ధర్మపుత్ర
| ధర్మపుత్ర | |
|---|---|
 | |
| దర్శకత్వం | యష్ చోప్రా |
| రచన | బి.ఆర్. ఫిల్మ్స్ (స్క్రీన్ప్లే) అక్తర్-ఉల్-ఇమాన్ (మాటలు) |
| దీనిపై ఆధారితం | ఆచార్య చతుర్సేన్ రచించిన ధర్మపుత్ర |
| నిర్మాత | బి.ఆర్.చోప్రా |
| తారాగణం | మాలా సిన్హా శశి కపూర్ రెహమాన్ |
| ఛాయాగ్రహణం | ధరమ్ చోప్రా |
| కూర్పు | Pran Mehra |
| సంగీతం | ఎన్. దత్తా సాహిర్ లుధియాన్వి (పాటలు) |
నిర్మాణ సంస్థ | బిఆర్ ఫిల్మ్స్ |
విడుదల తేదీ | 1961 |
| దేశం | భారతదేశం |
| భాష | హిందీ |
ధర్మపుత్ర 1961లో విడుదలైన హిందీ సినిమా. ఆచార్య చతుర్సేన్ రాసిన ధర్మపుత్ర నవల ఆధారంగా యష్ చోప్రా దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాను బి.ఆర్.చోప్రా నిర్మించాడు. భారతదేశ విభజన, హిందూ మతతత్వం వర్ణించిన మొదటి హిందీ సినిమా ఇది. భారత విభజన సమయంలో 1956లో లాహోర్ నుండి బహిష్కరించబడిన తన అన్న బి. ఆర్. చోప్రా నిర్మించిన ఈ సినిమా 1956లో ముంబై బి. ఆర్ ఫిల్మ్స్ ను స్థాపించింది. ఈ సినిమా విభజన నేపథ్యంలో మతపరమైన మూఢనమ్మకం, మూఢనమ్మకాలు & మతతత్వ సమస్యలతో వ్యవహరించింది. రెండు సంవత్సరాల క్రితం, యశ్ చోప్రా ధూల్ కా ఫూల్ (1959) సినిమాతో అరంగేట్రం చేశాడు, ఇందులో ఒక ముస్లిం "చట్టవిరుద్ధమైన" హిందూ పిల్లవాడిని పెంచి పెంచాడు, "తూ హిందూ బనేగా నా ముసల్మాన్ బనేగా, ఇన్సాన్ కీ ఔలాద హై, ఇన్సాన్ బనేగా" క్లాసిక్ పాటను ప్రదర్శించాడు. ఇక్కడ ఒక హిందూ కుటుంబం చట్టవిరుద్ధమైన ముస్లిం బిడ్డను పెంచుతున్నందున ఈ సినిమాలో ఇతివృత్తం తిరగబడింది.
వయోజన నటుడిగా హిందూ మత తీవ్రవాద పాత్రను పోషించిన శశి కపూర్ మొదటి సినిమా ఇది.[1][2] శశికళ మాదిరిగానే ప్రముఖ నటుడు రాజేంద్ర కుమార్ ఒక పాటలో ప్రత్యేక పాత్ర పోషించాడు.[3] 9వ జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలలో ఇది హిందీలో ఉత్తమ చలన చిత్రంగా అవార్డు పొందింది.[4]
నటీనటులు
[మార్చు]- దిలీప్ రాయ్ గా శశి కపూర్
- హుస్న్ బానో గా మాలా సిన్హా
- జావేద్ గా రెహమాన్
- డాక్టర్ అమృత్ రాయ్ గా మన్మోహన్ కృష్ణ
- మీనాగా ఇంద్రాణి ముఖర్జీ
- రేఖా రాయ్ గా తబస్సుమ్
- సుదేశ్ రాయ్ గా దేవెన్ వర్మ
- శ్రీమతి సావిత్రి అమృత్ రాయ్ గా నిరుప రాయ్
- మీనా తల్లిగా లీలా చిట్నిస్
- నవాబ్ బద్రుద్దీన్ (హుస్న్ బానో తండ్రి) గా అశోక్ కుమార్
- పార్టీ నాయకుడిగా రాజేంద్ర కుమార్
- నర్తకిగా శశికళ
పాటలు
[మార్చు]సాహిర్ లుధియాన్వి సాహిత్యం అందించిన ఈ సినిమాకి ఎన్. దత్తా సంగీతం అందించాడు.
| పాట. | గాయకుడు |
|---|---|
| "మై జబ్ భీ అకేలా హోటీ హూ" | ఆశా భోంస్లే |
| "నైనా క్యోన్ బార్ ఆయే" | ఆశా భోంస్లే |
| "సారే జహాన్ సే అచ్ఛా హిందూస్తాన్ హమారా" | ఆశా భోంస్లే, మహ్మద్ రఫీ |
| "జో దిల్ దీవానా మచల్ గయా" | మహ్మద్ రఫీ |
| "జై జనని జై భారత్ మా" | మహేంద్ర కపూర్ |
| "యే కిస్కా లాహు హై, కౌన్ మారా" | మహేంద్ర కపూర్ |
| "తుమ్హారి ఆంఖేన్" | మహేంద్ర కపూర్ |
| "ఆజ్ కీ రాత్" | మహేంద్ర కపూర్ |
| "చాహే యే మానో చాహే వో మానో" | మహేంద్ర కపూర్, బల్బీర్ |
"సారే జహాన్ సే అచ్ఛా" పాటను కవి ముహమ్మద్ ఇక్బాల్ రాశాడు.
రిసెప్షన్
[మార్చు]విభజన అల్లర్లు, నినాదాల ముడి పునర్నిర్మాణం చిత్రం ప్రదర్శించినప్పుడు థియేటర్లలో అల్లర్ల వంటి పరిస్థితులకు దారితీసింది,[5] సినిమా బాక్సాఫీస్ వద్ద విఫలమైంది.[6][7] ధర్మపుత్ర పరాజయం తరువాత, కొంతమంది దర్శకులు హిందీ సినిమా మతపరమైన ఇతివృత్తంలోకి ప్రవేశించారు, ఈ సమస్యను అంత స్పష్టంగా తీసుకున్న తదుపరి సినిమా 1973లో ఎం.ఎస్. సత్యు రూపొందించిన గార్మ్ హవా.[8] ఈ సినిమా దర్శకుడు యశ్ చోప్రా మళ్ళీ రాజకీయ చిత్రం చేయలేదు, అనేక దశాబ్దాల తరువాత, వీర్ జారా (2004) తో మత సామరస్యం అనే ఇతివృత్తాన్ని మళ్లీ తాకినప్పుడు ప్రేమ కథలకు కట్టుబడి ఉన్నాడు.[6][9]
అవార్డులు
[మార్చు]- జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు
- 1961 : హిందీలో ఉత్తమ చలనచిత్రంగా రాష్ట్రపతి రజత పతకం[10]
- ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డు
- 1963: ఉత్తమ సంభాషణ : అక్తర్ ఉల్ ఇమాన్
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Filmmakers refused to portray partition: film scholar". Monsters and Critics. 1 November 2006. Archived from the original on 24 December 2013.
- ↑ "Back Story: Separate lives". Mint. 27 July 2012.
- ↑ Dharmputra (1961): Review
- ↑ "9th National Film Awards". International Film Festival of India. Archived from the original on 2 December 2016. Retrieved 28 July 2012.
- ↑ "Yash Chopra tackled Partition and Hindu fundamentalism in Dharmputra, long before Garm Hava". The Print. 23 January 2022. Archived from the original on 24 January 2026. Retrieved 24 January 2026.
- ↑ 6.0 6.1 "Communal holocaust in Hindi films". Sify. 24 June 2004. Archived from the original on 8 December 2017.
- ↑ "Back Story: Separate lives". Mint. 27 July 2012.
- ↑ "Back Story: Separate lives". Mint. 27 July 2012.
- ↑ "Blast From The Past: Dharmputra 1961". The Hindu. 6 February 2010.
{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ "9th National Film Awards". International Film Festival of India. Archived from the original on 2 December 2016. Retrieved 28 July 2012.