దినార్
దినార్ (/dɪˈnɑːr/, /ˈdiːnɑː(r)/) అనేది మధ్యధరా సముద్రం సమీపంలోని అనేక దేశాల కరెన్సీ. ఈ పదాన్ని గతంలో ఇతర ప్రాంతాలు కూడా చాలా విస్తృతంగా ఉపయోగించాయి. ఆంగ్ల పదం "దినార్" అనేది అరబిక్ పదమైన دينار (dīnār) కి ఆంగ్లానువాదం (ట్రాన్స్లిటరేషన్). బహుశా ఈ పదాన్ని సిరియాక్ dīnarā ద్వారా లాటిన్ నుండి[1][2] లేదా అప్పు అని అర్థం వచ్చే అరబిక్ మూలం (రూట్) däyn నుండి గ్రహించి ఉండవచ్చు.
ఆధునిక గోల్డ్ దినార్ అనేది ఒక ప్రతిపాదిత బులియన్ (మేలిమి) బంగారు నాణెం. 2019 నాటికి ఏ దేశం కూడా దీనిని అధికారిక కరెన్సీగా జారీ చేయలేదు.
చరిత్ర
[మార్చు]
ఆధునిక దినార్ చారిత్రక మూలాలు తూర్పు రోమన్ వెండి డెనారియస్ (గ్రీకులో δηνάριο - "డినారియో"), మధ్యయుగ ఇస్లామిక్ సామ్రాజ్యాల ప్రధాన నాణేలైన గోల్డ్ దినార్ (బంగారు దినార్), వెండి దిర్హామ్ లలో ఉన్నాయి. వీటిని తొలిసారిగా హిజ్రీ క్యాలెండర్ (AH) 77 లో (సా.శ. 696-697) (అంతిమ ప్రాచీన కాలంలో (లేట్ ఆంటిక్విటీ)) ఖలీఫా (ఖలీఫ్) అబ్ద్ అల్-మాలిక్ ఇబ్న్ మార్వాన్ జారీ చేశాడు. "దినార్" అనే పదం లాటిన్ పదం "డేనారియస్ (dēnārius)" నుండి ఉద్భవించింది. ఇది ప్రాచీన రోమన్ వెండి నాణెం, దీనిని తొలిసారిగా సుమారు క్రీస్తుపూర్వం (BC) 211 లో ముద్రించారు.
క్రీస్తుశకం (AD) 1వ శతాబ్దంలో భారతదేశంలో కుషాను సామ్రాజ్యం 'దీనార' అని పిలువబడే బంగారు నాణేన్ని ప్రవేశపెట్టింది; గుప్త సామ్రాజ్యం, దాని వారసులు 6వ శతాబ్దం వరకు ఈ నాణేన్ని ఉపయోగించారు.[3][4]
8వ శతాబ్దపు ఆంగ్ల రాజు మెర్సియాకు చెందిన ఆఫా, 774లో ఖలీఫా అల్-మన్సూర్ ముద్రించిన అబ్బాసిద్ దినార్ల అనుకరణలను ముద్రించాడు. ఈ నాణేల వెనుక భాగంలో (రివర్స్లో) మధ్యలో "ఆఫా రెక్స్ (Offa Rex)" అని రాసి ఉంటుంది.[5][6] అరబిక్ లిపిలో అనేక తప్పులు ఉన్నందున నాణేలు తయారుచేసిన వ్యక్తికి బహుశా అరబిక్ గురించి ఎలాంటి అవగాహన లేదని తెలుస్తోంది. ఇటువంటి నాణేలు ఇస్లామిక్ స్పెయిన్తో వాణిజ్యం కోసం ఉత్పత్తి చేయబడి ఉండవచ్చు. ఈ నాణేలను మాన్కస్ అని పిలుస్తారు, ఈ పదం కూడా అరబిక్ భాష నుండి ఉద్భవించింది.[7]
లీగల్ టెండర్ (చట్టబద్ధమైన ద్రవ్యం)
[మార్చు]ప్రస్తుతం వాడుతున్న దేశాలు
[మార్చు]ప్రస్తుతం "దినార్" లేదా అలాంటి పేర్లతో కరెన్సీని వాడుతున్న దేశాలు:
| దేశాలు | కరెన్సీ | ISO 4217 కోడ్ |
|---|---|---|
 Algeria
|
అల్జీరియన్ దినార్ | DZD |
 Bahrain
|
బహ్రెయిన్ దినార్ | BHD |
 Iraq
|
ఇరాకీ దినార్ | IQD |
 Jordan
|
జోర్డానియన్ దినార్ | JOD |
 Kuwait
|
కువైట్ దినార్ | KWD |
 Libya
|
లిబియన్ దినార్ | LYD |
 North Macedonia
|
మాసిడోనియన్ దినార్ | MKD MKN (1992−1993) |
 Serbia
|
సెర్బియన్ దినార్ | RSD CSD (2003–2006) |
 Tunisia
|
ట్యునీషియన్ దినార్ | TND |
కరెన్సీ ఉపవిభాగంగా (సబ్యూనిట్గా)
[మార్చు]- ఇరానియన్ రియాల్లో 1⁄100 వ వంతు
గతంలో వాడిన దేశాలు
[మార్చు]20వ శతాబ్దంలో "దినార్" అనే కరెన్సీని ఉపయోగించిన దేశాలు, ప్రాంతాలు:
| దేశాలు | కరెన్సీ | ISO 4217 కోడ్ | ఉపయోగించిన కాలం | దీనితో భర్తీ చేయబడింది |
|---|---|---|---|---|
| మూస:Country data Abu Dhabi | బహ్రెయిన్ దినార్ | BHD | 1966–1973 | యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ దిర్హామ్ |
| మూస:Country data Republic of Bosnia and Herzegovina | బోస్నియా అండ్ హెర్జెగోవినా దినార్ | BAD | 1992–1998 | బోస్నియా అండ్ హెర్జెగోవినా కన్వర్టిబుల్ మార్క్ |
 Cornwall |
కార్నిష్ దినార్ | 900 – 960 | GBP | |
 Croatia |
క్రొయేషియన్ దినార్ | HRD | 1991–1994 | క్రొయేషియన్ కునా |
 Iran |
ఇరానియన్ రియాల్ ముందుగా 1250, ఆ తర్వాత 100 దినార్లుగా విభజించబడింది | |||
| మూస:Country data South Yemen | యెమెన్ దినార్ | YDD | 1965–1990 | యెమెన్ రియాల్ |
 Yemen
|
1990–1996 | |||
 Sudan |
సుడానీస్ దినార్ | SDD | 1992–2007 | సుడానీస్ పౌండ్ |
 Kingdom of Yugoslavia SFR Yugoslavia FR Yugoslavia
|
యుగోస్లేవ్ దినార్ | YUF (1945–1965) YUD (1965–1989) YUN (1990–1992) YUR (1992–1993) YUO (1993) YUG (1994) YUM (1994–2003) |
1918–2003 | సెర్బియన్ దినార్ |
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Oxford English Dictionary, Second edition, 1989, s.v. "dinar"; online version November 2010
- ↑ Versteegh, C. H. M.; Versteegh, Kees (2001). The Arabic Language. Edinburgh University Press. p. 60. ISBN 978-0-7486-1436-3.
- ↑ Friedberg, Arthur L.; Friedberg, Ira S. (2009). Gold Coins of the World: From Ancient Times to the Present. Coin & Currency Institute. p. 457. ISBN 978-0-87184-308-1.
- ↑ Mookerji, Radhakumud (2007). The Gupta Empire. Motilal Banarsidass. pp. 30–31. ISBN 978-81-208-0440-1.
- ↑ "Coin | British Museum".
- ↑ Medieval European Coinage Archived 2023-08-12 at the Wayback Machine by Philip Grierson, p. 330.
- ↑ "THE GOLD "MANCUS" - jstor". JSTOR 42680243.
బయటి లింకులు
[మార్చు]
