తాళం (భద్రతా పరికరం)
.jpg)
తాళం అనేది ఒక యాంత్రిక లేదా ఎలక్ట్రానిక్ బిగింపు పరికరం. దీనిని భౌతిక వస్తువు (ఉదాహరణకు తాళంచెవి, కీ కార్డు, వేలిముద్ర, RFID కార్డు, భద్రతా టోకెన్ లేదా నాణెం) ఉపయోగించి తెరవవచ్చు. అలాగే ఒక సంఖ్య లేదా అక్షరాల క్రమం, పాస్వర్డ్ వంటి రహస్య సమాచారాన్ని అందించడం ద్వారా, లేదా వీటి కలయిక ద్వారా కూడా తాళాన్ని తెరవవచ్చు. కొన్ని తాళాలను ఒక వైపు నుండి మాత్రమే తెరవగలరు; ఉదాహరణకు తలుపు గొలుసు తాళం.
తాళంచెవి అనేది తాళాన్ని నిర్వహించడానికి (తాళం వేయడానికి లేదా తీయడానికి) ఉపయోగించే ఒక పరికరం. సాధారణ తాళంచెవి చిన్న లోహపు ముక్కగా ఉంటుంది. ఇది రెండు ప్రధాన భాగాలను కలిగి ఉంటుంది: తాళంలోని కీ వేలోకి చొప్పించే బిట్ లేదా బ్లేడ్, బయటకు పొడుచుకుని ఉండే బో. వినియోగదారు బోకు బలాన్ని (టార్క్ను) ప్రయోగించడం ద్వారా తాళంచెవిని తిప్పగలడు. సరళమైన తాళం–తాళంచెవి వ్యవస్థలో ఒక తాళంచెవి ఒక తాళాన్ని లేదా ఒకే తాళంచెవితో తెరవగలిగే తాళాల సమూహాన్ని నిర్వహిస్తుంది. ఇలాంటి వ్యవస్థలో ఒకే విధంగా అమర్చబడిన ప్రతి తాళానికి అదే ప్రత్యేకమైన తాళంచెవి అవసరం.
తాళంచెవి తాళం వేసిన ప్రదేశంలోకి ప్రవేశించడానికి ఒక భద్రతా టోకెన్గా గా పనిచేస్తుంది. సరైన తాళంచెవి ఉన్న నిర్దిష్ట వ్యక్తులు మాత్రమే తాళాన్ని తెరిచి లోపలికి ప్రవేశించగలిగే విధంగా తాళాలు రూపొందించబడతాయి. మరింత సంక్లిష్టమైన యాంత్రిక తాళం–తాళంచెవి వ్యవస్థల్లో రెండు వేర్వేరు తాళంచెవులు తాళాన్ని తెరవగలవు. వాటిలో ఒకదాన్ని మాస్టర్ తాళంచెవి అంటారు. తాళాల తయారీలో సాధారణంగా ఉపయోగించే లోహాల్లో ఇత్తడి, పూతపూసిన ఇత్తడి, నికెల్ వెండి, ఉక్కు ఉన్నాయి. తాళంచెవి లేకుండా తాళాన్ని తెరిచే ప్రక్రియను లాక్ పికింగ్ అంటారు.
చరిత్ర
[మార్చు]
ప్రాచీన చరిత్ర
[మార్చు]
తాళాలు 6,000 సంవత్సరాలకు పైగా కాలంగా ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. ప్రాచీన అస్సీరియా రాజధాని నినెవె శిథిలాల్లో ఇలాంటి తొలి తాళాల్లో ఒకటి కనుగొనబడింది.[1]
ఇలాంటి తాళాలు ఈజిప్టులో ఉపయోగించిన చెక్క పిన్ టంబ్లర్ తాళంగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఇందులో ఒక బోల్ట్, తలుపుకు అమర్చే భాగం, తాళంచెవి ఉంటాయి. తాళంచెవిని అమర్చినప్పుడు, అమరికలోని పిన్లు బోల్టులోని రంధ్రాల నుంచి పైకి లేచి, బోల్టును కదిలించడానికి వీలు కల్పిస్తాయి. తాళంచెవిని తీసివేసినప్పుడు, పిన్లు కొంతవరకు బోల్టులోకి పడిపోయి, దాని కదలికను నిరోధిస్తాయి.[2]
వార్డెడ్ తాళం కూడా ప్రాచీన కాలం నుంచే ఉనికిలో ఉంది. పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో ఇది ఇప్పటికీ అత్యంత సుపరిచితమైన తాళం–తాళంచెవి నమూనాలలో ఒకటిగా ఉంది. తొలి పూర్తిగా లోహపు తాళాలు క్రీ.శ. 870, 900 మధ్య కాలంలో కనిపించాయి. వీటి ఆవిష్కరణను ఆంగ్లేయ శిల్పకారులకు ఆపాదిస్తారు.[3] తాళంచెవిని క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో సామోస్కు చెందిన థియోడోరస్ కనుగొన్నాడని కూడా చెబుతారు.
రోమన్లు లోహపు తాళాలు, తాళంచెవులను అభివృద్ధి చేశారు. అలాగే వార్డుల ద్వారా భద్రతను కల్పించే వ్యవస్థను కూడా అభివృద్ధి చేశారు.[4]
సంపన్న రోమన్లు సాధారణంగా తమ ఇళ్లలో విలువైన వస్తువులను సురక్షితంగా తాళం వేసిన పెట్టెల్లో ఉంచేవారు. వారు తాళంచెవులను తమ వేళ్లకు ఉంగరాల రూపంలో ధరించేవారు. దీనివల్ల రెండు ప్రయోజనాలు ఉండేవి: తాళంచెవి ఎల్లప్పుడూ చేతిలో ఉండేది; అదే సమయంలో దానిని ధరించిన వ్యక్తి భద్రపరచాల్సినంత డబ్బు, ఆభరణాలు కలిగిన సంపన్నుడు, ముఖ్యమైన వ్యక్తి అని సూచించేది.[5]
17–18వ శతాబ్దాలకు చెందినదిగా భావించే ఒక ప్రత్యేకమైన తాళం, అంతకంటే పాతదై ఉండే అవకాశం కూడా ఉంది; ఎందుకంటే ఇలాంటి తాళాలు 14వ శతాబ్దం నాటికే ఉన్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఈ తాళాన్ని బెల్జియంలోని లియర్ నగరంలోని బెగుయినేజ్ లో చూడవచ్చు.[6]
ఈ తాళాలు ఎక్కువగా గోతిక్ తాళాలుగా భావించబడుతున్నాయి. వీటిని ఆకుల అలంకరణలతో అలంకరించేవారు. ఈ అలంకరణలు తరచుగా తాళంచెవి రంధ్రం చుట్టూ V ఆకారంలో ఉండేవి.[7]
వీటిని తరచుగా డ్రంకెన్ మ్యాన్స్ లాక్ (తాగుబోతు వ్యక్తి తాళం) అని పిలుస్తారు. కొన్ని మూలాల ప్రకారం, చీకటిలో కూడా ఒక వ్యక్తి తాళంచెవి రంధ్రాన్ని సులభంగా గుర్తించగలిగేలా ఈ తాళాలను రూపొందించారు. అయితే, ఈ అభిప్రాయం తప్పనిసరిగా సరైనది కాకపోవచ్చు; ఎందుకంటే తాళాలపై ఉన్న అలంకరణలు కేవలం సౌందర్య ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే ఉండి ఉండవచ్చు.
ఇటీవలి కాలంలో కూడా ఇలాంటి తాళాలను రూపొందించారు.[8] V-Lock Helps Drunks Get Home to Bed అనే శీర్షికతో ఈ తాళాల గురించి 2010లో Wired కూడా ప్రచురించింది.[9]
ఆధునిక తాళాలు
[మార్చు]
18వ శతాబ్దం చివరలో పారిశ్రామిక విప్లవం ప్రారంభం కావడంతో పాటు ఖచ్చితమైన ఇంజనీరింగ్, భాగాల ప్రమాణీకరణ అభివృద్ధి చెందింది. ఫలితంగా తాళాలు, తాళంచెవులు మరింత సంక్లిష్టంగా, అధునాతనంగా తయారు చేయబడటం ప్రారంభమైంది.[10]
తాళంలో బోల్టు కదలకుండా నిరోధించడానికి వరుస లీవర్లను ఉపయోగించే లీవర్ టంబ్లర్ తాళాన్ని 1778లో రాబర్ట్ బారన్ కనుగొన్నాడు.[11] అతని ద్వంద్వ-చర్య లీవర్ తాళంలో, లీవర్లో ఒక గాటు ఉండటం వల్ల దానిని నిర్దిష్ట ఎత్తు వరకు మాత్రమే పైకి ఎత్తాల్సి వచ్చేది. లీవర్ను అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువగా ఎత్తడం కూడా, తగినంతగా ఎత్తకపోవడం మాదిరిగానే తాళాన్ని తెరవకుండా చేసేది. ఈ రకమైన తాళాలు ఇప్పటికీ ఉపయోగంలో ఉన్నాయి.[12]
1818లో జెరెమియా చబ్ లీవర్ టంబ్లర్ తాళాన్ని గణనీయంగా మెరుగుపరిచాడు. పోర్ట్స్మౌత్ నౌకాదళ స్థావరంలో జరిగిన ఒక దొంగతనం ప్రయత్నం తరువాత, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ ప్రభుత్వం తన స్వంత తాళంచెవితో మాత్రమే తెరవగలిగే తాళాన్ని తయారు చేయడానికి ఒక పోటీని ప్రకటించింది. చబ్ చబ్ డిటెక్టర్ తాళంను అభివృద్ధి చేశాడు. ఇందులో అనధికార ప్రవేశ ప్రయత్నాలను అడ్డుకునే, అలాగే తాళంతో ఎవరైనా జోక్యం చేసుకున్నట్లయితే దాని యజమానికి తెలియజేసే అంతర్గత భద్రతా వ్యవస్థ ఉండేది. శిక్షణ పొందిన లాక్ పికర్ మూడు నెలల పాటు ప్రయత్నించినప్పటికీ ఈ తాళాన్ని తెరవలేకపోయినందుకు చబ్కు £100 బహుమతి లభించింది.[13]
1820లో జెరెమియా తన సోదరుడు చార్లెస్ తో కలిసి సొంత తాళాల కంపెనీని ప్రారంభించాడు. ఆ కంపెనీ చబ్గా ప్రసిద్ధి చెందింది. చబ్ తన తాళంలో అనేక మెరుగుదలలు చేశాడు. 1824లో రూపొందించిన మెరుగైన నమూనాలో తాళాన్ని తిరిగి అమర్చడానికి ప్రత్యేక రెగ్యులేటర్ తాళంచెవి అవసరం లేకుండా పోయింది. 1847 నాటికి అతని తాళంచెవుల్లో నాలుగు లీవర్లకు బదులుగా ఆరు లీవర్లు ఉపయోగించబడ్డాయి. తరువాత తాళంచెవి లోపలికి వెళ్లేందుకు వీలు కల్పించే, కానీ దృశ్య పరిధిని తగ్గించి లీవర్లను లాక్ పిక్ చేయడానికి ప్రయత్నించే వ్యక్తి నుండి దాచే ఒక డిస్కును కూడా ప్రవేశపెట్టాడు.[14] చబ్ సోదరులు దొంగతనాన్ని నిరోధించే తొలి భద్రపెట్టెకు కూడా పేటెంట్ పొందారు. 1835లో దాని ఉత్పత్తిని ప్రారంభించారు.
బారన్, చబ్ రూపకల్పనలు కదిలే లీవర్లపై ఆధారపడి ఉండగా, అనేక ఆవిష్కరణలు చేసిన జోసెఫ్ బ్రామా 1784లో ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశాడు. అతని తాళంలో ఉపరితలంపై ఖచ్చితమైన గాట్లు కలిగిన స్థూపాకార తాళంచెవి ఉండేది. ఈ గాట్లు బోల్టును తిప్పకుండా అడ్డుకునే లోహపు స్లైడ్లను ఒక ఖచ్చితమైన అమరికలోకి కదిలించేవి. దాంతో తాళం తెరుచుకునేది. ఆ కాలంలో అందుబాటులో ఉన్న ఖచ్చితమైన తయారీ సామర్థ్యాల పరిమితికి ఈ తాళం ఒక ఉదాహరణగా నిలిచింది. దీనిని దాని ఆవిష్కర్త ఎవరూ లాక్ పిక్ చేయలేని తాళంగా పేర్కొన్నాడు.
అదే సంవత్సరంలో బ్రామా 124 పికాడిల్లీలో బ్రామా లాక్స్ కంపెనీని ప్రారంభించాడు. 1790 నుండి తన దుకాణం కిటికీలో Challenge Lockను ప్రదర్శిస్తూ, ఈ తాళాన్ని తెరవడానికి లేదా లాక్ పిక్ చేయడానికి ఒక పరికరాన్ని తయారు చేయగల "నిపుణుడికి" £200 బహుమతిని ప్రకటించాడు. ఈ సవాలు 67 సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగింది. చివరకు 1851లో జరిగిన గ్రేట్ ఎగ్జిబిషన్ సందర్భంగా అమెరికన్ తాళాల తయారీదారు ఆల్ఫ్రెడ్ చార్లెస్ హాబ్స్ ఈ తాళాన్ని తెరవగలిగాడు. అయితే తాను దాన్ని తెరిచిన పరిస్థితులపై కొంత వాదన జరిగిన తరువాత అతనికి బహుమతి అందజేశారు. హాబ్స్ ఈ ప్రయత్నానికి 16 రోజుల వ్యవధిలో సుమారు 51 గంటల సమయం వెచ్చించాడు.
ద్వంద్వ-చర్య పిన్ టంబ్లర్ తాళంకు సంబంధించిన తొలి పేటెంట్ను అమెరికన్ వైద్యుడు అబ్రహం ఓ. స్టాన్స్బరీ 1805లో ఇంగ్లాండ్లో పొందాడు.[15] అయితే నేటికీ ఉపయోగంలో ఉన్న ఆధునిక రూపాన్ని 1848లో అమెరికన్ లైనస్ యేల్ సీనియర్ అభివృద్ధి చేశాడు.[16] ఈ తాళం రూపకల్పనలో వివిధ పొడవుల పిన్లను ఉపయోగించి, సరైన తాళంచెవి లేకుండా తాళం తెరుచుకోకుండా నిరోధించేవారు.
1861లో లైనస్ యేల్ జూనియర్ తన తండ్రి రూపొందించిన 1840ల నాటి పిన్-టంబ్లర్ తాళం నుంచి ప్రేరణ పొంది, చిన్న పరిమాణంలోని చదునైన, అంచులపై పళ్లున్న తాళంచెవిని రూపొందించి పేటెంట్ పొందాడు. తాళంలో వివిధ పొడవుల పిన్లను కూడా ఉపయోగించాడు. ఇదే పిన్-టంబ్లర్ తాళం రూపకల్పన నేటికీ ఉపయోగంలో ఉంది.[17] ఆధునిక యేల్ తాళం ప్రాథమికంగా ఈజిప్టు తాళానికి మరింత అభివృద్ధి చెందిన రూపం.
తాళంచెవి రూపకల్పనలో కాలక్రమేణా కొన్ని మెరుగుదలలు జరిగినప్పటికీ, నేటి తాళాల్లో అధిక భాగం ఇప్పటికీ బ్రామా, చబ్, యేల్ రూపొందించిన నమూనాల ఆధారంగా అభివృద్ధి చెందిన రూపాలే.
తాళాల రకాలు
[మార్చు]- సైకిల్ తాళం
- క్యామ్ తాళం
- చాంబర్ తాళం
- పిల్లల భద్రతా తాళం
- చబ్ డిటెక్టర్ తాళం
- కాంబినేషన్ తాళం
- సిలిండర్ తాళం
- డెడ్బోల్ట్ తాళం
- డిస్క్ టంబ్లర్ తాళం
- ఎలక్ట్రిక్ స్ట్రైక్
- విద్యుదయస్కాంత తాళం
- ఎలక్ట్రానిక్ తాళం
- లీవర్ టంబ్లర్ తాళం
- సామాను తాళం
- అయస్కాంత తాళంచెవి తాళం
- మోర్టిస్ తాళం
- చేతితాళం
- పిన్ టంబ్లర్ తాళం
- పోలీసు తాళం
- ప్రొటెక్టర్ తాళం
- రిమ్ తాళం
- టైమ్ తాళం
- వార్డెడ్ తాళం
భౌతిక తాళంచెవులతో
[మార్చు]
ఒక వార్డెడ్ తాళం తాళం తెరవకుండా నిరోధించడానికి అనేక అడ్డంకులు లేదా వార్డులను ఉపయోగిస్తుంది. సరైన తాళంచెవిని చొప్పించినప్పుడే తాళం తెరుచుకుంటుంది. తాళంచెవిలో తాళంలోని అడ్డంకులకు సరిపోయే గాట్లు లేదా స్లాట్లు ఉంటాయి. వీటి వల్ల తాళంచెవి తాళం లోపల స్వేచ్ఛగా తిరగగలుగుతుంది. సాధారణంగా వార్డెడ్ తాళాలను తక్కువ భద్రత అవసరమయ్యే ప్రదేశాల్లో ఉపయోగిస్తారు. ఎందుకంటే చక్కగా రూపొందించిన స్కెలెటన్ కీ అనేక రకాల వార్డెడ్ తాళాలను తెరవగలదు.
పిన్ టంబ్లర్ తాళం సరైన తాళంచెవి చొప్పించకపోతే తాళం తెరుచుకోకుండా నిరోధించడానికి పిన్ల సమూహాన్ని ఉపయోగిస్తుంది. తాళంచెవి బ్లేడ్కు ఇరువైపులా ఉండే వరుస గాట్లు, ఆ తాళంచెవి ఏ రకమైన తాళంలోకి చొప్పించవచ్చో పరిమితం చేస్తాయి. తాళంచెవి తాళంలోకి చొప్పించబడుతున్నప్పుడు, దాని బ్లేడ్పై ఉన్న సమాంతర గాట్లు వార్డులు, కీ వేతో సరైన అమరికలోకి వస్తాయి. దీనివల్ల సిలిండర్లోకి ప్రవేశం అనుమతించబడుతుంది లేదా నిరోధించబడుతుంది. ఆ తరువాత బ్లేడ్పై ఉన్న పదునైన పళ్లు, గాట్లు, వీటిని బిట్టింగ్స్ అంటారు, పిన్లను పైకి, క్రిందికి కదిలిస్తాయి. పిన్లు అంతర్గత, బాహ్య సిలిండర్ల షియర్ లైన్తో సరైన అమరికలోకి వచ్చినప్పుడు, సిలిండర్ లేదా క్యామ్ స్వేచ్ఛగా తిరిగి తాళం తెరుచుకుంటుంది. మాస్టర్ తాళంచెవులను అంగీకరించే తాళాల్లో కీ పిన్లు, డ్రైవర్ పిన్ల మధ్య మాస్టర్ పిన్ అనే అదనపు పిన్ ఉంటుంది. ఇది పలు పిన్ ఎత్తుల వద్ద ప్లగ్ తిరగడానికి అనుమతిస్తుంది.
వేఫర్ టంబ్లర్ తాళం పిన్ టంబ్లర్ తాళాన్ని పోలి ఉంటుంది, అదే విధమైన సూత్రంపై పనిచేస్తుంది. అయితే, పిన్ తాళంలో ప్రతి పిన్ రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ భాగాలను కలిగి ఉండగా, ప్రతి వేఫర్ ఒకే భాగంగా ఉంటుంది. వేఫర్ టంబ్లర్ తాళాన్ని తరచుగా తప్పుగా డిస్క్ టంబ్లర్ తాళం అని పిలుస్తారు. అయితే డిస్క్ టంబ్లర్ తాళం పూర్తిగా భిన్నమైన యంత్రాంగాన్ని ఉపయోగిస్తుంది. వేఫర్ తాళాన్ని తయారు చేయడం సాపేక్షంగా చౌకగా ఉంటుంది. అందువల్ల దీనిని తరచుగా ఆటోమొబైల్స్, క్యాబినెట్లలో ఉపయోగిస్తారు.
డిస్క్ టంబ్లర్ తాళం లేదా Abloy తాళం గాట్లు కలిగిన తిరిగే నిరోధక డిస్కులతో నిర్మించబడుతుంది.
లీవర్ టంబ్లర్ తాళం తాళంలోని బోల్టు కదలకుండా నిరోధించడానికి వరుస లీవర్లను ఉపయోగిస్తుంది. దీని సరళమైన రూపంలో, టంబ్లర్ను నిర్దిష్ట ఎత్తు కంటే పైకి ఎత్తినప్పుడు బోల్టు దాని పక్కగా జారిపోవడానికి వీలు కలుగుతుంది. లీవర్ తాళాలను సాధారణంగా చెక్క తలుపులలో లోపలికి అమర్చిన తాళాలుగా ఉపయోగిస్తారు. అలాగే కొన్ని పాతకాలపు చేతితాళాల్లో, ముఖ్యంగా అగ్నిమాపక దళం ఉపయోగించే చేతితాళాల్లో కూడా వీటిని ఉపయోగించేవారు.
అయస్కాంత తాళంచెవి తాళం అనేది తాళం వేయడం, తీయడం కోసం తాళంచెవిలో అయస్కాంతాలను ఉపయోగించే ఒక తాళం విధానం. అయస్కాంత తాళంచెవిలో ఒకటి నుండి అనేక చిన్న అయస్కాంతాలు ఉండవచ్చు. వాటిని ఉత్తర, దక్షిణ ధ్రువాలు నిర్దిష్ట కలయికకు అనుగుణంగా ఉండేలా అమర్చుతారు. ఈ అయస్కాంతాలు తాళంలోని అంతర్గత టంబ్లర్లను నెట్టడం లేదా లాగడం ద్వారా వాటిని కదిలిస్తాయి. ఫలితంగా తాళం విడుదలై తెరుచుకుంటుంది.
ఎలక్ట్రానిక్ తాళంచెవులతో
[మార్చు]ఎలక్ట్రానిక్ తాళం విద్యుత్ ప్రవాహం ద్వారా పనిచేస్తుంది. ఇది సాధారణంగా ప్రవేశ నియంత్రణ వ్యవస్థకు అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. సాధారణ తాళాల్లో ఉపయోగించే పిన్, టంబ్లర్లతో పాటు, ఎలక్ట్రానిక్ తాళాలు బోల్ట్ లేదా సిలిండర్ను యాక్చుయేటర్ అనే భాగం ద్వారా తలుపులోని ఒక మోటారుకు అనుసంధానిస్తాయి. ఎలక్ట్రానిక్ తాళాల్లో ఈ క్రింది రకాలు ఉన్నాయి:
కీ కార్డు తాళం క్రెడిట్ కార్డుకు సమానమైన పరిమాణం కలిగిన పలుచని కార్డుతో పనిచేస్తుంది. తలుపును తెరవడానికి, కీ కార్డులోని సంకేతం సరైనదిగా సరిపోవాలి.
సాధారణ రిమోట్ కీ లెస్ వ్యవస్థలోని తాళం స్మార్ట్ కీ రేడియో ట్రాన్స్మిటర్తో పనిచేస్తుంది. తాళం సాధారణంగా ఒక నిర్దిష్ట చెల్లుబాటు అయ్యే కోడ్ను ఒక్కసారి మాత్రమే అంగీకరిస్తుంది. స్మార్ట్ కీపై బటన్ను నొక్కిన ప్రతిసారీ అది వేరే రోలింగ్ కోడ్ను ప్రసారం చేస్తుంది.
సాధారణంగా, కారు తలుపును రేడియో ప్రసారం ద్వారా చెల్లుబాటు అయ్యే కోడ్ను ఉపయోగించి లేదా (ఎలక్ట్రానిక్ కాని) పిన్ టంబ్లర్ తాళంచెవితో తెరవవచ్చు. ఇగ్నిషన్ స్విచ్లో ట్రాన్స్పాండర్ కారు తాళంచెవి అవసరం కావచ్చు. ఇది పిన్ టంబ్లర్ తాళాన్ని తెరవడంతో పాటు రేడియో ప్రసారం ద్వారా చెల్లుబాటు అయ్యే కోడ్ను కూడా పంపుతుంది.
స్మార్ట్ తాళం అనేది ఒక ఎలక్ట్రోమెకానికల్ తాళం. ఇది క్రిప్టోగ్రాఫిక్ తాళంచెవి, వైర్లెస్ ప్రోటోకాల్ను ఉపయోగించి అధీకృత పరికరం నుండి తలుపును తాళం వేయడానికి లేదా తీయడానికి సూచనలను స్వీకరిస్తుంది. నివాస ప్రాంతాల్లో స్మార్ట్ తాళాల వినియోగం పెరుగుతోంది. వీటిని తరచుగా స్మార్ట్ఫోన్ల ద్వారా నియంత్రిస్తారు.[18][19]
కోవర్కింగ్ ప్రదేశాలు, కార్యాలయాల్లో తాళంచెవి లేకుండా ప్రవేశించడానికి కూడా స్మార్ట్ తాళాలను ఉపయోగిస్తున్నారు.[20] అదనంగా, సంప్రదాయ తాళం తెరిచే పరికరాలతో ఎలక్ట్రానిక్ తాళాలను తెరవడం సాధ్యం కాదు.
తాళాల తయారీ, మరమ్మతు వృత్తి
[మార్చు]
లాక్స్మితింగ్ ఒక సాంప్రదాయ వృత్తి. చాలా దేశాల్లో ఈ వృత్తికి శిష్యరికం పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది. అవసరమైన అధికారిక విద్యార్హతలు దేశాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో ఎలాంటి అర్హత అవసరం లేని పరిస్థితి నుండి[21] యజమాని అందించే సాధారణ శిక్షణా ధ్రువపత్రం వరకు, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నుండి పూర్తి డిప్లొమా వరకు అర్హతలు ఉండవచ్చు.
లాక్స్మిత్లు వాణిజ్యపరంగా (దుకాణం నుండి పనిచేసేవారు), మొబైల్గా (వాహనం నుండి పనిచేసేవారు), సంస్థాగతంగా లేదా దర్యాప్తు రంగంలో (ఫోరెన్సిక్ లాక్స్మిత్లు) పనిచేయవచ్చు. వీరు ఆటోమొబైల్ తాళాల నిపుణుడు, మాస్టర్ కీ వ్యవస్థ నిపుణుడు లేదా సేఫ్ సాంకేతిక నిపుణుడు వంటి ఒక నిర్దిష్ట నైపుణ్యంలో ప్రత్యేకత సాధించవచ్చు. చాలామంది భద్రతా సలహాదారులుగా కూడా పనిచేస్తారు. అయితే ప్రతి భద్రతా సలహాదారుకు లాక్స్మిత్కు అవసరమైన నైపుణ్యాలు, జ్ఞానం ఉండవు.[మూలాలు అవసరం]
చారిత్రకంగా, లాక్స్మిత్లు ఒక తాళాన్ని దాని అన్ని భాగాలతో సహా పూర్తిగా తయారు చేసేవారు లేదా మరమ్మతు చేసేవారు. చౌకైన భారీ ఉత్పత్తి విధానాల అభివృద్ధి కారణంగా ఈ పద్ధతి ఇప్పుడు తక్కువగా కనిపిస్తుంది. అధిక భద్రత కలిగిన సేఫ్లు, భద్రపెట్టెలు మినహా, చాలా తాళాలు ప్రస్తుతం అదే రకమైన కొత్త భాగాలతో మార్చడం ద్వారా మరమ్మతు చేయబడుతున్నాయి.
చాలా మంది లాక్స్మిత్లు తలుపులకు సంబంధించిన ఇతర హార్డ్వేర్లపై కూడా పనిచేస్తారు. వీటిలో డోర్ క్లోజర్లు, కీలు, ఎలక్ట్రిక్ స్ట్రైక్లు, ఫ్రేమ్ మరమ్మతులు ఉన్నాయి. అలాగే ట్రాన్స్పాండర్ కలిగిన వాహనాలకు తాళంచెవులు తయారు చేయడం, ప్రవేశ నియంత్రణ వ్యవస్థలను అమలు చేయడం ద్వారా ఎలక్ట్రానిక్ తాళాలకు సేవలు అందిస్తారు.[మూలాలు అవసరం]
తాళంచెవులను అమర్చడం, మార్చడం ఇప్పటికీ లాక్స్మితింగ్లో ముఖ్యమైన భాగమే అయినప్పటికీ, ఆధునిక లాక్స్మిత్లు ప్రధానంగా నాణ్యమైన తాళాల సముదాయాలను అమర్చడం, అలాగే తాళంచెవుల అమరిక, తాళంచెవుల నియంత్రణ వ్యవస్థల రూపకల్పన, అమలు, నిర్వహణలో నిమగ్నమై ఉంటారు. ఒక వ్యక్తి లేదా సంస్థకు ఎదురయ్యే ప్రమాద స్థాయిని నిర్ణయించి, చొరబాటుదారుడు పొందగల ప్రయోజనం కంటే భద్రతా చర్యల వ్యయం ఎక్కువగా ఉండేలా తగిన పరికరాలు, విధానాల కలయికను సిఫారసు చేసి అమలు చేయడం లాక్స్మిత్లకు తరచుగా అవసరం. దీనిని ఒక "భద్రతా పొర"గా పరిగణిస్తారు.[మూలాలు అవసరం]
తాళంచెవుల నకలు తయారీ
[మార్చు]సాంప్రదాయ తాళంచెవి కత్తిరింపు అనేది తాళంచెవి నకలు తయారు చేయడానికి ప్రధాన పద్ధతి. ఇది ఒక తీసివేత తయారీ ప్రక్రియ. లోహపు పనిలోని కత్తిరింపు ప్రక్రియ పేరు నుంచి ఈ పేరు వచ్చింది. ఇందులో ఒక చదునైన ఖాళీ తాళంచెవిను అసలు లేదా నమూనా తాళంచెవి ఆకారానికి సరిపోయేలా రుద్ది కత్తిరిస్తారు. ఈ ప్రక్రియ సాధారణంగా ఈ క్రింది దశలను అనుసరిస్తుంది:
- అసలు తాళంచెవిని ఒక యంత్రంలోని వైస్ లో అమర్చుతారు. దానికి సమాంతరంగా ఉండే మరొక వైస్లో ఖాళీ తాళంచెవిని అమర్చుతారు. ఈ రెండు వైస్లు యాంత్రికంగా అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.
- అసలు తాళంచెవిని దాని ఆకారాన్ని అనుసరించే విధంగా ఒక గైడ్ వెంట కదిలిస్తారు. అదే సమయంలో, రెండు వైస్ల మధ్య ఉన్న యాంత్రిక అనుసంధానం ద్వారా ఖాళీ తాళంచెవి అదే నమూనాలో కట్టింగ్ వీల్కు ఎదురుగా కదులుతుంది.
- కత్తిరింపు పూర్తయిన తరువాత, కొత్త తాళంచెవిని లోహపు అంచులు తొలగించేందుకు లోహపు బ్రష్తో రుద్దుతారు. ఇలా చేయడం వల్ల ప్రమాదకరంగా పదునైన లోహపు కణాలు తొలగిపోతాయి. అవి తాళంలో ఇరుక్కుపోకుండా కూడా నిరోధించబడుతుంది.
ఆధునిక తాళంచెవి కత్తిరింపు పద్ధతిలో యాంత్రికంగా అసలు తాళంచెవిని అనుసరించే విధానానికి బదులుగా, అసలు తాళంచెవిని ఎలక్ట్రానిక్గా స్కాన్ చేసి, సాఫ్ట్వేర్ ద్వారా ప్రాసెస్ చేసి, భద్రపరిచి, ఆ సమాచారాన్ని ఉపయోగించి తాళంచెవిని తయారు చేసేటప్పుడు కట్టింగ్ వీల్కు మార్గనిర్దేశం చేస్తారు. తాళంచెవి ఆకృతికి సంబంధించిన ఎలక్ట్రానిక్ కాపీలను భద్రపరచగల సామర్థ్యం వల్ల, తాళంచెవి చిత్రానికి ప్రాప్యత ఉన్న ఏ వ్యక్తి అయినా భవిష్యత్తులో నకలు తాళంచెవులను తయారు చేసేందుకు ఆ ఆకృతులను నిల్వ చేసుకోవచ్చు.
వివిధ తాళంచెవి కత్తిరింపు యంత్రాలు వేర్వేరు స్థాయిలలో స్వయంచాలకంగా పనిచేస్తాయి. ఇవి వివిధ రకాల మిల్లింగ్ లేదా గ్రైండింగ్ పరికరాలను ఉపయోగిస్తాయి. అలాగే 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో రూపొందించిన తాళంచెవి నకలు యంత్రాల రూపకల్పనను అనుసరిస్తాయి.
తాళంచెవుల నకలు తయారీ సేవలు అనేక రిటైల్ హార్డ్వేర్ దుకాణాల్లో, ప్రత్యేక లాక్స్మిత్ల వద్ద అందుబాటులో ఉన్నాయి. అయితే సరైన ఖాళీ తాళంచెవి అందుబాటులో ఉండకపోవచ్చు. ఇటీవలి కాలంలో తాళంచెవుల నకలు తయారు చేసే ఆన్లైన్ సేవలు కూడా అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
తాళంచెవి రంధ్రం
[మార్చు]
తాళంచెవి రంధ్రం (లేదా కీ వే) అనేది తాళంచెవిని స్వీకరించడానికి తలుపు లేదా తాళంలో ఉండే రంధ్రం లేదా ద్వారం.[22] తాళాల కీ వే ఆకారాలు తయారీదారుని బట్టి విస్తృతంగా మారుతాయి. అనేక తయారీదారులు ప్రత్యేక ఆకృతులను ఉపయోగిస్తారు. అందువల్ల తాళంలోని టంబ్లర్లను నిర్వహించడానికి ప్రత్యేకంగా మిల్లింగ్ చేసిన ఖాళీ తాళంచెవి అవసరం కావచ్చు.
ప్రతీకాత్మకత
[మార్చు]వంశ చిహ్నాలు
[మార్చు]
తాళంచెవులు వివిధ ప్రతీకలు, వంశ చిహ్నాల్లో కనిపిస్తాయి. వీటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది హోలీ సీ యొక్క చిహ్నం.[23] ఇది మత్తయి 16:19లోని వాక్యం నుండి ఉద్భవించింది. రోమన్ కాథలిక్ సంప్రదాయం ప్రకారం మొదటి పోప్గా భావించే సెయింట్ పీటర్కు స్వర్గపు తాళంచెవులు ఇవ్వబడతాయని ఆ వాక్యం పేర్కొంటుంది. అయితే, తాళంచెవులు ప్రతీకలుగా ఉపయోగించబడే ఏకైక సందర్భం ఇది కాదు.
కళాకృతులు
[మార్చు]కొన్ని కళాకృతుల్లో తాళంచెవులను మంత్రవిద్యకు సంబంధించిన గ్రీకు దేవత హెకేట్ తో అనుసంధానించారు.[24]
పాలస్తీనా తాళంచెవి
[మార్చు]
పాలస్తీనా తాళంచెవి అనేది నక్బా సమయంలో కోల్పోయిన తమ ఇళ్లకు ప్రతీకగా పాలస్తీనియన్లు ఉపయోగించే సామూహిక చిహ్నం. ఆ సమయంలో బ్రిటిష్ పాలిత పాలస్తీనా జనాభాలో సగానికి పైగా ప్రజలు 1948లో బహిష్కరించబడ్డారు లేదా హింస కారణంగా తమ ఇళ్లను విడిచి పారిపోయారు. అనంతరం వారికి తిరిగి వచ్చే హక్కు నిరాకరించబడింది.[25][26]
ఫెల్డ్మన్ ప్రకారం, పాలస్తీనా శరణార్థులలో చాలామంది ఇప్పటికీ పాలస్తీనాలోని తమ ఇళ్ల తాళంచెవులను భద్రపరచుకున్నారు. ఈ తాళంచెవులను ఉంచుకోవడం, సందర్శకులు, పరిశోధకులకు వాటిని చూపించడం తిరిగి వెళ్లాలనే ఆశను, ఆ ఆస్తులపై తమ హక్కును సూచిస్తుంది. ఈ విస్తృతమైన ఆచారం కారణంగా, పాతకాలపు రూపాన్ని కలిగిన ఈ తాళంచెవులు పాలస్తీనాపై శరణార్థుల నిబద్ధతకు ప్రతీకలుగా మారాయి. పాలస్తీనియన్లకు మద్దతుగా జరిగే ప్రదర్శనల్లో ప్రజలు ఈ తాళంచెవుల పెద్ద ప్రతిరూపాలను మోసుకెళ్లడం తరచుగా కనిపిస్తుంది. ఈ విధంగా వ్యక్తిగత వస్తువులు సామూహిక ప్రతీకలుగా మారాయి.[27]
2016 నుండి, ఖతర్లోని దోహాలోని ఒక పాలస్తీనా రెస్టారెంట్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద తాళంచెవి కోసం గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ను కలిగి ఉందని పేర్కొనబడింది. దీని బరువు 2.7 టన్నులు కాగా, పరిమాణం 7.8 × 3 మీటర్లు.[28]
ఈ భారీ తాళంచెవిని ప్రపంచంలోని అన్ని శరణార్థులకు అంకితం చేశారు. దీనిని కటారా అంఫిథియేటర్లో ప్రదర్శించారు. ఈ కార్యక్రమంలో పాలస్తీనా అరబ్ ఐడల్ విజేత మొహమ్మద్ అస్సాఫ్ కూడా పాల్గొన్నారు.[29]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ de Vries, N. Cross and D. P. Grant, M. J. (1992). Design Methodology and Relationships with Science: Introduction. Eindhoven: Kluwer Academic Publishers. p. 32. ISBN 9780792321910. Archived from the original on 2016-10-24.
- ↑ Ceccarelli, Marco (2004). International Symposium on History of Machines and Mechanisms. New York: Kluwer Academic Publishers. p. 43. ISBN 1402022034. Archived from the original on 2016-10-24.
- ↑ "History". Locks.ru. Archived from the original on 2010-04-20. Retrieved 2010-06-10.
- ↑ "Key | lock device". Encyclopedia Britannica (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2021-12-24. Retrieved 2020-01-13.
- ↑ "History". Slate. Slate Magazine. 15 May 2012. Archived from the original on 2012-12-09. Retrieved 2012-12-09.
- ↑ Chris van Rompaey (17 April 2018). "Echtpaar schrijft eerste boek sinds twintig jaar over Liers begijnhof". nieuwsblad.be. Archived from the original on 2022-11-07.
- ↑ "Dictionary, Lexicon of locks and keys". historicallocks.com. Archived from the original on 2023-05-27.
- ↑ Eugene Toussant (1990). "United States patent keyhole guide for locks and method of using the same" (PDF). patentimages. Archived from the original (PDF) on 2020-04-07.
- ↑ Charlie Sorrel (5 April 2010). "V-Lock Helps Drunks Get Home to Bed". Wired. Archived from the original on 2020-04-07.
- ↑ Abreha, Kaleb G.; Kassa, Woubet; Lartey, Emmanuel K. K.; Mengistae, Taye A.; Zeufack, Albert G. (2021-12-18). Industrialization in Sub-Saharan Africa: Seizing Opportunities in Global Value Chains (in ఇంగ్లీష్). World Bank Publications. ISBN 978-1-4648-1721-2. Archived from the original on 2023-11-10. Retrieved 2022-05-18.
- ↑ Chatwood, Arthur Brunel (1911). . In Chisholm, Hugh (ed.). ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 16 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 841–844.
- ↑ Pulford, Graham W. (2007). High-Security Mechanical Locks: An Encyclopedic Reference. Elsevier. p. 317. ISBN 978-0-7506-8437-8.
- ↑ "Lock Making: Chubb & Son's Lock & Safe Co Ltd". Wolverhampton City Council. 2005. Archived from the original on 10 January 2016. Retrieved 16 November 2006.
- ↑ Roper, C.A. & Phillips, Bill (2001). The Complete Book of Locks and Locksmithing. McGraw-Hill Publishing. ISBN 0-07-137494-9.
- ↑ The Complete Book of Home, Site, and Office Security: Selecting, Installing, and Troubleshooting Systems and Devices. McGraw-Hill Professional. 2006. p. 11. ISBN 9780071467445. Archived from the original on 2016-11-21.
- ↑ The Geek Atlas: 128 Places Where Science and Technology Come Alive. O'Reilly Media, Inc. 2009. p. 445. ISBN 9780596555627. Archived from the original on 2016-05-01.
- ↑ "Inventor of the Week Archive". Massachusetts Institute of Technology. Archived from the original on 2013-05-29.
- ↑ "Ditch the keys: it's time to get a smart lock". Popular Mechanics. 26 November 2013. Archived from the original on 16 December 2014. Retrieved 15 June 2016.
- ↑ "Kisi And KeyMe, two smart phone apps, might make house keys obsolete". The Huffington Post. 26 November 2013. Archived from the original on 11 March 2015. Retrieved 9 June 2015.
- ↑ Kurutz, Steven (11 June 2014). "Losing The Key". The New York Times. Archived from the original on 3 January 2016. Retrieved 9 June 2015.
- ↑ "What qualifications do I need to be a locksmith?". Master Locksmiths Association (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2019-05-23. Retrieved 2019-05-23.
- ↑ Gove, Philip Babcock, ed. (1981). "keyhole". Webster's Third New International Dictionary of English Language. Merriam-Webster Inc. p. 1239.
- ↑ Fox-Davies, Arthur Charles (1909). A Complete Guide to Heraldry. New York: Dodge Publishing. p. 291. ISBN 0-517-26643-1. LCCN 09023803 – via Internet Archive.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - ↑ Oskar Seyffert (1901). A Dictionary of Classical Antiquities: Mythology, Religion, Literature and Art (6 ed.). William Swan Sonnenschein and Co. p. 271. Retrieved 2022-01-01.
- ↑ Meital, Y.; Rayman, P. (2017). Recognition as Key for Reconciliation: Israel, Palestine, and Beyond. Social, Economic and Political Studies of the Middle East and Asia. Brill. ISBN 978-90-04-35580-4. Archived from the original on 2023-11-10. Retrieved 2023-04-06.
- ↑ Fisk, Robert (2018-06-28). "I spoke to Palestinians who still hold the keys to homes they fled decades ago – many are still determined to return". The Independent. Archived from the original on 2023-05-01. Retrieved 2023-04-06.
- ↑ Feldman, Ilana. 2008. [Invisibility: Documentation and Memorialization in Palestinian Refugee Claims] "ఆర్కైవ్ నకలు". Archived from the original on 2023-04-11. Retrieved 2026-08-09.
{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link), Journal of Refugee Studies 21 (4): 4, page 503. - ↑ The Peninsula Newspaper (2016-05-16). "'Largest Key' dedicated to refugees around the world". The Peninsula Qatar. Archived from the original on 2023-05-01. Retrieved 2023-04-06.
- ↑ "The Largest Key in The World". Ard Canaan Restaurant. 2016-12-08. Archived from the original on 2023-05-01. Retrieved 2023-04-06.
మరింత చదవండి
[మార్చు]- Phillips, Bill. (2005). The Complete Book of Locks and Locksmithing. McGraw-Hill. ISBN 0-07-144829-2.
- Alth, Max (1972). All About Locks and Locksmithing. Penguin. ISBN 0-8015-0151-2.
- Robinson, Robert L. (1973). Complete Course in Professional Locksmithing. Nelson-Hall. ISBN 0-911012-15-X.
బయటి లింకులు
[మార్చు]
- [తాళాలు] — Raine Borg, ASSA ABLOY
- [Locks], Popular Mechanics