ఆలయ ట్రస్టు ప్రత్యేకమైన ఖేచుడి భోగాన్ని తయారు చేసి, భక్తులకు ఒక్కో ప్యాకెట్ను ₹7 చొప్పున విక్రయిస్తుంది.[6] మందిరంలో ప్రత్యేక పూజలు కూడా నిర్వహించబడతాయి.[విడమరచి రాయాలి]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Navy honours Tara-Tarini hill shrine by naming sailboat". The Hindu. 20 February 2017. Retrieved 23 February 2017.
- ↑ 2.0 2.1 "Motherlodes of Power: The story of India's 'Shakti Peethas'". The New Indian Express. 3 October 2021. Archived from the original on 3 April 2024. Retrieved 24 May 2024.
- ↑ "यहां गिरा था सती की जांघ का एक हिस्सा, 51 शक्तिपीठों में एक है यह मंदिर, जानें शक्तिपीठ बनने की कथा". ABP Live. Archived from the original on 19 May 2024. Retrieved 19 May 2024.
- ↑ "TARA-TARINI : The Ancient Shakti Pitha of Orissa". taratarini.nic.in. Archived from the original on 2 November 2023. Retrieved 20 May 2024.
- ↑ "Chaitra Mela Of Goddess Taratarini In Ganjam District Of Odisha". kalinga.tv. 13 April 2022. Archived from the original on 30 May 2023. Retrieved 24 May 2024.
- ↑ 6.0 6.1 "Festival". taratarini.nic.in. Archived from the original on 22 May 2024. Retrieved 30 May 2024.
- ↑ "Tara Tarini Mela". newodisha.in. 2012. Archived from the original on 8 June 2013. Retrieved 2 March 2013.
- ఒడిషా ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ తారా తారిణి ఆశీస్సులు కోరుతూ పునరుద్ధరించిన ఆలయాన్ని అంకితం చేశారు – 19 మే 2022, న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]
- తారా తారిణి ఆలయం అధికారిక వెబ్సైట్ Archived 2025-04-27 at the Wayback Machine
- మా తారా తారిణి ఆలయం వివరాలు
- తారా తారిణి శిల్పాలు – IGNCA
హిందూ పవిత్ర పట్టణాలు, నగరాలు | ||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| భారతదేశం |
|  | ||||||||||||||||||||||
| నేపాల్ |
| |||||||||||||||||||||||
| శ్రీలంక |
| |||||||||||||||||||||||