తిరుకొణేశ్వరం ఆలయ ఆక్రమణ
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
.png)
తిరుకొణేశ్వరం ఆలయంపై ఆక్రమణ తిరుకొణేశ్వరం ఆలయ విధ్వంసం అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. 1622 ఏప్రిల్లో, శ్రీలంకలోని త్రికోణమలై వద్ద ఉన్న ప్రాచీన హిందూ దేవాలయమైన తిరుకొణేశ్వరం ఆలయంను, అప్పటి పోర్చుగీసు సీలాన్ గవర్నర్ కాన్స్టాంటినో డి సా డి నోరోన్హా ధ్వంసం చేశాడు.[4] ఆ సమయంలో తిరుకొణేశ్వరం ఆలయం డానిష్ సైనిక కోటగా ఉపయోగించబడుతోంది.[2]
నేపథ్యం
[మార్చు]
పదహారవ శతాబ్దపు సంక్షోభం ప్రారంభ దశల నుంచే, పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యం సింహళ రాజ్యాల మధ్య ఉన్న అంతర్గత వైరం, శత్రుత్వాలను ఉపయోగించుకొని తమ స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం సింహళ రాజకీయాలలో జోక్యం చేసుకోవడం ప్రారంభించింది.[5] వివిధ సింహళ రాజ్యాలలో తమకు అనుకూలమైన పాలకులను నియమించడం ద్వారా, పోర్చుగీసులు క్రమంగా శ్రీలంక ద్వీపంపై తమ నియంత్రణను విస్తరించారు. జాఫ్నా రాజ్యంపై పోర్చుగీసుల ఆక్రమణ అనంతరం, కాండీ రాజ్యం మాత్రమే స్వతంత్ర సింహళ రాజ్యంగా మిగిలింది.[6] 1611లో పోర్చుగీసులు కాండీను ఆక్రమించి నగరాన్ని దహనం చేశారు.[7] దీనికి ప్రతిస్పందనగా, కాండీ రాజు సేనరత్ మార్చెల్స్ మిషియెల్స్ బోషౌవర్ అనే దూతను యూరప్కు పంపి డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీతో ఒక కూటమి ఒప్పందం కోసం చర్చలు జరిపించాడు.[8] ఈ దౌత్య ప్రయత్నం విఫలమైంది. దీంతో బోషౌవర్ డెన్మార్క్కు వెళ్లి డెన్మార్క్ యొక్క క్రిస్టియన్ IVతో ఆమోదించబడని ఒక ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నాడు.[8] ఆ ఒప్పందాన్ని అమలు చేయడానికి, డెన్మార్క్ ఓవె గ్యెడే నాయకత్వంలో ఐదు నౌకలు, 300 మంది సైనికులను శ్రీలంకకు పంపింది.[8]
డానో–సింహళ చర్చలు, ఒప్పందం
[మార్చు]1620 మే 18న డానిష్ యాత్రా దళం తీరప్రాంత నగరమైన త్రికోణమలైకు చేరుకుంది.[3][9] డానిష్ల రాకపై సింహళ రాజు స్పందన పెద్దగా ఉత్సాహకరంగా లేదు. ఎందుకంటే, అతడు మూడు సంవత్సరాల ముందే పోర్చుగీసులతో శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు.[10] అందువల్ల అతడికి తప్పనిసరిగా డానిష్ సైనిక సహాయం అవసరం లేదు. అయినప్పటికీ, అవసరమైతే డానిష్లు పోర్చుగీసులను ఓడించగల శక్తి కలవారా అనే అంశంపై సింహళులు ఆసక్తి చూపారు.[3][8]
బోషౌవర్ కుదుర్చిన ఒప్పందంలో పేర్కొన్న విధంగా, శ్రీలంకపై యూరోప్ వాణిజ్యానికి పూర్తి ఏకాధిపత్యం కావాలని డానిష్లు కోరగా, డానిష్ ప్రభావం తక్కువగా ఉండే ఒప్పందం కావాలని సింహళులు ఆశించారు. ఈ అంశంపై ఇరుపక్షాల మధ్య దీర్ఘకాలిక చర్చలు జరిగాయి.[3][10] చివరికి, సేనరత్ రాజు త్రికోణమలైను డానిష్లకు అప్పగించేందుకు అంగీకరించాడు.[3][8][10]
చర్య
[మార్చు]చివరి ఒప్పందం అనంతరం, ఓవె గ్యెడే తన యాత్రా సైన్యంలో ఒక భాగాన్ని శ్రీలంకలో వదిలి, త్రికోణమలై వద్ద ఒక కోట నిర్మించమని ఆదేశించాడు. తాను మాత్రం భారతదేశంకు వెళ్లిపోయాడు.[10][3] కోట నిర్మాణ బాధ్యతను ఎరిక్ గ్రుబ్బేకు అప్పగించాడు.[8] 1621 మార్చిలో గ్యెడే తిరిగి వచ్చినప్పుడు, కోట నిర్మాణంలో దాదాపు ఎటువంటి పురోగతి లేకపోవడం చూసి ఆశ్చర్యపోయి నిరాశతో వెళ్లిపోయాడు.[8][9]
పోర్చుగీసుల దాడి
[మార్చు]డానిష్ల ఈ కొత్త జోక్యాన్ని పోర్చుగీసులు త్వరగా గమనించి వెంటనే స్పందించారు.[1] 1622 ఏప్రిల్ 14న (తమిళ నూతన సంవత్సరం రోజు), పోర్చుగీసులు “వెయ్యి స్తంభాల ఆలయం”గా పిలిచిన తిరుకొణేశ్వరం ఆలయంపై దాడి జరిగింది.[11] ఈ దాడికి పోర్చుగీసు సీలాన్ గవర్నర్, సైన్యాధిపతి కాన్స్టాంటినో దే సా దే నొరోన్హా నాయకత్వం వహించాడు.[12][9][2] ఒక ధార్మిక ఊరేగింపు జరుగుతున్న సమయంలో ఆలయం ధ్వంసం చేయబడింది, ప్రధాన విగ్రహాన్ని పట్టణానికి తరలించారు. అదే సమయంలో, పోర్చుగీసు సైనికులు అయ్యర్ పూజారుల వేషంలో ఆలయంలోకి ప్రవేశించి అక్కడి నిధులను దోచుకున్నారు. తీవ్ర మతావేశంలో ఆలయాన్ని కొండ అంచు నుండి సముద్రంలోకి తోసివేశారు. ప్రాణాలు దక్కించుకోవడానికి పారిపోయిన పూజారులు ఆలయ విగ్రహాలలో కొన్ని చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో పాతిపెట్టారు.[13] ఈ దాడి కారణంగా డానిష్లు హడావుడిగా వెనుదిరగాల్సి వచ్చి, రెండు డానిష్ నౌకలను కోల్పోయారు.[1][14]
అనంతర పరిణామాలు
[మార్చు]డానిష్ జోక్యం తరువాత, శ్రీలంక తూర్పు తీరంలో తమ ఆధిపత్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ఒక బలమైన కోట అవసరమని పోర్చుగీసులు గుర్తించారు.[1] దీంతో వారు ‘త్రిక్విల్లిమలై కోట’ అనే కొత్త త్రిభుజాకార కోట నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ కోటను పోర్చుగీసులు తక్షణమే స్థాపించారు.[15] డానిష్ల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న గన్నులు, ఆర్టిలరీ ఆయుధాలు ఈ కొత్త కోట రక్షణకు ఉపయోగించబడ్డాయి.[14]
గమనికలు
[మార్చు]- ↑ డానిష్ సైనిక దళం 300 మంది అని నిర్ణయించబడింది. అయితే ప్రయాణంలో చాలా మంది మరణించగా, మరికొందరు ట్రాంక్వెబార్కు వెళ్లిపోయారు.[3] ఆలయ వద్ద కోట నిర్మాణానికి 697 మంది సింహళులు సహాయం చేస్తారని చెప్పబడినప్పటికీ, వాస్తవంగా ఎంతమంది పాల్గొన్నారు అన్నది స్పష్టంగా నమోదు కాలేదు.[3]
సూచనలు
[మార్చు]- 1 2 3 4 5 6 7 Ramerini, Marco (2005). "The History of Trincomalee during Portuguese and Dutch rule". colonialvoyage.com.[permanent dead link]
- 1 2 3 Rodrigues, Joaquim (2019). As Primeiras Fortificações Europeias no Sri Lanka [The First European Fortifications in Sri Lanka] (PDF) (in పోర్చుగీస్). Faculdade de Arquitetura e Escola Politécnica da UFBA: International go. pp. 620–635. Archived from the original (PDF) on 2021-06-28. Retrieved 2026-01-21.
- 1 2 3 4 5 6 7 Lauring, Kåre. Marchells Michielsz Boschouver — imperiebygger eller svindler [Marchells Michielsz Boschouver — Empire builder or imposter] (in డానిష్).
- 1 2 3 Bocarro, A. "Livro das plantas das fortalezas cidades e povoacois do Estado da India Oriental", p. 238.
- ↑ S.G. Perera pp 8–11
- ↑ Gaston Perera p. 144
- ↑ Codrington, H.W, "7", A Short History of Sri Lanka
- 1 2 3 4 5 6 7 P. E., Pieris (1920). Ceylon and the Portuguese (PDF). The University of California Los Angeles. pp. 197–206.
- 1 2 3 Lach, Donald (2022). Asia in the Making of Europe, Volume III. University of Chicago Press. p. 90.
- 1 2 3 4 Stow, Randolph (1979). Denmark in the Indian Ocean, 1616–1845: An Introduction. p. 13.
- ↑ Sivaratnam, C (1964). An outline of the cultural history and principles of Hinduism. Colombo: Stangard Printers.
Koneswaram temple. Tiru-Kona-malai, sacred mountain of Kona or Koneser, Iswara or Siva. The date of building the original temple is given as 1580 BCE...
- ↑ Olsen, op. cit. (n. 274) pp. 42–79
- ↑ Rasanayagam, M.C. (1926). Being a research into the history of Jaffna. Asian Educational Services. p. 378.
- 1 2 Queyroz (1987). "The temporal and spiritual...". Nature. II (6150): 727–737.
- ↑ Bocarro, A. "Livro das plantas das fortalezas cidades e povoacois do Estado da India Oriental", p. 238.
- Articles with dead external links from ఫిబ్రవరి 2026
- పోర్చుగల్ పాల్గొన్న యుద్ధాలు
- డెన్మార్క్–నార్వే పాల్గొన్న యుద్ధాలు
- పోర్చుగీసు సీలాన్
- ఆసియాలో డానిష్ వలస పాలన
- డానిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాల్గొన్న యుద్ధాలు
- హిందూ ఆలయాలపై దాడులు
- శ్రీలంకలో మత భవనాలపై దాడులు
- ఆసియాలో దోపిడీ
- సింహళ–పోర్చుగీసు యుద్ధం
- కాండీ రాజ్యం పాల్గొన్న యుద్ధాలు
- మతపీడనలు
- 1622 ఆసియా చరిత్ర
- 1622 ఘర్షణలు
- 17వ శతాబ్దం శ్రీలంక