దత్తాత్రేయ వామన్ పోత్దార్

మహామహోపాధ్యాయ]
దత్తో వామన్ పోత్దార్
మహామహోపాధ్యాయ] దత్తో వామన్ పోత్దార్
వైస్ చాన్స్లర్, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పూణె
	In office; 1 జూలై 1961 – 30 1964
అంతకు ముందు వారు	దత్తాత్రేయ గోపాల్ కర్వే]
తరువాత వారు	నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్
వ్యక్తిగత వివరాలు
జననం	దత్తాత్రేయ వామన్ పోత్దార్; 1890 ఆగస్టు 5; బిర్వాడి, మహారాష్ట్ర
మరణం	1979 అక్టోబరు 6 (వయసు: 89); పూణె
జాతీయత	ఇండియన్
కళాశాల	ఫెర్గుస్సన్ కాలేజ్
పురస్కారాలు	పద్మ భూషణ్ (1967)

మహామహోపాధ్యాయ దత్తాత్రేయ వామన్ పోత్దార్ (5 ఆగస్టు 1890-6 అక్టోబర్ 1979), దత్తో వామన్ పోత్దార్ గా ప్రసిద్ధి చెందిన భారతీయ చరిత్రకారుడు, రచయిత, వక్త. 1961 నుండి 1964 వరకు పూణే విశ్వవిద్యాలయానికి వైస్ ఛాన్సలర్గా పనిచేశారు.బ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం 1946లో పోత్దార్ను మహామహోపాధ్యాయ అనే బిరుదుతో సత్కరించింది. 1967లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను పద్మభూషణ్ తో సత్కరించింది. ఆయన విస్తారమైన జ్ఞానం కారణంగా, ఆయనను డాక్టర్ జాన్సన్ ఆఫ్ మహరాష్ట్రా లేదా లివింగ్ ఎన్సైక్లోపీడియా గా పిలిచేవారు.

పొత్దార్ చరిత్రకారుడు మహరాష్ట్రకు చెందిన ప్రముఖ చరిత్రకారుడు విశ్వనాథ్ కాశీనాథ్ రాజ్వాడే శిష్యుడు, రాజ్వాడే స్థాపించిన పూణే ఆధారిత ఇతిహాస్ సంశోదక్ మండల్ ట్రస్టీగా పనిచేశారు. ఆయన శిష్యులలో పాండురంగ్ సదాశివ్ సానే, స్వామి స్వరూపానంద్, వాసుదేవ్ సీతారాం బెంద్రే, సేతు మాధవరావు పగాడి, రామచంద్ర చింతామన్ ధేరే ఉన్నారు.

జీవిత విశేషాలు

పోద్దార్ మహారాష్ట్రలోని రాయ్గడ్ జిల్లా బీర్వాడి గ్రామంలో దేశస్థ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. పోద్దార్ 1906లో పూణేలోని నూతన్ మరాఠీ విద్యాలయ నుండి మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశారు, నాలుగు సంవత్సరాల తరువాత పూణేలోని అప్పటి బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ ఫెర్గూసన్ కళాశాల నుండి చరిత్ర, మరాఠీలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొందారు.

పోద్దార్ 1912లో తన పూర్వ పాఠశాల అయిన శిక్షణ్ ప్రసారక్ మండలి యొక్క నూతన్ మరాఠీ విద్యాలయలో ఉపాధ్యాయుడు అయ్యారు. 1920లో పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయుడిగా ఆయన పాఠశాలను విడిచిపెట్టారు. శిక్షణ్ ప్రసారక్ మండలి 1921లో పూణే లోని న్యూ పూనా కళాశాలలో (తరువాత పూణే లోని ఎస్. పి. కళాశాల పేరు మార్చబడింది) ప్రొఫెసర్ గా నియమించారు. 1935 వరకు ఆయన ఆ పదవిలో కొనసాగారు.

పోద్దార్ సంస్కృతం అనర్గళంగా సంభాషించగలిగే మేరకు ప్రావీణ్యం పొందాడు. అతను పర్షియన్ భాషలో కూడా ప్రావీణ్యం కలిగి ఉన్నారు. చారిత్రక పరిశోధనను నిర్వహిస్తున్నప్పుడు ఇది విలువైనదిగా అది ఆయనకు సహకరించినది.

1910లో సర్దార్ మెహందాలే, వి. కె. రాజ్వాడే, పోత్దార్ ఇతిహాస్ సంశోధక్ మండల్' స్థాపించారు. పోద్దార్ తన జీవితమంతా మండల్ అభివృద్ధిపై ఉద్వేగభరితమైన ఆసక్తిని కొనసాగించారు. ఆయన భారతదేశం అంతటా పర్యటించి, ముఖ్యంగా మరాఠా సామ్రాజ్యం, మరాఠీ సాహిత్యానికి సంబంధించిన చారిత్రక పత్రాలను సేకరించారు. ఆయన పత్రికలు నడిపారు, ప్రసంగాలు చేశారు, ఉపన్యాసాల శ్రేణిని నిర్వహించారు, ఇతరులను చారిత్రక పత్రాలను పరిశోధించడానికి ప్రేరేపించారు. ఆయన ఒక్కసారి మాత్రమే విదేశాలకు వెళ్లారు, ఆ కాలంలో అది USSR. 1965లో, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం శివాజీ జీవిత చరిత్ర రాయడానికి పోత్దార్ను నియమించింది, కానీ ఆయన ఆ పనిని పూర్తి చేయక ముందే, 1979 అక్టోబర్ 6న పూణేలో మరణించారు.

పోద్దార్ జీవితాంతం బ్రహ్మచారిగా ఉండిపోయారు. 1961లో వచ్చిన పన్షెట్ వరదల కారణంగా వాడా నది ఒడ్డున ఉన్న నారాయణ్ పేత్ పరిసరాల్లో నివసించిన వరద బాధితులలో పోద్దార్ ఒకరు.

రచనలు-అనువాదాలు

వసంతిక్ ఉపదేశ్ IX భాగాలలో (మరాఠీ-1917 నుండి 1929 వరకు)
అపలే పూణే (మరాఠీ-1921)
మరాఠీ గద్యచ ఇంగ్రాజీ అవతార్ (మరాఠీ-1922)
థోర్లే మాధవరావు (మరాఠీ-1928)
12వ తరగతిలోని విద్యార్థుల కోసం బోధ్ప్రాద్ పుస్తక (మరాఠీ-1935)
మరాఠీ ఇతిహాస్ వా ఇతిహాస్ సంస్కోధన్ (మరాఠీ-1935)
మహారాష్ట్ర సాహిత్య పరిషదా ఇతిహాస్ (మరాఠీ-1943)
జయపూర్ దర్శనం (మరాఠీ-1948)
సుమన్ సప్తక్ (మరాఠీ-1950)
మహారాష్ట్ర దేశాచ్య ఇతిహాస సంక్షి ప్త వర్ణన్ (మరాఠీ-1951)
సమాజ్ శిక్షణ్ మాలా (మరాఠీ-1952)
ష్రోట్ హో! (మరాఠీ-1959)
భారతచి భాషణ్ సమయ (మరాఠీ-1960)
నేను యూరోప్లో ఉన్నానా? (మరాఠీ-1960)
ఓలఖ్ (మరాఠీ-1961)
మహారాష్ట్ర లోపల (ఆంగ్లం-1964)
లోకమాన్య తిలకంచె సంగతి (మరాఠీ-1975)

పైన పేర్కొన్న వాటితో పాటు, పోత్దార్ 600 కి పైగా చారిత్రక కథనాలను (మరాఠీ-ఆంగ్లం) కలిగి ఉన్నారు.

దేవదాస్ క్రుత్ సంత్ మాలికా-1913
మరాఠే వా ఇంగ్రాజ్-1922
డాక్టర్ జాన్సన్ యాంచే చరిత్ర-1924
సాహిత్య సోపానం-1931
N.M.V.Smarak గ్రంథ-1933
శివ్దిన్ కేసరి కృత్ జ్ఞాన్ ప్రదీప్-1934
వక్తృత్వాః కృష్ణశాస్త్రి చిప్లుంకర్-1936
మాజా ప్రావాస్-విష్ణుభట్ గాడ్సే-1966
ఇంగ్లీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చా పేష్వే దర్బార్షి ఫార్సీ పత్రవ్యవాహర్
వాద్ యంచ్య అథ్వానీః పార్వతీబాయి పరాంజపే-1971

పోద్దార్ 68 సంస్థలతో సన్నిహితంగా సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. క్రింది వాటితో సహా.

అవార్డులు

1939-అహ్మద్నగర్ జరిగిన అఖిల భారతీయ మరాఠీ సాహిత్య సమ్మేళన అధ్యక్షులు
1945-మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర భాషా పరిషత్ అధ్యక్షుడు
1945-తిలక్ మహారాష్ట్ర విద్యాపీఠ్ వైస్ ఛాన్సలర్
1946-భారత ప్రభుత్వంచే 'మహామహోపాధ్యాయ' బిరుదు
1956-ఇటలీలోని ఫ్లోరెన్స్లో బొంబాయి ప్రభుత్వానికి డిప్యూటీ.
1960-1962-అఖిల భారతీయ మరాఠీ సాహిత్య మహామండల్ మొదటి అధ్యక్షుడు
1961-1964-పూణే విశ్వవిద్యాలయం వైస్ ఛాన్సలర్
1962-భారత ప్రభుత్వంచే 'సంస్కృత ప్రాచ్యవిద్య పండిట్' గా గౌరవించబడింది
1963-రష్యా పర్యటనకు భారత వైస్ ఛాన్సలర్ల కమిటీ నాయకుడు
1965-ప్రయాగ్ లో జరిగిన అఖిల భారత హిందీ సదస్సులో 'విద్యా వాచస్పతి' గా సత్కరించబడ్డారు
1967-భారత రాష్ట్రపతి నుండి 'పద్మభూషణ్' అందుకున్నారు
1967-కాశీ విద్యాపీఠం నుండి 'డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్'

మూలములు

దత్తాత్రేయ వామన్ పోత్దార్ రచనలు