తులసి మండ
తులసి ముండా (జననం 15 జూలై 1947) భారత రాష్ట్రమైన ఒడిషాకు చెందిన సామాజిక కార్యకర్త. ఒడిషాలోని నిరుపేద ఆదివాసీ ప్రజలలో అక్షరాస్యతను పెంపొందించడానికి ఆమె చేసిన కృషికి గాను 2001 లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెను పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.ముండా 1964 లో ఒడిశాలోని ఇనుప ఖనిజం మైనింగ్ ప్రాంతంలో స్థానిక ఆదివాసీ జనాభాకు చెందిన పిల్లలకు విద్యను అందించడానికి ఒక అనధికారిక పాఠశాలను ప్రారంభించారు. ఆమె స్వయంగా కియోంఝర్ గనుల్లో బాలకార్మికురాలు.[1]
ముండా నిరక్షరాస్యురాలు, అధికారిక విద్య లేదు.[2] ఆమె ఆదివాసీల ముండా జాతి సమూహానికి చెందినది, ఇది దక్షిణ ఆసియా ప్రధాన భూభాగంలో స్థానిక ప్రజలకు సామూహిక పదం.
ఈమెను "తులసి అపా" అని పిలుస్తారు, అంటే ఒడియా భాషలో "సోదరి తులసి" అని అర్థం.
తొలినాళ్ళ జీవితం
[మార్చు]ముండా 1947 జూలై 15 న ప్రస్తుత ఒడిశాలోని కియోంఝర్ జిల్లాలో ఉన్న కైన్షి గ్రామంలో జన్మించారు.[3] ఒడిషాలో ఆర్థికంగా వెనుకబడిన జిల్లాలలో కియోంఝర్ ఒకటి.[3] చిన్నతనంలో, ఆమె చదువుకోవాలని కోరుకుంది, కాని బాలికలు, మహిళలకు విద్యను అందించాలనే ఆలోచన ఆ సమయంలో సామాజికంగా చాలావరకు ఆమోదయోగ్యం కాదు.[1] బాలకార్మికులు, పేదరికం, బానిసత్వం స్థానిక పిల్లలకు విద్య అందకుండా నిరోధించాయి. 12 ఏళ్ల వయసులో తన సోదరితో కలిసి ఉండేందుకు సెరెండా గ్రామానికి వెళ్లింది.[1] అక్కడ ఆమె గనులలో పనిచేసింది.
క్రియాశీలత
[మార్చు]1961లో ముండా సంఘ సంస్కర్తలు రమాదేవి చౌదరి, నిర్మలా దేశ్పాండే, మాలతీ చౌదరిలను కలుసుకున్నారు. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో జరుగుతున్న వారి ప్రయత్నాల్లో ఆమె పాలుపంచుకున్నారు.[1] 1963లో భూదాన్ ఉద్యమ సమయంలో ఒడిశాలో పర్యటించినప్పుడు ఆచార్య వినోబా భావేను ముండా కలిశారు.[1][4] ఆమె సామాజిక సేవా శిక్షణ, సంఘ సంస్కర్తల మార్గదర్శకత్వం ఆమె భవిష్యత్ ప్రయత్నాలకు ప్రేరణగా నిలిచాయి.
ఆమె 1964 లో సెరెండాకు తిరిగి వచ్చి తన ఇంటి వరండాలో పిల్లల కోసం ఒక అనధికారిక పాఠశాలను ప్రారంభించింది.[1][5] తరువాత ఆమె " ఆదివాసీ వికాస్ సమితి స్కూల్ " ను ప్రారంభించింది. 2019 నాటికి, ఈ పాఠశాల ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 500 మంది బాలబాలికలకు 10 వ తరగతి వరకు విద్యను అందిస్తుంది. ఈ పాఠశాల ఈ ప్రాంతంలో విద్యా స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంచింది.[6] 1964 నుండి, ఆమె 20,000 మందికి పైగా పిల్లలకు విద్యను అందించింది, ప్రాథమిక లేదా మాధ్యమిక విద్య కోసం 17 పాఠశాలలను స్థాపించడానికి ప్రభుత్వానికి సహాయపడింది.[7]
అవార్డులు
[మార్చు]- "సామాజిక సేవ" రంగానికి ఆమె చేసిన కృషికి గాను 2001 లో భారత ప్రభుత్వం ఇచ్చిన నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ .[8]
- కాదంబినీ సమ్మాన్, 2008.[9]
- సామాజిక సేవలో అత్యుత్తమ ప్రతిభకు ఒడిశా లివింగ్ లెజెండ్ అవార్డు, 2011.[10]
- లక్ష్మీపత్ సింఘానియా - కమ్యూనిటీ సర్వీస్, సోషల్ లిఫ్ట్మెంట్ (నాయకురాలు) విభాగంలో ఐఐఎం, లక్నో నేషనల్ లీడర్షిప్ అవార్డు, 2009.[11]
బయోపిక్
[మార్చు]ఆమె జీవితం ఆధారంగా తెరకెక్కిన 'తులసి అపా' చిత్రం 2015లో కోల్కతా ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్లో విడుదలై విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది. 2016 అక్టోబరు 30న టెహ్రాన్ జాస్మిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ (టిజెఐఎఫ్ఎఫ్) 4 వ ఎడిషన్లో కూడా ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.[12]
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 3 4 5 6 S., Lekshmi Priya (15 May 2017). "12 Facts About Tulasi Apa, the Odisha Woman Who Taught 20,000+ Children in 50 Years". The Better India (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 5 January 2019.
- ↑ Tewary, Amarnath (27 March 2000). "Illiterate Herself, She Brings Education To Fellow Tribals". Outlook India. Archived from the original on 13 February 2007. Retrieved 9 March 2019.
- 1 2 Bureau, Odisha Sun Times. "8 Odisha districts among 50 most backward in country: Survey | OdishaSunTimes.com" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 5 December 2017. Retrieved 2019-05-25.
{{cite web}}:|last=has generic name (help) - ↑ Tewary, Amarnath (27 March 2000). "Illiterate Herself, She Brings Education To Fellow Tribals". Outlook India. Archived from the original on 13 February 2007. Retrieved 9 March 2019.
- ↑ "What you should know about inspiring story of Tulasi Munda of Odisha who has taught more than 20,000 children". Bhubaneshwar Buzz. 18 May 2017. Archived from the original on 7 జనవరి 2019. Retrieved 7 January 2019.
- ↑ "Odia Film Tulasi Apa Based on Life of Eminent Social Activist Tulasi Munda-2016". Odisha News. Retrieved 5 January 2019.
- ↑ "Here's The Story Of Tulasi Munda a.k.a Tulasi Apa". Kutchina Foundation (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 7 July 2017. Retrieved 7 January 2019.
- ↑ "Padma Awards". Department of General Administration and Public Grievance, Odisha. Retrieved 7 January 2019.
- ↑ "Tulasi Munda gets Kadambini Samman". The Hindu. 3 July 2008. Retrieved 9 March 2019.
- ↑ "Odisha Living Legend Award (Excellence in Social Service): Ms. Tulasi Munda". Odisha Diary. 11 November 2011. Archived from the original on 7 March 2013. Retrieved 22 October 2012.
- ↑ "Lakshmipat Singhania- IIM, Lucknow National Leadership Awards". LPSIIML Awards. Archived from the original on 9 జనవరి 2019. Retrieved 7 January 2019.
- ↑ "Award-winning Biography 'Tulasi Apa' to be Screened at Tehran Film Festival". Discover Bhubaneswar (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 22 October 2016. Archived from the original on 5 జనవరి 2019. Retrieved 5 January 2019.