తెయ్యం
తెయ్యం (కాళియాట్టం అని కూడా పిలుస్తారు), ఇది కేరళ లోని ఉత్తర మలబార్ ప్రాంతంలో, పొరుగున ఉన్న కర్ణాటక లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఆచరించే ఒక భారతీయ ఆచారం.[1][2][3][4]
తెయ్యం ప్రదర్శనకు సంబంధించిన ఆచార గీతాలను ఎక్కువ సేపు పాడటం, వేడుకల సన్నాహాలు ఇందులో ఉంటాయి, ఇవి సాధారణంగా 8 నుండి 10 గంటల వరకు సాగుతాయి. ప్రదర్శనకారుని తలపై పవిత్రమైన తలపాగా ఉంచడంతో ఈ ఆచారం ముగుస్తుంది, ఈ క్షణమే దేవుడు ప్రదర్శనకారుని శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తాడని నమ్ముతారు. ఈ ప్రక్రియలో భాగంగా, ప్రదర్శనకారుడు కల్లు తాగుతాడు, దీనివల్ల వ్యక్తిగత చైతన్యం అణచివేయబడి, దేవత యొక్క దైవిక చైతన్యం వ్యక్తమవుతుందని నమ్ముతారు. ఈ అభ్యాసం యోగ వాసిష్ఠ వంటి హిందూ గ్రంథాలలో కనిపించే తాత్విక భావనలతో సరిపోలుతుంది, దైవిక సంస్థలు (దేవతలు) పరమాణు స్థాయిలో మానవ శరీరంలోకి (పరకాయ ప్రవేశం) ఎలా ప్రవేశించవచ్చో ఈ గ్రంథాలు వివరిస్తాయి.[5]
మలబార్ లోని దేవాలయాలు, పవిత్రమైన తోటలకు సంబంధించిన సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు, ఆచార వ్యవహారాలు తెయ్యంలో ఉంటాయి.[6] ఆ ప్రాంత ప్రజలు తెయ్యాన్ని దేవునికి మార్గంగా భావించి, దాని నుండి ఆశీర్వాదాలు పొందుతారు. కేరళలో ప్రధానంగా ఉత్తర మలబార్ ప్రాంతంలో (ప్రస్తుత కాసరగోడ్, కన్నూర్ జిల్లాలు, వయనాడ్ జిల్లాలోని మానంతవాడి తాలూకా, కోజికోడ్ జిల్లాలోని వటకరా, కోయిలండి తాలూకాలు) తెయ్యం ప్రదర్శిస్తారు. పొరుగున ఉన్న కర్ణాటకలోని తులునాడు ప్రాంతంలో కూడా 'భూత కోల' అనే పేరుతో ఇలాంటి ఆచారమే పాటిస్తారు.[7] వివిధ కులాలకు చెందిన ప్రజలు తెయ్యం ఆచారాలను ప్రదర్శిస్తారు. తియ్యార్ కులస్తులు కలశం సమర్పించడానికి బాధ్యత వహిస్తారు, మలయార్, వన్నన్ వర్గాల వారు తెయ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. అవసరమైతే ఏ తెయ్యం ప్రదర్శననైనా రద్దు చేసే హక్కు సంప్రదాయంగా తియ్యార్లకు ఉంటుంది. బ్రాహ్మణ ఆచారాలను స్వీకరించి, రెవెన్యూ బిరుదులను పొందిన కులాలకు చారిత్రకంగా తెయ్యంలో ఎలాంటి పాత్ర లేదు, ఎందుకంటే వారు బ్రాహ్మణ మతంలోకి (ఎక్కువగా వేద బ్రాహ్మణుల సేవలో) మారినప్పుడు వారి వంశాన్ని (కులాన్ని), ఆచారాలను (కులాచారాన్ని) వదులుకున్నారు. ఈ కులాలకు చెందిన మహిళలు సాంప్రదాయకంగా ప్రధాన ద్వారం (తిరుముట్టం) గుండా పవిత్ర స్థలంలోకి ప్రవేశించడానికి అనుమతించబడరు, వారు వెనుక ద్వారం గుండా వెళ్లాల్సి ఉంటుంది.[8]
తెయ్యం సీజన్ మలయాళ నెల తులాం పదవ రోజున (సాధారణంగా గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్లో అక్టోబరు నెలలో, దీన్ని పత్తామ్-ఉదయం అని పిలుస్తారు) ప్రారంభమై ఏడు నెలల పాటు కొనసాగి ఎడవ మాసం మధ్య వరకు (సాధారణంగా మే చివరి, జూన్ నెలలలో) ఉంటుంది. ఈ సీజన్లో చివరి కాళియాట్టం మాదాయి కావు, కలరివతుక్కల్ భగవతి దేవాలయాలలో ప్రదర్శిస్తారు, ఈ రెండు దేవాలయాలు కోలతిరి రాజకుటుంబపు కుటుంబ పుణ్యక్షేత్రాలు.[8]
స్థూల అవలోకనం
[మార్చు]సుమారు 456 రకాల తెయ్యాలు నమోదయ్యాయి. స్త్రీలు ప్రదర్శించే దేవకూతు తెయ్యం మినహా, తెయ్యాన్ని ప్రధానంగా పురుషులు మాత్రమే ప్రదర్శిస్తారు.[9] దేవకూతు కేవలం తెక్కుంబాద్ కులోం ఆలయంలో మాత్రమే ప్రదర్శిస్తారు.[10]
పులయార్, వన్నన్, మలయన్, అన్హూట్టన్, మున్నూట్టన్, మావిలన్, కొప్పాలన్, వేలన్, చింగతన్, కలనాడి, పరవాన్, నాలికేయావార్ వంటి కులాలు, గిరిజనుల వారు సాధారణంగా తెయ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. వీరిలో కలనాడి ప్రజలు వయనాడ్ జిల్లాలో మాత్రమే ప్రదర్శన ఇస్తారు, కాగా పరవా, పంబాడ, పానారా, నాలికేయావార్ ప్రజలు కేరళ ఉత్తర ప్రాంతాలలో, మంగళూరు, ఉడిపి జిల్లాలలో ప్రదర్శన ఇస్తారు.
ఆధునిక కాలంలో తెయ్యం చుట్టూ ఉన్న రాజకీయ ఆచారాలు మారాయి. బ్రాహ్మణ ఆధిపత్య కాలంలో, ఆ శక్తికి వ్యతిరేకంగా పోరాడిన వీరుల తెయ్యాలు సాంప్రదాయకంగా ఆ వీరులకు ద్రోహం చేసి చంపిన పూర్వీకుల ఇళ్లలో (తరవాడ్స్) ప్రదర్శించబడేవి. ఆ కుటుంబాలు తెయ్యం ఆశీర్వాదం తీసుకోవడానికి రావడానికి బదులుగా, తెయ్యం ఆ కుటుంబాలకు చేరుకుని వారి సభ్యులను ఆశీర్వదించడానికి కిలోమీటర్ల మేర నడవడం ఈ ఆచారంలో భాగంగా ఉండేది. అయితే నేటి తియ్యార్ యువత ఈ పద్ధతిని నిలిపివేసింది. వారి వాదన ప్రకారం, "భగత్ సింగ్ వేషం వేసి నేటి బ్రిటిష్ వారి ముందు నృత్యం చేయిస్తే, భారతీయులు క్షమించవచ్చు, కానీ సిక్కులు ఎప్పటికీ క్షమించరు". ఈ కారణంగానే కతివనూర్ వీరన్, కూడన్ గురునాథన్ వంటి తెయ్యాలు ఇప్పుడు ఈ విధానాన్ని నిలిపివేశాయి. "స్వయం-ఉన్నతులు" అని చెప్పుకుంటూ ఇతరులను "మ్లేచ్చులు" (మురుగునీరు శుభ్రం చేసేవారు) అని పిలిచే వారికి మరికొన్ని కులాలు స్పష్టమైన సందేశం ఇచ్చాయి. వారు ఆ పిలుపును అంగీకరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని, అవసరమైతే దానిపై సంతకం చేయడానికి కూడా సిద్ధమేనని చెప్పారు. అయితే, వారు ఒక షరతును విధించారు: ఆ వ్యక్తులు తమను హేళన చేస్తూ, అదే సమయంలో తమ ఇళ్లలో తమ కులపూర్వికులను (వయనట్టు కులవన్ వంటి పూర్వీక దేవతలు), ఆది దైవాన్ని పూజించడం మానేయాలి. అలాంటి వ్యక్తులు తమను హేళన చేస్తూ తమ దేవతలను పూజించడం మాని, వారికంటూ దేవుళ్లు ఉంటే వారి సొంత దేవుళ్లనే పూజించుకోవాలని వారు స్పష్టం చేశారు.[8]
చరిత్ర
[మార్చు]తెయ్యానికి సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. "ఈ ఆధునిక జానపద మతంలో చాలా భాగం అత్యంత పురాతనమైనదని, నియోలిథిక్ (నవీన శిలాయుగం), చాల్కోలిథిక్ (తామ్ర శిలాయుగం) స్థావరాల ప్రారంభ కాలంలో ఉద్భవించిన లక్షణాలను కలిగి ఉందని చెప్పడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు" అని బ్రిడ్జేట్, రేమండ్ ఆల్చిన్ అభిప్రాయపడ్డారు.[11][full citation needed]
కతివనూర్ వీరన్, విష్ణుమూర్తి తెయ్యం, వెట్టక్కోరుమకన్, శ్రీ ముత్తప్పన్లతో సహా సుమారు 400 రకాల తెయ్యాలు ఉన్నాయి.[10]
పూర్వీకుల ఆరాధన నుండి తెయ్యం ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. అత్యధిక శాతం తెయ్యం దేవతలు తియ్య కులాల నుండి ఉద్భవించారని గమనించబడింది. పూర్వీకుల ఆరాధన ఆచారం అనేక ఇతర స్థానిక నమ్మకాలను కలుపుకుని, నేడు కనిపిస్తున్న ఈ విస్తృతమైన నృత్య ఆచారంగా పరిణామం చెందింది.[10]
ఉప-శాఖల వర్గీకరణ
[మార్చు]
కె.కె.ఎన్. కురుప్ ప్రకారం, ప్రాచీన, గిరిజన, మతపరమైన ఆరాధన యొక్క అన్ని ప్రధాన లక్షణాలు తెయ్యం పరిధిని విస్తృతం చేశాయని చెప్పవచ్చు. "భారతదేశంలో ఇస్లాం అనుచరులు కూడా దీని క్రియాశీలక అంశంలో ఈ సంస్కృతితో ముడిపడి ఉన్నారు"[12] ఇది మిలియన్ల మందికి లోతైన మూలాలున్న జానపద మతంగా మారింది. ఉదాహరణకు, మాతృ దేవత అయిన భగవతి (భగవతి) కి తెయ్యంలో ముఖ్యమైన స్థానం ఉండేది, ఇప్పటికీ ఉంది. దీనికి తోడు, ఆత్మల ఆరాధన, పూర్వీకుల ఆరాధన, వీర ఆరాధన, సతీ ఆరాధన, వృక్ష ఆరాధన, జంతు ఆరాధన, సర్ప ఆరాధన, వ్యాధి దేవతల ఆరాధన, గ్రామదేవతల ఆరాధన వంటి ఆచారాలు తెయ్యం ప్రధాన స్రవంతిలో చేర్చబడ్డాయి. ఈ దేవుళ్లు, దేవతలతో పాటు లెక్కలేనన్ని జానపద దేవుళ్లు, దేవతలు ఉన్నారు. ఈ దేవతలలో ఎక్కువ మందిని భగవతి అని పిలుస్తారు.
శాక్తేయం, వైష్ణవం, శైవమతం వంటి ప్రధాన స్రవంతి హిందూ మతం లోని వివిధ శాఖలు ఇప్పుడు తెయ్యంపై ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, పూజా రూపాలు, ఇతర ఆచారాలు చాలా పురాతన సంప్రదాయం నుండి కొనసాగుతూ వస్తున్నవే. అనేక ఆరాధనా కేంద్రాలలో, బౌద్ధమతం, జైనమతంలో నిషేధించబడిన రక్త తర్పణం కనిపిస్తుంది. ఇటువంటి కేంద్రాలలో, పవిత్ర స్థలం వెలుపల ప్రత్యేక ప్రదేశాలను రక్త తర్పణం కోసం, అలాగే ఈ బలి కార్యక్రమానికి అవసరమైన సాంప్రదాయక కలం (చతురస్రం) కోసం ఎంపిక చేస్తారు, దీనిని వడక్కన్ వాతీల్ అని పిలుస్తారు. కోడిని బలి ఇవ్వడం ద్వారా పూజలు అందుకునే తెయ్యం దేవతలు ఇటువంటి పవిత్ర స్థలాల్లోకి ప్రవేశించరు. రక్త బలిగా జరిగే ఈ మతపరమైన కోడిపందెం, 'చిన్న', 'గొప్ప' సంస్కృతుల సాంస్కృతిక కలయికకు ఒక ప్రధాన ఉదాహరణ.[13]
కేరళలో వైష్ణవ ఉద్యమం ఆలస్యంగా పునరుద్ధరించబడినందున, ఇది తెయ్యంపై లోతైన ప్రభావాన్ని చూపలేదు. ఈ కోవలో కొన్ని దేవతలు మాత్రమే ఉన్నారు. వైష్ణవ మతానికి చెందిన రెండు ప్రధాన తెయ్యం దేవతలు విష్ణుమూర్తి, దైవతర్. 13వ శతాబ్దంలో హోయసల రాజవంశానికి చెందిన విష్ణువర్ధన పాలనలో తుళువ ప్రాంతంలో వైష్ణవం బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఆయన వైష్ణవ మతాన్ని గొప్పగా సమర్థించేవారు. బహుశా ఆయన ముందుగా విష్ణుమూర్తిగా దేవతగా కొలవబడి, ఆపై తులువుల భూత ఆరాధనలో చేర్చబడి, ఆ తర్వాత తెయ్యంలో ప్రముఖ జానపద దేవతగా మారి ఉండొచ్చు. కొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం, విష్ణుమూర్తి పురాణం, మంగళూరు నుండి కోలతునాడుకు దేవుని వలసకు ప్రతీక.
మిగతా అన్ని రకాల తెయ్యం దేవతలను శైవం లేదా శాక్తేయం కింద వర్గీకరించవచ్చు. ఆత్మలు, పూర్వీకులు, వీరులు, జంతువులను కూడా దేవుళ్లుగా భావించి ఈ వర్గాలలో చేర్చారు. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, తెయ్యం మతపరమైన పరిణామానికి, అలాగే ఆధునిక హిందూ మతంలోని తదుపరి వివిధ దశలకు ఒక మంచి ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. "సింధు లోయ, ఇతర పురాతన నాగరికతలలో మాతృ దేవతను సంతానోత్పత్తి, శ్రేయస్సు కోసం పూజించినట్లుగానే", అతీంద్రియ శక్తుల ఆశీర్వాదాల కోసం పురాతన ఆరాధన ఆచారాలుగా హిందూ సమ్మేళనంలో పూజా విధానాలు ఇమిడి ఉన్నాయనే స్పష్టమైన అవగాహనను తెయ్యం అందిస్తుంది.[14]
పోషణ
[మార్చు]భక్తితో, పాలక వంశాలు తెయ్యం దేవతల కోసం తమ సొంత పుణ్యక్షేత్రాలను, కావులను (పవిత్ర తోటలు) స్థాపించాయి, ఇక్కడ సాత్వికమైనవి కాని (అంటే మాంసాహారం లేదా బలితో కూడిన) ఆచారాలు, ఆచార వ్యవహారాలను పాటిస్తారు. రక్టేశ్వరి, చాముండి, సోమేశ్వరి, కురత్తి వంటి దేవతలు, విష్ణుమూర్తి వంటి దేవుళ్లను ఈ గృహ పుణ్యక్షేత్రాలలో పూజిస్తారు. ఇక్కడ, దేవుళ్ళు, దేవతల వార్షికోత్సవాలలో తెయ్యం నృత్యకారులు కనిపిస్తారు. ఇటువంటి పుణ్యక్షేత్రాలలోని ఆచారాలు బ్రాహ్మణ దేవాలయాల ఆచారాలకు భిన్నంగా ఉంటాయి. ఈ సమ్మేళనం దక్షిణ భారతదేశంలోకి నాగరికత నెమ్మదిగా ప్రవేశించిన విధానాన్ని సూచిస్తుంది, ఆర్య ప్రభావం పెరగడం, స్థానిక సంస్కృతులు బృహత్తర వేద మతంలో ఇమిడిపోవడం వంటివి దీనికి నిదర్శనం.[15]
ఆచార ప్రదర్శన
[మార్చు].jpg)
నృత్యం లేదా ఆవాహన సాధారణంగా గ్రామ పుణ్యక్షేత్రం ముందు ప్రదర్శించబడుతుంది. అలాగే ఇళ్లలో కూడా విస్తృతమైన ఆచారాలతో పూర్వీకుల ఆరాధనగా దీన్ని ప్రదర్శిస్తారు.
ప్రదర్శన కోసం వేదిక లేదా తెర లేదా అలాంటి ఇతర ఏర్పాట్లు ఏమీ ఉండవు. భక్తులు నిలబడి ఉంటారు లేదా కొందరు పుణ్యక్షేత్రం ముందు ఉన్న పవిత్ర వృక్షంపై కూర్చుంటారు. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ఇది ఒక ఓపెన్ థియేటర్ (బహిరంగ వేదిక). పుణ్యక్షేత్రంలో ఆయా దేవత ప్రాముఖ్యత, స్థాయిని బట్టి ప్రదర్శన 12 నుండి 24 గంటల వరకు విరామాలతో కొనసాగుతుంది. పుణ్యక్షేత్రంలోని ప్రధాన దేవతను ప్రసన్నం చేసుకునే ప్రధాన నర్తకుడు ఆచారాలను పాటించాల్సి ఉంటుంది. అంతేకాక, సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, ఈ నర్తకుడు ఆ రోజు మిగిలిన సమయంలో ఏమీ తినకూడదు. అతని అలంకరణను (మేకప్ను) నిపుణులు, ఇతర నర్తకులు చేస్తారు. ప్రదర్శన మొదటి భాగాన్ని సాధారణంగా వెళ్ళట్టం లేదా తోట్టం అని పిలుస్తారు. ఇది సరైన అలంకరణ లేదా అలంకార దుస్తులు లేకుండా ప్రదర్శించబడుతుంది. ఈ సందర్భంగా కేవలం ఎర్రటి చిన్న తలపాగా మాత్రమే ధరిస్తారు.
పుణ్యక్షేత్రంలోని దేవత లేదా ప్రసన్నం చేసుకోవలసిన జానపద దేవత పురాణాలు, ఇతిహాసాలను వివరించే ఆచార గీతాన్ని నర్తకుడు డ్రమ్మర్లతో కలిసి పాడుతాడు. దీనికి తోడుగా జానపద సంగీత వాయిద్యాలను వాయిస్తారు. ఈ ప్రాథమిక ఆచారాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత, నర్తకుడు గ్రీన్ రూమ్కు (తయారయ్యే గదికి) తిరిగి వెళ్తాడు. కొద్దిసేపటి తర్వాత, సరైన అలంకరణ (మేకప్), దుస్తులతో మళ్ళీ కనిపిస్తాడు. ఇక్కడ ముఖ అలంకరణలో వివిధ నమూనాలు ఉంటాయి. ఈ నమూనాలలో కొన్నింటిని వైరదెలం, కట్టారం, కోళిపుస్పం, కొట్టుంపురికం, ప్రక్కెళుతు అని పిలుస్తారు. ముఖంపై పెయింటింగ్ కోసం ఎక్కువగా ప్రాథమిక, ద్వితీయ రంగులను వాడుతారు. ఇది నృత్యాలలో నిర్దిష్ట శైలిని తీసుకురావడానికి సహాయపడుతుంది. తర్వాత నర్తకుడు పుణ్యక్షేత్రం ముందుకు వచ్చి మెల్లగా పుణ్యక్షేత్రంలోని సంబంధిత దేవతగా "మారిపోతాడు". ఈ ప్రదర్శన స్థితిలో మార్పును, వ్యతిరేకతను సూచిస్తుంది. ఇది తెయ్యంలో అంతర్గతంగా ఉన్న నిర్మాణ వ్యతిరేక లక్షణాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.[16] కొన్ని ఆచారాలను పాటించిన తర్వాత అతను తన తలపై తలపాగా పెట్టుకుని నృత్యం చేయడం ప్రారంభిస్తాడు. నేపథ్యంలో చెండ, తుడి, కుళల్, వీక్ని వంటి జానపద సంగీత వాయిద్యాలను ఒక నిర్దిష్ట లయలో వాయిస్తారు. నృత్యకారులందరూ ఆయుధాల కొనసాగింపుగా కవచం (కవచం), కడ్తలా (కత్తి) ని చేతుల్లో పట్టుకుంటారు. అప్పుడు నర్తకుడు పుణ్యక్షేత్రం చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, ప్రాంగణంలో పరుగెత్తి, అక్కడే నృత్యం కొనసాగిస్తాడు. తెయ్యం నృత్యంలో కళాసం అని పిలువబడే వివిధ అడుగులు (స్టెప్స్) ఉంటాయి. ప్రతి కళాసం ఫుట్వర్క్ లోని మొదటి నుండి ఎనిమిదవ అడుగు వరకు క్రమపద్ధతిలో పునరావృతమవుతుంది. ప్రదర్శనలో సంగీత వాయిద్యాలు, పాటలు, నృత్యం, ప్రత్యేకమైన అలంకరణ (సాధారణంగా ఎక్కువగా నారింజ రంగులో), వస్త్రధారణ ఉంటాయి.[17]
తెయ్యం రకాలు
[మార్చు]400 కంటే ఎక్కువ రకాల తెయ్యాలు ఉన్నాయి, వాటిలో 112 ప్రసిద్ధమైనవి.[18] ప్రసిద్ధ తెయ్యాలలో కొన్ని:
కతివనూర్ వీరన్
[మార్చు]
గొప్ప తియ్య వర్గ యోధుడు మందప్పన్ చెకవర్ జ్ఞాపకార్థం కతివనూర్ వీరన్ తెయ్యం ప్రదర్శించబడుతుంది.[19][18]
ముచిలోట్ భగవతి
[మార్చు].jpg)
ముచిలోట్ భగవతి కన్యకా దేవత, ఉత్తర మలబార్లోని వానియా (వైశ్యుల) ల కులదైవం. స్థానిక కథనం ప్రకారం, తాలిపరంబ సమీపంలోని పెరింగెల్లూర్ గ్రామంలో 'మణియోట్టు' అనే ఇల్లం (బ్రాహ్మణుల ఇల్లు) లో జన్మించిన బ్రాహ్మణ మహిళ ఆమె.[20] ఆ తర్వాత దేవత హోదాకు ఎదిగింది. పత్తోలా అనే పవిత్ర గ్రంథం ప్రకారం, ముచిలోట్ భగవతి కర్మ, పాపాలకు అతీతమైన దేవత, కాబట్టి త్రేతాయుగంలో సీతమ్మగా, ద్వాపరయుగంలో మాయాదేవిగా, విశ్వామిత్ర మహర్షికి ప్రత్యక్షమైన గాయత్రీ దేవిగా కొలవబడిన ఈ దేవత కలియుగంలో ముచిలోట్ భగవతిగా అవతరించిందని చెబుతారు. భూమిపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, వానియా (వైశ్యుల) లలో ముచిలోట్ వంశానికి చెందిన సైనికుడు ముచిలోట్ పదా నాయర్ ఇంట్లో ఆమె విశ్రాంతి తీసుకుందని నమ్ముతారు.[21]
ముత్తప్పన్
[మార్చు]
ముత్తప్పన్ తెయ్యం ఇద్దరు దైవిక మూర్తులను కలిగి ఉంటుంది, వీరిని తిరువప్పన లేదా వలియ ముత్తప్పన్ (విష్ణువు), వెళ్ళట్టం లేదా చెరియ ముత్తప్పన్ (శివుడు) ల ప్రతిరూపంగా భావిస్తారు.[22] ముత్తప్పన్ తెయ్యం ఇతర తెయ్యాలకు భిన్నంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఇది సంవత్సరం పొడవునా ప్రదర్శించబడుతుంది. ముత్తప్పన్ అంతితిర అనేది ముత్తప్పన్కు అంకితం చేయబడిన మరొక తెయ్యం. అన్ని ముత్తప్పన్ దేవాలయాలలో దీనిని ఒక్కసారి మాత్రమే ప్రదర్శించడం దీని ప్రత్యేకత.[18]
కందనార్ కేలన్
[మార్చు]
కందనార్ కేలన్ తెయ్యం ప్రధానంగా పయ్యన్నూర్, తాలిపరంబ ప్రాంతాల్లో ప్రదర్శించే తెయ్యం.
విష్ణుమూర్తి
[మార్చు]
ఇది అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన వైష్ణవ తెయ్యం. నరసింహ అవతారంలో విష్ణువు హిరణ్యకశిపుడిని వధించిన కథను ఈ తెయ్యం వివరిస్తుంది, ప్రదర్శిస్తుంది. ఈ కారణంగా, విష్ణుమూర్తిని నరసింహమూర్తి అని కూడా పిలుస్తారు.[18]
పుతీయ భగవతి
[మార్చు]పుతీయ భగవతి అనేది ఉత్తర మలబార్లో ప్రదర్శించే తెయ్యం, దీనిని పుతీయ భగవతి పుత్యాయోత్ర (పుతీయ భగవతి తిర) అని కూడా పిలుస్తారు. చీరుంబ భగవతిని పుతీయ భగవతి చెల్లెలుగా భావిస్తారు. శ్రీ భద్రకాళిని సాధారణంగా పుతీయ భగవతిగా భావిస్తారు.[23]
గుళికన్
[మార్చు]
గుళికన్ హిందూ మృత్యు దేవుడైన యముడిని సూచిస్తాడు. నీలేశ్వర్లోని బెంకనకావు (వెంగనాకవు) గుళికన్కు అంకితం చేయబడిన అత్యంత ప్రసిద్ధ దేవాలయం.[18]
కుట్టిచాతన్
[మార్చు]కుట్టిచాతన్ ప్రసిద్ధ తెయ్యం.[18] ఈ తెయ్యం పయ్యన్నూరులో ఉన్న కలకట్ ఇల్లం (బ్రాహ్మణ కుటుంబం) కు సంబంధించినది. సమాజంలో తన గౌరవానికి ముప్పుగా మారాడనే కోపంతో 'కలకట్టచన్' కుట్టిచాతన్ను 396 ముక్కలుగా చించాడని నమ్ముతారు. ఆ ముక్కల నుండి 396 మంది చాతన్లు ఉద్భవించి నంబూద్రి ఇంటికి నిప్పు పెట్టారు, సమీపంలోని బ్రాహ్మణ గృహాలను కూడా దహనం చేశారు. కుట్టిచాతన్ను నమ్మకంతో ప్రార్థిస్తే, భక్తుల ఏ కోరికనైనా తీరుస్తాడని చెబుతారు.[18]
చాముండి
[మార్చు]చాముండి తెయ్యంలో ప్రధానంగా మూడు రకాలు ఉన్నాయి, అవి మాదాయిల్ చాముండి,[18] రక్త చాముండి,[18], కుండోర చాముండి.[18]
మాదాయిల్ చాముండి
[మార్చు]చాముండిని కాళిగా గుర్తిస్తారు. ఆమె చండ, ముండ అనే అసురులను (రాక్షసులను) వధించింది, రక్తం బొట్టు నేలపై పడకుండా రక్తబీజుడు అనే అసురుడి రక్తాన్ని తాగింది. చాముండి రక్తం రంగులో ఉన్నందున రక్త చాముండి, రక్టేశ్వరి (రక్త దేవత) అని కూడా పిలుస్తారు. రాక్షసులతో జరిగిన యుద్ధంలో, కాళికాదేవి వారిని పాతాళ లోకానికి వెంబడించి పోరాటం కొనసాగించిందని చెబుతారు. ఆమె పాతాళానికి ప్రయాణించినందున ఈ రూపాన్ని పాతాళమూర్తి, మాదాయిల్ చాముండి అని పిలుస్తారు.[18]
కుండోర చాముండి
[మార్చు]దీన్ని కుండాడి చాముండి, కుండూర్ చాముండి అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది దారికాసురుడు అనే రాక్షసుడిని వధించిన కాళికాదేవి ఉగ్రరూపంగా భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఈ తెయ్యాన్ని సాంప్రదాయకంగా వేలన్ వర్గం వారు ప్రదర్శిస్తారు. దేవతను గ్రామ రక్షక దేవతగా (నాట్టు పరదేవత), గృహ దేవతగా (వీట్టు పరదేవత) పూజిస్తారు. ఈ తెయ్యాన్ని వేలన్మార్ నిర్మించాడు.[18]
ఆమె యోధ దేవతల సమూహంలో భాగంగా పరిగణించబడుతుంది. పురాణాల ప్రకారం, గొప్ప దేవ-అసుర యుద్ధ సమయంలో, రాక్షసులను ఓడించడానికి దేవత అనేక రూపాలను దాల్చింది. ఈ ముఖ్యమైన రూపాలలో కౌశికి దేవి ఒకటి. కుండోర చాముండి కౌశికి పాక్షిక అవతారంగా (అంశ అవతారం), చాముండి దేవి ఉగ్రరూపాన్ని మూర్తీభవిస్తుందని నమ్ముతారు.
కుండోర చాముండి మరెవరో కాదు దారికాసురుణ్ణి ఓడించిన కాళి అవతారమని చెబుతారు. యుద్ధంలో దారికను ఎదుర్కోవడానికి ముందు, బిచ్చగత్తె వేషంలో ఉన్న దేవత, దారిక భార్య కలకేయి, ఆమె కుమార్తెలను మోసగించి రహస్యమైన మూడు మంత్రాలను తెలుసుకుంటుంది. బేతాళుడిని (ఆత్మ) అధిరోహించి, దేవత దారికతో ఏడు పగళ్లు, రాత్రులు భయంకరమైన యుద్ధం చేస్తుంది. ఎనిమిదవ రోజున, ఆమె ఆ రాక్షసుడిని బేతాళుడి నాలుకపై ఉంచి, జుట్టు పట్టుకుని, గొంతు కోసి చంపుతుంది - తద్వారా చెడుపై తన విజయాన్ని నమోదు చేస్తుంది.
పుతియరంబన్
[మార్చు]పుతియరంబన్ అల్లాడ స్వరూపం అని పిలువబడే ప్రాంతపు గొప్ప యోధుడిగా పరిగణించబడతాడు, అతను అతీంద్రియ శక్తితో పాటు కలరి (ప్రాంతీయ యుద్ధ కళ) లో జ్ఞానం, నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. ఒక గొప్ప విజయం సాధించిన తర్వాత, ననుమ్మెల్ కాళి (కలరి) లో అతనికి ద్రోహం జరిగిందని నమ్ముతారు. మరణానంతరం అతన్ని దేవుడిగా పూజించారు. పుతియరంబన్ తరవాడు, శ్రీ కప్పట్టు కళగం, శ్రీ కన్నమంగళం కళగం, ఉదినూర్ కులోంలలో పుతియరంబన్ తెయ్యం ప్రదర్శించబడుతుంది.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- కన్నూర్ జిల్లాలోని ప్రార్థనా స్థలాలు
- కేరళలోని హిందూ దేవాలయాల జాబితా
- తిరయాట్టం
- పడయని
- ఉత్సవం
- భూత కోల
- ఆచారం
- పూరం
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ V, Chandran T. (2022-02-04). "Religious Other & 'Secular realm' of Theyyam". The New Indian Express (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-08-19.
- ↑ Kiran, Prasoon (2025-01-27). "Mappila Theyyam of Kerala: Celebrating the Oneness of Humanity". Frontline (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-03-16.
- ↑ "Theyyam: The Indian trance where men become gods". www.bbc.com (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 2023-06-29. Retrieved 2025-08-19.
- ↑ "Theyyam - A ritual art popular in north Kerala | Kerala Tourism". www.keralatourism.org (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-03-26.
- ↑ Karippath, R. (2018). Theyy.aprapancham (Malayalam). Mathrubhumi Books. ISBN 978-9386822444.
- ↑ "In Kerala's conflict heartland, a Muslim Theyyam in a Hindu ritual". 16 January 2020.
- ↑ Karippath, R. (2018). Theyy aprapancham (Malayalam). Mathrubhumi Books. ISBN 978-9386822444.
- 1 2 3 Karippath, R. (2018). Theyyaprapancham (Malayalam). Mathrubhumi Books. ISBN 978-9386822444.
- ↑ "'Devakoothu'; the lone woman Theyyam in North Malabar". Mathrubhumi.
- 1 2 3 "Devakoothu: This year, Devakoothu gets a new face | Kozhikode News – Times of India". The Times of India. 23 December 2012.
- ↑ Alchin, Bridget; Alchin, Raymond (1968). The Birth of Indian Civilization. p. 3039..
- ↑ Kurup, K. K. N. (1990). "Teyyam – A Vanishing Ritual Dance of Kerala". In Kusuman, K. K. (ed.). A Panorama of Indian Culture: Professor A. Sreedhara Menon Felicitation Volume. Mittal Publications. p. 129. ISBN 9788170992141.
- ↑ Kurup, K. K. N. (1990). "Theyyam – A Vanishing Ritual Dance of Kerala". In Kusuman, K. K. (ed.). A Panorama of Indian Culture: Professor A. Sreedhara Menon Felicitation Volume. Mittal Publications. pp. 127–128. ISBN 9788170992141.
- ↑ Kurup, K. K. N. (1990). "Teyyam – A Vanishing Ritual Dance of Kerala". In Kusuman, K. K. (ed.). A Panorama of Indian Culture: Professor A. Sreedhara Menon Felicitation Volume. Mittal Publications. p. 130. ISBN 9788170992141.
- ↑ Article Title – The Wonder That Was India. URL- http://archive.org/details/wonderthatwasind00alba Date accessed – June 20, 2024 Date published – 2024-06-20
- ↑ Mathew, Raisun and Pandya, Digvijay. "Carnivalesque, Liminality and Social Drama: Characterising the Anti-Structural Potential of Theyyam." Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities, vol. 13, no. 3, 2021, pp. 6–8, DOI: https://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v13n3.28
- ↑ "For ethereal nights, walk with the Theyyams of Kannur".
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "Various forms of Theyyams". Retrieved 2 March 2019.
- ↑ "Reviving tradition Theyyam season begins in northern Kerala". 27 October 2022.
- ↑ "Muchilot Bhagavathi Theyyam | THEYYAKKOLAM". Archived from the original on 2013-11-01. Retrieved 2013-10-30.
- ↑ History of Muchilotu Bhagavathi http://www.thekeralatemples.com/templeinfo/bhagavathy/karivellur_muchilottukavu.htm
- ↑ "Muthappan devotees gather for festivities". City: Thiruvananthapuram. Manorama News. TNN. 9 January 2019. Retrieved 2 March 2020.
- ↑ "പുതിയ ഭഗവതി", വിക്കിപീഡിയ (in మలయాళం), 2025-12-26, retrieved 2026-01-15
మరింత చదవడానికి
[మార్చు]- Killius, Rolf (2006). Ritual Music and Hindu Rituals of Kerala. New Delhi: BR Rhythms. ISBN 978-81-88827-07-7..
- Kurup, KKN (March 1986). Theyyam – A Ritual Dance of Kerala. Thiruvananthapuram: Director of Public Relations, Government of Kerala..
- Daugherty, Diane (Autumn 2000). "Fifty Years on: Arts Funding in Kerala Today". Asian Theatre Journal. 17 (2): 237–252. doi:10.1353/atj.2000.0013. JSTOR 1124491. S2CID 162293041.
- Freeman, J. R. (May 1999). "Gods, Groves and the Culture of Nature in Kerala". Modern Asian Studies. 33 (2): 257–302. doi:10.1017/s0026749x99003261. JSTOR 313169. S2CID 145145703.
- Nambiar, Balan (1981). "Gods and Ghosts – Theyyam and Bhuta rituals". Doshi, Saryu (ed) The performing Arts, Marg Volume 34, Issues 3–4, Bombay, 1981, pp 62–73
- Ashley, Wayne (June 1979). "The Theyyam Kettu of Northern Kerala". The Drama Review. 23 (2): 99–112. doi:10.2307/1145219. JSTOR 1145219.
- "Ethnographic collection". Indira Gandhi National Centre for the Arts. IGNCA, Delhi. Retrieved 10 October 2014. న్యూ ఢిల్లీలోని ఇందిరాగాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ద ఆర్ట్స్లో బాలన్ నంబియార్ రాసిన పరిశోధనా నోట్స్తో కూడిన 1800 స్లయిడ్ల సేకరణ ఉంది.