Jump to content

తైమూర్ సముద్రం

వికీపీడియా నుండి
తైమూర్ సముద్రం
తైమూర్-లెస్టెలోని వెస్సోరు వద్ద తైమూర్ సముద్రం
తైమూర్-లెస్టెలోని వెస్సోరు వద్ద తైమూర్ సముద్రం
తైమూర్ సముద్రం తూర్పు హిందూ మహాసముద్రంలో ఉంది
తైమూర్ సముద్రం ఉనికి
స్థానంతూర్పు హిందూ మహాసముద్రం, ఆసియా, ఓషియానియా
నిర్దేశాంకాలు10°S 127°E / 10°S 127°E / -10; 127
రకంసముద్రం
స్థానిక పేరుError {{native name}}: an IETF language tag as parameter {{{1}}} is required (help)
వ్యుత్పత్తితైమూర్ ద్వీపం
ఇందులో భాగంహిందూ మహాసముద్రం
మహాసముద్ర/సముద్ర వనరులుహిందూ మహాసముద్రం
పరీవాహక దేశాలు
ఉపరితల వైశాల్యం610,000 km2 (240,000 sq mi)
సరాసరి లోతు406 m (1,332 ft)
ద్వీపములుఅష్మోర్, కార్టియర్ దీవులు, బ్రౌజ్ ఐలాండ్, తివి దీవులు
కందకాలుతైమూర్ ట్రఫ్
ప్రాంతాలుడార్విన్

తైమూర్ సముద్రం అనేది హిందూ మహాసముద్రంలో సాపేక్షంగా లోతు తక్కువగా ఉన్న సముద్రం. దీనికి ఉత్తరాన తైమూర్-లెస్టెతో కూడిన తైమూర్ ద్వీపం, వాయువ్యంలో ఇండోనేషియా, తూర్పున అరాఫురా సముద్రం, దక్షిణాన ఆస్ట్రేలియా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. సుండా కందకం తైమూర్ సముద్రంలో 3300 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లోతుతో లోతైన ప్రదేశంగా ఉంది, ఇది ఆగ్నేయంలోని ఓషియానియా ఖండాలను, వాయువ్య, ఉత్తర ప్రాంతాలలోని ఆసియాను వేరు చేస్తుంది. తైమూర్ సముద్రం సుండా కందకానికి ఉత్తరాన భూకంపాలు, సునామీలకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది, ఎందుకంటే ఇది పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని అగ్ని పర్వతాల వలయం (రింగ్ ఆఫ్ ఫైర్) లో ఉండటంతో పాటు అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది, అలాగే భూమధ్యరేఖకు సమీపంలో ఉండటం వల్ల ప్రధాన తుఫానులను ఎదుర్కొంటుంది.

తైమూర్ సముద్రం
తైమూర్-లెస్టెలోని వెస్సోరు వద్ద తైమూర్ సముద్రం
తైమూర్-లెస్టెలోని వెస్సోరు వద్ద తైమూర్ సముద్రం
తైమూర్ సముద్రం తూర్పు హిందూ మహాసముద్రంలో ఉంది
తైమూర్ సముద్రం ఉనికి
స్థానంతూర్పు హిందూ మహాసముద్రం, ఆసియా, ఓషియానియా
నిర్దేశాంకాలు10°S 127°E / 10°S 127°E / -10; 127
రకంసముద్రం
స్థానిక పేరుError {{native name}}: an IETF language tag as parameter {{{1}}} is required (help)
వ్యుత్పత్తితైమూర్ ద్వీపం
ఇందులో భాగంహిందూ మహాసముద్రం
మహాసముద్ర/సముద్ర వనరులుహిందూ మహాసముద్రం
పరీవాహక దేశాలు
ఉపరితల వైశాల్యం610,000 km2 (240,000 sq mi)
సరాసరి లోతు406 m (1,332 ft)
ద్వీపములుఅష్మోర్, కార్టియర్ దీవులు, బ్రౌజ్ ఐలాండ్, తివి దీవులు
కందకాలుతైమూర్ ట్రఫ్
ప్రాంతాలుడార్విన్

తైమూర్ సముద్రం అనేది హిందూ మహాసముద్రంలో సాపేక్షంగా లోతు తక్కువగా ఉన్న సముద్రం. దీనికి ఉత్తరాన తైమూర్-లెస్టెతో కూడిన తైమూర్ ద్వీపం, వాయువ్యంలో ఇండోనేషియా, తూర్పున అరాఫురా సముద్రం, దక్షిణాన ఆస్ట్రేలియా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. సుండా కందకం తైమూర్ సముద్రంలో 3300 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లోతుతో లోతైన ప్రదేశంగా ఉంది, ఇది ఆగ్నేయంలోని ఓషియానియా ఖండాలను, వాయువ్య, ఉత్తర ప్రాంతాలలోని ఆసియాను వేరు చేస్తుంది. తైమూర్ సముద్రం సుండా కందకానికి ఉత్తరాన భూకంపాలు, సునామీలకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది, ఎందుకంటే ఇది పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని అగ్ని పర్వతాల వలయం (రింగ్ ఆఫ్ ఫైర్) లో ఉండటంతో పాటు అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది, అలాగే భూమధ్యరేఖకు సమీపంలో ఉండటం వల్ల ప్రధాన తుఫానులను ఎదుర్కొంటుంది.

సముద్రంలో అనేక దిబ్బలు, జనావాసాలు లేని ద్వీపాలు, ముఖ్యమైన హైడ్రోకార్బన్ నిల్వలు ఉన్నాయి. హైడ్రోకార్బన్ నిల్వలను కనుగొన్న తర్వాత అంతర్జాతీయ వివాదాలు తలెత్తాయి, దీని ఫలితంగా తైమూర్ సముద్ర ఒప్పందం కుదిరింది.

తైమూర్ సముద్రం 2009లో గత 25 సంవత్సరాలలో జరిగిన అత్యంత దారుణమైన మొంటారా చమురు విస్పోటనానికి గురైంది.[1]

సముద్ర మట్టాలు తక్కువగా ఉన్న సమయంలో ఆస్ట్రేలియా మొదటి నివాసులు మలయ్ ఆర్కిపెలాగో నుండి తైమూర్ సముద్రాన్ని దాటి ఉండవచ్చు.[మూలాలు అవసరం]

పేరు వెనుక చరిత్ర

[మార్చు]

సముద్రం ఉత్తర తీరంలో ఉన్న ద్వీపమైన తైమూర్ పేరు మీదుగా తైమూర్ సముద్రానికి ఆ పేరు వచ్చింది.[2] ఈ ద్వీపం పేరు మలయ్ భాషలో "తూర్పు" అని అర్థం వచ్చే 'తిమూర్' అనే పదం రూపాంతరం.

టెటమ్ భాషలో, సముద్రాన్ని తరచుగా తాసి మానే (మగ సముద్రం) అని పిలుస్తారు. దీనికి కౌంటర్ పార్ట్ అయిన ఓంబా-వేటార్ జలసంధి చిన్న అలలను కలిగి ఉంటుంది, తక్కువ అల్లకల్లోలంగా ఉంటుంది. ఇది తైమూర్ ద్వీపం ఉత్తర తీరాలను కడుగుతుంది, దీనిని టెటమ్ భాషలో సాధారణంగా తాసి ఫెటో (ఆడ సముద్రం) అని పిలుస్తారు.[3]

భౌగోళికం

[మార్చు]
తైమూర్ సముద్రం, పొరుగు సముద్రాలు

దీనికి తూర్పున ఉన్న జలాలను అరాఫురా సముద్రం అని పిలుస్తారు. తైమూర్ సముద్రం ఉత్తర ఆస్ట్రేలియన్ తీరంలో జోసెఫ్ బోనపార్టే గల్ఫ్, బీగల్ గల్ఫ్, వాన్ డీమెన్ గల్ఫ్ అనే మూడు ముఖ్యమైన ఇన్లెట్లకు ఆనుకొని ఉంది. బీగల్ గల్ఫ్ తీరంలో కొంత భాగం ఆస్ట్రేలియా నగరం డార్విన్ సమీపంలో ఉంది.[4] చిన్న పట్టణం వింధామ్ కేంబ్రిడ్జ్ గల్ఫ్ పశ్చిమ పాయపై ఉంది, ఇది జోసెఫ్ బోనపార్టే గల్ఫ్ ఒక ఇన్లెట్.

నార్తర్న్ టెరిటరీ నుండి తైమూర్ సముద్రంలోకి ప్రవేశించే నదులలో ఫిష్ రివర్, కింగ్ రివర్, డ్రై రివర్, విక్టోరియా రివర్, అలిగేటర్ రివర్స్ ఉన్నాయి. కింబర్లీ ప్రాంతంలో ఉద్భవించి తైమూర్ సముద్రంలోకి ప్రవహించే నదులలో ఆర్డ్ రివర్, ఫారెస్ట్ రివర్, పెంటికోస్ట్ రివర్, డురాక్ రివర్ ఉన్నాయి.

సముద్రం సుమారు 480 km (300 mi) వెడల్పు ఉండి, సుమారు 610 thousand km2 (240,000 mi2) విస్తీర్ణంలో ఉంటుంది. దాని లోతైన ప్రదేశం తైమూర్ ట్రఫ్ (కొందరు భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు దీనిని జావా కందకం ఆగ్నేయ పొడిగింపుగా పరిగణిస్తారు, కానీ మరికొందరు దీనిని తైమూర్ ద్వీపం "పర్వత శ్రేణి"కి ఫోర్‌ల్యాండ్ ట్రఫ్‌గా చూస్తారు), ఇది సముద్రం ఉత్తర భాగంలో ఉంది, ఇది 3,300 m (10,800 ft) లోతుకు చేరుకుంటుంది. సముద్రంలో మిగిలిన భాగం చాలా తక్కువ లోతులో ఉంటుంది, చాలా వరకు సగటున 200 m (660 ft) కంటే తక్కువ లోతులో ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఇది ఆస్ట్రేలియన్ ఖండాంతర అరలో భాగమైన సాహుల్ షెల్ఫ్‌పై ఉంది.

బిగ్ బ్యాంక్ షోల్స్ అనేది ఖండాంతర అర, తైమూర్ ట్రఫ్ మధ్య వాలుగా ఉన్న సముద్రగర్భంలో ఉన్న ప్రాంతం, ఇక్కడ అనేక మునిగిపోయిన బ్యాంకులు (మట్టిదిబ్బలు) ఉన్నాయి.[5] మట్టిదిబ్బల పర్యావరణ వ్యవస్థ వాటి చుట్టూ ఉన్న లోతైన జలాల కంటే చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది. 2010 మే నెలలో, తైమూర్ సముద్ర గర్భంలో సుమారు 50 km (31 mi) వెడల్పు గల క్రేటర్ (లోయ) కనుగొనబడినట్లు ప్రకటించారు.[6]

పరిధి

[మార్చు]
తైమూర్ సముద్రంపై ఉష్ణమండల తుఫాను ఫ్లాయిడ్, 2006

ఇంటర్నేషనల్ హైడ్రోగ్రాఫిక్ ఆర్గనైజేషన్ (IHO) తైమూర్ సముద్రాన్ని ఈస్ట్ ఇండియన్ ఆర్కిపెలాగో జలాలలో ఒకటిగా నిర్వచించింది. IHO దాని పరిమితులను ఈ క్రింది విధంగా నిర్వచిస్తుంది:[7]

ఉత్తరాన సావు సముద్రం ఆగ్నేయ పరిమితి [తైమూర్ నైరుతి బిందువు నుండి రోటి ద్వీపం ఈశాన్య బిందువు వరకు, ఆ ద్వీపం గుండా దాని నైరుతి బిందువు వరకు ఉన్న రేఖ ద్వారా] తైమూర్ ఆగ్నేయ తీరం, బండా సముద్రం దక్షిణ పరిమితి [తంజోంగ్ అరో ఊసోయ్ నుండి, సెర్మాటా గుండా లాకోవ్ ఆగ్నేయ బిందువు తంజోంగ్ న్జడోరా వరకు ఉన్న రేఖ (8°16′S 128°14′E / 8.267°S 128.233°E / -8.267; 128.233) లాకోవ్, మోవా, లెటి దీవుల దక్షిణ తీరాల గుండా లెటి పశ్చిమ బిందువు తంజోంగ్ టోట్ పటేహ్ వరకు, అక్కడి నుండి తైమూర్ తూర్పు కొసన ఉన్న తంజోంగ్ సెవిరవా వరకు ఒక రేఖ].

తూర్పున అరాఫురా సముద్రం పశ్చిమ [పరిమితి] [కేప్ డాన్ నుండి తంజోంగ్ అరో ఊసోయ్ వరకు ఉన్న రేఖ, సెలారో దక్షిణ బిందువు (తానింబర్ దీవులు)].

దక్షిణాన కేప్ డాన్ నుండి కేప్ లండన్‌డెర్రీ వరకు ఆస్ట్రేలియా ఉత్తర తీరం (13°47′S 126°55′E / 13.783°S 126.917°E / -13.783; 126.917).

పశ్చిమాన కేప్ లండన్‌డెర్రీ నుండి రోటి ద్వీపం నైరుతి బిందువు వరకు ఒక రేఖ (10°56′S 122°48′E / 10.933°S 122.800°E / -10.933; 122.800).

వాతావరణ శాస్త్రం

[మార్చు]

అనేక ఉష్ణమండల తుఫానులు తైమూర్ సముద్రంలో ఉద్భవించాయి లేదా దాని గుండా ప్రయాణించాయి. 2005 ఫిబ్రవరిలో ఉష్ణమండల తుఫాను వివియన్నె ఈ ప్రాంతంలోని చమురు, గ్యాస్ ఉత్పత్తి సౌకర్యాలకు అంతరాయం కలిగించింది, మరుసటి నెలలో తీవ్రమైన ఉష్ణమండల తుఫాను విల్లీ ఉత్పత్తికి అంతరాయం కలిగించింది.[మూలాలు అవసరం] పెట్రోలియం ఉత్పత్తి కేంద్రాలు తుఫానుల ప్రభావాలను తట్టుకునేలా రూపొందించబడ్డాయి, అయినప్పటికీ భద్రతా ముందస్తు జాగ్రత్తగా ఉత్పత్తి పనులు తరచుగా తగ్గించబడతాయి లేదా తాత్కాలికంగా నిలిపివేయబడతాయి, కార్మికులను హెలికాప్టర్ ద్వారా ప్రధాన భూభాగానికి - సాధారణంగా డార్విన్ లేదా డిలీకి తరలిస్తారు.

పగడపు దిబ్బలు, దీవులు

[మార్చు]
రౌలీ షోల్స్ నాసా ఉపగ్రహ ఛాయాచిత్రం (ఆగస్టు 2005)

ఈ సముద్రంలో అనేక ముఖ్యమైన ద్వీపాలు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా మెల్విల్లే ద్వీపం, ఆస్ట్రేలియా తీరంలోని తివి దీవులలో ఒక భాగం, ఆస్ట్రేలియా పాలనలో ఉన్న ఆష్మోర్, కార్టియర్ దీవులు. సముద్ర మట్టాలు తక్కువగా ఉన్న సమయంలో ఆస్ట్రేలియా మొదటి నివాసులు తైమూర్ సముద్రం మీదుగా "ఐలాండ్-హాపింగ్" ద్వారా ఆస్ట్రేలియాకు చేరుకున్నారని భావిస్తున్నారు.

ఈ ప్రాంతంలో స్కాట్, సెరింగపటం దిబ్బలు ఏర్పడ్డాయి, పశ్చిమాన, అదే నీటి అడుగున ఉన్న ప్లాట్‌ఫారమ్‌పై రౌలీ షోల్స్ ఉన్నాయి.

చరిత్ర

[మార్చు]

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం

[మార్చు]

1940ల కాలంలో జపాన్ నావికాదళం తైమూర్ సముద్రంలోని నౌకల నుండి ఆస్ట్రేలియాపై వైమానిక దాడులు నిర్వహించింది. 1942 ఫిబ్రవరి 19న జపనీస్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ క్యారియర్ కగా ఇతర నౌకలతో కలిసి డార్విన్‌పై వైమానిక దాడులు ప్రారంభించి, USS పియరీతో సహా తొమ్మిది నౌకలను ముంచేసింది. ఈ బాంబు దాడి రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం పసిఫిక్ థియేటర్‌లో తైమూర్ యుద్ధానికి నాంది పలికింది.

జలవిజ్ఞాన శాస్త్రం

[మార్చు]

తైమూర్ కరెంట్

[మార్చు]

తైమూర్ కరెంట్ అనేది మలయ్ ఆర్కిపెలాగో, ఆస్ట్రేలియా మధ్య తైమూర్ సముద్రంలో నైరుతి దిశలో ప్రవహించే ఒక సముద్ర ప్రవాహం. పసిఫిక్ మహాసముద్రం నుండి హిందూ మహాసముద్రానికి నీటిని రవాణా చేసే ఇండోనేషియన్ త్రూఫ్లోకు ఇది ఒక ప్రధాన సహకారి.

హైడ్రోకార్బన్ నిల్వలు

[మార్చు]
తైమూర్ సముద్రంలో మోంటారా చమురు విస్పోటనం నుండి చమురు చార (సెప్టెంబర్ 2009).
బిగ్ జాన్

తైమూర్ సముద్రం అడుగున గణనీయమైన చమురు, సహజవాయువు నిల్వలు ఉన్నాయి. 1974 జూన్‌లో వుడ్‌సైడ్-బర్మాలకు చెందిన బిగ్ జాన్ రిగ్ తైమూర్‌కు ఆగ్నేయంగా 200 kilometres (120 mi) దూరంలో ఉన్న ట్రౌబడౌర్ షోల్స్‌పై ట్రౌబడౌర్ నం. 1 బావిని తవ్వి, 83 metres (272 ft) హైడ్రోకార్బన్‌లను దాటినప్పుడు తైమూర్ సముద్రం ప్రాస్పెక్టివిటీ నిర్ధారణ అయింది. అనేక ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోలియం ప్రాజెక్టులు కార్యకలాపాలు సాగిస్తున్నాయి, గణనీయమైన అన్వేషణ కార్యకలాపాలు పురోగతిలో ఉన్నాయి, అనేక ప్రతిపాదిత ప్రాజెక్టులు ఉన్నాయి. జాయింట్ పెట్రోలియం డెవలప్‌మెంట్ ఏరియా నుండి డార్విన్ సమీపంలోని విక్హామ్ పాయింట్ వరకు తైమూర్ సముద్రం గుండా గ్యాస్ పైప్‌లైన్ దాటుతుంది.[8]

2009 ఆగస్టు 21 నుండి నవంబరు 3 వరకు మోంటారా చమురు క్షేత్రం నుండి చమురు, సహజవాయువు, కండెన్సేట్ లీకైనప్పుడు తైమూర్ సముద్రం ఆస్ట్రేలియా అతిపెద్ద చమురు విస్పోటనానికి వేదికైంది.[9] లీక్ సమయంలో ప్రతిరోజూ 400 barrels (64 m3) చమురు లీక్ అయింది. మోంటారా కమిషన్ ఆఫ్ ఎంక్వయిరీ బావుల యజమాని అయిన థాయ్ కంపెనీ PTTEPని నిందించింది.[1] ఈ విపత్తుకు ప్రతిస్పందనగా, ఇండోనేషియా సముద్ర కలుపు రైతులు నష్టపరిహారం కోరుతూ క్లాస్ యాక్షన్ దావా వేశారు.[10]

బయు-ఉండన్ ప్రాజెక్ట్

[మార్చు]

తైమూర్ సముద్రంలో నడుస్తున్న అతిపెద్ద పెట్రోలియం ప్రాజెక్ట్ శాంటోస్ చేత నిర్వహించబడుతున్న బయు-ఉండన్ ప్రాజెక్ట్.[11] బయు-ఉండన్ క్షేత్రం బోనపార్టే బేసిన్‌లో డార్విన్‌కు వాయువ్యంగా సుమారు 500 km (310 mi) దూరంలో ఉంది.[12] ముడి ఉత్పత్తి ప్రవాహం నుండి ద్రవాలను (కండెన్సేట్, ప్రొపేన్, బ్యూటేన్) తొలగించి, ఎగుమతి చేస్తూ, గ్యాస్ రీసైకిల్ ప్రాజెక్ట్‌గా ఉత్పత్తి 2004లో ప్రారంభమైంది. గ్యాస్ తిరిగి రిజర్వాయర్‌లోకి పంపబడింది. అదే సమయంలో, బయు-ఉండన్ ప్రాసెసింగ్ సదుపాయాన్ని డార్విన్ నౌకాశ్రయంలోని విక్హామ్ పాయింట్ వద్ద ఉన్న ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG) ప్లాంట్‌తో కలుపుతూ 500 km (310 mi) సబ్‌సీ సహజ వాయువు పైప్‌లైన్ నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. 2005లో పైప్‌లైన్, డార్విన్ LNG ప్లాంట్ పూర్తయినప్పటి నుండి, బయు-ఉండన్ వద్ద ఆఫ్‌షోర్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడిన గ్యాస్ ఇప్పుడు డార్విన్ ప్లాంట్‌కు రవాణా చేయబడుతోంది, అక్కడ అది ద్రవంగా మార్చబడి దీర్ఘకాలిక విక్రయ ఒప్పందాల కింద జపాన్‌కు రవాణా చేయబడుతుంది.[13] తైమూర్-లెస్టె 2017 నాటికి ఉత్పత్తి ప్రారంభమైనప్పటి నుండి బయు-ఉండన్ నుండి $18 బిలియన్లకు పైగా సంపాదించింది; అయినప్పటికీ, దాని నిల్వలు 2023 నాటికి అయిపోతాయని అంచనా వేయబడింది.[14]

ఇచ్థిస్ గ్యాస్ క్షేత్రం

[మార్చు]

ఇచ్థిస్ గ్యాస్ క్షేత్రం ఆస్ట్రేలియా వాయువ్య తీరానికి ఆవల తైమూర్ సముద్రంలో ఉన్న సహజ వాయువు క్షేత్రం. ఈ క్షేత్రం పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియాకు ఆఫ్‌షోర్‌లో 220 కి.మీ దూరంలో, డార్విన్‌కు నైరుతి దిశలో 820 కి.మీ దూరంలో, సగటున సుమారు 250 మీటర్ల నీటి లోతుతో ఉంది.[15] ఇది 2000లో కనుగొనబడింది. ఇచ్థిస్ క్షేత్రం నుండి మొదటి గ్యాస్ ఉత్పత్తి 2018 జూలై 30న ప్రారంభమైంది.[16]

ఇతర ప్రాజెక్టులు

[మార్చు]

AED ఆయిల్ పఫిన్ చమురు క్షేత్రంలో పెద్ద చమురు ప్రాజెక్టును కలిగి ఉంది, వుడ్‌సైడ్ పెట్రోలియం గతంలో లామినేరియా చమురు క్షేత్రంలో చమురును ఉత్పత్తి చేసింది. 1974లో కనుగొనబడిన గ్రేటర్ సన్‌రైజ్ గ్యాస్ క్షేత్రం, ఈ ప్రాంతంలోని అతిపెద్ద వాటిలో ఒకటి, తూర్పు తైమూర్‌కు రాయల్టీ ఆదాయాల ద్వారా అనేక బిలియన్ డాలర్లను ఆర్జించిపెడుతుందని భావిస్తున్నారు. గ్రేటర్ సన్‌రైజ్ నుండి వచ్చే గ్యాస్‌ను ఫ్లోటింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్ ద్వారా ప్రాసెస్ చేయాలని వుడ్‌సైడ్ పెట్రోలియం యోచిస్తోంది, అయితే తూర్పు తైమూర్ ప్రధాన మంత్రి జనానా గుస్మావో ఈ ప్రణాళికను వ్యతిరేకిస్తున్నారు, దానికి బదులుగా ప్రాసెసింగ్ కోసం పైప్‌లైన్ ద్వారా Beaço Archived 2021-08-14 at the Wayback Machineకు గ్యాస్‌ను పంపాలని కోరుతున్నారు.[17]

2018 నుండి, శాంటోస్ బయు-ఉండన్ గ్యాస్ నిల్వలు 2020లలో అయిపోయినప్పుడు డార్విన్ ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG) ఆన్‌షోర్ టెర్మినల్‌కు సరఫరా చేయడానికి గ్యాస్ క్షేత్రాన్ని ఉపయోగించుకోవడానికి బరోస్సా ఆఫ్‌షోర్ గ్యాస్ ప్రాజెక్ట్‌ను స్థాపించడానికి ప్రయత్నించింది. డాంగలాబా, లారాకియా ప్రజలతో పాటు వాతావరణ న్యాయ సంస్థలు దీనిని వ్యతిరేకించాయి.[10]

ప్రాదేశిక వివాదం

[మార్చు]
డిసెంబర్ 2013లో ఆస్ట్రేలియాకు వ్యతిరేకంగా ప్రదర్శన

1970లలో తైమూర్ సముద్రంలో పెట్రోలియం కనుగొనబడినప్పటి నుండి, తైమూర్ గ్యాప్ అని పిలువబడే తైమూర్ సముద్రంలోని ఒక భాగంలో ఉన్న వనరుల యాజమాన్యం, దోపిడీ హక్కుల చుట్టూ వివాదాలు ఉన్నాయి, ఇది తైమూర్ సముద్రానికి ఉత్తర, దక్షిణ దేశాల ప్రాదేశిక సరిహద్దుల వెలుపల ఉన్న తైమూర్ సముద్ర ప్రాంతం.[18] ఈ విభేదాలు ప్రారంభంలో ఆస్ట్రేలియా, ఇండోనేషియాతో ముడిపడి ఉన్నాయి, అయితే చివరికి తైమూర్ గ్యాప్ ఒప్పందం రూపంలో ఒక తీర్మానం కుదిరింది. 1999లో తూర్పు తైమూర్ స్వతంత్ర దేశంగా ప్రకటించబడిన తరువాత, తైమూర్ గ్యాప్ ఒప్పందం నిబంధనలు రద్దు చేయబడ్డాయి, ఆస్ట్రేలియా, తైమూర్-లెస్టెల మధ్య చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి, ఇది తైమూర్ సముద్ర ఒప్పందానికి దారితీసింది.

1965 నుండి 2018 వరకు, ఆస్ట్రేలియా ప్రాదేశిక దావా తైమూర్ ట్రఫ్ వద్ద ఉన్న బాథిమెట్రిక్ యాక్సిస్ (సముద్రగర్భంలో అత్యంత లోతైన రేఖ) వరకు విస్తరించింది. ఇది తైమూర్-లెస్టె స్వంత ప్రాదేశిక వాదనను అతిక్రమించింది, ఇది రెండు దేశాల మధ్య విభజన రేఖ మధ్యలో ఉండాలని పేర్కొంటూ మాజీ వలస శక్తి పోర్చుగల్, సముద్ర చట్టంపై ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశాన్ని అనుసరించింది. 2018లో, ఆస్ట్రేలియా మధ్యస్థ రేఖ సరిహద్దుకు అంగీకరించింది.

గ్రేటర్ సన్‌రైజ్ చమురు, గ్యాస్ క్షేత్రాలపై చర్చల సమయంలో తైమూర్-లెస్టె మాటలను వినడానికి ఆస్ట్రేలియన్ సీక్రెట్ ఇంటెలిజెన్స్ సర్వీస్ (ASIS) లిజనింగ్ డివైజెస్‌ను ఏర్పాటు చేసినట్లు 2013లో వెల్లడైంది. దీనిని ఆస్ట్రేలియా-తూర్పు తైమూర్ గూఢచర్య కుంభకోణంగా పిలుస్తారు.

తైమూర్ సముద్ర ఒప్పందం

[మార్చు]

2002 మే 20న సంతకం చేయబడిన తైమూర్ సముద్ర ఒప్పందం, తైమూర్ సముద్ర నిర్దేశిత అథారిటీ (TSDA) స్థాపనకు దారితీసింది. జాయింట్ పెట్రోలియం డెవలప్‌మెంట్ ఏరియా (JPDA) గా పిలువబడే తైమూర్ సముద్రంలోని ఒక భాగంలో పెట్రోలియం సంబంధిత కార్యకలాపాలన్నింటి నిర్వహణకు ఈ సంస్థ బాధ్యత వహిస్తుంది. ఈ ఒప్పందం 2007 ఫిబ్రవరిలో ఆమోదించబడింది.[18]

ఈ ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం, JPDAలో పెట్రోలియం ఉత్పత్తిపై రాయల్టీలు తైమూర్-లెస్టె, ఆస్ట్రేలియా మధ్య 90:10 నిష్పత్తిలో విభజించబడ్డాయి.[19] తూర్పు తైమూర్, ఆస్ట్రేలియా మధ్య సముద్ర సరిహద్దును ఖరారు చేయనందున ఈ ఒప్పందం విమర్శించబడింది.[18]

2018 సముద్ర సరిహద్దుల ఒప్పందం

[మార్చు]

ఐక్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరల్ ఆంటోనియో గుటెర్రెస్ సమక్షంలో 2018 మార్చి 6న న్యూయార్క్‌లోని ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయంలో ఆస్ట్రేలియా-తైమూర్ లెస్టె వారి సముద్ర సరిహద్దులను స్థాపించే ఒప్పందం సంతకం చేయబడింది.[20]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • బండా సముద్రం
  • గొప్ప జుకుంగ్ రేసు

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 Andrew Burrell (29 ఏప్రిల్ 2011). "Montara oil spill firm seeks permission for more drills". The Australian. News Limited. Retrieved 22 మే 2011.
  2. ↑ Ormeling, Ferjan (2000). "Sea Names Categories and Their Implications" (PDF). Journal of Geography Education, 44. 44: 54–61. Retrieved 15 ఏప్రిల్ 2022.
  3. ↑ Hunnam, Kimberley; Carlos, Imelda; Hammer, Michael P.; Dos Reis Lopes, Joctan; Mills, David J.; Stacey, Natasha (2021). "Untangling Tales of Tropical Sardines: Local Knowledge From Fisheries in Timor-Leste". Frontiers in Marine Science. 8. doi:10.3389/fmars.2021.673173. hdl:1885/277964. ISSN 2296-7745.
  4. ↑ "Survey Plan CP/5090 – localities within the Tiwi sub-region". Place Names Committee. Northern Territory Government of Australia. 5 ఏప్రిల్ 2007. Retrieved 1 మే 2019.
  5. ↑ "Big Bank Shoals of the Timor Sea". Australian Institute of Marine Science. 30 ఆగస్టు 2001. Retrieved 4 జూన్ 2010.
  6. ↑ Jess Teideman (21 మే 2010). "Vast asteroid crater found in Timor Sea". Australian Geographic. Archived from the original on 24 మే 2010. Retrieved 31 మే 2010.
  7. ↑ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. p. 28. Retrieved 28 డిసెంబరు 2020.
  8. ↑ "Santos – Our Activities – Timor Sea". Santos. Archived from the original on 13 అక్టోబరు 2010. Retrieved 23 అక్టోబరు 2010.
  9. ↑ "Huge oil spill plugged at last – rig owner". The Australian. News Limited. 3 నవంబరు 2009. Retrieved 3 నవంబరు 2009.[dead link]
  10. 1 2 Commons Librarian (22 డిసెంబరు 2023). "Campaigns that Changed the Northern Territory". The Commons Social Change Library (in ఆస్ట్రేలియన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 5 ఏప్రిల్ 2024.
  11. ↑ "Santos Completes Acquisition of ConocoPhillips' Australia Assets". OE Digital. 28 మే 2020. Retrieved 28 మే 2020.
  12. ↑ "Bayu Undan / Darwin LNG". Santos Limited. Archived from the original on 16 డిసెంబర్ 2019. Retrieved 21 December 2018. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  13. ↑ "Darwin LNG". Archived from the original on 23 మార్చి 2008. Retrieved 1 ఆగస్టు 2026.
  14. ↑ "Timor-Leste's big-spending leaders are squandering its savings". The Economist. 4 మే 2017. Retrieved 5 మే 2017.
  15. ↑ "Project map". INPEX (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 19 అక్టోబరు 2019. Retrieved 1 అక్టోబరు 2018.
  16. ↑ "UPDATE 1-Inpex's Ichthys LNG produces first gas off Australia". U.S. (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Reuters. 30 జూన్ 2018. Retrieved 1 అక్టోబరు 2018.
  17. ↑ "East Timor's Prime Minister Xanana Gusmão accuses Woodside of lying". news.com.au. News Limited. 27 మే 2010. Retrieved 31 మే 2010.
  18. 1 2 3 Richard Baker (21 ఏప్రిల్ 2007). "New Timor treaty 'a failure'". Theage.com.au. The Age Company Ltd. Retrieved 3 జనవరి 2010.
  19. ↑ "Joint Petroleum Development Area Fact sheet" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 ఏప్రిల్ 2008. Retrieved 29 జనవరి 2008.
  20. ↑ Australian Senate Economics Legislation Committee, Report: Timor Sea Maritime Boundaries Treaty Consequential Amendments Bill 2018 [Provisions] and the Passenger Movement Charge Amendment (Timor Sea Maritime Boundaries Treaty) Bill 2018 [Provisions], 8 February 2019; Hao Duy Phan, Tara Davenport and Robert Beckman (eds.), Timor-Leste/Australia Conciliation: A Victory for UNCLOS and Peaceful Settlement, Centre for International Law, National University of Singapore, 2019.

బయటి లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=తైమూర్_సముద్రం&oldid=4925787" నుండి వెలికితీశారు