తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు (ఉ-ఊ)

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

నిఘంటువు

  • This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
  • You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
  • PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
  • American spelling is used throughout.
  • There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here.

16 March 2016.

నిర్వచనములు ఆసక్తికర చిత్రములు

Part 1: ఉం - uM

ఉంగరం, uMgaraM
-n.
--ring; toroid;


ఉంగరపు ఆకారం, uMgarapu AkAraM
-n.
--ring-shaped; toroidal; annular;


ఉంచు, uMcu
-v. t.
--put; set; lay;


ఉండ, uMDa
-n.
--ball; lump; bolus; a round item;


ఉండకట్టు, uMDakaTTu
-v. i.
--turn into lumpy;


ఉండు, uMDu
-v. i.
--(1) to be; exist;
--(2) to reamin; stop; stay; reside;


ఉండేలు, uMDElu
- n.
-- catapult;

Part 2: ఉ - u

ఉ, u
- Third short vowel of the Telugu alphabet. A quite high back rounded vowel, rather like the vowel in English "put."


ఉక్క, ukka
-n.
--sultriness; hot and humid; sweltering heat;


ఉక్కిరిబిక్కిరి, ukkiribikkiri
-adj.
--(1) suffocating; choking; oppressive;
--(2) overwhelming with multiple chores;


ఉక్తి, ukti
-n.
--(1) speech;
--(2) word;
--(3) expression;
---అతిశయోక్తి = exaggeration.
---ఛలోక్తి = joke.


ఉక్కు, ukku
-n.
--steel;


ఉగ్గడించు, uggaDiMcu
-v. t.
--utter; proclaim; announce; state; see also ఉద్ఘాటించు;


ఉగ్ర, ugra
-adj.
--fierce;


ఉగ్రత, ugrata
-n.
--ferocity;


ఉగ్రవాదం ugravAdaM
-n.
--terrorism; the unlawful use of violence and intimidation, especially against civilians, in the pursuit of political aims; (see also) తీవ్రవాదం;


ఉగ్రాణం, ugrANaM
-n.
--pantry; store room;


ఉగ్గుపాలు, uggupAlu
-n.
--a mixture of castor oil and breast milk often given to infants as an early morning feeding to promote bowel movement;


ఉచ్చ, ucca
-n.
--(1) urine;
--(2) zenith; (ant.) నీచ; అధమ; % is this second meaning correct? Does zenith mean ఉచ్ఛ?


ఉచ్చ పోయు, ucca pOyu
-v. i.
--urinate; piss;


ఉచ్చాటణ, uccATaNa
-n.
--exorcism; extracting a demon out of a person's body;


ఉచ్చారణ, uccAraNa
-n.
--(1) articulation; pronunciation;
--(2) utterance;


ఉచ్చారణ దోషం, uccAraNa dOshaM
-n.
--mispronunciation;


ఉచ్ఛ్వాసం, ucchvAsaM
-n.
--inspiration; the taking in of breath;


ఉచితం, ucitaM
-n.
--(1) appropriate; proper; fitting; suitable;
--(2) free; at no cost;


ఉచ్ఛిష్టం, ucchishTaM
-n.
--(1) what is left in a plate after eating;
--(2) spittle;
---వ్యాసోచ్ఛిష్టం జగత్ సర్వం = there is nothing in the world that had not been touched by Vyasa.
---నూటనోచ్ఛిష్టం భౌతికశాస్త్రం = no aspect of physics was left untouched by Newton.


ఉచ్చు, uccu
-n.
--noose; loop; snare;


ఉజ్వల, ujvala
-adj.
--splendid; glorious; shining; bright;


ఉజ్జాయింపు, ujjAyiMpu
-n.
--approximation; rough estimate;


ఉజ్జి, ujji
-n.
--match; matching pair; equal;


ఉటంకం, uTaMkaM
-n.
--summary; abstract;


ఉటంకించు, uTaMkiMcu
-v. t.
--summarize;


ఉట్టంకణం, uTTaMkaNaM
-n.
--establishment; foundation;


ఉట్టంకించు, uTTaMkiMcu
-v. i.
--establish; found; summarize;


ఉట్టిచీల, uTTicIla
-n.
--rivet; a two-headed bolt;


ఉట్టిపడు, uTTipaDu
-v. i.
--jump forth; start up;


ఉడాయించు, uDAyiMcu
-v. i.
--escape; run away;


ఉడికించు, uDikiMcu
-v. t.
--(1) cook by boiling;
--(2) tease; josh;


ఉడుం, uDuM
-n.
--iguana; a lizard-like animal known for its strong grip. This animal is reported to have been used to help scale the fortifications in medieval India.


ఉడుం పట్టు, uDuM paTTu
-n.
--a grip as strong as an iguana's grip; very strong grip;


ఉడుకు, uDuku
-v. i.
--(1) boil; bubble with heat;
--(2) seethe;


ఉడుకుబోతు, uDukubOtu
-n.
--jealous person; annoyed person;


ఉడుకులోను, uDukulOnu
-n.
--cologne water; (Fr.) Eau de cologne;


ఉడుగడ, uDugaDa
-n.
--wedding gift


ఉడుగు, uDugu
-v. i.
--disappear; fade away, wilt; fall away;


ఉడుత, uDuta
-n.
--squirrel;


ఉడుప కుక్క, uDupa kukka
-n.
--hound; hunting dog;


ఉడుపు, uDupu
-v. t.
--thrashing; beating grain out of husk;


ఉడుపులు, uDupulu
-n..
--(1) harvest season; (2) clothes; dress;


ఉతక, utaka
-n.
--(1) lower door hinge;
--(2) pivot; male part of a plug-socket pair; this part is attached to the door; see also ఉత్తరాసి;


ఉత్కంఠ, utkaMTha
-n.
--anxiety; suspense; the inability to wait for something that is imminent;


ఉత్కంఠభరితం, utkaMThabharitaM
-ph.
--full of suspense;


ఉత్కర్ష, utkarsha
-n.
--(1) excellence;
--(2) progress; prosperity;


ఉత్కృష్ట, utkRshTa
-adj.
--superior; outstanding; excellent; (ant.) నికృష్ట;


ఉత్త, utta
-adj.
--empty; void; vacant; bare; simple;


ఉత్తమం, uttamaM
-n.
--the best; the best course of action;


ఉత్తమ పురుష, uttama purusha
-n.
--[gram.] first person;


ఉత్తరం, uttaraM
-n.
--(1) letter;
--(2) reply;
--(3) north;


ఉత్తర, uttara
-pref.
--leftover; the later part; post;
---ఉత్తర రామాయణం = the later part of Ramayana.


ఉత్తర అమెరికా, uttara amerikA
-n.
--North America; Canada, US and Mexico;


ఉత్తర సముద్రం, uttara samudraM
-n.
--North Sea;


ఉత్తర ధ్రువం, uttara dhruvaM
-n.
--north pole;


ఉత్తరధ్రువ వృత్తం, uttaradhruva vRttaM
-n.
--Arctic Circle; north polar circle;


ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు, uttarapratyuttarAlu
-ph.
--correspondence by letters;


ఉత్తరపదం, uttarapadaM
-n.
--suffix, the later part of a word;


ఉత్తర ఫల్గుణి, uttara phalguNi
-n.
--(1) Beta Leonis; Denebola; Yoga tara of the 12th lunar mansion; located in the constellation Leo;
--(2) The 12th of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


ఉత్తరాభాద్ర, uttarAbhAdra
-n.
--(1) Gamma Pegasi; Alpha Andromeda; Yoga tara of the 26th lunar mansion; located in the constellation Pegasus;
--(2) The 26th of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;
--(3) ముక్కంటి చుక్క;


ఉత్తరాయన రేఖ, uttarAyana rEkha
-n.
--Tropic of Cancer;


ఉత్తరాయనాంతం, uttarAyanAMtaM
-n.
--summer solstice; the day on which the sun rises in the northern most part of the sky before beginning the southward journey, namely, June 22. This day has the shortest night in the northern hemisphere;


ఉత్తరాషాడ, uttarAShADa
-n.
--(1) Tau Sagittarii; Hecatebolus; Yoga "taara" of the 21st lunar mansion; located in the constellation Sagittarius;
--(2) The 21st of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


ఉత్తరాసి, uttarAsi
-n.
--(1) upper door hinge;
--(2) socket; the female part of the plug-socket pair of a door hinge; this part is attached to the door frame; see also ఉతక;


ఉత్తరించు, uttariMcu
-v. t.
--cut;


ఉత్తరీయం, uttarIyaM
-n.
--mantle; mantilla; man's shoulder cloth; cloak; upper garment;


ఉత్తరువు, uttaruvu
-n.
--command; order;


ఉత్తరేను, ఉత్తరేణి, uttarEnu, uttarENi
-n.
--Prickly Chaff; Devil’s Horse Whip; [bot.] Achyranthus aspera అఫ్ ది Amaranthaceae family; a medicinal plant used for skin diseases; [Hin.] chinchari; [Sans.] కీశవల్లి, ఉత్తరేణి see also ముండ్లతోటకూర;
--ఈ మొక్కకున్న వైద్యపరమైన విలువలను గుర్తించి వినాయక చతుర్థి రోజున గణేశపూజకు వాడే 21 రకాల పత్రి మొక్కలలో ఉత్తరేణిని కూడా చేర్చారు. ఈ మొక్క లేత ఆకులను కొందరు ఆకు కూరగా వాడుకుంటారు.ఈ ఆకుల్ని పశువులు, మేకలు ఇష్టంగా తింటాయి. దీని గింజలకున్న సన్నటి నూగు ముళ్ళ కారణంగా ఇవి బట్టలమీద, ఒంటిపైన చిక్కుకుంటాయి.
--ఈ మొక్క ఆకుల రసం శరీరంలోని స్రావాలను అరికడుతుంది. మూత్రాన్ని జారీ కావిస్తుంది. ఈ రసం స్త్రీల ఋతుస్రావాన్ని క్రమబద్ధీకరిస్తుంది. మూల వ్యాధి (పైల్స్)ని, చర్మ రోగాలనూ నివారిస్తుంది. గనేరియా, ఉబ్బసం, కుష్ఠు వంటి మొండి వ్యాధులను నయం చేస్తుంది. దీని వేళ్ళను మెత్తగా నూరి కళ్ళలో పెట్టుకుంటే చూపు మందగించినవారికి ఎంతో ప్రయోజనకరం. ఈ వేళ్ళ కషాయం తాగితే ఉదర కోశ సంబంధమైన వ్యాధులు, మూత్ర పిండంలోని రాళ్లు నివారణ అవుతాయి.


ఉత్పత్తి, utpatti
-n.
--(1) derivation; explanation of the source; etymology;
--(2) production; creation;


ఉత్పత్తిదారులు, utpattidArulu
-n.
--producers; (ant.) వినియోగదారులు;


ఉత్పన్న, utpanna
-adj.
--derived; produced;


ఉత్పన్నం, utpannaM
-n.
--derivative, product;


ఉత్పరివర్తనం, utparivartanaM
-n.
--mutation; sudden change in the structure of genetic material typically caused by exposure to chemicals or radiation;


ఉత్పలం, utpalaM
-n.
--water lily;


ఉత్పలమాల, utpalamAla
-n.
--a meter in Telugu poetry; (lit.) a garland of water lilies;


ఉత్సవం, utsavaM
-n.
--celebration; parade; procession; festival; eleborate; ritual;
---(ety.) ఉత్ = elaborate; సవ = ritualistic festival;


ఉత్సవ మూర్తి, utsava mUrti
-n.
--figure head; ceremonial figure;


ఉత్సవ విగ్రహం, utsava vigrahaM
-n.
--parade idol; a stand-in idol used in street parades while the real idol is left in the inner sanctum of a temple; nominal candidate; a stand-in; a proxy;



ఉత్పాదకత, utpAdakata
-n.
--productivity;



ఉత్పాదకులు, utpAdakulu
-n.
--producers; (ant.) భోక్తలు = consumers;


ఉత్సాహం, utaAhaM
-n.
--excitement; enthusiasm; eagerness; ardor; zeal;


ఉత్సాహవంతులు, utaAhavaMtulu
-n. pl.
--excited people; enthusiastic people;
-- (note) ఔత్సాహికులు is incorrect usage;


ఉతుకు, utuku
-n.
--wash;
---రెండవ ఉతుకు = the second wash;
v. t.
--(1) wash;
--(2) criticize severely;


ఉతుకుడు, utukuDu
-n. .
--(1) wash;
--(2) severe criticism;


ఉత్తు, uttu
-n.
--[gram.] the short ఉ;


ఉత్సుకత, utsukata
-n.
--curiosity; anxiety to learn;


ఉత్తేజితం, uttEjitaM
-n.
--one that was excited; one that was inspired;


ఉదంతం, udaMtaM
-n.
--news; story; narrative;


ఉద, uda
-pref.
--hydro;


ఉదకం, udakaM
-n.
--water;


ఉదకర్బనం, udakarbanaM
-n.
--hydrocarbon; an organic chemical containing hydrogen and carbon;
---ఉదకర్బనరాశి = hydrocarbon radical.


ఉదజని, udajani
-n.
--hydrogen; (lit.) one that gave birth to water; one of the chemical elements with the symbol H;


ఉదజని బంధం, udajani baMdhaM
-n.
--[chem.] hydrogen bond; a type of chemical bond;


ఉదజనీకరణం, udajanIkaraNaI
-n.
--[chem.] hydrogenation; the process by which oils are converted into margarine by pumping hydrogen into them under pressure.


ఉదజనీకృత udajanIkRta
-adj.
--hydrogenated;


ఉదజనీకృత తైలం, udajanIkRta tailaM
-n.
--hydrogenated oil; margarine; Dalda is the trade name of a margarine widely sold in India;


ఉదయం, udayaM
-n.
--morning; strictly, from 6 A.M. to 12 noon;


ఉదయించు, udayiMcu
-v. i.
--rise; be born;


ఉదరం, udaraM
-n.
--(1) abdomen; stomach; belly; the part of the stomach below the chest wall and above the navel;
--(2) inner part of any thing;


ఉదర, udara
-adj.
--[anat.] ventral; stomach-related; on the stomach side;


ఉదర పోషణ, udarapOShaNa
-n.
--nourishing the belly; livelihood;


ఉదహరించు, udahariMcu
-v. t.
--cite; give as an example;


ఉదహరికామ్లం, udaharikAmlaM
-n.
--[chem.] hydrochloric acid; HCl;


ఉద్గమం, udgamaM
-n.
--[phy.] emission;
---ఎలక్‌ట్రాన్ ఉద్గమం = electron emission.
---కాంత్యుద్గమం = emission of light.


ఉద్దండం, uddaMDaM
-n.
--a long stick;


ఉద్దండ, uddaMDa
-adj.
--(1) terrible;
--(2) fierce;
--(3) influential;


ఉద్దండ దండులు, uddaMDa daMDulu
-ph.
--(1) influential people; highly talented people;
--(2) people to be afraid of; fierce people; (lit.) people who carry a long stick; see also చండ ప్రచండులు;
---న్యాయం యొక్క ఉద్దండ దండం = the long (or fierce) stick of the law.


ఉద్ధతి, uddhati
-n.
--arrogance;


ఉద్ధరణ, uddharaNa
-n.
--upliftment; support; (rel.) పునరుద్ధరణ = renovation; renaissance;
---గిరిజనోద్ధరణ = upliftment of hill tribes.


ఉద్ధరణి, uddharaNi
-n.
--a small spoon;


ఉద్ధరింపు, uddhariMpu
-n.
--restoration; upliftment; support; deliverance; protection;


ఉద్ధృతం, uddhRtaM
-adj.
--intense; severe;


ఉద్ధృతి, uddhRti
-n.
--intensity; severity; % spelling


ఉద్భవం, udbhavaM
-n.
--germination; genesis; birth; beginning;


ఉద్భవ, udbhava
-adj.
--nascent;


ఉద్భవించు, udbhaviMcu
-v. i.
--germinate; to come into existence;


ఉద్యతి, udyati
-n.
--effort; endeavor;


ఉద్యమం, udyamaM
-n.
--campaign; movement; (lit.) one that has risen;
---సహాయ నిరాకరణోద్యమం = non-cooperation movement.
---సత్యాగ్రహోద్యమం = movement of Truth-force (righteous indignation).


ఉద్వర్తనం, udvartanaM
-v. t.
--rubbing with oil or ointment;


ఉద్వర్తన ఒలంతం, udvartana olaMtaM
-n.
--rubbing alcohol; isopropyl alcohol; this alcohol is often used to reduce fever by rubbing it on the body; this is poisonous and not the same as the alcohol in drinks;


ఉదాత్త, udAtta
-adj.
--(1) sharp; raised; accented; (2) noble-minded; generous;


ఉదాత్తుడు, udAttuDu
-n. m.
--noble minded person;


ఉదాహరణ, udAharaNa
-n.
--example; illustration;


ఉదారత, udArata
-n.
--generosity;


ఉదారవాదం, udAravAdaM
-n.
--liberalism;


ఉదారీకరణం, udArIkaraNaM
-n.
--liberalization;
---ఆర్ధిక ఉదారీకరణం = economic liberalization.


ఉదాసీనం, udAsInaM
-n.
--indifference; passive; cold; neutral; noncommittal; apathetic;


ఉద్గారం, udgAraM
-n.
--emission; vomit; exudate;


ఉద్ఘాటించు, udghAtiMcu
-v. i.
--announce; proclaim;


ఉద్భాసం, udbhAsaM
-n.
--brightness; illumination;


ఉద్యానవనం, udyAnavanaM
-n.
--park; garden;


ఉద్యాపన, udyApana
-n.
--conclusion; epilog; concluding ceremony;


ఉద్వాసన, udvAsana
-n.
--sendoff; release; displacement; expulsion; firing;


ఉద్దిష్టం, uddishTaM
- n.
-- intended; desired; designated; mentioned;

ఉద్భిజ్జం, udbhijjaM
-n.
--sprout; plant; vine; tree;


ఉద్భిజ ప్రాణ్యాలు, udbhija prANyAlu
-n.
--plant proteins;


ఉద్విగ్నం, udvignaM
-n.
--tension;


ఉద్దీపకం, uddIpakaM
-adj.
--illuminating;


ఉద్దుష్టార్థం, uddiShTArthaM
-n.
--figurative meaning;


ఉద్ధూతం, uddhUtaM
-n.
--scattered; shaken off; wafted;


ఉద్ధూపనం, uddhUpanaM
-n.
--fumigation;


ఉద్దేశం, uddESaM
-n.
--(1) intent; opinion;
--(2) purpose; motive;
--(3) opinion; idea;
--(4) elevated place;


ఉద్దేశపూర్వకంగా, uddESapUrva-kaMgA
-adv.
--intentionally; deliberately;


ఉద్దేశ్యం, uddESyaM
-n.
--(1) intended object; ఉద్దేశించబడ్డది;
--(2) the object in view;


ఉద్వేగం, udvEgaM
-n.
--agitation; anxiety;


ఉద్వేగభరితం, udvEgabharitaM
-adj.
--exciting;


ఉద్వేగవంత, .udvEgavaMta
-adj.
--emotional;


ఉద్భోదించు, udbhOdiMcu
-v. t.
--exhort;


ఉద్యోగం, udyOgaM
-n.
--(1) job; appointment; posting;
--(2) avocation; profession;
--(3) endeavor; effort;
--(4) industry;
---గ్రామోద్యోగం = village industry.


ఉద్యోగస్థుడు, udyOgasthuDu
-n.
--officer, employee;


ఉద్యోగిస్వామ్యం, udyOgisvAmyaM
-n.
--bureaucracy;


ఉన్నతి, unnati
-n.
--altitude; the angular distance between the horizon and an object in the sky;
--elevation; status;


ఉన్నతోదర, unnatOdara
-adj.
--convex; bulgy;


ఉన్నపాళంగా, unnapALaMgA
-adv.
--all of a sudden;


ఉన్నవాళ్లు, unnavALLu
-n.
--the haves; the rich; the affluent;


ఉన్మాదం, unmAdaM
-n.
--insanity;


ఉన్మాది, unmAdi
-n.
--maniac; lunatic; zealot;
---మతోన్మాది = religious zealot;


ఉన్మానం, unmAnaM
-- n.
-- weight;


ఉనికి, uniki
-n.
--(1) existence;
--(2) position; location;


ఉనికిపట్టు, unikipaTTu
-n.
--habitat; place of living; place of existence; home;


ఉన్ని, unni
-adj.
--woolen;
-n.
--wool; sheep's hair;


ఉప, upa
-adj.
--pref. sub; subordinate; inferior; near and under; deputy;


ఉప ఎన్నిక, upa ennika
-n.
--by-election;


ఉపకరణం, upakaraNaM
-n.
--appliance; tool; a device that is useful;


ఉపకారం, upakAraM
-n.
--help; assistance; aid;


ఉపకార వేతనం, upakAra vEtanaM
-n.
--financial assistance; assistantship; scholarship;


ఉపకారి, upakAri
-n.
--aide; assistant; helper;


ఉపక్రమం, upakramaM
-n.
--beginning; inauguration; starting;


ఉపక్రమణిక, upakramaNika
-n.
--(1) beginning; introduction;
--(2) [comp.] subroutine; sub procedure;


ఉపక్రమించు, upakramiMcu
-v. t.
--begin; start; inaugurate;


ఉపగణం, upagaNaM
-n.
--sub-species; sub-class;


ఉపగ్రహం, upagrahaM
-n.
--satellite; a heavenly body that orbits around a planet;


ఉపగ్రామం, upagrAmaM
-n.
--suburb; satellite township; a hamlet attached to a bigger town;


ఉపచయం, upacayaM
-n.
--[chem.] oxidation;


ఉపచారం, upacAraM
-n.
--service;


ఉపజ్ఞ, upaj~na
-n.
--native intelligence; intuition; instinct; knowledge acquired without instruction;


ఉపజ్నాతం, upaj~nAtaM % need help here for ~na
- n.
-- intuition; knowledge acquired without instruction;


ఉపజీవిక, upajihvika
-n.
--uvula; the pendulum-like muscular growth that appears to be suspended from the roof of the throat; కొండనాలుక;


ఉపతాపం, upatApaM
- n.
-- disease;


ఉపతాపి, upatApi
- n.
-- patient; a person suffering from an ailment; any person visiting a doctor for consultation;


ఉపదంశం, upadaMSaM
-n.
--pickle; relish; condiment; any spicy side dish;


ఉపదర్శి, upadarSi
-n.
--manager; supervisor;


ఉపద్రవం, upadravaM
-n.
--misfortune; calamity;


ఉపద్రష్ట, upadraShTa
- n.
-- (1) the person who supervises the rituals at Hindu Vedic fire sacrifices;
-- (2) supervising software in a computer such as an operating system;


ఉపదేశం, upadESaM
-n.
--instruction of a good word; religious instruction;


ఉపదేశాత్మక, upadESAtmaka
-adj.
--didactic;


ఉపధ, upadha
-n.
--[gram.] penultimate letter in a word;


ఉపన్యాసం, upanyAsaM
-n.
--lecture; speech; discourse; address;exposition of a subject;


ఉపనియమావళి, upaniyamAvaLi
- n.
-- bylaws;


ఉపనిషత్తులు, upanishattulu
-n. pl.
--sacred philosophical treatises attached to the Vedas, constituting an important part of Hindu scriptures; Out of 108 of these, 10 are associated with Rigveda, 19 with Shukla Yajurveda, 32 with Krishna Yajurveda, 16 with Samaveda and 31 with Atharvanaveda;


ఉపపతి, upapati
-n.
--proxy husband; విటుడు;


ఉపపత్తి, upapatti
-n.
--(1) demonstration;
--(2) proof;
--(3) ఖండన ఉపపత్తి = proof by contradiction;


ఉపపత్ని, upapatni
-n.
--concubine; proxy wife;


ఉపప్రమాణం, upapramANaM
-n.
--reference; citation;


ఉపమానం, upamAnaM
-n.
--analogy; similitude;


ఉపమాలంకారం, upamAlaMkAraM
-n.
--simile; a figure of speech;


ఉపమించు, upamiMcu
- v. t.
-- compare;


ఉపమితి, upamiti
- v. t.
-- similarity; resemblance;


ఉపయోగం, upayOgaM
-n.
--use; utility; (ant.) నిరుపయోగం;


ఉపయోగకరం, upayOgakaraM
-n.
--useful;


ఉపయోగితావాదం, upayOgitAvAdaM
- n.
-- [econ.] utilitarianism;


ఉపరి, upari
-pref.
--over; above; on; upon; exo;


ఉపరితలం, uparitalaM
-n.
--surface;


ఉపరిభాగం, uparibhAgaM
-n.
--outer part; covering;


ఉపలబ్ది, upalabdi
-n.
--by-product;


ఉపలేఖ, upalEkha
-n.
--note; note appended to a text; note below;


ఉపవాసం, upavAsaM
-n.
--fasting, religious observance of fasting; (lit.) live near (God);


ఉపవృక్క, upavRkka
-adj.
--adrenal;
---ఉపవృక్క గ్రంథి = adrenal grand; a ductless gland located above the kidneys;


ఉపవృత్తం, upavRttaM
-n.
--epicycle; a small circle, the center of which moves on the circumference of a larger circle;


ఉపశమనం, upaSamanaM
-n.
--panacea; relief; amelioration;


ఉపశమించు, upaSamiMcu
-v. i.
--ameliorate; soothe; calm; reduce the severity;


ఉపశాంతి, upaSAMti
-n.
--panacea; relief; amelioration;


ఉపశాఖ, upaSAkha
-n.
--(1) twig;
--(2) sub-branch in an organization;


ఉపశృతి, upaSRuti
- n.
-- an omen gleaned from a conversation; a supernatural voice that reveals the future;


ఉపసంహారం, upasaMhAraM
-n.
--conclusion; termination; reversing the course of an earlier action initiated by the same person or entity;


ఉపసర్గ, upasarga
-n.
--prefix;


ఉపసిద్ధాంతం, upasiddhAnataM
-n.
--[math.] corollary; subordinate theorem;


ఉపహాసం, upahAsaM
-n.
-- joke;


ఉప్పదనం, uppadanaM
-n.
--salinity; saltiness;


ఉప్పని, uppani
-adj.
--salty; brackish;


ఉప్పరిగె, upparige
-n.
--upstairs;


ఉప్పళించు, uppaLiMcu
-v. t.
--beat; thrash; like washing clothes by gently squeezing them against a hard surface;


ఉపాంతం, upAntaM
-n.
--margin; border;


ఉపాఖ్యానం, upAkhyAnaM
-n.
--episode;


ఉపాధ్యాయుడు, upAdhyAyuDu
-n. m.
--teacher;


ఉపాధి, upAdhi
-n.
--support; supporter; prop;


ఉపాయం, upAyaM
-n.
--idea; solution; tool; trick; stratagem;
---సామ, దాన, భేద, దండోపాయములు = the four tricks, namely - persuasion, bribery, deceit or punishment.


ఉపాలంభం, upAlaMbhaM
-n.
--(1) censure;
--(2) abuse;


ఉపాసన, upAsana
-n.
--meditation;


ఉపాస్థి, upasthi
-n.
--[anat.]
--(1) cartilage;
--(2) vulva; the external part of the female genital organ;


ఉపాహారం, upAhAraM
-n.
--lunch;


ఉప్పిచెట్టు, uppi ceTTu
-n.
--a thorny shrub with medicinal properties; [bot.] Volkameria capparis sepia;


ఉప్పిడి, uppiDi
-adj.
--saltless; unsalted; flat;


ఉప్పు, uppu
-n.
--salt; common salt; table salt; a dominant part of table salt is sodium chloride;


ఉప్పుకాగితం, uppukAgitaM
-n.
--sandpaper; (lit.) salt paper;


ఉప్పుకొఠార్లు, uppukoThArlu
-n. pl.
--salt flats; sea water ponds where salt is produced;


ఉప్పుటేరు, uppuTEru
-n.
--backwaters; estuary; the place where sea water backs up into a river branch as the river enters the sea;


ఉప్పుటేరు మొసలి, uppuTEru mosali
-n.
--estuarine crocodile; [biol.] Crocodylus porosus;


ఉప్పుడు, uppuDu
-adj.
--boiled; parboiled; cooked;


ఉప్పుడు బియ్యం, uppuDu biyyaM
-n.
--parboiled rice; rice obtained after the paddy grain are first boiled and then husked;


ఉప్పు పాతర, uppu pAtara
-n.
--salt crypt; burying in a bed of salt; (note.) this expression is used to indicate harsh punishment;


ఉప్పుమిడత, uppumiData
-n.
--mole cricket; an insect;


ఉప్పెన, uppena
-n.
--tidal wave; tsunami; (rel.) cyclone; hurricane;


ఉపేక్ష, upEksha
-n.
--neglect; negligence; apathy; disregard; indifference;


ఉపేక్షించు, upEkshiMcu
-v. t.
--neglect; ignore; overlook;


ఉప్పొంగు, uppOngu
-v. i.
--bubble up; overflow;


ఉపోద్ఘాతం, upOdghAtaM
-n.
--introduction; preface; foreword; prologue; preamble;


ఉబలాటం, ubalATaM
-n.
--strong desire;


ఉబ్బరించు, ubbariMcu
-v. i.
--swell; increase in size;


ఉబ్బలి, ubbali
-n.
--mire; mud;


ఉబ్బసం, ubbasaM
-n.
--asthama;


ఉబ్బితబ్బిబ్బవు, ubbitabbibbavu
- v. t.
-- be flattered; be pleased by flattery; overjoyed; buoyed;


ఉబుకు, ubuku
-v. i.
--bulge; swell;


ఉభయ, ubhaya
-adj.
--both; two;


ఉభయచరం, ubhayacaraM
-n.
--amphibian; animals that can live both on land and in water such as a frog;


ఉభయత, ubhayata
-adj.
--from both sides; in both contexts;


ఉభయతారకం, ubhayatArakaM
-n.
--mutually beneficial;


ఉభయత్ర, ubhayatra
-adj.
--at both places;


ఉభయథా, ubhayathA
-adj.
--both ways;


ఉభయద్రుమం, ubhayadrumaM
-n.
--[bot.] amphibious plant;


ఉభయభాషాప్రవీణ, ubhayabhAshA pravINa
-n.
--a title given to an expert in two languages, usually in Sanskrit and Telugu;


ఉమ్మడి, ummaDi
-adj.
--joint; shared;
---ఉమ్మడి కుటుంబం = joint family.
---ఉమ్మడి వ్యాపారం = joint business.
---ఉమ్మడి సమీకరణములు = simultaneous equations.
---ఒక్కుమ్మడి = several things at one time; all at a time.


ఉమ్మనీరు, ummanIru
-n.
--amniotic fluid;


ఉమ్మి, ummi
-n.
--spit; sputum;


ఉమ్మెత్త, ummetta
-n.
--thorn apple; Indian nightshade; belladonna; [bot.] Datura stramonium; [Sans.] దుత్తూర;
---తెల్లఉమ్మెత్త = [bot.] Datura alba
---నల్లఉమ్మెత్త = [bot.] Datura fastuosa.


ఉయ్యాల, uyyAla
-n.
--(1) swing;
--(2) cradle;
--(3) hammock;


ఉరక, uraka
- n.
-- waterlogging;


ఉరఫ్, uraf
-adv.
--also known as; a.k.a.; alias;


ఉరమరగా, uramaragA
-adv.
--approximately;


ఉరమరించు, uramariMcu
-v. t.
--approximate;


ఉరమరిక, uramarika
-n.
--approximation;


ఉరలు, uralu
-n.
--roller;
-v. t.
--roll; roll down; roll over;


ఉరవడి, uravaDi
-n.
--(1) swiftness; haste; rush; speed;
-- (2) rushing water; fast moving water;
-- (3) force; violence;


ఉర్లగడ్డ, urlagaDDa
-n.
--potato;


ఉరితాడు, uritADu
-n.
--hanging rope; noose;


ఉరితీయు, uritIyu
-v. t.
--to hang; kill by hanging;


ఉరియు, uriyu
-v. i.
--leak; sweat;


ఉరిశిక్ష, uriSiksha
-n.
--punishment by hanging;


ఉరుకు, uruku
-v. i.
--leap; jump;


ఉరుకులు, పరుగులు, urukulu, parugulu
-ph.
--big rush;


ఉరుము, urumu
-n.
--thunder; (rel.) పిడుగు;
-v. i.
--roar; thunder;


ఉర్రూతలూగించు, urrUtalUgiMcu
-v. t.
--excite; rouse;


ఉలవలు, ulavalu
-n. pl.
--horsegram; [bot.] Dolichos biflorus; Dolichos uniflorus; Glycine uniflora; Macrotyloma uniflorum; in Greek, dolichos means long;
-- [Sans.] ఖల్కులః; కులస్థ; కులథా;


ఉల్క, ulka
-n.
--meteor; shooting star;


ఉల్లంకి, ullaMki
-n.
--a bird called the common sandpiper; [biol.] Tringa hypoleucos;


ఉల్లంఘనం, ullaMghanaM
-n.
--transgression of a rule; violation of a rule;


ఉల్లము, ullamu
-n.
--metaphoric heart or mind; heart used to express feeling;


ఉల్కాపాతం, ulkApAtaM
-n.
--meteor shower; (lit.) meteor-fall;


ఉల్కాశిల, ulkASila
-n.
--meteorite;


ఉల్ఫా, ulphA
-n.
--free; gift; something obtained without payment and with full or partial consent of the giver;


ఉల్టా, ulTA
-n.
--reverse; (ant.) సీదా;


ఉల్టాసీదాలు, ulTAsIdAlu
-n.
--observe and reverse;


ఉల్లాకు, ullAku
-n.
--receipt; chit; invoice; statement;


ఉల్లాసం, ullAsaM
-n.
--joy; happiness;


ఉలింద, uliMda
-n.
--[bot.] Diospyros chloroxylon; same as ఇలింద;


ఉలి, uli
-n.
--chisel; a tool to shape wood or stone;


ఉలిపి, ulipi
-n.
--pig-headed; naughty;


ఉలిపిరి, ulipiri
-adj.
--very thin;


ఉలిపిరి కాగితం, ulipiri kAgitaM
-n.
--onion-skin paper; tracing paper;


ఉలిమిరి, ulimiri
-n.
--copper tree; [bot.] Crataeva religiosa;


ఉల్లి, ulli
-n.
--onion; garlic; also అల్లియం; ఉల్లిపాయ; ఉల్లిగడ్డ;
---నీరుల్లి = onion; [bot.] Allium cepa; ఎరగ్రడ్డ.
---వెల్లుల్లి = garlic; తెల్లగడ్డ; (ety.) వెల్ల = white; ఉల్లి = onion; [bot.] Allium Sativum; (rel) leek; chive or Allium Schoenprasum.


ఉల్లికాడలు, ullikADalu
-n. pl.
--green onions; spring onions; scallion; (rel.) leek; shallot; scallion is the general name for any of the three varieties of onions;


ఉల్లిపాషాణం, ullipAshANaM
-n.
--white arsenic; arsenic trioxide; often mixed with onion to conceal the former's identity and used as a poison or murder weapon; పాషాణం;


ఉల్లిపొర కాగితం, ఉలిపిరి కాగితం, ullipora kAgitaM, ulipiri kAgitaM
-n.
--onion-skin paper; tracing paper;


ఉలుకు, uluku
-n.
--fright; startle; timidity; quivering;


ఉలూకం, ulUkaM
-n.
--owl;


ఉల్లేఖనం, ullEkhanaM
-n.
--description; allusion; reference;


ఉలూకల సంధి, ulUkala saMdhi
-n.
--ball and socket joint;


ఉష్టప్రక్షి, ushTrapakshi
-n.
--ostrich; (ety.) the bird that is in the sun all the time;


ఉష్ట్రము, ushTramu
-n.
--camel; (ety.) one that is in the sun all the time;


ఉష్ణం, ushNaM
-n.
--heat;


ఉష్ణ, ushNa
-adj.
--thermo; thermal;


ఉష్ణగ్రాహక, ushNagrAhaka
-adj.
--endothermic; heat-absorbing;


ఉష్ణజిత, ushNajita
-adj.
--exothermic; heat-emitting;


ఉష్ణతామాపకం, ushNatAmApakaM
-n.
--calorimeter; an instrument to measure thequantity of heat in a substance;


ఉష్ణమాపకం, ushNamApakaM
-n.
--thermometer; an instrument to measure the intensity of heat in a body;


ఉష్ణవాహకం, ushNavAhakaM
-n.
--conductor of heat;


ఉషారుగా, ushArugA
- adv.
-- gaily;


ఉష్ణోగ్రత, ushNOgrata
-n.
--temperature; a measure of the degree of hotness;


ఉసిగొలుపు, usigolupu
-v. t.
--instigate; incite someone against another, incite a dog to attack;


ఉసిరి, usiri
-n.
--Indian gooseberry;[bot.] Emblic myrobalan; Phyllanthus emblica; Emblica officinalis; Emblica fischeri
--officinalis అంటే ఉపయోగపడేది, విపణివీధిలో దొరికేదీ అని అర్థం; Phyllanthus (phillon + antos) అంటే చిరు కొమ్మల చివర పూలు పూసేది అని అర్థం;
---పెద్ద ఉసిరి = [bot.] Phyllanthus emblica.
---రాచ ఉసిరి = [bot.] Phyllanthus acidus; Averrhoea acidus;
---భృంగామలక తైలం = భృంగ + అమలక = Eclipta alba + Emblic myraobalan = a popular Ayurvedic hair oil;
---చ్యవనప్రాశ = ఉసిరి + దశమూలాలు + కర్కాట శృంగి + అగరు + కరక్కాయ + తిప్ప తీగ + కచ్చూరాలు + యష్టి మధుకం + వస + అశ్వగంధా + శతావరీ + అభ్రకం భస్మం + నెయ్యి = a popular Ayutvedic tonic;
---[Sans.] ఆమలకమ్;



ఉసురు, usuru
- n.
-- breath; exhaled breath; breath exhaled in despair; a sigh; an expression of grief by releasing heavy breath;
---ఆడదాని ఉసురు తగలకపోదు = the sigh of a woman will not fail to bring trouble (to him who caused her grief);



ఉస్తె, uste
-n.
--gigantic swallow wort; [bot.] Solanum trilobatum Linn.; (Potato or Tomato or Tobacco Family);


ఉస్కో, uskO
-inter.
--command used to incite a dog to attack;

Part 3: ఊ - U


ఊ, U
- third long vowel of the Telugu alphabet. A high back rounded vowel, rather like the two vowels in English food or the first vowel in the word rule.


ఊక, Uka
-n.
--husk; chaff; the rough skin of rice paddy; see also చిట్టు; తవుడు; పొట్టు;


ఊకదంపుడు, UkadaMpuDu
-n.
--[idiom.] a talk or conversation with no substance; worthless talk;


ఊగు, Ugu
-v. i.
--swing; rock; sway;


ఊచ, Uca
-n.
--a lean thin rod; smooth rod-like stem of millet plant; the soft cylindrical core of a banana plant;


ఊచకోత, UcakOta
-n.
--torture; (lit.) cutting of a rod;


ఊట, UTa
-n.
--(1) water spring; fountain;
--(2) any liquid that oozed out, such as juice in a pickle; esp. mango pickle;
---(e. g.) ఊట కలం = fountain pen.
---(e. g.) ఆవకాయ ఊట = juice that oozed out from pickled mango.


ఊడ, UDa
-n.
--aerial root; root growing down from the branches of a banyan tree;


ఊడగొట్టు, UDagoTTu
-v. t.
--pull out; root out; disassemble;


ఊడపీకు, UDapIku
-v. t.
--pull out; root out;


ఊడిగం, UDigaM
-n.
--servitude;


ఊడు, UDu
-v. i.
--slip out; drop out; fall away; come loose;


ఊత, Uta
-n.
--support; prop;
---చేయూత = helping hand.


ఊతకోల, UtakOla
-n.
--crutch; support; prop;


ఊతపదం, UtapadaM
-n.
--catch-word;


ఊదర, Udara
-n.
--(1) fume; fumes used for ripening fruit;
--(2) smoke; smoke used for fumigation;


ఊదరగొట్టు, UdaragoTTu
-v. t.
--(1) fumigate;
--(2) forcibly ripen;
--(3) to pressure someone into action;


ఊదా, UdA
-n.
-- violet; purple;


ఊదా తేనెపిట్ట, UdA tEnepiTTa,
- n.
-- purple sunbird; [biol.] Necterinia asiatica;


ఊదు, Udu
-v. t.
--blow; puff; fan fire; blow with the mouth;


ఊదుగొట్టం, UdugoTTam
-n.
--blow pipe;


ఊదొత్తి, Udotti
-n.
--incense stick, a scented stick; also అగరువత్తి; ఊదువత్తి;


ఊన, Una
-pref.
--one-less;


ఊనాంత, UnAMta
-adj.
--one-less than the last; last but one; penultimate;


ఊనిక, Unika
-n.
--(1) support;
--(2) stress;


ఊను, Unu
- v. t.
-- tan; process hides into leather;


ఊపు, Upu
-v. t.
--shake; rock; swing;


ఊపిరి, Upiri
-n.
--breath; respiration;
---నాకు ఊపిరి ఆడడం లేదు = (1) I am breathless; I am suffocating; (2) I am very busy.
---ఊపిరి పీల్చు = take a breath.
---ఊపిరి బిగపట్టు = hold your breath.


ఊపిరితిత్తులు, Upiritittulu
-n. pl.
--lungs;


ఊబి, Ubi
-n.
--quicksand; mire; quagmire; mud;


ఊరకుక్క, Urakukka
-n.
--stray dog; street dog; dog without an owner;


ఊరట, UraTa
-n.
--comfort; consolation; rest;


ఊరపంది, UrapaMdi
-n.
--stray pig; street pig; pig without an owner;


ఊరపిచ్చుక, Ura piccuka
-n.
--house sparrow; [biol.] Passer domesticus;


ఊరబెట్టడం, UrabeTTaDaM
-n.
--pickling;


ఊరబెట్టు, UrabeTTu
-v. t.
--pickle;


ఊరడింపు, UraDiMpu
-n.
--consolation;


ఊర్వస్తి, Urvasti
-n.
--[anat.] femur; thigh bone;


ఊర్థ్వబిందువు, UrthvabiMduvu
-n.
--[astro.] zenith;


ఊర్థ్వ బృహత్ సిర, Urthva brRhat sira
-n.
--[anat.] superior vena cava; The main vessel that brings blood from the upper parts of the body to the heart;


ఊరికే, UrikE
-adv.
--merely; for no reason;


ఊరు, Uru
-n.
--(1) town; village; city; a generic word for any of these with no indication of its size;
--(2) thigh;
---మీది ఏ ఊరు? = where are you from?
-v. i.
--(1) ooze; watering of mouth on seeing food; oozing of water in a well;
--(2) pickle; pickling of stuff in a solution of condiments;


ఊరుకొను, Urukonu
-v. i.
--be quiet; be still; refrain from answering;


ఊరుగాయ, UrugAya
-n.
--pickle; a vegetable that was pickled;


ఊరుపిండి, UrupiMDi
-n.
--spiced and fermented sesame cake;


ఊరువు, Uruvu
-n.
--thigh;


ఊరుసంధి, UrusaMdhi
-n.
--[anat.] hip joint;


ఊరుసిర, Urusira
-n.
--[anat.] femoral vein;


ఊరేగింపు, UrEgiMpu
-n.
--procession;


ఊరోపరి, UrOpari
-n.
--laptop; a computer that fits on the lap;


ఊళ, ULa
-n.
--whistle;


ఊస, Usa
-n.
--thin rod of metal;


ఊసరం, UsaraM
-n.
--salty soil;


ఊసరవెల్లి, Usaravelli
-n.
--chameleon; a lizard like animal that changes its color to blend with its surroundings;


ఊసు, Usu
-n.
--information; news;
---నా ఊసు నీకెందుకు? = why do you care about me?


ఊష్ణం, UshNaM
-n.
--fever; this dialect is a deformation of the word ఉష్ణం;


ఊష్మం, UshmaM
-n.
--(1) steam;
--(2) [phonetics] fricative;


ఊహ, Uha
-n.
--(1) idea; thought; imagination;
--(2) guess;


ఊహనం, UhanaM
-n.
--assumption; hypothesis; concept;


ఊహాజనిత, UhAjanita
-adj.
--imaginary; conjectural;


ఊహాతీత, UhAtIta
-adj.
--unimaginable; beyond imagination;


ఊహించు, UhiMcu
-v. i.
--guess; conjecture;

మూలం