తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు (ద-ధ)

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

నిఘంటువు

  • This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
  • You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
  • PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
  • American spelling is used throughout.
  • There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here.

16 March 2016.

నిర్వచనములు ఆసక్తికర చిత్రములు


Part 1: దం- daM


దంచు, daMcu
-v. t.
--hull; pound; pestel;


దంట, daMTa
-n.
--rival; competitor;


దంటతనం, daMTatanaM
-n.
--rivalry;


దంటు, daMTu
-n.
--stalk of a non-woody plant;


దండం, daMDaM
-n.
--(1) stick; staff; beam;
--(2) punishment;
--(3) salutation; the act of joining two hands while praying, greeting, or offering respect;


దండ, daMDa
-n.
--(1) garland; lei;
--(2) wreath;
--(3) chain; necklace;
--(4) arm muscle;
--(5) prop; support;


దండకవిలె, daMDakavile %e2t
-n.
--archive, record book; register;


దండయాత్ర, daMDayAtra
-n.
--(1) campaign; expedition;
--(2) invasion; raid; (lit.) pilgrimage with sticks; this suggests that fighting a war was considered a sacred duty, a pilgrimage;


దండించు, daMDiM
-v. t.
--(1) punish; (esp.) with a stick;
--(2) [chem.] polymerize; the act of stringing together many monomers as a chain to create a polymer; (ety.) దండ conveys the concept of joining together; be they hands, flowers or monomers;


దండిగా, daMDigA
-adv.
--plentifully; abundantly;


దండీలు, daMDIlu
-n. pl.
--pushups; a type of physical exercise;


దండు, daMDu
-n.
--swarm; group; gang; army;
---మిడతల దండు = swarm of locusts.
---కోతుల దండు = group of monkeys.
-v. t.
--collect; beg;


దండుగ, daMDuga
-n.
--waste;


దండెం, daMDeM
-n.
--clothesline; rope or long rod usied as a clothesline;


దండెత్తు, daMDettu
-v. t.
--invade; raid; attack;


దండోరా, daMDOrA
-n.
--a public announcement; an announcement made by a person as he goes around the town beating a drum;


దంతం, daMtaM
-n.
--(1) tooth; molar;
--(2) tusk;
--(3) ivory;


దంతకాష్టం, daMtakAshTaM
-n.
--twig for cleaning teeth; toothbrush;


దంతధావనం, daMtadhAvanaM
-n.
--cleaning one’s teeth; brushing of the teeth;


దంతమార్జని, daMtamArjani
-n.
--toothbrush;


దంతమూలీయ, daMtamUlIya
-adj.
--[phonetics] alveolar;


దంతవిశారద, daMtaviSArada
-n.
--dentist;


దంతవైద్యుడు, daMtavaidyuDu
-n. m.
--dentist; దంతవిశారద is independent of the gender of the dentist;


దంత ధావన చూర్ణం, daMta dhAvana cUrnaM
-n.
--tooth powder;


దంత ధావన ఖమీరం, daMta dhAvana khamIraM
-n.
--tooth paste;


దంత్య, daMtya
-adj.
--[phonetics] dental;


దంత్యములు, daMtyamulu
-n. pl.
--[phonetics] dentals; sounds formed by placing the tip of the tongue against or near the upper front teeth;


దంతాకార, daMtAkAra
-adj.
--[bot.] dentate;


దంతి, daMti
- n.
--(1) elephant;
--(2) a hill shrub; [bot.] Maytenus emarginata;


దంతెన, daMtena %e2t
-n.
--rake; a toothed implement to turn sod, grass, dirt, etc.;


దంతోష్ఠ్యములు, daMtOshTyamulu
-n. pl.
--[phonetics] labio-dentals; the letter వ is an example;


దంపసాగు, daMpasAgu
-n.
--wet cultivation;


దంపు, daMpu
-v. t.
--pound; hull; pestel;


దంపుడు, daMpuDu
-adj.
--pounded (as opposed to milled); hulled;
---దంపుడు బియ్యం = pounded (as opposed to milled) rice; hulled paddy.


దంభ, daMbha
-adj.
--false; bogus;

Part 2: ద - da


దక్కను, dakkanu
-n.
--the Deccan plateau; the highland comprising the southern part of India;


దక్కు, dakku
-v. i.
--be available; (2) accrue;


దక్షత, dakshata
-n.
--skill; dexterity; ability; competency; acumen; efficiency;


దక్షిణం, dakshiNaM
-n.
--(1) south;
--(2) right-hand side; (note) The reason for this double meaning is that when you are facing East, the right side is south.


దక్షిణ, dakshiNa
-adj.
--southern; right-hand side; dextro; dextral; right-handed; (ant.) వామ;
---దక్షిణ శిలువ = Southern Cross; a prominent constellation visible from the southern hemisphere.
-n.
--a fee offered to a priest after a religious rite; see also సంభావన;


దక్షిణాయనాంతం, dakshiNAyanAMtam
-n.
--[astron.] winter solstice; the day on which the sun rises in the southernmost part of the sky before beginning the northward journey; December 22. This day has the shortest daylight in the northern hemisphere.


దక్షిణావర్త, dakshiNAvarta
-adj.
--clockwise; (ant.) వామావర్త;


దక్షిణోజు, dakshiNOju
-n.
--[chem.] dextrose; the right-handed sugar; this kind of Sandhi is necessary if one wants to adhere to the Geneva convention in ending chemical names; according to this convention, the names of all sugars should end with the sound -ose; (ant.) వామోజు;


దగ్గర, daggara
-adj.
--near; close;


దగా, dagA
-n.
--deceit; fraud;


దగాకోరు, dagAkOru
-n.
--deceitful person; (rel.) పేుకోరు;


దగ్గు, daggu
-n.
--cough;
---అనుత్పాదక దగ్గు = non-productive cough; a cough that does not produce phlem.
---పొడి దగ్గు = non-productive cough; a cough that does not produce phlem.


దట్టంగా, daTTaMgA
-adv.
--densely; thickly;


దట్టించు, daTTiMcu
-v. t.
--ram; cram; tamp; to load;


దట్టి, daTTi
-n.
--cummerbund; a long piece of cloth used as a waistband;


దడ, daDa
-n.
--fibrillation; tremor; agitation; shaking;


దడదడ, daDadaDa
-adj.
--onomatopoeia for a fibrillating heart;


దడి, daDi
-n.
--fence or screen made with twigs and leaves;


దడిగోడ, daDigODa
-n.
--a wall constructed with twigs and sticks and then plastered with mud;


దడివాన, daDivAna
-n.
--downpour; continuous rain;


దడ్డు, daDDu
-adj.
--naked;


దత్తం, dattaM
-n.
--datum; given item;


దత్తత, dattata
-n.
--adoption;


దత్తాంశం, dattAMSaM
-n.
--datum; given item; measured item; (ety.) దత్త + అంశం;


దత్తాంశలు, dattAMSalu
-n. pl.
--data; given or measured quantities;


దత్తాంశనిధి, dattaMSanidhi
-n.
--database;


దత్తాఖానా, dattAkhAnA
-n.
--data store; computer memory;


దద్దమ్మ, daddamma
-n.
--incompetent person; fool; simpleton;


దద్దళం, daddaLaM
-n.
--a small temple built in the shape of a canopy with four pillars or posts supporting it;


దద్దురు, dadduru
-n.
--welt; spingles, a swelling of the skin as a result of insect bite or injury resulting from a beating;


దనియాలు, daniyAlu
-n.
--coriander seed;


దనుక, danuka
-adv.
--until;


దన్ను, dannu
-n.
--support; prop; backing;


దన్నుదారు, dannudAru
-n.
--supporter; backer;


దప్పళం, dappaLaM
-n.
--a soup made of vegetables;


దప్పిక, dappika
-n.
--thirst;


దబదబ, dabadaba
-adj.
--onomatopoeia for the sound of banging on a door;


దబ్బనం, dabbanaM
-n.
--bodkin; fat heavy-duty needle; దబ్బలం;


దబ్బపండు, dabbapaMDu
-n.
--citron; [bot.] Citrus medica; మాదీఫలం;


దబాయించు, dabAyiMcu
-v. t.
--(1) verbally browbeat, bully or domineer over;
--(2) bluff;


దఫా, daphA
-n.
--turn; instalment; time; occasion;


దమననీతి, damananIti
- n.
- repression; divide and rule policy;


దమ్మిడీ, dammiDI
-n.
--pie; a small copper coin of the British era with a value of 1/12th of an anna or 1/192nd of a rupee;


దమ్ము, dammu
-n.
--(1) smoke;
--(2) dare;
--(3) holding the breath;
--(4) puddling; wet plowing; plowing while there is water in the fields;
--(5) mire; mud; slush;
---దమ్ముకొట్టి వస్తా = I’ll come after a smoke.
---దమ్ములుంటే రా = I dare you to come.
---దమ్ము సాగు = wet cultivation.


దయ, daya
-n.
--kindness; mercy; pity; piety; [ant.] నిర్దయ;


దయచెయ్యండి, dayaceyyaMDi
-inter.
--please do; a sarcastic way of asking some one to leave; a subtle change in the tone of the voice makes the distinction between "come in" in and "leave";
--- please come in = దయచేసి లోపలికి రాండి.
---please leave = దయచేసి వెళ్లండి.


దయచేసి, dayacEsi
-advbl particle.
--please; if you may;


దయ్యం, dayyaM
-n.
--ghost; poltergeist; fiend;


దయ్యం పట్టింది, dayyaM paTTiMDi
-ph.
--possessed by a spirit;


దయాళువు, dayALuvu
-n.
--kind person;


దరఖాస్తు, darakhAstu
-n.
--application; petition; memorandum;


దర్పం, darpaM
-n.
--pride; arrogance;


దర్పణం, darpaNaM
-n.
--mirror;


దర్పణ బింబం, darpaNa biMbaM
-n.
--mirror image;


దర్పణ సౌష్టవం, darpaNa saushTavaM
-n.
--mirror symmetry;


దర్భ, darbha
-n.
--sacred grass; [bot.] Poa conysuroides; [Sans.] శర;


దర్శకత్వం, darSakatvaM
-n.
--direction (of a film, play, etc.);


దర్శకుడు, darSakuDu
-n.
--director (of a film, play, etc.); one who shows the way;
-- చూపించేవాడు;


దర్శని, darSani
-n.
--the instrument that is showing;
-- చూపించేది; చూపించే పనిముట్టు;
-- telescope = దూర దర్శని;


దర్శిని, darSini
-n.
--the item being seen;
-- చూసేది;


దర్జా, darjA
-n.
--status; good living; pompousness; display of status;


దర్బారు, darbAru
-n.
--audience chamber of kings;


దర్యాప్తు, daryAptu
-n.
--investigation; examination;


దరి, dari
-n.
--shore; bound; limit;


దరిద్రం, daridraM
-n.
--poverty; dire poverty; (rel.) బీదరికం; పేదరికం; [ant.] ఐశ్వర్యం;


దరిదాపు, daridApu
-n.
--nearness; proximity;


దరిమిలా, darimilA
-adv.
--later; afterwards; subsequently;


దర్వి, darvi
-n.
--spoon; ladle;


దర్జీ, darjI
-n.
--tailor;


దల, dala
-suff.
--near; direction; in the state of;
---దిగుదల = downward; downstream.
---వాలుదల = slope.
---ఎగుదల = upward; upstream.
---మోపుదల = weight.
---కూడుదల = cooperation; help.


దళం, daLaM
-n.
--(1) petal; leaf; cluster of leaves;
--(2) army; contingent;


దళవాయి, daLavAyi
-n.
--commander;


దళసరి, daLasari
-n.
--thickness;


దళిత, daLita
-adj.
--downtrodden; depressed;


దళితవర్గం, daLitavargaM
-n.
--downtrodden caste; untouchable caste;


దవనం, davanaM
-n.
--souther wood; fragrant herb; [bot.] Artemesia vulgaris; Artemesia silversiana; Artemesia persica; all of the Compositae (sunflower) family;


దవ్వ, davva
-n.
--pith; medulla; the central soft part of plants such as banana; same as దూట;


దవాఖానా, davAkhAnA
-n.
--drug store; pharmacy; (lit.) a store of medicine;


దశ, daSa
-adj.
--ten;
-n.
--(1) stage; phase;
--(2) state; condition;
--(3) reign of a planet in astrology;


దశమంతుడు, daSamaMtudu
- n.
-- lucky fellow; a person whose 'stars' are in proper places;
--- దశమంతుడికి దిశ దోషాలు ఉండవు = [idiom] A lucky fellow doesn't have to worry about bad omens.


దశమ, daSama
-adj.
--tenth;


దశమగ్రహం, daSamagrahaM
-n.
--[idiom] a derogatory term for a son-in-law, as in జామాతా దశమగ్రహః; (lit.) the tenth planet; (exp.) just as the planets control our fate, so does a son-in-law;


దశమి, daSami
-n.
--the tenth day of the lunar half-month;


దశాంశ, daSAMSa
-adj.
--[math.] decimal; to the base ten;
---దశాంశ అంకగణితం = decimal arithmetic.
---దశాంశ పద్ధతి = the decimal system.
---దశాంశ బిందువు = decimal point.
---దశాంశ పూరకం = decimal complement; If the sum of two decimal digits is ten, then those two digits are the decimal complements of each other. The decimal numbers 3 and 7 are complements of each other.


దశాబ్దం, daSAbdaM
-n.
--decade;


దశేను, daSEnu
-n.
--[chem.] decane; an alkane hydrocarbon with ten carbon atoms; C10H22 or CH3(CH2)8CH3; this is usually an ingredient in petrol (gasoline);


దష్టం, dashTaM
-adj.
--bitten;


దస్కం, daskaM
-n.
--ten; collective word for ten;


దస్తా, dastA
-n.
--(1) 24 foolscap papers;
--(2) deck of cards as in పేకదస్తా;


దస్తావేజు, dastAvEju
-n.
--deed; a document containing the details of property transactions;


దస్త్రం, dastraM
-n.
--file; portfolio;


దస్తుశాస్త్రం, dastuSAstraM
-n.
--graphology; the (pseudo) science of analyzing handwriting;


దస్తూరి, dastUri
-n.
--handwriting; (esp.) the quality of handwriting;


దహనం, dahanaM
-n.
--(1) cumbustion;
--(2) cremation;
---అంతర్‌దహన యంత్రం = internal combustion engine.
---దహన సంస్కారాలు = cremation and other final rites.


ద్రవం, dravaM
-n.
--liquid; fluid;


ద్రవపదార్థం, dravapadArthaM
-n.
--liquid substance;


ద్రవ్యం, dravyaM
-n.
--(1) [phy.] matter; substance;
--(2) money;


ద్రవ్యరాసి, dravyarAsi
-n.
--[phy.] mass;


ద్రవ్యవేగం, dravyavEgaM
-n.
--[phy.] momentum;


ద్రవ్యోల్బణం, dravyOlbaNaM
-n.
--[econ.] inflation;


ద్రవీభవన స్థానం dravIbhavana-sthAnaM
-n.
--[phy.] melting point;


ద్రష్ట, drashTa
-n.
--(1) visionary;
--(2) spectator; onlooker;


ద్వంద్వం, dvaMdvaM
-n.
--couple; pair; two;


ద్వంద్వయుద్ధం, dvaMdvayuddhaM
-n.
--duel; one-on-one combat;


ద్వంద్వసమాసం, dvaMdvasamAsaM
-n.
--[gram.] copulative compound;


దాం - dAM, దా - dA, ద్రా - drA, ద్వా - dvA


దాంపత్యం, dAMpatyaM
-n.
--wedlock; wedded life; matrimony;


దా, dA
-inter.
--come!
-pref.
--left side; see also దాపల;


దా చెయ్యి, dA ceyyi
-n.
--left hand;


దాచెయ్యి, dAceyyi
-inter.
--hide it; store it away!


దాక, dAka
-n.
--wide-mouthed pot; a cooking vessel;
-prep.
--until;
---తెల్లారే దాక = until daybreak.
---వచ్చే దాక = until one comes.
---వెళ్ళే దాక = until one goes.


దాక్షిణ్యం, dAkshiNyaM
-n.
--compassion; mercy; kindness;


దాఖలా, dAkhalA
-n.
--proof; verification;


దాఖలుచేయు, dAkhalucEyu,
-v. t.
--submit a document; present a document; same as దఖలు చేయు; దఖలు పరచు;


దాగలి, dAgali
-n.
--anvil;


దాచు, dAcu
-v.t.
--(1) hide; conceal;
--(2) safekeep; preserve;


దాటు, dATu
-v. t.
--skip; jump; cross; traverse;


దాడుగ, dADuga
- n.
--a large forest tree; [bot.] Adina cordifolia;


దాణా, dANA
-n.
--animal feed;


దాత, dAta
-n.
--donor; giver;


దాతృత్వం, dAtRutvaM
-n.
--generosity;


దాదాపు, dAdApu
-adv.
--nearly; approximately; close to; almost;


దానం, dAnaM
-n.
--donation; gift; something you give;
-- (ant.) దాయం;


దానధర్మాలు, dAnadharmAlu
-n.
--charitable activities;


దానవులు, dAnavulu
-n. pl.
--a sub-sect of రాక్షసులు; (ety.) progeny of దనువు;


దానాదీనా, dAnAdInA
-adv.
--therefore; in conclusion; on the whole;


దాని, dAni
-pron.
--genitive form of it or she or అది;


దానిని, dAnini
-pron.
--accusative of అది;


దానిమ్మ, dAnimma
-n.
--pomegranate; [bot.] Punica granatum of the Punicaceae family;


దాపల, dApala
-n.
--the left side; a word used to refer to the left side of a bullock cart; the port side as opposed to the starboard (right) side; near side; inside;


దాపలించు, dApaliMcu
-v. t.
--be in the proximity; pester;


దాపరికం, dAparikaM
-n.
--concealment; secretiveness; covertness;


దాపు, dApu
-n.
--proximity; neighborhood; nearness; vicinity;


దామాషా, dAmAshA
-n.
--proportion; share;


దాయం, dAyaM
-n.
--share; portion; the money that is to be divided; dividend; something you received;
-- (ant.) దానం
-- సంప్రదాయం is something good that was inherited such as a good tradition or custom;


దాయ, dAya
-n.
--paternal cousin;


దాయాదులు, dAyAdulu
-n. pl.
--paternal cousins; heirs; inheritors of a property among whom it is to be divided; used often to convey enmity between paternal cousins for property rights;


దాయి, dAyi
-n.
--workbench;


దాయిని, dAyini
-suff.
--giver;
---శక్తిదాయిని = giver of energy.


దారం, dAraM
-n.
--string; (rel.) పోగు = fiber, తాడు = rope, మోకు = cable; (def.) పోగుకి పురి ఎక్కిస్తే దారం అవుతుంది; పురి ఎక్కించిన దారాలతో తాడు పేనుతారు; పురి ఎక్కించడానినే పేనడం అని కూడ అంటారు;


దార్శనిక, dArSanika
-adj.
--philisophical;


దార్శనికుడు, dArSanikuDu
-n.
--philisopher;


దారి, dAri
-n.
--way; path; route;


దారికి వచ్చు, dAriki vaccu
-v. i.
--come into line; learn to behave;


దారు, dAru
-stuff.
--guard; protector;
---దుమ్‌దారు = rearguard; one who protects the rear end of a caravan.


దారు-నాదారు, dAru-nAdAru
-n.
--rich and poor; prince and pauper;


దారుణం, dAruNaM
-adj.
--horrible; terrible; atrocious;
-n.
--horror; terror;


దారుణంగా, dAruNaMgA
-adv.
--cruelly; horribly; harshly;


దారుతంతువులు, dArutaMtuvulu
-adv.
--wood fibers;


దారుబక్షక, dArubakshaka
-adv.
--wood-eating;


దారువు, dAruvu
-n.
--wood;


దాలిగుంట, dAliguMTa
-n.
--a fire pit; a fire pit made with cakes of dried cow dung as fuel;


దాల్చినచెక్క, dAlcinacekka
-n.
--cinnamon; cinnamon bark; [bot.] Cinnamomum zeylanicum;


దాళవా పంట, dALavA paMTa
-n.
--the second paddy crop; see also పునాస పంట;


దావ, dAva
-n.
--justice; fairness;


దావా, dAvA
-n.
--(1) lawsuit;
--(2) lava; molten rock;


దావాగ్ని, dAvAgni
-n.
--forest fire;


దావానలం, dAvAnalaM
-n.
--(1) forest fire;
--(2) holocaust;


దాస్యం, dAsyaM
-n.
--servitude;


దాహం, dAhaM
-n.
--(1) thirst;
--(2) pining;
--(3) combustion;


దాహక, dAhaka
-adj.
--caustic;


ద్రాక్ష, drAksha
-n.
--grape; [bot.] Vitis vinifera;


ద్రాక్ష తీగ, drAksha tIga
-n.
--grape vine;


ద్రాక్ష తోట, drAksha tOTa
-n.
--vineyard (విన్యర్‌డ్);


ద్రాక్ష రసం, drAksha rasaM
-n.
--grape juice;


ద్రాక్ష సారా, drAksha sArA
-n.
--grape wine;


ద్రాక్షారిష్టం, drAkshArisTaM
-n.
--extract of grapes; grape juice and sugar cooked on low fire until it jells;


ద్రావకం, drAvakaM
-n.
--caustic liquid; any concentrated and caustic substance like an acid or alkali;


ద్రావణం, drAvaNaM
-n.
--solution;


ద్రావణి, drAvaNi
-n.
--solvent;


ద్రావిడులు, drAviDulu
-n. pl.
--(1) Dravidians; (ety.) దు + గతౌ = people who were driven away (by Aryans. According to Mahabharata, it was Parasurama's drive to eliminate Kshatriyas from North India. There are other explanations and theories.);
--(2) coincidentally, the drAviDAs of Andhra Pradesh are also migrants from Palghat district of Tamil Nadu;


ద్రావితం, drAvitaM
-n.
--solute; when sugar is dissolved in water, sugar is the solvent, water is the solute and the sugared water is the solution;


ద్వాదశాంశ, dvAdaSAMSa
-adj.
--duodecimal; related to the method of counting using twelve as a base, rather than ten;


ద్వాదశి, dvAdaSi
-n.
--twelfth day of the lunar half-month;


ద్వాదశేను, dvAdaSEnu
-n.
--dodecane; a hydro-carbon with twelve carbon atoms in its molecular structure; C12H26;


ద్వాపరయుగం, dvAparayugaM
-n.
--the Age of Balance or Dvapar Yuga; according to Hindu belief, in Dvapara Yuga, perfection and imperfection are each balanced at 50%. Duration of Dvapara Yuga is 864,000 years; (ety.) Dvapara is related to duo of Latin and dva of Russian;


ద్వారం, dvAraM
-n.
--(1) entrance;
--(2) gate; an electronic circuit used in computers to perform logical operations;
--(3) portal; door;


ద్వారపాలకుడు, dvArapAlakuDu
-n.
--gate keeper; (lit.) ruler of the gate; ప్రతీహారి;


ద్వారబంధం, dvArabaMdhaM
-n.
--(1) door frame; lintel post of a door;
--(2) threshold; గుమ్మం;


ద్వారేద్వారే, dvArEdvArE
-n.
--(1) portal-to-portal;
--(2) door-to-door;


దిం - diM, ది - di, దీ - dI


దించు, diMcu
-v. t.
--put down; set down; unload;


దిండు, diMDu
-n.
--(1) pillow;
--(2) cushion;
---పిన్నుదిండు = pin cushion.
 

దింపు, diMpu
-v. t.
-- (1) lower; bring down; help someone to get down from a vehicle;
-- (2) unload; download;


దిక్‌చక్రం, dikcakraM
-n.
--horizon;


దిక్కు, dikku
-n.
--(1) direction; compass point;
--(2) support; refuge;


దిక్కుమాలిన, dikkumAlina
-adj.
--wretched;


దిక్సూచి, diksUci
-n.
--compass; a suspended magnetic needle that shows North;


దిక్సూచి దిశలు, diksUci diSalu
-n.
--compass directions;
---E = తూర్పు; W = పడమర; S = దక్షిణం; N = ఉత్తరం; NE = ఈశాన్యం; SE = ; SW = ; NW = ; NNE = N కి NE కి మధ్య; ENE = E కి NE కి మధ్య; ESE = ; SSE = ; NNW = ; WNW = ; WSW = ; SSW =

16-point compass rose



దిగంతం, digaMtaM
-n.
--(1) horizon;
--(2) from here to the horizon; (lit.) the end of the directions;


దిగంశం, digaMSaM
-n.
--[astron.] azimuth; the angle in degrees from the north-south line to the position of a star in the sky;


దిగబెట్టు, digabeTTu
-v. t.
--escort; accompany; accompany someone until they "landed" at the destination;


దిగాలుపడు, digAlupaDu
-v. i.
--downcast; depressed;


దిగు, digu
-v. i.
--come down; get down; enter;


దిగుబడి, digubaDi
-n.
--yield;


దిగుమతి, digumati
-n.
--import; (ant.) ఎగుమతి = export;


దిగులు, digulu
-n.
--anxiety; fear; worry;


దిగువ, diguva
-adj.
--under; below; downstream; (ant.) ఎగువ = over; above; upstream;


దిగువకెళ్లే బండి, diguvakeLlE baMDi
-n.
--down train; In Indian Railways, trains going in one direction are called "up" trains and in the other direction are called "down" trains;


దిట్టం, diTTaM
-adj.
--strong; sturdy; well-grounded; knowledgeable;


దిట్ట, diTTa
-n.
--stalwart; expert; దిట్టమైనవాడు;


దిద్దరి, diddari
-n.
--rectifier; reformer; teacher;


దిద్దు, diddu
-v. t.
--(1) rectify; reform; correct; assign marks to the answers in an examination;
--(2) over-write on an exemplar;


దిద్దుబడి, diddubaDi
-n.
--rectification; reformation; దిద్దుబాటు;


దినం, dinaM
-n.
--(1) 24 hours; day and night;
--(2) day-time;


దినచర్య, dinacarya
-n.
--(1) daily regimen;
--(2) diary;


దినవెచ్చం, dinaveccaM
-n.
--(1) petty cash; pocket money;
--(2) daily wage;


దినుసులు, dinusulu
-n.
--grain; groceries;


దిబ్బ, dibba,
-n.
--knoll; a small round hillock; a slightly elevated place from its surroundings;


దిబ్బడ, dibbaDa
-n.
--blockage;


దిమ్మ, dimma
-n.
--block; mound; heap;


దిమాకు, dimAku
-n.
--pride; arrogance;


దిమ్మిస, dimmisa
-n.
--compactor; a hand-held construction tool used to compact and level building sites and foundations; a paviour’s beetle;


దిమ్మిస రోలు, dimmisa rOlu
-n.
--rolling compactor; a motor driven roller used in compacting roadbeds;


దిరిసెన, dirisena
-n.
--a tree with white flowers; [bot.] Albizia lebbeck; Acasia speciosa;


దివ్య, divya
-adj.
--devine;


దివ్యజ్ఞాన సమాజం, divyaj~nAna samAjaM
-n.
--Theosophical Society; The Theosophical Society was officially formed in New York City, United States, on 17 November 1875 by Helena Petrovna Blavatsky, Colonel Henry Steel Olcott, William Quan Judge, and others. It was self-described as "... an unsectarian body of seekers after Truth, who endeavor to promote Brotherhood and strive to serve humanity." This philosophy is often dubbed as neo-Advaita. The original organization led by Olcott and Besant remains today based in India and is known as the Theosophical Society - Adyar. The purported purpose of establishing the Society was to prepare humanity for the reception of a World Teacher. In 1909 the society "discovered" Mr. Jiddu Krishnamurti, an adolescent Indian boy, who the society had proclaimed as the most suitable candidate for the "vehicle" of the World Teacher.


దివ్యత్తు, divyattu
-n.
--divinity;


దివ్యదృష్టి, divyadRshTi
-n.
--clairvoyance; sixth sense; extra sensory perception; ESP;


దివాంధమ్, divAMdhaM
- n.
-- owl; one that is blind at daytime;


దివాంధత్వం, divAMdhatvaM
- n.
-- hemeralopia; inability to see in daylight;


దివాణం, divANaM
-n.
--(1) a royal audience hall;
--(2) palace;


దివాచర, divAcara
- adj.
-- diurnal; happening during the day;


దివాను, divAnu
-n.
--Muslim imperial revenue collector;


దివాలా, divAlA
-n.
--bankruptcy; insolvency;


దివాలేషం, divAlEshaM
-n.
--devaluation; (lit.) దివాలా + ఏషం, the desire to go bankrupt. This translation was apparently suggested by the well known Telugu poet, Sri Sri;


దివ్యానుభూతి, divyAnubhUti
-n.
--telepathy; communication between minds using other than normal sensory channels;


దివి, divi
-n.
--heaven; the upper world;


దివిటీ, diviTI
-n.
--torch; flaming torch;


దివ్వె, divve
-n.
--torch; lighted stick;


దిశ, diSa
-n.
--direction;


దిశమాణి, NidiSamANi
-n.
--[math.] vector; phasor; a quantity with a magnitude and direction; % place in e2t


దిష్టిబొమ్మ, dishTibomma
-n.
--scarecrow;


దిస, disa
-adj.
--bare; unadorned; uncovered;


ద్వింకం, dviMkaM
-n.
--bit; binary digit; a shortening of the word ద్వియాంశ అంకం;


ద్వింకీకృత, dviMkIkRuta
-adj.
--digitized; (lit.) converted into binary format;


ద్వికం, dvikaM
-n.
--duo; doublet; couplet; pair; a group of two;


ద్విగుసమాసం, dvigusamAsaM
-n.
--[gram.] numerative compound;


ద్విచక్కెర, dvicakkera
-n.
--[chem.] disaccharide;


ద్వితీయం, dviTIyaM
-n.
--(1) the second;
--(2) the second marriage; second wife;


ద్వితీయ, dvitIya
-adj.
--second;


ద్విత్వాక్షరం, dvitvAksharaM
-n.
--geminate; the same consonant occurring twice, one below the other;


ద్విదళ, dvidaLa
-adj.
--[bot.] bifoliolate;


ద్విదళ హస్తాకార, dvidaLa hastAkAra
-adj.
--[bot.] bifoliolate;


ద్విధ్రువం, dvidhruvaM
-n.
--[phy.] dipole;


ద్వినామ పద్ధతి, dvinAma paddhati
-adj.
--[biol.] Binomial nomenclature; Also called binary nomenclature, is a formal system of naming species of living things by giving each a name composed of two parts, both of which use Latin grammatical forms, although they can be based on words from other languages. Such a name is called a binomial name, or a scientific name. The first part of the name identifies the genus to which the species belongs; the second part identifies the species within the genus. For example, humans belong to the genus Homo and within this genus to the species sapiens. The formal introduction of this system of naming species is credited to Swedish natural scientist Carl Linnaeus (author abbrv. L.).


ద్విమాత్రకం, dvimAtrakaM
-n.
--two-dimensional;


ద్వియాంశ, dviyAmSa
-adj.
--binary;


ద్వియాంశ అంకం, dviyAmSa aMkaM
-n.
--[comp.] binary digit;


ద్వియాంశ కోడీకరణ, dviyAmSa kODIkaraNa
-n.
--[comp.] binary coding;


ద్వియాంశ అంకగణితం, dviyAmSa aMkagaNitaM
-n.
--[comp.] binary arithmetic;


ద్వియాంశ కలనయంత్రం, dviyAmSa kalanayaMtraM
-n.
--binary computer;


ద్వియాంశ పద్ధతి, dviyAmSa paddhati
-n.
--[comp.] binary number system;


ద్వియాంశ సంకలనం, dviyAmSa saMkalanaM
-n.
--[comp.] binary addition;


ద్వియాంశీకృతం, dviyAMSIkRutaM
-n.
-- digitized; converted into digital format; converted into binary format;


ద్వియేను, dviyEnu
-n.
--[chem.] ethane; a hydrocarbon with two carbon atoms; C2H6


ద్వియోడు, dviyODu
-n.
--[phy] diode; a vacuum tube with two elements, namely an anode and a cathode;


ద్విరుక్తం, dviruktaM
-n.
--gemination; repetition of a consonant;


దీక్ష, dIksha
-n.
--perseverance; single-minded devotion; see also వ్రతం;


దీనారం, dInAraM
-n.
--a gold coin of old times;


దీపం, dIpaM
-n.
--(1) lamp;
--(2) oil lamp used at places of worship;


దీపనకారి, dIpanakAri
- n.
--lighting agent; ignition agent; burning agent; an agent that promotes appetite; appetizer;



దీపస్తంభం, dIpastaMbhaM
-n.
--(1) lighthouse; a tall pillar with a light at the top to aid seafarers;
--(2) lamp post; any pole with a light attached to it, such as those used for street lighting;


దీపిక, dIpika
- n.
-- (1) lamp; torch;
-- (2) [in a title of book] manual;


దీప్తి, dIpti
-n.
--luminosity; brightness;


దీప్తిమయ, dIptimaya
-n.
--luminous; luminescent; bright;



దీర్ఘం, dIrghaM
-n.
--[gram.]
--(1) long vowel; vowels that require two units of time to pronounce;
--(2) diphthong;
--(3) the intra-syllabic symbol used to indicate the presence of a long vowel;


దీర్ఘకాలిక, dIrghakAlika
- adj.
-- long-term;


దీర్ఘచతురస్రం, dIrghacaturasraM
-n.
--rectangle; (lit.) elongated square;


దీర్ఘచతురస్ర తరంగం, dIrghacaturasra taraMgaM
-n.
--[phy.] rectangular wave;


దీర్ఘత, dIrghata
-n.
--length (ant.) హ్రస్వత;


దీర్ఘతమం, dIrghatamaM
-n.
--longest; (ant.) హ్రస్వతమం;


దీర్ఘవర్తులం, dIrghavartulaM
-n.
--ellipse; (lit.) elongated circle;


దీర్ఘవృత్తం, dIrghavRttaM
-n.
--ellipse; (lit.) elongated circle;


దీర్ఘవృత్తాకార, dIrghavRttAkAra
-adj.
--elliptical;


దీర్ఘవ్యవధిక, dIrghavyavadhika
-adj.
--long-term;


దీర్ఘదృష్టి, dIrghadRshTi
-n.
--long-sightedness; presbyopia; the ability to see well only objects at a distance;


దీవన, dIvana
-n.
--blessing;


దీవించు, dIviMcu
-v. t.
--bless;


దీవి, dIvi
-n.
--island;


ద్వీపం, dvIpaM
-n.
--island;


ద్వీపకల్పం, dvIpakalpaM
-n.
--peninsula;


దుం - duM, దు - du, దూ - dU


దుంగ, duMga
-n.
--log; block of wood;


దుంగపొత్తం, duMgapottaM %e2t
-n.
--log book; a book in which regular activities are recorded;


దుండగం, duMDagaM
-n.
--mischief; terrible deed;


దుండగీడు, duMDagIDu
-n. m.
--mischief maker; brat;


దుండిగం, duMDigaM
-n.
--[bot.] Jatropha glandulifera;


దుంత, duMta
-n. m.
--he buffalo;


దుందిలం, duMdilaM
-n.
--[bot.] Calosanthes indicia;


దుందుడుకు, duMduDuku
- adj.
-- hasty and rash;


దుంప, duMpa
-n.
--bulbous root; tuber;
---చిలగడదుంప = sweet potato.
---చేమదుంప = taro root.
---తియ్యదుంప = yam.
---బంగాళాదుంప = potato.


దుంపబచ్చలి, duMpabaccali
-n.
--spinach; [bot.] spinacia tetrandra;


దుంపరాష్ట్రం, duMparAshTraM
-n.
--(1) galingale; [bot.] Alpinia ehinensis; a root; (2) a stout tall shrub; [bot.] Hedychium coronarium;


దుక్క, dukka
-n.
--log; block of wood;


దుక్క ఇనుము, dukka inumu
-n.
--pig iron; crude iron cast in the shape of logs, called pigs;


దుకాణం, dukANaM
-n.
--shop;


దుక్కి, dukki
-n.
--(1) plowing;
--(2) cultivation of land;
--(3) plowed land;


దుక్కిటెద్దు, dukkiTeddu
-n.
--plowing bull;


దుకూలం, dukUlaM
-n.
--cloth; fabric;


దుక్కు, dukku
-n.
--traditional agronomic unit of measuring rainfall in India; approximately half-inch of rainfall; approximately the depth to which the iron tip of a manual plow would sink unassisted;


దుఃఖం, du@mkhaM
-n.
--sorrow; grief; misery;


దుగ్దం, dugdhaM
-n.
--milk;


దుగ్దరసం, dugdharasaM
-n.
--latex; milky substance exuded from plants;


దుడుకుతనం, duDukutanaM
-n.
--mischievousness;


దుడ్డు, duDDu
-n.
--(1) cudgel; a heavy stick;
--(2) money;


దుద్దులు, duddulu
-n. pl.
--ear studs; earrings that stay on the earlobes without hanging;


దున్న, dunna
-n. m.
--male water buffalo;


దున్నపోతు, dunnapOtu
-n. m.
--water buffalo;


దున్ను, dunnu
-v. t.
--plow; till the ground;


దుప్పటి, duppaTi
-n.
--sheet; bed sheet; blanket;


దుప్పి, duppi
-n.
--the spotted deer; stag; [biol.] Cerris axis;


దుబారా, dubArA
-adj.
--extravagant; wasteful expenditure; (lit.) two times; (ant.) పొదుపు;


దుబాసి, dubAsi
-n.
--translator; one who knows two languages; [comp.] a program that translates from one language to another;


దుబ్బు, dubbu
-n.
--a tuft of grass;


దుమదుమలాడు, dumadumalADu
-v. i.
--fret with anger;


దుమారం, dumAraM
-n.
--dust storm;


దుముకు, dumuku
-v. i.
--jump; leap; plunge;


దుమ్ము, dummu
-n.
--(1) dust; dust settled on a surface;
--(2) bone;
--(3) antler;


దుమ్ములగొండి, dummulagoMDi
-n.
--hyena; a dog-like animal with short hind legs and a powerful jaw capable of crushing bones; [biol.] Hyena hyena;


దుర్, dur
-adj.
--pref. bad; mal-; mis-;
---దుర్గుణం = bad property; bad character.
---దుర్నామం = misnomer.


దురంతం, duraMtaM
-n.
--tragedy; (lit.) one that ended badly or inauspiciously;


దురద, durada
-n.
--itch;


దురదగొండి, duradagoMDi
-n.
--nettle; a type of poison ivy; [bot.] Mucuna pruriens; Urtica dioica; also దూలగొండి;


దురదగోవెల, duradagOvela
-n.
--[bot.] Aristolochia indica; also దూలగోవెల,


దురపిల్లు, durapillu
-v. i.
--grieve; mourn; weep; suffer;


దురలవాటు, duralavATu
-n.
--bad habit;


దురవస్థ, duravastha
-n.
--bad situation; bad state;


దుర్గం, durgaM
-n.
--fort; fortification; a structure that is hard to break into;
---గిరిదుర్గం = mountain fortification.
---జలదుర్గం = water fortification.
---స్థలదుర్గం = plain fortification.
---వనదుర్గం = forest fortification.


దుర్గంధం, durgandhaM
-n.
--malodor; stench; bad smell, a stink;


దుర్గమం, durgamaM
-n.
--inaccessible;


దుర్భరం, durbharaM
-n.
--one that cannot be tolerated;


దుర్మరణం, durmaraNaM
-n.
--accidental death; untimely death; (lit.) bad death;


దుర్లభం, durlabhaM
-n.
--hard to achieve; hard to attain;


దుర్వర్ణం, durvarNaM
-n.
--discoloration; bad color; tarnished color;


దురాక్రమణ, durAkramaNa
-n.
--aggression;


దురాగతం, durAgataM
-n.
--outrage;


దురాచారం, durAcAraM
-n.
--bad tradition or practice;


దురాశ, durASa
-adj.
--greed; avarice; covetousness;


దుర్మాంసం, durmAMsaM
-n.
--granulation tissue; overgrown tissue;


దుర్మార్గం, durmArgaM
-n.
--misconduct;


దిరితం, duritaM
-n.
--sin; sinful deed;


దుర్భిణి, durbhiNi
-n.
--telescope;


దుర్బిక్షం, durbikshaM
-n.
--(1) famine; (lit.) a condition in which even alms are not available; (not drought)
--(2) drought; (def.) a condition where the amount of moisture in the ground is less than the amount that is being lost by evaporation and transpiration;


దుర్వినియోగించు, durviniyOgiMcu
-v. i.
--abuse; misuse;


దుర్నీతి, durnIti
-n.
--vice; immorality;


దురుసుతనం, durusutanaM
-n.
--impetuousness; rudeness; roughness;


దుర్ముహూర్తం, durmuhUrtaM
-n.
--inauspicious time; a duration of time that occurs everyday and is prescribed in the Hindu calendar; (ant.) సుముహూర్తం;


దులుపు, dulupu
-v. t.
--shake; shake off;


దువ, duva
-n.
--deuce; two; twice;


దువ్వు, duvvu
-v. t.
--(1) stroke; finger;
--(2) comb;


దువ్వెన, duvvena
-n.
--comb;


దువ్వోడ, duvvODa
-n.
--plane; a carpenter's tool to make a plane surface; చిత్రిక;


దుశ్శాలువ, duSSAluvA
-n.
--ornamental shawl;


దుస్తరం, dustaraM
-adj.
--impassable;


దుశ్శకునం, duSSakunaM
-n.
--bad omen;


దుశ్చేష్ట, duScEshTa
-n.
--misdemeanor; bad deed;


దుస్సహం, dussahaM
-n.
--unbearable;


దుస్వప్నం, dussvapnaM
-n.
--bad dream; nightmare;


దుష్ర్పచారం, dushpracAraM
-n.
--negative publicity;


దుష్ర్పవర్తన, dushpravartana
-n.
--misdemeanor;


ద్రుతం, drutaM
-n.
--[gram.] the sound of న్; (ety.) the sound that disappears when not needed;


ద్రుతప్రకృతికం, drutaprakRtikaM
-n.
--[gram.] syllable or word ending in న్;


దూకు, dUku
-v. i.
--(1) jump across; leap;
--(2) jump down; plunge;


దూగర, dUgara
-n.
--cobwebs;


దూట, dUTa
-n.
--pith; medulla; the central part of a banana stem which is edible;


దూడ, dUDa
-n.
--calf;


దూతం, dUtaM
-n.
--message;


దూత, dUta
-n.
--messenger; ambassador;


దూది, dUdi
-n.
--ginned cotton; cleaned cotton;


దూదేకడం, dUdEkaDaM
-n.
--ginning of cotton;


దూదేకుల పిట్ట, dUdEkula piTTa
-n.
--batcher bird;


దూబరా, dUbarA
-n.
--waste;


దూయు, dUyu
-v. i.
--penetrate; go through;


దూరం, dUraM
-adj.
--far; (ant.) దగ్గర;
-n.
--distance; distance in space and time;


దూరదర్శని, dUradarSani
-n.
--(1) telescope;
--(2) official name for India's nationwide television broadcasting service; (lit.) vision from a distance;


దూరపు, dUrapu
-adj.
--distant;
---దూరపు బంధువులు = distant relatives.
---దూరపు చూపు = foresight.


దూరబిందువు, dUrabiMduvu
-n.
--apogee; the point that is farthest from the focus in an ellipse;


దూర్వాలు, dUrvAlu
-n.
--[bot.] Parricum dactylon; Cynodon dactylon; a grass used in religious rites; also has medicinal properties;


దూరు, dUru
-v. i.
--enter; penetrate; creep in; sneak in;


దూర్చు, dUrcu
-v. t.
--insert; push in;


దూలం, dUlaM
-n.
--beam; girder; see also వాసం;


దూల, dUla
-n.
--itch; (esp.) sexual itch; hankering;


దూలగొండి, dUlagoMDi
-n.
--itching vine; the juice from its root is believed to control blood pressure; [bot.] Carpopogan pruriens; Mucuna pruriens; also దూలగోవెల; తీటకసివింద; [Sans.] ప్రావృషాయణి; అవ్యండ;
--- గేదె దూలగొండి = [bot.] Mucuna atropurpurea DC
---ఏనుగు దూలగొండి = [bot.] Mucuna monosperma DC
---దురదగొండి = [bot.] Mucuna pruriens


దూలగోవెల, dUlagOvela
-n.
--[bot.] Aristolochia indica;


దూషణ, dUshaNa
-n.
--abuse; (ant.) భూషణ;


దూస, dUsa
-n.
--thirst;


దూసరం, dUsaraM
-n.
--dust;
---విశ్వ దూసరం = cosmic dust


దూసరతీగ, dUsaratIga
-n.
--[bot.] Cocculus villosus; Menispermum glabrum;


దృ - dR, దె -de, దే - dE, దై - dai


దృక్కోణం, dRkkONaM
-n.
--perspective; point of view; angle of view;


దృక్ఛాయ, dRkChAya
-n.
-parallax;


దృక్పథం, dRkpathaM
-n.
--viewpoint;


దృగ్విషయం, dRgvishayaM
-n.
--phenomenon;


దృగ్రేఖ, dRgrEkha
-n.
--line of sight;


దృగ్గోచరం, dRggOcaraM
-n.
--visible;


దృఢత్వం, dRDhatvaM
-n.
--firmness; strength;


దృఢపరచు, dRDhaparacu
-v. t.
--confirm;


దృఢమైన, dRDhamaina
-adj.
--hardy;


దృఢీకరణ, dRDhIkaraNa
-n.
--confirmation;


దృశ్యం, dRSyaM
-n.
--view; scenery;


దృశ్య, dRuSya
- adj.
-- visible;
--- దృశ్య విశ్వం = visible universe;


దృశ్యత, dRSyata
-n.
--visibility;


దృశ్యమాన, dRsyamAna
-adj.
--apparent;


దృశ్యశ్రవణ, dRSyaSravaNa
-adj.
--audio-visual;


దృశా, dRuSA
- adj.
-- optical;


దృష్టాంతం, dRshTAMtaM
-n.
--(1) example; illustration;
--(2) proof; evidence;


దృష్ట్యా, dRshTyA
-adv.
--from the point of view of;


దృష్టి, dRshTi
-n.
--vision; sight;
---దివ్యదృష్టి = clairvoyance; extrasensory perception; sixth sense;
---దూరదృష్టి, = (1) long-sightedness; ability to see objects at a distance; (2) foresight.


దెప్పు, deppu
-v. t.
--taunt; gibe; ridicule; jeer;


దెబ్బ, debba
-n.
--injury; blow; stroke;


దెబ్బలాట, debbalATa
-n.
--fight; possibly causing injury;


దేకు, dEku
-v. i.
--slide on the posterior; slide while squatting; scoot;


దేబె, dEbe
-n.
--wretched; miserable;


దేవకాంచనం, dEvakAMcanaM
-n.
--[bot.] Bauhinia variegata; Bauhinia purpurea;


దేవగన్నేరు, dEvagannEru
-n.
--a tree, native to tropical America; [bot.] Plumeria acuminata;


దేవత, dEvata
-n. f.
--goddess; deity; divinity;


దేవదారు, dEvadAru
-n.
--deodar; Himalayan cedar; pine; fir; [bot.] Pinus logifolia; Cedrus deodara; (lit.) దేవ = heavenly; దరు = tree; thus named probably because it grows at higher altitudes and therefore closer to heaven; [Sans.] భద్రకం; భద్రదారువు; see also pine; fir;


దేవమాతృకం, dEvamAtRkaM
-n.
--unirrigated land; agricultural land dependent on rainfall;


దేవర, dEvara
-n. m.
--god; lord; boss; king;


దేవరన్యాయం, dEvaranyAyaM
-n.
--(lit.) the law for the kings; this ancient law, prevalant in Mahabharata time, allowed the wife of a childless king to mate with another person approved by her husband in order to continue the lineage.


దేవరాతం, dEvarAtaM
-n.
--sluice from a tank; drainage hole;


దేవస్వం, dEvasvaM
-n.
--temple property;


దేవస్థానం, dEvasthAnaM
-n.
--(1) temple;
--(2) board of trustees appointed to administer a temple and its endowments;


దేవాదాయం, dEvAdAyaM
-n.
--(1) endowment; endowment made to a temple;
--(2) income from temple endowments;


దేవిడీ, dEviDI
-n.
--palace gate;


దేవాలయం, dEvAlayaM
-n.
--temple;


దేవు, dEvu
-v. t.
--levigate; rinse;


దేవుడు, dEvuDu
-n.
--god; deity;


దేవేరి, dEvEri
-n. f.
--goddess; boss; wife of boss; wife;


దేశం, dESaM
-n.
--country; a region in a country;
---స్వదేశం = native country.
---విదేశం = foreign country.


దేశ, dESa
-adj. pref.
--space;


దేశకాలం, dESakAlaM
-n.
--space-time;


దేశకాలాలు, dESakAlAlu
-n. pl.
--time and place.


దేశద్రోహం, dESadrOhaM
-n.
--treason; sedition;


దేశద్రోహి, dESadrOhi
-n.
--traitor; (ant.) దేశభక్తుడు;


దేశపటం, dESapaTaM
-n.
--map;


దేశభక్తి, dESabhakti
-n.
--patriotism;


దేశవాళీ, dESavALI
-adj.
--(1) indigenous; local; native; home-spun;
--(2) grown wihtout fertilizers or pesticides; organically grown;


దేశీ, dESI
-adj.
--native; local;


దేహం, dEhaM
-n.
--(1) body;
--(2) hardware;


దేహి, dEhi
-n.
--(1) soul; the one who owns the body;
--(2) software;


ద్వేషం, dvEshaM
-n.
--hatred;


దైత్యులు, daityulu
-n. pl.
--a sect of రాక్షసులు; a sect of ogre-like creatures depicted in Indian legends; demons; (ety.) progeny of Diti;


దైవజ్ఞుడు, daivaj~nuDu
-n. m.
--astrologer; fortune teller;


దైనిక, dainika
-adj.
--daily;


దైర్ఘ్యం, dairghyaM
-n.
--length;
---తరంగ దైర్ఘ్యం = wavelength.


దైవం, daivaM
-n.
--God; deity;


దైవజ్ఞుఁడు, daivaj~nuDu
- n.
-- an astrologer;


దైవికం, daivikaM
-n.
--an act of God;


దైహిక, daihika
-adj.
--bodily; corporeal;


దొం - doM, దొ - do, దో - dO, ద్రో - drO, దౌ - dau


దొంగ, doMga
-adj.
--(1) false; imitation;
--(2) stolen;
---దొంగరక్తం = imitation blood; blood-like substance used in plays.
---దొంగసరుకు = stolen goods.
-n.
--thief; robber;


దొంగచాటుగా, doMgacATugA
-adv.
--underhandedly; furtively; in a clandestine manner;


దొంగచూపులు, doMgacUpulu
-n. pl.
--furtive glances;


దొంగతనం, doMgatanaM
-n.
--thievery; theft; pilferage; robbery; larceny;


దొంగరవాణా, doMgaravAnA
-n.
--smuggling;


దొంగేరు, doMgEru %e2t
-n.
--ephemeral stream; wadi; a river that flows only when there is a rain and dries up soon after;


దొండ, doMDa
-n.
--ivy gourd; little gourd; baby watermelon; bryonia fruit; [bot.] Bryonia grandis; Coccinia indica; Coccinia grandis; Coccinia cardifolia; a vine belonging to the Cucurbitaceae family; కాక్సీనియస్ అంటే రక్తవర్ణపు; గ్రాండిస్ అంటే పెద్ద లేక ఆకర్షణీయమైన అని అర్థం; కార్డిఫోలియా అంటే హృదయాకారపు ఆకులు కలది అని అర్థం;
--- ఆదొండ = ఆకు + దొండ = [bot.] Capparis zeylanicum of the Capparidaceae family;
--- కాకిదొండ = అవ్వగూద = [bot.] Trichosanthes palmata of the Cucurbitaceae family;
---చేదు దొండ = [bot.] Bryonia ambelleta
-- [Sans.]


దొంతర, doMtara
-n.
--stack; pile; (rel.) పోగు;


దొగ్గలి, doggali
-n.
--chick weed; broad-leaved thorny dock; [bot.] Amaranthus polygamus; also దొగ్గలి కూర;


దొడ్డ, doDDA
-adj.
--big; large; respectful;


దొడ్డి, doDDi
-n.
--(1) yard; back-yard;
--(2) cattle shed; pen;
--(3) stool; feces;


దొడ్డికాళ్లు, doDDikALLu
-n.
--bow legs;


దొడ్డిదోవ, doDDidOva
-n.
--[idiom] back-door; informal; not through proper channels;


దొన్నె, donne %e2t
-n.
--small cup; cup made of leaves by folding up the leaves and stitching them with thin splinters;
---చిళ్లదొన్నె = porcelain crucible.


దొప్ప, doppa
-n.
--small cup; small leaf-cup; crucible; small boat;


దొబ్బ, dobba
-n.
--clot of blood; puddle of blood;


దొమ్మ, domma
-n.
--anthrax; దొమ్మతెగులు;


దొమ్మడోలు, dommaDOlu
-n.
--[bot.] Physalis flexuosa;


దొమ్మీ, dommI
-n.
--riot; pandemonium;


దొరుకు, doruku
-v. i.
--be found; be available;


దొర్లించు, dorliMcu
-v. t.
--roll; to cause to roll; to cause to pass;


దొర్లు, dorlu
-v. i.
--roll; turn up;


దోచు, dOcu
-v. t.
--loot; plunder; rob; exploit;


దోనె, dOne
-n.
--raft; wooden raft;


దోపిడీ, dOpiDi
-n.
--plunder; robbery; exploitation;


దోపు, dOpu
-v. t.
--insert; push; tuck in;


దోబూచులాట, dObUculATa
-n.
--the game of pee-ka-boo; a game played with babies and young children, in which you hide your face and say, again and again, “pee-ka-boo”;


దోమ, dOma
-n.
--mosquito;
---సాదా దోమ = ordinary house mosquito; [biol.] Culex albopictus.
---మలేరియా దోమ = [biol.] Anopheles albopictus.
---గండు దోమ = tiger mosquito; [biol.] Aedes albopictus.


దోమకాటు, dOmakATu
-n.
--mosquito bite;


దోమతెర, dOmatera
-n.
--mosquito netting; a fabric made out of stiff cotton guage with about 6 meshes per centimeter;


దోమలమందు, dOmalamaMdu
-n.
--mosquitocide; insecticide that kills mosquitoes;


దోరంగి, dOraMgi
-n.
--two-colored;


దోరగా, dOragA
-adv.
--moderately;
---దోరగా పండిన = moderately ripe.
---దోరగా వేగిన = moderately roasted.


దోవ, dOva
-n.
--path; way; road;


దోవతి, dOvati
-n.
--piece of cloth worn by men as the lower garment;


దోషం, dOshaM
-n.
--error; fault; flaw; defect; deficiency;


దోషి, dOshi
-n.
--person at fault; guilty person;


దోసకాయ, dosakAya
-n.
--cucumber; [bot.] Cucumis sativus;


దోశె, dOSe
-n.
--Indian pancake; a thin crepe;


దోహదం, dOhadaM
-n.
--(1) contribution; causative factor;
--(2) physical support;
--(3) moral support;


ద్యోతకం, dyOtakaM
-adj.
--illuminating; showing; conveying;


ద్రోహం, drOhaM
-n.
--betrayal; treachery;


ద్రోహి, drOhi
-n.
--cheater; traitor;
---దేశద్రోహి = traitor.


దౌత్యం, dautyaM
-n.
--diplomacy;


దౌత్యవర్గం, dautyavargaM
-n.
--diplomatic corps;


దౌత్యాలయం, dautyAlayaM
-n.
--embassy;


దౌర్భాగ్యం, daurbhAgyaM
-n.
--misfortune; bad luck;


దౌహిత్రి, dauhitri
-n. f.
--grand daughter; daughter’s daughter;


దౌహిత్రుడు, dauhitruDu
-n. m.
--grand son; daughter’s son;

Part 3: ధ - dha


ధగధగ, dhagadhaga
-adj.
--onomatopoeia for iridescence or glitter;


ధనం, dhanaM
-n.
--money; wealth;


ధన, dhana
-adj.
--positive; plus;
---ధన విద్యుత్తు = positive electricity.
---ధనావేశం = positive charge.


ధనధన, dhanadhana
-adj.
--onomatopoeia for banging with feet;


ధనధ్రువం dhanadhruvaM
-n.
--positive pole; anode;


ధనవంతుడు, dhanavaMtuDu
-n. m.
--rich person; (ant.) దరిద్రుడు;


ధనవంతురాలు, dhanavaMturAlu
-n. f.
--rich person; (ant.) దరిద్రురాలు;


ధనసంఖ్య, dhanasaMkhya
-n.
--positive number;


ధనసంబంధ, dhanasaMbaMdha
-adj.
--pecuniary; related to money;


ధనస్వామ్యం, dhanasvAmyaM
-n.
--plutocracy; government by the wealthy;


ధనాభావం, dhanAbhAvaM
-adj.
--resource-short; impecuniary;


ధన్యత, dhanyata
-n.
--good fortune; blessedness;


ధన్యవాదం, dhanyavAdaM
-n.
--thanks; a word expressing thanks or gratitude;


ధనికుడు, dhanikuDu
-n. m.
--rich person; (ant.) దరిద్రుడు;


ధనియాలు, dhaniyAlu
-n.
--coriander seeds; [bot.] Coriandrum sativum;
--కొత్తిమీర = coriander plant;
-- [Sans.] ధాన్యకం; దానకం; ధాన్యం; ధానీ; ధానేయకం; కుస్తుంభరీ;


ధనిష్ఠ, dhaniShTha
-n.
--(1) Delta Capricorni; Deneb Algeidi; Yoga tara of the 23rd lunar mansion; located in the constellation Capricorn;
--(2) The 23rd of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


ధనుర్వాతం, dhanurvAtaM
-n.
--tetanus;


ధనుస్సు, dhanussu
-n.
--(1) bow;
--(2) Sagittarius;


ధనూరాసి, dhanUrAsi
-n.
--Sagittarius; a sign of the Zodiac;


ధమని, dhamani
-n.
--artery; any vesel that carries blood away from the heart;


ధమనిక, dhamanika
-n.
--arteriole; an artery with a small diameter;


ధర, dhara
-n.
--(1) price; cost; (rel.) విలువ;
--(2) short for ధరణి;


ధరణి, dharaNi
-n.
--Earth;


ధరణిపతి, dharaNipati
-n.
--king; (lit.) lord of the land;


ధర్మం, dharmaM
-n.
--(1) property;
--(2) justice; law;
--(3) tradition;
--(4) duty;
-- (5) one's personal path in life, the fulfilment of which leads to a higher state of consciousness;
---వృత్తిధర్మం = professional duty.
---సామాన్యధర్మం = common law.


ధర్మకర్త, dharmakarta
-n.
--trustee;


ధర్మదానం, dharmadAnaM
-n.
--charity;


ధర్మాదాయం, dharmAdAyaM
-n.
--income accruing to a charitable trust; endowment;


ధర్మధార, dharmadhAra
-n.
--cease-fire;


ధర్మనిధి, dharmanidhi
-n.
--charitable trust;


ధర్మపత్ని, dharmapatni
-n.
--legally married wife;


ధర్మపన్నాలు, dharmapannAlu
-n. pl.
--maxims of duty and morality;


ధర్మసంస్థ, dharmasaMstha
-n.
--charitable organization;


ధర్మసందేహం, dharmasaMdEhaM
-n.
--[idiom] a minor doubt;


ధరావతు, dharAvatu
-n.
--deposit; earnest money; ante;


ధరించు, dhariMcu
-v. t.
--wear; put on;


ధర్మి, dharmi
-n.
--type of acting;
---లోకధర్మి = realistic acting; natural acting.
---నాట్యధర్మి = conventional acting, that is, acting following prevailing stage conventions.


ధర్మోపదేశం, dharmOpadESaM
-n.
--sermon;


ధవళం, dhavaLaM
-n.
--white;


ధ్వజం, dhvajaM
- n.
-- pole; flagpole;


ధ్వజభంగం, dhvajabhaMgaM
- n.
-- impotence; inability of the penis to stay erect;


ధ్వన్యనుకరణ, dhvanyanukaraNa
-n.
--[ling.] onomatopoeia;


ధ్వనించు, dhvaniMcu
-v. i.
--imply; sound like;


ధ్వని, dhvani
-n.
--sound;
---అతిధ్వని = ultrasound.
---ప్రతిధ్వని = resound; echo.


ధాతుమలం, dhAtumalaM
-n.
--slag; the scum that floats on molten metal;


ధాతువు, dhAtuvu
-n.
--(1) element; chemical element; మూలకం ;
--(2) [gram.] etymon; root; source; verb stem;


ధాతుసాధన, dhAtusAdhana
-n.
--metallurgy;


ధాన్యం, dhAnyaM
-n.
--(1) grain;
--(2) rice paddy; unhusked rice;


ధార, dhAra
-n.
--stream; continuous flow of a liquid, as the flow from a faucet;


ధారణ, dhAraNa
-n.
--concentration; memory; memorization; ability to recall; concentration of the mind on an item continuously for a period of 12 seconds (according to Yoga Sutra);


ధారాదత్తం చేయు, dhArAdattaM cEyu
-v. i.
--give away with all rights and privileges;


ధారాళం, dhArALaM
-n.
--unimpeded; free flowing;


ధారి, dhAri
-suff.
--wearer; one who wears the object indicated by the root word;
---ఖడ్గధారి = sword-wearer.
---కిరీటధారి = crown-wearer.


ధార్మిక, dhArmika
-adj.
--moral; righteous;
-suff.
--having the property of;


ధార్మికుడు, dhArmikuDu
-n. m.
--good man; virtuous man;


ధావనం, dhAvanaM
-n.
--washing; brushing; scrubbing; cleansing;


ధావన చూర్ణం, dhAvana cUrnaM
-n.
--cleaning powder;


ధావన ఖమీరం, dhAvana khamIraM
-n.
--cleaning paste;


ధావని, dhAvani
-n.
--(1) brush;
--(2) washer; scrubber; washing machine;


ధాష్టీకం, dhAshTIkaM
-n.
--domineering attitude; browbeating;


ధ్యానం, dhAnaM
-n.
--concentration of the mind on an item continuously for a period of 12 x 12 seconds = 2 minutes 24 seconds (according to Yoga Sutra); the focusing of attention on one particular spiritual idea in continuous meditation;


ధిక్కరించు, dhikkariMcu
-v. i.
--flout; disregard;


ధిషణ, dhishaNa
-n.
--wisdom; confidence;


ధిషణాహంకారం, dhishaNAhaMkAraM
-n.
--ego coming from confidence in one's own intellect or wisdom;


ధీ, dhI
-n.
--intellect;


ధీమతి, dhImati
-n.
--scholar; wise person;


ధీర, dhIra
-n. f.
--heroine; brave woman;


ధీరుడు, dhIruDu
-n. m.
--brave man; hero;


ధీశాలి, dhISAli
-n.
--intellectual;


ధుని, dhuni
-n.
--stream; river;


ధుమధుమ, dhumadhuma
-adj.
--onomatopoeia for fuming with anger;


ధురంధరుడు, dhuraMdharuDu
-n. m.
--one who bears a burden; responsible man;


ధుర, dhura
-n.
--burden;


ధృతి, dhRuti
- n.
-- essential oil;


ధ్రువం, dhruvaM
-n.
--pole;
---దక్షిణ ధ్రువం = south pole.
---అయస్కాంత ధ్రువం = magnetic pole.


ధ్రువ, dhruva
-adj.
--fixed; steady; immobile;


ధ్రువతార, dhruvatAra
-n.
--Polestar; Polaris; Steering Star; Ship Star; Stella Maris; this is the Pole Star for the northern hemisphere only; There is no such star for the southern hemisphere;


ధ్రువపరచు, dhruvaparacu
-v. t.
--assert; confirm; ratify;


ధ్రువయష్టి, dhruvayashti
-n.
--polar axis; the axis pointing toward the Polestar;


ధూపం, dhUpaM
-n.
--smoke; smoke produced by incense stick; smoke for fumigation;


ధూమం, dhUmaM
-n.
--smoke;


ధూమకేతువు, dhUmakEtuvu
-n.
--comet; (lit.) one with a smoky tail;


ధూమపానం, dhUmapAnaM
-n.
--smoking;


ధూమశకటం, dhUmaSakaTaM
-n.
--locomotive; train;


ధూళి, dhULi
-n.
--dust; dust raised into the air;


ధూళి, దూగర, dhULi, dUgara
-n.
--dust and cobwebs;


ధూసరం, dhUsaraM
-n.
--(1) dust;
--(2) gray; grey; dust color;


ధృతి, dhRti
-n.
--(1) speed;
--(2) courage;
--(3) happiness;


ధృతిగతి, dhRtigati
-n.
--velocity; velocity indicates speed and the direction of travel;


ధైర్యం, dhairyaM
- n.
-- courage; bravery;
--- మొండి ధైర్యం = chutzpa; supreme self-confidence; gall
--- మనో స్థైర్యం = firmness = steadiness; steadfastness;


ధోతీ, dhOtI
-n.
-- a piece of cloth worn by men as the lower garment;


ధోరణి, dhOraNi
-n.
--manner; attitude; style;


ధ్యేయం, dhyEyaM
-n.
--goal; aim;


మూలం