దోహా
దోహా
الدوحة | |
|---|---|
రాజధాని నగరం | |
దోహా స్కైలైన్ ది పెర్ల్ మెరీనా సూక్ వకీఫ్ ఖతార్ జాతీయ మ్యూజియం ముషైరెబ్ డౌన్టౌన్ దోహా కతారా సాంస్కృతిక గ్రామం ఇస్లామిక్ ఆర్ట్ మ్యూజియం | |
  దోహా ఖతార్లో స్థానం  దోహా పశ్చిమ ఆసియాలో స్థానం | |
| Coordinates: 25°17′12″N 51°32′0″E / 25.28667°N 51.53333°E | |
| దేశం | ఖతార్ |
| మున్సిపాలిటీ | దోహా |
| Established | 1825 |
| విస్తీర్ణం | |
• City proper | 132 కి.మీ2 (51 చ. మై) |
| జనాభా (2020) | |
• City proper | 11,86,023 |
| • సాంద్రత | 9,000/కి.మీ2 (23,000/చ. మై.) |
| • Metro | 20,00,000[1] |
| కాల మండలం | UTC+3 (AST) |
| ISO 3166 code | QA-DA |
.jpg){kind=link}
దోహా ఖతార్ రాజధాని, ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రం. దేశానికి తూర్పున పర్షియన్ గల్ఫ్ తీరంలో, అల్ వక్రాకు ఉత్తరాన అల్ ఖోర్, లుసైల్కు దక్షిణాన ఉన్న ఈ నగరం దేశ జనాభాలో అధిక భాగానికి నిలయం.[2] ఇది ఖతార్లో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరం, దేశ జనాభాలో 80% పైగా దోహాలో లేదా దాని పరిసర శివారు ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు, దీనిని సమిష్టిగా దోహా మెట్రోపాలిటన్ ఏరియా అని పిలుస్తారు.[3]
దోహా 1820లలో అల్ బిద్దా ఒక శాఖగా స్థాపించబడింది. ఖతార్ బ్రిటిష్ సంరక్షిత ప్రాంతం నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పుడు, 1971లో ఇది అధికారికంగా దేశ రాజధానిగా ప్రకటించబడింది.[4] ఖతార్ వాణిజ్య రాజధానిగా, మధ్యప్రాచ్యంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక కేంద్రాలలో ఒకటిగా, దోహా "ప్రపంచ నగర నెట్వర్క్లో ఏకీకరణ" గ్లోబలైజేషన్ అండ్ వరల్డ్ సిటీస్ రీసెర్చ్ నెట్వర్క్ స్కేల్లో "బీటా+"గా ర్యాంక్ చేయబడింది. మెట్రోపాలిటన్ దోహాలో అల్ రాయన్లోని కొన్ని భాగాలు ఉన్నాయి, అవి పరిశోధన, విద్యకు అంకితమైన ప్రాంతమైన ఎడ్యుకేషన్ సిటీ, వైద్య సంరక్షణ పరిపాలనా ప్రాంతమైన హమద్ మెడికల్ సిటీ. ఇందులో దోహా స్పోర్ట్స్ సిటీ లేదా ఆస్పైర్ జోన్ కూడా ఉంది, ఇది ఖలీఫా అంతర్జాతీయ స్టేడియం, హమద్ ఆక్వాటిక్ సెంటర్, ఆస్పైర్ డోమ్లను కలిగి ఉన్న ఒక అంతర్జాతీయ క్రీడా గమ్యస్థానం.
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (డబ్ల్యూటీఓ) చర్చల దోహా అభివృద్ధి రౌండ్ మొదటి మంత్రివర్గ స్థాయి సమావేశానికి ఈ నగరం ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. 2006 ఆసియా క్రీడలు, 2011 పాన్ అరబ్ క్రీడలు, 2019 ప్రపంచ బీచ్ క్రీడలు, ప్రపంచ ఆక్వాటిక్స్ ఛాంపియన్షిప్లు, ఎఫ్ఐవిబి వాలీబాల్ క్లబ్ ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్, డబ్ల్యూటీఏ ఫైనల్స్, 2011 ఏఎఫ్సి ఆసియా కప్లోని చాలా ఆటలతో సహా అనేక క్రీడా కార్యక్రమాలకు ఇది ఆతిథ్య నగరంగా కూడా ఎంపిక చేయబడింది. డిసెంబర్ 2011లో, ప్రపంచ పెట్రోలియం మండలి దోహాలో 20వ ప్రపంచ పెట్రోలియం సదస్సును నిర్వహించింది.[5] అదనంగా, ఈ నగరం 2012 యూఎన్ఎఫ్సీసీసీ వాతావరణ చర్చలకు, 2022 ఫిఫా ప్రపంచ కప్కు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.[6] ఈ నగరం 2027 ఎఫ్ఐబిఏ బాస్కెట్బాల్ ప్రపంచ కప్కు ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది.
ఈ నగరం ఏప్రిల్ 2019లో 140వ అంతర్-పార్లమెంటరీ యూనియన్ అసెంబ్లీకి, 2012లో ఐక్యరాజ్యసమితి ఫ్రేమ్వర్క్ కన్వెన్షన్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ 18వ వార్షిక సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. నంబియో క్రైమ్ ఇండెక్స్ బై సిటీ 2021లో దోహా ప్రపంచంలో రెండవ సురక్షితమైన నగరంగా పేరు పొందింది.[7] ఈ సూచిక 431 నగరాల్లో భద్రతను ట్రాక్ చేస్తుంది.[8]
వ్యుత్పత్తి
[మార్చు]ఖతార్ మునిసిపాలిటీ, పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం , "దోహా" అనే పేరు "గుండ్రంగా ఉండటం" అని అర్థం వచ్చే అరబిక్ పదం ' దోహత్ ' నుండి వచ్చింది - ఇది ఆ ప్రాంత తీరప్రాంతాన్ని చుట్టుముట్టిన గుండ్రని అఖాతాలను సూచిస్తుంది.[9]
చరిత్ర
[మార్చు]
అల్ బిద్దా స్థాపన
[మార్చు]అల్ బిద్దా అని పిలువబడే మరొక స్థానిక నివాస ప్రాంతం నుండి విడిపోయి దోహా నగరం ఏర్పడింది. అల్ బిద్దా గురించిన మొట్టమొదటి పత్రబద్ధమైన ప్రస్తావన 1681లో కార్మెలైట్ కాన్వెంట్ ద్వారా, ఖతార్లోని అనేక నివాస ప్రాంతాల చరిత్రను తెలిపే ఒక పత్రంలో చేయబడింది. ఆ పత్రంలో, అల్ బిద్దా సరిహద్దుల్లోని పాలకుడు, ఒక కోట గురించి పరోక్షంగా ప్రస్తావించబడింది.[10][11] అరేబియా ద్వీపకల్పాన్ని సందర్శించిన జర్మన్ అన్వేషకుడు కార్స్టెన్ నీబుర్ 1765లో ఈ నివాస ప్రాంతాన్ని వర్ణించే మొట్టమొదటి పటాలలో ఒకదాన్ని సృష్టించాడు, అందులో అతను దీనిని 'గుత్తూర్' అని పేర్కొన్నాడు.[10][12]
మస్కట్ బ్రిటిష్ రాజకీయ నివాసి అయిన డేవిడ్ సీటన్ 1801లో అల్ బిద్దా గురించి మొదటి ఆంగ్ల రికార్డును రాశారు. ఆయన ఈ పట్టణాన్ని 'బేడిహ్' అని పిలుస్తాడు, ఈ ప్రాంతంలోని భౌగోళిక & రక్షణ నిర్మాణాలను వివరిస్తాడు.[13] ఈ పట్టణంలో ఇటీవల సూడాన్ తెగ (సింగ్యులర్ అల్-సువైది) స్థిరపడిందని, వీరిని తాను సముద్రపు దొంగలు భావించానని ఆయన పేర్కొన్నారు. సీటన్ తన యుద్ధనౌక పట్టణంపై బాంబు దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ తన యుద్ధనౌకను దాడి చేయగల దూరంలో ఉంచడానికి నీరు చాలా నిస్సారంగా ఉందని తెలుసుకుని మస్కట్కు తిరిగి వచ్చాడు.[14][15]
అల్ బిద్దాను 1820లో సందర్శించిన బ్రిటిష్ సర్వేయర్ ఆర్.హెచ్. కోల్బ్రూక్ పట్టణంలో ఇటీవల జనాభా తగ్గిపోవడంపై వ్యాఖ్యానించాడు. ఇలా వ్రాశాడు.[16][17]
గుత్తూరు – లేదా ఉల్ బుదీ అల్-బిద్దా, ఒకప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన పట్టణం, సముద్ర తీరానికి సమీపంలో రెండు చతురస్రాకార ఘుర్రీలచే కోటల రక్షించబడుతోంది; కానీ వాటిలో మంచినీరు లేనందున, బెడూయిన్ల ఆకస్మిక దాడుల నుండి తప్ప వాటిని రక్షించడం సాధ్యం కాదు. మరొక ఘుర్రీ రెండు మైళ్ల దూరంలో లోపలి భూభాగంలో ఉంది, దానిలో మంచినీరు ఉంది. ఇందులో రెండు వందల మంది ఉండగలరు. ఉల్ బుదీలో సుమారు 250 మంది పురుషులు మిగిలి ఉన్నారు, కానీ బహ్రెయిన్ నుండి తిరిగి వస్తారని భావిస్తున్న అసలు నివాసులు వారి సంఖ్యను 900 లేదా 1,000 మందికి పెంచుతారు, ఆ ప్రదేశానికి తరచుగా వచ్చే దోసిర్ తెగ వారు మళ్ళీ అక్కడ స్థిరపడితే, 600 నుండి 800 మంది పురుషులు అవుతారు.
అదే సంవత్సరం, ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, అనేక పర్షియన్ గల్ఫ్ స్థావరాల షేక్ల మధ్య జనరల్ మారిటైమ్ ట్రీటీ అని పిలువబడే ఒక ఒప్పందం కుదిరింది (వీటిలో కొన్ని తరువాత ట్రూసియల్ కోస్ట్ అని పిలువబడ్డాయి). ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్లో బ్రిటిష్ అధికారాన్ని గుర్తించింది సముద్రపు దొంగతనం, బానిస వ్యాపారాన్ని అంతం చేయడానికి ప్రయత్నించింది. బహ్రెయిన్ ఈ ఒప్పందంలో ఒక పక్షంగా మారింది, బ్రిటిష్ వారు బహ్రెయిన్పై ఆధారపడిన ప్రాంతంగా భావించిన ఖతార్ కూడా ఇందులో ఒక పక్షంగా ఉందని భావించారు.[18] అయితే, నిర్దేశించిన ట్రూషియల్ జెండాను ఎగురవేయమని ఖతార్ను అడగలేదు.[19] అల్ బిద్దా నివాసులు పాల్పడినట్లు ఆరోపించబడిన సముద్రపు దొంగతనం, ఒప్పంద ఉల్లంఘనకు శిక్షగా, 1821లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి చెందిన ఒక నౌక ఆ పట్టణంపై బాంబు దాడి చేసింది. వారు ఆ పట్టణాన్ని నేలమట్టం చేశారు, దీంతో 300 నుండి 400 మంది స్థానికులు పారిపోయి ఖతార్, ట్రూషియల్ కోస్ట్ మధ్య ఉన్న ద్వీపాలలో తాత్కాలికంగా ఆశ్రయం పొందవలసి వచ్చింది.[20]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Updating Transportation Master Plan For Qatar (TMPQ) (PDF). Vol. 1 (Updated TMPQ Executive Summary). Ministry of Transport. 2021. p. 3.
- ↑ "Doha municipality accounts for 40% of Qatar population". Gulf Times. 20 October 2015. Archived from the original on 2 December 2015. Retrieved 23 October 2015.
- ↑ The Report: Qatar 2016. Oxford Business Group. 2016. p. 17. ISBN 978-1-910068-63-2.
- ↑ "World Cities 2024". GaWC (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-12-25.
- ↑ "Welcome to the 20th World Petroleum Congress". 20wpc.com. Archived from the original on 2013-08-10. Retrieved 2013-07-29.
- ↑ Saraiva, Alexia (2 August 2018). "Get to Know the 8 2022 Qatar World Cup Stadiums". ArchDaily. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 2 August 2018.
- ↑ "Doha Ranked Second Safest City in the World". AP News. 29 January 2021.
- ↑ "Doha Ranked Second-Safest City in the World". 5 February 2021.
- ↑ "District map". The Centre for Geographic Information Systems of Qatar. Archived from the original on 20 November 2022. Retrieved 29 May 2018.
- ↑ 10.0 10.1 "Historical references to Doha and Bidda before 1850" (PDF). The Origins of Doha Project. p. 1. Archived (PDF) from the original on 14 October 2020. Retrieved 19 May 2015.
- ↑ Billecocq, Xavier Beguin (2003). Le Qatar et les Français: cinq siècles de récits de voyage et de textes d'érudition. Collection Relations Internationales & Culture. ISBN 978-2-915273-00-7.
- ↑ Rahman, Habibur (2006). The Emergence Of Qatar. Routledge. p. 34. ISBN 978-0-7103-1213-6.
- ↑ Carter, Robert (18 November 2013). "Origins of Doha Season 1 Archive Report". Academia. p. 11. Archived from the original on 7 April 2023. Retrieved 13 March 2015.
- ↑ "Historical references to Doha and Bidda before 1850" (PDF). The Origins of Doha Project. p. 2. Archived (PDF) from the original on 14 October 2020. Retrieved 19 May 2015.
- ↑ Al-Qasimi, Sultan Mohammed (1995). The journals of David Seton in the Gulf 1800–1809. Exeter University Press.
- ↑ "Historical references to Doha and Bidda before 1850" (PDF). The Origins of Doha Project. p. 2. Archived (PDF) from the original on 14 October 2020. Retrieved 19 May 2015.
- ↑ H. Rahman (2006), p. 36.
- ↑ Toth, Anthony. "Qatar: Historical Background." A Country Study: Qatar Archived 25 జూన్ 2015 at the Wayback Machine (Helen Chapin Metz, editor). Library of Congress Federal Research Division (January 1993). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
- ↑ "Historical references to Doha and Bidda before 1850" (PDF). The Origins of Doha Project. p. 3. Archived (PDF) from the original on 14 October 2020. Retrieved 19 May 2015.
- ↑ "'Gazetteer of the Persian Gulf. Vol I. Historical. Part IA & IB. J G Lorimer. 1915' [793] (948/1782)". qdl.qa. 30 September 2014. Archived from the original on 20 January 2015. Retrieved 28 January 2015.